II SA/Kr 2678/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2007-01-18
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowolne roboty budowlaneprzyłącze wodociągowedecyzja administracyjnauchylenie decyzjizmiana przepisównowelizacja prawa budowlanegonadzór budowlanypostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące samowolnie wykonanego przyłącza wodociągowego, wskazując na niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa budowlanego po jego nowelizacji.

Sprawa dotyczyła samowolnie wykonanego przyłącza wodociągowego. Organy nadzoru budowlanego nakładały obowiązek doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, powołując się na art. 51 Prawa budowlanego. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że po nowelizacji Prawa budowlanego z 2003 roku, samowolne wykonanie przyłącza powinno być rozpatrywane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 51. Podkreślono, że przepisy dotyczące budowy przyłączy uległy zmianie, a wcześniejsza interpretacja NSA nie była aktualna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę K.Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora nakładającą obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych związanych z budową przyłącza wodociągowego. Organy administracji powoływały się na art. 51 Prawa budowlanego, wskazując na konieczność wyjaśnienia zgodności wykonanego przyłącza ze sztuką budowlaną i przepisami technicznymi, po tym jak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wcześniejszą decyzję odmawiającą rozbiórki przyłącza. Skarżąca zarzucała rażące naruszenie prawa i niewłaściwe zastosowanie przepisów. Sąd administracyjny, analizując stan prawny, stwierdził, że po nowelizacji Prawa budowlanego z dnia 27 marca 2003 r., która weszła w życie 11 lipca 2003 r., samowolne wykonanie przyłącza wodociągowego powinno być rozpatrywane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego (w nowym brzmieniu), a nie art. 51. Podkreślono, że definicje budowy i obiektu budowlanego uległy zmianie, a przyłącze wodociągowe jest traktowane jako obiekt budowlany lub jego część, wymagający pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W związku z tym, organy rozstrzygnęły sprawę na podstawie niewłaściwego przepisu. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Po nowelizacji Prawa budowlanego z 2003 roku, samowolne wykonanie przyłącza wodociągowego powinno być rozpatrywane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 51.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że definicje budowy i obiektu budowlanego w Prawie budowlanym, zwłaszcza po nowelizacji z 2003 r., traktują przyłącze wodociągowe jako obiekt budowlany lub jego część, co skutkuje koniecznością stosowania art. 48 dotyczącego samowolnych budów, a nie art. 51 dotyczącego doprowadzania robót do stanu zgodnego z prawem w innych przypadkach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (30)

Główne

u.p.b. art. 48

Ustawa - Prawo budowlane

Właściwy przepis do zastosowania w sprawie samowolnie wykonanego przyłącza wodociągowego po nowelizacji z 2003 r.

u.p.b. art. 49b § 5 pkt 2

Ustawa - Prawo budowlane

Opłata legalizacyjna dla budowy przyłączy bez wymaganego zgłoszenia.

u.p.b. art. 48 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Pomocnicze

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 2

Ustawa - Prawo budowlane

Niewłaściwie zastosowany przez organy przepis dotyczący doprowadzania robót do stanu zgodnego z prawem.

u.p.b. art. 51 § 4

Ustawa - Prawo budowlane

Niewłaściwie zastosowany przez organy przepis.

u.p.b. art. 80 § 2 pkt 1

Ustawa - Prawo budowlane

u.p.b. art. 83 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

k.p.a. art. 104 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 50 § 1 pkt 1

Ustawa - Prawo budowlane

Wspomniany jako potencjalnie właściwy w kontekście samowolnych robót budowlanych.

u.p.b. art. 51 § 5

Ustawa - Prawo budowlane

Wskazuje na stosowanie przepisów po nowelizacji.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 83 § 2

Ustawa - Prawo budowlane

u.p.b. art. 30 § 7 pkt 1 i 4

Ustawa - Prawo budowlane

Zarzuty skarżącej dotyczące niezastosowania, uznane za niezasadne w kontekście robót już wykonanych.

u.p.b. art. 32

Ustawa - Prawo budowlane

Zarzuty skarżącej dotyczące niezastosowania, uznane za niezasadne w kontekście robót już wykonanych.

Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm. art. 97 § 1

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy przez WSA.

u.p.p.s.a. art. 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 30 maja 1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym art. 30

Zasada związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu.

u.p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu.

Dz.U. z 2003r Nr 80 poz.718 art. 7 § 1 i 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw

Przepisy przejściowe dotyczące stosowania prawa budowlanego po nowelizacji.

u.p.b. art. 3 § 6

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja budowy.

u.p.b. art. 3 § 7

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja robót budowlanych.

u.p.b. art. 3 § 1 lit.a

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 3 § 9

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja urządzenia budowlanego.

u.p.b. art. 29 § 1 pkt 20

Ustawa - Prawo budowlane

Budowa przyłączy nie wymaga pozwolenia na budowę (w brzmieniu po nowelizacji).

u.p.b. art. 30 § 1 pkt 1

Ustawa - Prawo budowlane

Budowa przyłączy wymaga zgłoszenia (w brzmieniu po nowelizacji).

u.p.b. art. 48 § 4

Ustawa - Prawo budowlane

Konsekwencje niespełnienia obowiązków w postępowaniu legalizacyjnym.

u.p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego przez organy administracji po nowelizacji z 2003 r. Samowolnie wykonane przyłącze wodociągowe powinno być rozpatrywane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 51.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji oparte na art. 51 Prawa budowlanego. Argumenty organu odwoławczego oparte na uchwale NSA z 2000 r. (nieaktualnej).

Godne uwagi sformułowania

Organy rozstrzygnęły sprawę na podstawie niewłaściwego przepisu. Przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy organy nadzoru budowlanego zobowiązane będą do przeprowadzenia postępowania w trybie art.48 prawa budowlanego ( w brzmieniu obowiązującym po dniu 11 lipca 2003r).

Skład orzekający

Joanna Tuszyńska

przewodniczący sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Ewa Rynczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowolnie wykonanych przyłączy wodociągowych, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych i stosowania przepisów przejściowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego po nowelizacji Prawa budowlanego z 2003 r. i może wymagać analizy w kontekście ewentualnych dalszych zmian.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotna jest analiza zmian legislacyjnych i ich wpływu na stosowanie przepisów, nawet w pozornie rutynowych sprawach budowlanych. Pokazuje też, jak orzecznictwo niższych instancji musi uwzględniać nowe brzmienie prawa.

Zmiana prawa budowlanego: jak nowe przepisy zmieniają zasady legalizacji samowolnych przyłączy?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 2678/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2007-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Rynczak
Joanna Tuszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr) Sędziowie WSA Mariusz Kotulski WSA Ewa Rynczak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 października 2003r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dokonania czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej K.Z. kwotę [...] zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania .
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2003 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 4, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.) oraz art. 104 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, nałożył na B.R. obowiązek wykonania czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych związanych z budową przyłącza wodociągowego do budynku mieszkalnego znajdującego się na działce w miejscowości L. gm. C. do stanu zgodnego z prawem, a to:
1) przedłożenia aktualnej mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych w skali 1:500 z naniesionym przyłączem wodociągowym obejmującej swoim zasięgiem teren działek, na której się ono znajduje, bądź inwentaryzację geodezyjną powykonawczą wykonanego przyłącza;
2) przedłożenia opinii technicznej opracowanej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie obejmujących kierowanie i nadzorowanie robót budowlanych, oceniającej stan techniczny wykonanych robót budowlanych oraz ich zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami i zasadami wiedzy technicznej. W przypadku stwierdzenia, że przedmiotowe przyłącze zostało zrealizowane niezgodnie z w/w przepisami z opinii powinien wynikać sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Wykonanie powyższych czynności i złożenie do Inspektoratu 3 egzemplarzy dokumentów określonych w pkt 1 - 2 decyzji, miało nastąpić w terminie do 20 października 2003 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2003 r. (sygn. akt II SA/Kr 2573/02) uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji odmawiającą wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przyłącza wodociągowego wykonanego przez B.R. przebiegającego przez działki nr ewid. [...] i [...] w miejscowości L. gm. C.. NSA potwierdził brak podstaw prawnych do nakazania rozbiórki samowolnie zrealizowanego przyłącza na postawie art. 48 Prawa budowlanego, ale wskazał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie "nie wyjaśniono kwestii podstawowej i pierwszorzędnej, a mianowicie czy przyłącze wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i przepisami technicznymi i czy w obecnym stanie, bez poprawek i przeróbek, przyłącze to nadaje się do użytku". Organ wskazał, że do rozstrzygnięcia powyższej kwestii zastosowanie miał art. 51 Prawa budowlanego, co potwierdza treść uzasadnienia wskazanego wyroku NSA.
W odwołaniu od powyższej decyzji K.Z. wniosła o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości. Zarzuciła, że decyzję wydano z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi bezwzględną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 k.p.a. Odwołująca powołała treść art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego. Zarzuciła, że wznawiając postępowanie w sprawie przyłącza, organ nie mógł powołać się na treść art. 50 ust. 4 powołanej ustawy, gdyż dotyczył on całkiem innego stanu faktycznego. Poza tym organ nie wydał wcześniej postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych lub nie zawiadomił o nim odwołującej.
Decyzją z dnia 3 października 2003 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił kolejne rozstrzygnięcia jakie zapadły w sprawie i powtórzył ustalenia organu I instancji dotyczące wyroku NSA z dnia 5 czerwca 2003 r. Dodał, że Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, iż stanu faktycznego przedmiotowego postępowania dotyczyła wprost uchwała Składu 7 Sędziów tego Sądu z dnia 15 maja 2000 r. Zgodnie z nią "wykonywanie lub wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego (przyłącza wodociągowego), o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 tej ustawy ". Ponadto organ odwoławczy ustalił, że B.R. przedmiotowe przyłącze wykonała w 2000 r. Skoro interwencja K.Z. wpłynęła do organu I instancji w dniu [...] 2001 r., organ nie mógł wstrzymać robót już wykonanych. Stąd w sprawie zastosowanie znajdował art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Zgodnie z nim przepisy ust 1- 4 przepisu stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji wadliwie powołał w podstawie decyzji art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, niemniej nie stanowiło to podstawy do kwestionowania zaskarżonej decyzji.
W skardze na powyższą decyzję K.Z. wniosła o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości. Podtrzymała zarzuty przedstawione w odwołaniu, dodając, że w decyzji z dnia [...] 2003 r. organ I instancji całkowicie zmienił treść zalecenia wynikającego z cytowanego przez organ wyroku NSA z dnia 5 czerwca 2003r. Wskazała, że organ powinien był zastosować art. 30 ust. 7 pkt 1 i 4 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem, właściwy organ może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować: zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. Jej zdaniem taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zarzuciła też, że organ bezpodstawnie zwolnił stronę z obowiązku określonego w art. 30 i art. 32 Prawa budowlanego. Ponadto stwierdziła, że organ odwoławczy błędnie przyjął, iż nie jest podstawą do uchylenia decyzji wadliwie wskazana podstawa prawna decyzji. Dodała, że jeżeli byłaby to oczywista omyłka, to należało ją sprostować.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że w aktach znajdowała się decyzja z dnia 1 kwietnia 1996 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę wodociągu wiejskiego wraz z przyłączami, stacją wodociągową, zbiornikami wody V = 2 x 300 m3, drogą i ogrodzeniem (znak: [...]). Decyzję te wydano zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i decyzją z dnia 27 lipca 1995 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (znak: [...]). To wykluczało sugestie skarżącej, że realizacja przyłącza naruszała ustalenia miejscowego planu. Wskazał też, że art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego nie ma zastosowania do obiektów, których realizacja jest już zakończona. Ponadto organ stwierdził, że ewentualne kwestie dotyczące naruszenia posiadania przez wykonanie przyłącza bez zgody właściciela terenu, należą do właściwości sądów cywilnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
W myśl przepisu art.3 ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozważania należy rozpocząć od oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 5.06.2003r . Wyrok ten zapadł po rozpoznaniu skargi K.Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2002r , którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2002 r. o odmowie wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przyłącza wodociągowego wykonanego przez B.R., przebiegającego przez działki nr ew. [...] i [...] w L. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że w sprawie winien mieć zastosowanie przepis art.51 ust.4 prawa budowlanego. Wskazał, że w wyniku postępowania przeprowadzonego w oparciu o tę normę musi dojść do likwidacji stanu niezgodnego z prawem. Sąd zarzucił organom, że nie wyjaśniły, czy przyłącze wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i przepisami technicznymi i czy w obecnym stanie , bez poprawek i przeróbek, przyłącze to nadaje się do użytku. Dalej Sąd stwierdził , że organy odmówiły wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przyłącza, z powołaniem się na przepis art.48 prawa budowlanego, nie dostrzegając jednak, że nakaz taki może być wydany również w oparciu o przepis art.51 ust.1 pkt 1 lub ust.2 prawa budowlanego.
Zgodnie z treścią art.30 ustawy z dnia 30 maja 1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Zasada ta oznacza, że także w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd i organ, będą one związane oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ona uchylona w prawem określonym trybie i o ile nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie.
Obecnie obowiązująca ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powtarza tę regułę, stanowiąc w przepisie art.153, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji na wstępie stwierdzić należy, że po dniu wydania wyroku przez NSA, zmieniły się w sposób istotny przepisy prawa budowlanego. W dniu 11 lipca 2003 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2003r Nr 80 poz.718). Istotnym zatem było, czy organ winien zastosować przepisy prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed dniem 11 lipca 2003 r., czy też po tej dacie.
Przepisy powołane w sentencji decyzji obydwu instancji nie pozwalają określić , które przepisy organy zastosowały.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jako podstawę prawną decyzji wskazał m.in. przepis art.51 ust.4 prawa budowlanego (Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz.1126 ze zm.). Zważywszy, że decyzja została wydana po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003r, taki sposób powołania prawa budowlanego nie określa jednoznacznie czy organ stosował ustawę w brzmieniu sprzed 11 lipca 2003r, czy też ustawę znowelizowaną.
Dopiero porównanie treści art.51 ustawy w brzmieniu sprzed 11 lipca 2003r i po tej dacie pozwala stwierdzić, że organ I instancji stosował prawo budowlane w brzmieniu sprzed wspomnianej nowelizacji.
W identyczny sposób, w podstawie prawnej decyzji zamieszczonej w jej sentencji, organ II instancji powołał się na prawo budowlane - Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz.1126 ze zm.).
Jedynie przez wskazanie w uzasadnieniu decyzji art.51 ust.5 prawa budowlanego (przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 27 marca 2003r art.51 nie posiadał ustępu 5 ) można stwierdzić , że organ odwoławczy stosował prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym po dniu 11 lipca 2003r.
Zgodnie z treścią art.7ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003r do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2.
W myśl ustępu 2 tego przepisu do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 - art. 1 pkt 41.
Sprawa administracyjna dotycząca przedmiotowego przyłącza wodociągowego niewątpliwie została wszczęta przed dniem 11 lipca 2003r i rozstrzygnięta decyzją ostateczną wydaną w dniu 5.09.2002r (uchyloną wyrokiem NSA z dnia 5.06.2003r).
Wobec powyższego sprawa wykonania przyłącza wodociągowego winna być rozstrzygnięta w oparciu o przepisy prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po dniu 11 lipca 2003r.
Przed dokonaniem analizy tych przepisów, przypomnieć należy stan faktyczny ustalony przez organy administracji. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że przyłącze wykonano samowolnie. Organ II instancji ustalenia tego nie powtórzył.
Jednakże w uzasadnieniach decyzji poprzednio wydanych w tej sprawie , uchylonych przez NSA, organy ustaliły, że przyłącze to zostało wykonane samowolnie, gdyż nie było objęte projektem zatwierdzonym w decyzji w pozwoleniu na budowę sieci wodociągowej. Fakt ten potwierdzony jest dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy: decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 1.04.1996r - k.25 i kserokopią projektu- k.26, na której nie zostało zaznaczone przyłącze do domu na działce nr ew. [...]. Na marginesie skonstatować pozostaje, że nie jest zrozumiałe twierdzenie organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę , iż skoro sieć wodociągowa z przyłączami została wykonana na podstawie decyzji z 1.04.1996r , to wyklucza to sugestie skarżącej, że realizacja przyłącza narusza ustalenia miejscowego planu. Ze wskazanego przez organ faktu nie wynika wprost wskazany wniosek.
Niewątpliwe jest, że w dacie wykonania przedmiotowego przyłącza, prawo budowlane wymagało na jego wykonanie pozwolenia na budowę.
W cytowanej uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 15.05.2000r (OPS 20/99 ONSA 2000/4/133) , wydanej w oparciu o przepisy prawa budowlanego w brzmieniu sprzed 11 lipca 2003r Sąd przyjął , że wykonywanie lub wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego (przyłącza wodociągowego), o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 tej ustawy.
Sąd wyjaśnił, że "kategoryczna treść nakazu rozbiórki, zawarta w art. 48 prawa budowlanego, odnosi się do "obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia". W myśl art. 3 pkt 6 prawa budowlanego przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę oraz przebudowę obiektu budowlanego.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 prawa budowlanego obiektem budowlanym jest natomiast: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami i c) obiekt małej architektury. Nie może budzić w sprawie wątpliwości, iż podjęte przez inwestora "roboty budowlane" nie polegały na budowaniu obiektu budowlanego. Jeżeli zatem w myśl art. 3 pkt 9 prawa budowlanego przyłącze wodociągowe jest urządzeniem budowlanym, to z uwzględnieniem pojęcia robót budowlanych (art. 3 pkt 7 tej ustawy), przez które rozumieć należy budowę, ale także prace polegające na montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu, trzeba przyjąć, że połączone z istniejącym już budynkiem mieszkalnym przyłącze wodociągowe niebędące obiektem budowlanym, dające się rozłączyć z budynkiem już istniejącym bez istotnego dla niego uszkodzenia, nie jest również częścią obiektu budowlanego w rozumieniu art. 48 prawa budowlanego. Można więc wyrazić pogląd, że podjęte przez inwestora w sposób samowolny roboty budowlane stanowią inny przypadek robót budowlanych, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego".
Uchwała ta nie jest aktualna na gruncie przepisów prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po dniu 11 lipca 2003r.
Zgodnie ze słowniczkiem wyrażeń ustawowych zawartym w art.3 pkt 6 prawa budowlanego , w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego.
Stosownie do punktu siódmego omawianego przepisu przez roboty budowlane należy rozumieć należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.
W tym miejscu wskazać również należy na jeszcze jedną definicję ustawową zawartą w przepisie art.3 pkt 1 lit.a) : ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi.
Z kolei, ilekroć w ustawie jest mowa o urządzeniach budowlanych związanych z obiektem budowlanym - należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
Podkreślić należy, że sformułowanie "urządzenie budowlane" użyto w ustawie tylko w dwóch przepisach :
- w art.5, stanowiącym, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej,
- w art. 39a , który przewiduje , że budowa obiektu budowlanego, tymczasowego obiektu budowlanego i urządzenia budowlanego na obszarze Pomnika Zagłady lub jego strefy ochronnej w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz. U. Nr 41, poz. 412, z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 153, poz. 1271 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717) wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania zgody właściwego wojewody.
Z tego ostatniego przepisu wynika więc , że skoro ustawodawca posługuje się terminem "budowa urządzenia budowlanego", to mając na uwadze , że budową jest wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu , urządzenie budowlanego jest obiektem budowlanym lub jego częścią.
Nadto należy zwrócić uwagę na treść przepisów art.29 ust.1 pkt 20 prawa budowlanego ( Pozwolenia na budowę nie wymaga budowa przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych) oraz art.30 ust.1 pkt 1 ( Zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, pkt 5-19 i pkt 21).
Skoro w przepisach tych mowa jest o budowie przyłącza , to rozumiejąc budowę zgodnie z definicją zawartą w przepisie art.3 pkt 6 ustawy, przyłącze jest obiektem budowlanym lub częścią obiektu budowlanego.
Ponieważ budowa przyłącza wodociągowego według przepisów prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 lipca 2003r wymaga zgłoszenia, zacytować jeszcze pozostaje przepis art.49b prawa budowlanego, dotyczący budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia.
Ustęp piąty tego przepisu brzmi: Do opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że wysokość opłaty wynosi:
1) pięciokrotność stawki opłaty w stosunku do budów, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7-11, 14, 15, 17 i 18 oraz w art. 30 ust. 1 pkt 3;
2) dziesięciokrotność stawki opłaty w stosunku do budów, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, 5, 6, 12, 13, 16 i 19-21.
Przepis art.29 ust.1 pkt 20, jak już wcześniej przytoczono dotyczy budowy przyłącza.
Tak więc przyjęte na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów założenie, że urządzenie budowlane związane z obiektem budowlanym nie jest obiektem budowlanym lub częścią obiektu budowlanego jest nie do pogodzenia z treścią przepisów art.29 ust.1 pkt 20 , art.30 ust.1 pkt 1 i art.49 b ust.5 pkt 2 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po dniu 11 lipca 2003r., które posługując się pojęciem "budowa" - w myśl art.3 pkt 6 prawa budowlanego - muszą odnosić się do obiektu budowlanego lub jego części.
Ponieważ w dacie wykonania przedmiotowego przyłącza , jego budowa wymagała pozwolenia na budowę , a dopiero począwszy od dnia 11 lipca 2003r legalna budowa przyłącza musiała być poprzedzona skutecznie dokonanym zgłoszeniem, a jak wyżej wskazano w sprawie samowolnego wykonania przyłącza winny być stosowane przepisy prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po dniu 11 lipca 2003r, w niniejszej sprawie organy powinny zastosować przepis art.48 prawa budowlanego (w nowym brzmieniu).
Oznacza to , że organy rozstrzygnęły sprawę na podstawie niewłaściwego przepisu.
Przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy organy nadzoru budowlanego zobowiązane będą do przeprowadzenia postępowania w trybie art.48 prawa budowlanego ( w brzmieniu obowiązującym po dniu 11 lipca 2003r), w tym do ustalenia czy budowa przyłącza jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ewentualnie także do nałożenia na inwestora obowiązku przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami, o których mowa w ust. 2 pkt 1;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3.
W związku z powyższym pozostaje jeszcze zauważyć, że przepis art. 48 ust.1 prawa budowlanego dotyczy tak obiektu będącego w budowie , jak i obiektu już wybudowanego , a ustęp trzeci tego przepisu , poprzez odwołanie do treści postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych dotyczy wyłącznie robót będących w toku . Skoro w przepisie art.48 ust.4 mowa jest jednak o tym , iż w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 ( czyli nakazanie, z zastrzeżeniem ust. 2, rozbiórki obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę), brak jest normy pozwalającej organowi nałożyć na inwestora obowiązku przedstawienia dokumentów wymienionych w punktach 1 i 2 ustępu trzeciego w przypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu już wybudowanego.
Dlatego też niezbędnym jest zastosowanie , w drodze analogii, do takiego przypadku uregulować zawartych w przepisie art.48 ust.3.
Za niezasadne należy uznać te zarzuty skargi , które dotyczą niezastosowania przez organ przepisu art. 30 ust. 7 pkt 1 i 4 , art.32 i art.32 prawa budowlanego.
Przepisy te nie dotyczą bowiem robót budowlanych już wykonanych.
Stosownie do treści art.145 § 1 pkt a ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też , na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art.135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku .
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI