II SA/Kr 2599/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-12-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
rodzina zastępczapomoc społecznadzieckopełnoletnośćTrybunał Konstytucyjnyświadczeniaterminyprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

WSA w Krakowie uchylił decyzje SKO i organu I instancji dotyczące przyznania pomocy pieniężnej na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej, uznając, że świadczenie powinno być przyznane od daty wcześniejszej niż przyjęły to organy, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Sprawa dotyczyła przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej po osiągnięciu przez nieletniego pełnoletności. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który zmienił zasady usamodzielnienia wychowanków rodzin zastępczych, pojawił się spór co do daty rozpoczęcia przyznawania świadczenia. Organy administracji przyznały pomoc od daty późniejszej niż domagała się tego skarżąca, powołując się na różne interpretacje wejścia w życie orzeczenia TK. WSA uchylił decyzje organów, wskazując na błędy w interpretacji skutków prawnych orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i konieczność przyznania świadczenia od daty wcześniejszej.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dotyczyła odmowy przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej od daty wskazanej przez skarżącą E.Ś. Początkowo decyzją z 2002 r. przyznano pomoc do momentu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Po osiągnięciu pełnoletności, J.N. zwrócił się o pomoc na kontynuację nauki, a następnie o zmianę świadczenia na pomoc pieniężną na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 lutego 2003 r. sygn. akt K1/01. Wyrok ten stwierdził niezgodność art. 33c ust. 5 ustawy o pomocy społecznej z Konstytucją, co zmieniło zasady usamodzielniania wychowanków rodzin zastępczych – proces ten miał rozpoczynać się z dniem ukończenia szkoły, a nie z dniem osiągnięcia pełnoletności. Organ I instancji przyznał pomoc od marca 2003 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej daty przyznania pomocy, uznając, że świadczenie przysługuje od daty wejścia w życie orzeczenia TK, czyli od marca 2003 r. Skarżąca E.Ś. domagała się przyznania pomocy od października 2002 r. WSA uchylił decyzje obu instancji, wskazując na błędy w interpretacji skutków prawnych orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Sąd podkreślił, że orzeczenia TK mają moc wsteczną (ex tunc) i mogą uzasadniać wznowienie postępowania. Błędne zakwalifikowanie wniosku J.N. jako wniosku o wznowienie postępowania oraz nieprawidłowa ocena daty rozpoczęcia świadczenia stanowiły naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonych decyzji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Pomoc pieniężna powinna być przyznana od daty wcześniejszej niż przyjęły to organy administracji, uwzględniając skutki prawne orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które mają moc wsteczną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały skutki prawne wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przypisując im wyłącznie charakter prospektywny. Wyrok TK, stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, może uzasadniać wznowienie postępowania i przyznanie świadczenia od daty wcześniejszej, zgodnie z celem instytucji wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.p.s. art. 43 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Podstawa przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej.

Pomocnicze

u.p.s. art. 33c § ust. 5

Ustawa o pomocy społecznej

Przepis w zakresie, w jakim wyłączał odpowiednie stosowanie art. 33k ust. 3, uznany za niezgodny z Konstytucją.

u.p.s. art. 33k § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Przepis, którego odpowiednie stosowanie zostało wyłączone przez art. 33c ust. 5, a którego stosowanie jest kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy.

u.p.s. art. 43 § ust. 6

Ustawa o pomocy społecznej

Przepis stanowiący lex specialis w stosunku do k.p.a., dotyczący skutków decyzji w sprawach świadczeń pieniężnych.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

k.p.a. art. 163

Kodeks postępowania administracyjnego

p.w.u.p.s.a. art. 97 § § 1

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przejście spraw do właściwości WSA.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa prawna dla poglądu o skutkach ex tunc orzeczeń TK.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma skutki prawne wsteczne i powinno być uwzględnione przy ustalaniu daty przyznania świadczenia. Wniosek strony powinien być traktowany jako wniosek o wznowienie postępowania.

Odrzucone argumenty

Organy administracji argumentowały, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma skutki wyłącznie prospektywne. Organy błędnie zakwalifikowały wniosek strony jako wszczynający nowe postępowanie.

Godne uwagi sformułowania

proces usamodzielnienia pełnoletniego wychowanka rodziny zastępczej rozpoczyna się z dniem ukończenia szkoły, w której osiągnęła ona pełnoletność orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc wsteczną (ex tunc) ochrona interesu prawnego strony naruszonego poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją

Skład orzekający

Anna Szkodzińska

przewodniczący

Joanna Tuszyńska

sprawozdawca

Aldona Gąsecka-Duda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w sprawach administracyjnych, zasady wznowienia postępowania, przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej w rodzinach zastępczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wyrokiem TK z 2003 r. i ustawą o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w tamtym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na indywidualne sprawy i jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych przez organy administracji. Dotyczy ważnego zagadnienia społecznego - wsparcia dla rodzin zastępczych.

Wyrok TK zmienia zasady wsparcia dla rodzin zastępczych – czy pomoc była przyznawana od właściwej daty?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 2599/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Aldona Gąsecka-Duda
Anna Szkodzińska /przewodniczący/
Joanna Tuszyńska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska / spr. / WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi E.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 sierpnia 2003 r nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. Ś .kwotę [...] /[...] / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Decyzją z [...] 2002 r. znak: [...] Kierownik Filii nr 7 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, po rozpatrzeniu z urzędu sprawy o zmianę wysokości pomocy pieniężnej dla rodzin zastępczych, działając na podstawie art. 10 a pkt 11 b, art. 33 b, art. 33 c ust. 1, art. 33 e, art. 33 g, art. 35 a, art. 38 ust. 1, art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zm.), § 15, § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 120 poz. 1284), art. 104, art. 107, art. 108 § 1 i art. 163 k.p.a., zmienił decyzję Nr [...] z dnia [...] 2001 r. w części dotyczącej wysokości świadczenia w ten sposób, że przyznał rodzinie zastępczej – E.Ś. od dnia [...]2002 r. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka: J. N., w wysokości [...] zł miesięcznie, co stanowiło 60% kwoty określonej w art. 33 g ustawy o pomocy społecznej, pomniejszonej o połowę dochodów dziecka oraz powiększonej o 10% podstawy. Orzekł też, że wyrównanie za miesiąc czerwiec w wysokości [...] zł zostanie wypłacone łącznie z pomocą pieniężną dla rodzin zastępczych w miesiącu lipcu i że pozostałe składniki decyzji pozostały bez zmian. Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ podał, że pomoc pieniężna udzielona na podstawie niniejszej decyzji przysługiwała do czasu osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości.
We wniosku z dnia [...] 2002 r. J.N. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie mu pomocy na kontynuację nauki. Podał, że od chwili ukończenia 18 lat w dniu [...] 2002 r. pozostanie bez środków do życia, gdyż rodzina zastępcza w której przebywał, od tej chwili nie będzie otrzymywała środków pieniężnych na jego utrzymanie. Dodał, że do ukończenia szkoły pozostało mu 2,5 roku.
Decyzją z dnia [...] 2002 r. (nr [...]) Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] przyznał J. N. pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki dla pełnoletniego wychowanka rodziny zastępczej.
Następnie, Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] na podstawie art. 145 § 1 i art. 147 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie i decyzją z dnia [...] 2003 r. nr [...] (znak[...]), działając na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414; zm. Nr 106 poz. 668, Nr 117 poz. 756, Nr 162 poz. 1118, Nr 162 poz. 1126; Dz. U. z 1999 r. Nr 20 poz. 170, Nr 79 poz. 885, Nr 90 poz. 1001; Dz. U. z 2000 r. Nr 19 poz. 238, Nr 12 poz. 136; Dz. U. z 2001 r. Nr 72 poz. 748, Nr 89 poz. 973, Nr 88 poz. 961, Nr 111 poz. 1194, Nr 122 poz. 1349, Nr 154 poz. 1792) oraz art. 104 k.p.a., uchylił decyzję z dnia 13 grudnia 2003 r. nr PCPR/8271/RZ-92/14/2002 w sprawie przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki dla pełnoletniego wychowanka rodziny zastępczej J. N., z mocą wiążącą od dnia przyznania rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] 2003 r. sygn. akt [...], w którym Trybunał stwierdził, że proces usamodzielnienia pełnoletniego wychowanka rodziny zastępczej rozpoczyna się z dniem ukończenia szkoły, w której osiągnął pełnoletniość podczas pobytu w rodzinie zastępczej. Mając na uwadze powyższe, organ za celową uznał zmianę pomocy na kontynuowanie nauki dla pełnoletniego wychowanka rodziny zastępczej na pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej.
Pismem z dnia [...] 2003 r. J. N. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie rodzin zastępczych, o zmianę świadczenia: z pomocy na kontynuowanie nauki, jaką otrzymywał od [...] 2002 r., na pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej.
Decyzją z dnia [...] 2003 r. znak: [...], Kierownik Filii nr 7 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 1991 r. w sprawie utworzenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zmienionej uchwałą Rady Miasta Nr [...] z dnia [...] 1995 r., uchwałą [...] 17 marca 1999 r. oraz uchwałą [...] z dnia [...] 2001 r., art. 10 a pkt 11 b, art. 33 b, art. 33 c ust. 1 i ust. 5, art. 33 e, art. 33 g, art. 33 k ust. 3, art. 35 a ust. 1 pkt 7, art. 38 ust. 1 i 2, art. 43 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414; zm. Nr 106 poz. 668, Nr 117 poz. 756, Nr 162 poz. 1118, Nr 162 poz. 1126; Dz.U. z 1999 r. Nr 20 poz. 170, Nr 79 poz. 885, Nr 90 poz. 1001; Dz.U. z 2000 r. Nr 12 poz. 136, Nr 19 poz. 238; Dz.U. z 2001 r. Nr 72 poz. 748, , Nr 88 poz. 961, Nr 89 poz. 973, Nr 111 poz. 1194, Nr 122 poz. 1349, Nr 154 poz. 1792, Dz.U. z 2003 r. Nr 7 poz. 79), § 15, § 17, § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 120 poz. 1284), obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 r. (M.P. z 2002 r. Nr 19 poz. 338), wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 44 poz. 389), art. 104, art. 107, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, Dz.U. z 2001 r. Nr 49 poz. 509, Nr 113 poz. 984, Nr 169 poz. 1387):
- przyznał rodzinie zastępczej – E.Ś. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka: J. N. ur. [...] 1984 r., w okresie od dnia [...] 2003 r. do dnia ukończenia szkoły, w której uzyskało pełnoletniość;
- orzekł, że wysokość świadczenia stanowi równowartość 40% kwoty określonej w art. 33 g ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, powiększonej o 10% w/w kwoty z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowania w rodzinie niespokrewnionej, co dało łącznie świadczenie o wysokości [...] zł;
- orzekł, że powyższa pomoc, zgodnie z art. 35 a ustawy o pomocy społecznej będzie podlegać waloryzacji;
- zobowiązał rodzinę zastępczą do informowania MOPS o okolicznościach mających wpływ na przyznanie i wysokość pomocy pieniężnej, a w szczególności o uzyskiwaniu i zmianie dochodu dziecka tj. renty rodzinnej wraz z dodatkiem dla sierot zupełnych, zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku pielęgnacyjnego, alimentów oraz dochodów uzyskiwanych z jego majątku, o nabyciu lub utracie przez dziecko prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, przebywaniu dziecka w placówce opieki całodobowej lub domu pomocy społecznej, umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich;
- decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na mocy dotychczasowego art. 33 c ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, pełnienie funkcji rodziny zastępczej ustawało z mocy prawa z dniem osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości. Podał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2003 r., powyższy przepis w zakresie w jakim wyłączał odpowiednie stosowanie art. 33 k ust. 3 tej ustawy jest niezgodny z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Oznacza to, że proces usamodzielnienia osoby, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej rozpoczyna się z dniem ukończenia szkoły, w której osiągnęła ona pełnoletniość podczas pobytu w rodzinie zastępczej, a nie jak dotychczas, w dniu osiągnięcia pełnoletniości. Organ ustalił, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, orzekając na wniosek J.N. w dniu [...] 2003 r. uchyliło decyzję przyznającą J. N. pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki. Ustalił też, że mając na uwadze nowe brzmienie przepisów ustawy o pomocy społecznej, rodzina E. Ś. kwalifikowała się do objęcia kontynuacją świadczenia pieniężnego na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Ponieważ rodzina zastępcza E. Ś. nie była spokrewniona z J.N. który ukończył 7 rok życia i nie otrzymywał zasiłku pielęgnacyjnego, była uprawniona do świadczenia w wysokości 40 % podstawy [...] zł, powiększonego o 10 % podstawy z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowania, co łącznie dawało świadczenie w wysokości [...] zł miesięcznie.
Rygor natychmiastowej wykonalności organ nadał decyzji w związku z koniecznością niezwłocznego zaspokojenia potrzeb życiowych.
W odwołaniu od powyższej decyzji E.Ś. wniosła o przyznanie jej należnej decyzją Trybunału Konstytucyjnego pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania J. N. od dnia kiedy została ona odebrana, to znaczy od [...] 2002 r. Tymczasem Kierownik Filii nr 7 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał tę pomoc dopiero od [...] 2003 r. Wniosła też o zmianę powyższej decyzji o przyznaniu jej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania J. N., tylko do dnia ukończenia nauki w szkole, w której osiągnął pełnoletniość. Odwołująca wskazała, że J. N. w okresie od [...] 2002 r. do [...] 2003 r. otrzymywał pomoc na kontynuację nauki, ale była ona znacznie niższa niż ta, jaka przysługiwała rodzinie zastępczej. W tej sytuacji E. Ś. wnosiła o wypłacenie jej różnicy między kwotą otrzymaną przez J. N., a jej należną. Dodała, że rodzina zastępcza powinna być objęta pomocą do chwili faktycznego usamodzielnienia się dziecka, a więc do końca nauki i zdobycia zawodu.
Decyzją z dnia 25 sierpnia 2003 r. znak[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 33b, art. 33c ust 1 i ust. 5, art. 33e, art. 33g, art. 33k ust. 3, art. 35 ust. 1 pkt 7, art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 1998 r. Dz. U. nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a, uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej przyznania rodzinie zastępczej - E. Ś. pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka J. N.w okresie od [...] 2003 r. do dnia ukończenia szkoły, w której dziecko uzyskało pełnoletniość i w tym zakresie orzekło o przyznaniu rodzinie zastępczej – E. Ś.pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka J. N., w okresie od [...] 2003 r. do dnia ukończenia szkoły, w której uzyskało pełnoletniość. W pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powtarzając treść art. 33 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2003 r., podzielił stanowisko organu I instancji co do zasadności przyznania rodzinie zastępczej E. Ś. pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Zakwestionował jednak termin od jakiego ta pomoc została przyznana. Stwierdził, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, chyba że Trybunał określi inny termin utraty mocy obowiązującej danego aktu. Ustalił, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2003 r. uchyliło moc obowiązującą przepisu art. 33 c ust. 5 ustawy o pomocy społecznej z dniem 14 marca 2003 r. Zdaniem organu odwoławczego, ta data powinna była być brana pod uwagę przez organ I instancji. Jednocześnie wskazał, że przedmiotowa pomoc, wbrew twierdzeniu odwołującej, nie należała się od [...] 2002 r., gdyż w tej dacie nadal obowiązywał art. 33 c ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Jak stwierdził organ II instancji, stan prawny, będący podstawą prawną przyznania pomocy, zmienił się z dniem [...] 2003 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję E.Ś. wniosła o jej uchylenie. Powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2003 r. dodała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze tylko w części uwzględniło jej żądanie, tj. od daty [...]2003 r., a nie od [...] 2002 r. Zastosowało też do kwoty, którą uznało, przelicznik, który nie był korzystny dla skarżącej. Ponadto nie uwzględniło odsetek należnych E.Ś., należnych jej od daty kiedy uznano jej roszczenia. W związku z powyższym wniosła o przyznanie jej kwoty od [...] 2002 r. wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozważania należy rozpocząć od analizy wniosku J. N. z dnia [...].2003r.
Złożony on został w czasie, gdy utraciła moc obowiązującą ( wobec uzyskania przez J. N. pełnoletniości) ostateczna decyzja z dnia [...].2002r o przyznaniu rodzinie zastępczej – E.Ś. pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania J.N. od dnia [...] 2002 r. do czasu osiągnięcia przez niego pełnoletniości i w czasie obowiązywania decyzji z dnia [...].2003r o uchyleniu decyzji z dnia [...].2002r w sprawie przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego proces usamodzielnienia osoby, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej rozpoczyna się z dniem ukończenia szkoły, w której osiągnęła ona pełnoletniość podczas pobytu w rodzinie zastępczej, a nie jak dotychczas, w dniu osiągnięcia pełnoletniości. Stronie przysługiwało prawo do wniesienia wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie przyznania mu pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.
Dokonując takiej konstatacji organ I instancji nie rozważył jak należy ocenić wniosek J. N. z dnia [...] 2003r : czy jako wniosek wszczynający postępowania w nowej sprawie , czy też jako wniosek o wznowienie postępowania , zakończonego decyzją z dnia [...].2002r. Za tym, że jest to w istocie wniosek o wznowienie postępowania, przemawiało powołanie się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.
W myśl art. 145a. § 1 kpa można było bowiem żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, z Konstytucją.
W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska , udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązek ten jest konsekwencją zasady czuwania organu nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, co wiąże się z koniecznością udzielania stronie niezbędnych pouczeń. W szczególności winny one dotyczyć trybu w jakim strona może dochodzić swoich uprawnień.
W rozpatrywanej sprawie podstawę wznowienia stanowił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2003 roku (sygn. K1/01) stwierdzający, iż art. 33c ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz.U.98.64.414 ze zm.) w zakresie, w jakim wyłącza odpowiednie stosowanie art. 33k ust. 3 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Kwestia właściwego zakwalifikowania wniosku z dnia [...] .2003r miała zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), stanowiącym lex specialis w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach z pomocy społecznej dotyczących świadczeń pieniężnych decyzja wywołuje skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek, czyli stronie przysługuje również świadczenie za okres między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji.
W postępowaniu wznowieniowym przepis ten o tyle nie ma zastosowania , że data wniesienia wniosku o wznowienie postępowania nie jest datą złożenia wniosku w myśl art.43 ust.6 ustawy.
Wskazać należy także, że zarówno organ I instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nieprawidłowy oceniły charakter skutków prawnych orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2003 roku.
Organ I instancji przyznał stronie świadczenie począwszy od dnia [...] 2003 roku, a więc począwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym wydana została decyzja ([...] 2003 roku).
Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, iż skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2003 roku mają charakter wyłącznie prospektywny, tj. działają na przyszłość, począwszy od dnia jego ogłoszenia. W niniejszej sprawie datą tą był dzień [...] 2003 roku, co w opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego uzasadniało przyznania świadczenia właśnie od dnia [...]2003 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela poglądu o wyłącznie prospektywnym charakterze orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Za możliwością przypisania orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego skutków prawnych o charakterze retrospektywnym przemawia bowiem wyraźnie wykładnia celowościowa przepisów wprowadzających możliwość wznowienia postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie aktu normatywnego, co do którego Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność z Konstytucją. Ochrona interesu prawnego strony naruszonego poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, będąca celem instytucji wznowienia postępowania, nie może być bowiem zrealizowana w sytuacji, w której organ administracji publicznej musi uwzględniać wyłącznie prospektywne skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Oznaczałoby to konieczność rozstrzygnięcia w oparciu o te same przepisy, które stanowiły podstawę wydania decyzji, co do której strona żądała wznowienia postępowania.
Skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu w zakresie, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, ale potwierdzenie - wynikającego z Konstytucji - obowiązku właściwej jego interpretacji niezbędnej dla realizacji norm konstytucyjnych.
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzekające o sprzeczności ustawy z Konstytucją], choć mają charakter konstytutywny, są skuteczne ex tunc od dnia wejścia w życie zakwestionowanego aktu normatywnego. Podstawę prawną dla takiego poglądu stanowi zwłaszcza art. 190 ust. 4 Konstytucji.
Przypisanie zatem niewłaściwego znaczenia prawnego wnioskowi z dnia [...] 2003 roku stanowi o naruszeniu przepisów postępowania, nie tylko mogącym, ale mającym realny i istotny wpływ na wynik sprawy 9 odnośnie daty przyznania świadczenia), co stanowi samoistną przesłankę uchylenia decyzji obu instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.o.p.s.a.).
Stosownie do treści art.145 § 1 c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też , na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art.135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku .
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI