II SA/KR 2565/03

II SA/Kr 2565/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2007-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Aldona Gąsecka-Duda
Barbara Pasternak /sprawozdawca/
Mariusz Kotulski /przewodniczący/
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzje I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka - Duda WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. I. i Z. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 września 2003 roku nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej S. I. kwotę 50 zł. (pięćdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz na rzecz skarżącej Z. W. 40 złotych (czterdzieści złotych) tytułem kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. znak [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt. 1 kpa, po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] marca 2002 r. znak [...] udzielającą J. i M. pozwolenia na wznowienie wstrzymanych robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na działce nr. ewid. [...] przy ul. B. [...] w K., odmówił uchylenia powyższej decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji ustalił: ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] marca 2002 r. znak [...] udzielono J. i M. P. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na działce nr. ewid. [...] przy ul. B. nr [...] w K., wstrzymanych uprzednio postanowieniem organu nadzoru budowlanego z dnia [...] września 2001 r. znak [...] z powodu stwierdzonych przez organ istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków udzielonego pozwolenia na budowę dokonanych przez inwestora podczas wykonywania robót. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. wznowił na żądanie S. I. i Z. W. postępowanie w sprawie zakończonej powyższą, ostateczną decyzją. Podstawą wznowienia postępowania był przepis art. 145 § 1 pkt. 4 kpa , art. 147 kpa i art. 148 kpa.
Jedną ze stron biorących udział w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych był J. J., właściciel działki nr. ewid. [...], sąsiadującej z działką inwestorów. Z tego tytułu decyzja PINB z dnia [...] marca 2002 r. została skierowana m. in. do J. J.. Przesyłka została zwrócona przez Rejonowy Urząd Pocztowy w K. w dniu [...] kwietnia 2002 r. do organu, z adnotacją "adresat nie żyje". Pismem z dnia [...] maja 2002 r. skierowanym do organu I instancji S. I. i Z. W. zawiadomiły organ, że ich ojciec J. J. zmarł [...] stycznia 2002 r., oraz że są one jego spadkobierczyniami. Tym samym stały się właścicielkami działki nr. ewid. [...].
W kolejnym piśmie, skierowanym do organu w dniu [...] sierpnia 2002 r. zwróciły się o udzielenie informacji dotyczącej przebiegu postępowania w sprawie budynku J. P., na co organ zareagował udzielając w dniu [...] września 2002 r. odpowiedzi S. I. i informując o zapadłej w dniu [...] marca 2002 r. decyzji o udzieleniu M. i J. P. na wznowienie robót. Jednocześnie poinformowano S. I., że nie jest stroną postępowania, stąd nie została poinformowana o podjętej decyzji. Spadkobierczynie J. J. wystosowały kolejne pismo, które wpłynęło do organu w dniu [...] października 2002 r. W piśmie tym zarzuciły, że wydanie kolejnego pozwolenia na budowę J. i M. P. bez powiadomienia o tym ich jako stron postępowania jest nieprawidłowe. W odpowiedzi na powyższe pismo, organ w dniu [...] października 2002 r. udzielił odpowiedzi, pouczając, że S. I. i Z. W. przysługuje - jako stronom, które nie brały udziału w postępowaniu bez własnej winy - prawo wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, w konsekwencji czego organ I instancji będzie obowiązany wznowić postępowanie, zbadać czy istotnie strony nie brały udziału w postępowaniu bez swojej winy, czy wniosek został złożony w odpowiednim terminie, oraz stosownie do tych ustaleń podjąć odpowiednią decyzję.
Zgodnie z powyższym pouczeniem w dniu [...] listopada 2002 r. S. I. i Z. W. wystąpiły w dniu [...] listopada 2002 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2002 r., załączając odpis aktu notarialnego - testamentu sporządzonego na ich rzecz przez J. J.. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K., w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 4, art. 147 i art. 148 kpa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2002 r. znak [...].
W toku prowadzonego w wyniku wznowienia postępowania S. I. i Z. W. przedstawiły swoje stanowisko w przedmiocie wznowienia i dokończenia robót budowlanych dotyczących budynku położonego na działce nr [...] przy ul. B. [...] w K.. Podniosły, że projekt budowlany stanowiący załącznik do decyzji z dnia [...] marca 2002 r. znak [...] udzielającej J. i M. P. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych jest niezgodny z rzeczywistością i narusza przepisy prawa budowlanego, ponieważ odległość południowego narożnika budynku od granicy z działką nr. ewid. [...] stanowiącą ich własność wynosi 2,90m, odległość narożnika północnego od tej granicy wynosi 3,07 m, podczas gdy w projekcie odległości te wykazane zostały odpowiednio jako 3,80 m i 4,0m. Ponadto zakwestionowały przewidziane w projekcie zamiennym rozwiązanie polegające na wypełnieniu otworów w zachodniej ścianie szczytowej luksferami, żądając całkowitej likwidacji tych otworów, balkonu oraz wysuniętego nad balkonem dachu, podnosząc, że wypełnienie luksferami zajmie 80 % powierzchni ściany, podczas gdy przepisy dopuszczają wypełnienie takie jedynie co do 10 % powierzchni. Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydał w dniu [...] lipca 2003 r. decyzję znak [...] odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji PINB dla Miasta K. z dnia [...] marca 2002 r. znak [...]. Organ uznał, że w zaistniałej sytuacji wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania, ponieważ S. I. i Z. W. bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu, a zatem występuje sytuacja objęta przepisami art. 145 § 1 pkt. 4, 147 i 148 kpa. Natomiast rozpatrując kwestie dotyczące istoty sprawy - a więc istnienia przesłanek zezwalających zgodnie z przepisami ustawy prawo budowlane na wznowienie robót budowlanych, po dokonaniu szczegółowej analizy kwestii dotyczących odległości spornego budynku od granicy z działką I. W. i S. I. organ ustalił: zgodnie z inwentaryzacją geodezyjną powykonawczą odległość zachodniej ściany szczytowej budynku wybudowanego przez M. i J. P. na działce nr. ewid. [...] od granicy z działka nr ewid. [...] stanowiącą współwłasność S. I. i Z. W. wynosi od narożnika południowo zachodniego i narożnika północno-zachodniego odpowiednio 2,90 m i 3,07 m, natomiast odległości te od ogrodzenia są większe i wynoszą odpowiednio 3,40 m i 3,55 m, ponieważ linia ogrodzenia nie pokrywa się z granicą między działkami. Natomiast odległość wschodniej ściany szczytowej budynku od granicy z działką nr. ewid. [...] stanowiącą własność A. M. wynosi od 3,80 m w narożniku północno-wschodnim do 4,0 m, w narożniku południowo-wschodnim, przy czym tak jak od strony zachodnie linia ogrodzenia nie pokrywa się z granicą między działkami. Nie ma niezgodności pomiędzy stanem wynikającym z inwentaryzacji na gruncie a wydaną decyzją o pozwoleniu na wznowienie robót oraz projektem budowlanym stanowiącym załącznik do tej decyzji. Odległość spornego budynku od granicy wschodniej jest zgodna z przepisami. Odnośnie odległości od granicy z działką nr [...], należy doprowadzić zachodnią ścianę szczytową do stanu zgodności z przepisami przez wypełnienie istniejących dziewięciu otworów okiennych luksferami, rozbiórkę murów podparapetowych do poziomu stropu i wykształceniu na szerokości tych otworów logii ze ścianą zewnętrzną pełną cofniętą w głąb poddasza na odległość 1, 34 m od lica zachodniej ściany szczytowej i ok. 4,20 m - 4,30 m od granicy z działką ewid. nr [...]. Ponadto projekt zamienny przewiduje doprowadzenie konstrukcji dachu i wysuniętych okapów do stanu niepalności przez odpowiednią obudowę i nasączenie preparatami ognioochronnymi. Powierzchnia wypełnień luksferami będzie stanowić 6,89 % powierzchni ściany. Rozwiązanie to nie narusza przepisu § 232 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który dopuszcza wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10 % powierzchni ściany, przy klasie odpornościowej wypełnień nie niższej niż /w tym przypadku/ E 30. Po dokonaniu powyższych zmian budynek będzie spełniać wymagania obowiązujących obecnie warunków technicznych.
Zdaniem organu I instancji przeprowadzone postępowanie wznowieniowe wykazało, nie ma podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o art. 145 § 1 kpa ponieważ nie zachodzi żadna z okoliczności naruszenia prawa wymieniona w tym przepisie, zatem na podstawie art. 151 § 1 kpa orzekł o odmowie jej uchylenia.
Od powyższej decyzji odwołały się S. I. i Z. W., nie wyrażając zgody na wypełnienie ściany szczytowej zachodniej budynku luksferami ponieważ jest to niezgodne z przepisami budowlanymi i żądając całkowitego zlikwidowania otworów okiennych oraz zlikwidowania balkonu. Nadto podniosły, że istniejący płot nie stanowi granicy działki.
Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 25 września 2003 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji w zakresie rozstrzygnięcia i orzekł :
1. decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] marca 2002 r. znak [...], udzielająca M. i J. P. pozwolenia na wznowienie wstrzymanych robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, na działce nr. ewid. [...] przy ul. B. w K. została wydana z naruszeniem prawa, bowiem Z. W. i S. I. nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w tej sprawie, co stanowiło naruszenie art. 10 § 1 kpa,
2. jednakże nie podlega uchyleniu bowiem mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej,
3. w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji uznał, że niewłaściwe jest zawarte w uzasadnieniu stwierdzenie organu I instancji, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 kpa, ponieważ nie zachodzi żadna z okoliczności naruszenia prawa wymienionych w tym przepisie. Przeciwnie - Z. W. i S. I. nie brały udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] marca 2002 r. będąc stronami w sprawie, co stanowiło naruszenie art.10 § 1 kpa i jednocześnie jest to przypadek wymieniony w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa. Brak wiedzy organu I instancji w tym zakresie nie ma w świetle brzmienia art. 145 § 1 pkt. 4 kpa znaczenia.
W świetle przepisu art. 151 § 2 kpa, w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wykazania okoliczności, dla których nie uchylił tej decyzji. Zgodnie z art. 146 § 2 kpa nie uchyla się decyzji w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z powyższych przyczyn rozstrzygnięcie organu I instancji należało zreformować i orzec jak powyżej.
Odnośnie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, odnosząc się również do zarzutów odwołania organ II instancji ustalił:
W dniu wydania decyzji z dnia [...] marca 2002 r. udzielającej pozwolenia na wznowienie robót obowiązywało Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. nr 15, poz. 140). Natomiast w dniu 15 grudnia 2002 r., a więc po wydaniu decyzji weszło w życie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690). Przyczyny wznowienia postępowania wymienione w przepisie art. 145 § 1 kpa nie przewidują możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej z powodu zmiany przepisów dokonanej już po wydaniu decyzji. Zgodnie zatem z przepisem § 213 ust. 1 lit. a , § 270 ust. 1 i § 12 ust. 4 i ust. 6 rozporządzenia z 1994 r., przedmiotowy budynek nie musi mieć od strony granicy zachodniej ściany spełniającej wymogi ściany oddzielenia pożarowego, natomiast ściana ta musi być pozbawiona otworów okiennych i drzwiowych (takie same warunki przewidują w analogicznym przypadku przepisy rozporządzenia z 2002 r.). Odnośnie zarzutu przekroczenia dopuszczalnej powierzchni wypełnienia luksferami otworów w ścianie, organ wskazał, że zgodnie z § 232 ust. 6 rozporz. z 2002 r. dopuszczalne jest takie wypełnienie do 10 % powierzchni ściany. W spornym budynku powierzchnia wypełnienia wynosi - według wyliczenia organu 6,89 % a więc nie przekracza ustalonej normy. Tak też regulowało tę kwestie rozporządzenie z 1994 r., przy czym ogólna powierzchnia otworów wypełnionych i innych otworów zamykanych nie mogła przekraczać 25 % powierzchni ściany. Odnośnie żądania odwołujących likwidacji w spornym budynku balkonu organ stwierdził: z § 12 ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia z 1994 r. wynika, że istniała możliwość usytuowania najbardziej wysuniętej części balkonu w odległości 0,5 m od granicy, zaś najbardziej wysunięta część balkonu w spornym budynku znajduje się w odległości 1, 80 m od granicy. Natomiast co do usytuowania budynku względem granicy z działką odwołujących się organ powołał się na Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r., którym orzeczono, że przepis § 12 ust. 6 rozporządzenia z 14 grudnia 1994 r. przewidujący wymóg uzyskania zgody sąsiada na usytuowanie budynku w odległości mniejszej niż 3 m od granicy jest niezgodny z art. 7 ust. 2 pkt.1 prawa budowlanego i wymóg ten nigdy nie był zgodny z prawem. Nie ma zatem w pozwoleniu na kontynuowanie robót podstaw do orzeczenia nakazu zlikwidowania balkonu. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ stwierdził, że po zakończeniu budowy według projektu (zamiennego) budynek będzie spełniał warunki techniczno-budowlane. Zasadnym jest więc uznanie, że decyzja z [...] marca 2002 r. nie powinna zostać uchylona.
Decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 września 2003 r. znak [...] zaskarżyły do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie S. I. i Z. W..
W skardze wniosły o rozstrzygnięcie sporu dotyczącego budynku wzniesionego przez M. i J. P. z niezachowaniem odległości od działki stanowiącej ich współwłasność. Zarzuciły, że budynek został usytuowany na działce niezgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym, oraz narusza obowiązujące przepisy techniczno-budowlane. Wskazały, że odległość południowo-zachodniego narożnika b budynku od granicy z ich działką wynosi 2,90 m, a narożnika północno-zachodniego - 3,7 m . Budynek jest zwrócony w stronę działki stanowiącej ich współwłasność ścianą z ośmioma otworami okiennymi, balkonem i wysuniętym ponad balkon dachem. Skarżące zarzuciły także przewlekłość postępowania administracyjnego i wniosły o ostateczne zajęcie stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie ppsa.
Właściwym do rozpoznania sprawy jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Krakowie.
Zgodnie z treścią art. 3 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi - art. 134 ppsa.
Skargę należało uwzględnić, jednak z innych przyczyn, niż podniesione w niej zarzuty.
Nawiązując w pierwszym rzędzie do żądania rozstrzygnięcia sporu dotyczącego budowy domu przez M. i J. P. zawartego w skardze, wyjaśnić należy, że działalność sądów administracyjnych polega - zgodnie z przywołanym wyżej art. 3 ppsa na kontroli działalności administracji publicznej pod kątem naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Uprawnienia sądu administracyjnego ograniczone są do orzekania o charakterze kasacyjnym. Sąd ten nie może (poza wyjątkami przewidzianymi w art. 146 § 2 i 154 § 2 ppsa) orzekać co do istoty sprawy administracyjnej, a więc wydać orzeczenia reformatoryjnego, które zmieniłoby zaskarżony akt czy to ze względu na charakter stwierdzonych wad, czy to z uwagi na wyniki przeprowadzonego przez sąd postępowania dowodowego. Powyższe powoduje, że w odniesieniu do wszystkich zaskarżonych aktów lub czynności administracji publicznej sąd orzeka w sposób określony w art. 145 § 1 ppsa, który to przepis określa rodzaje wyroków uwzględniających skargę. Żądanie więc skarżących zawarte w skardze, aby sąd rozstrzygnął toczący się od 2000 r. spór związany z budową domu na działce sąsiadującej z działką stanowiącą współwłasność skarżących nie może odnieść skutku w postaci wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.
Przyczyny, dla których wniesienie skargi w niniejszej sprawie powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji leżą w naruszeniu przez organy orzekające przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, właścicielem działki nr ewid. [...] położonej w K. był w chwili wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2002 r. znak [...] J. J.. Sprawa dotyczyła pozwolenia na wznowienie robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...], stanowiącej sąsiednią nieruchomość w stosunku do działki nr. ewid. [...].
J. J. przysługiwał przymiot strony w tym postępowaniu i z przymiotu tego korzystał od chwili wszczęcia postępowania. W chwili wydania decyzji z dnia [...] marca 2002 r. J. J. nie żył. O fakcie tym organ powziął wiadomość w dniu [...] kwietnia 2002 r. przyjmując zwrot przesyłki zawierającej decyzję, z adnotacją "adresat nie żyje".
Natomiast o dacie śmierci J. J. organ powziął wiadomość w dniu [...] maja 2002 r. na skutek informacji zawartej w piśmie skierowanym do organu przez skarżącą S. I.. W piśmie tym skarżąca informowała także organ o pozostawionych przez J. J. spadkobierczyniach - jego córkach.
Pomimo powzięcia powyższych informacji organ nie podjął żadnych czynności wynikających w takim przypadku z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ograniczając się do prowadzenia z następczyniami prawnymi strony korespondencji, w której zawarte były pouczenia, iż nie przysługuje im przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] marca 2002 r., aż do dnia [...] października 2002 r. W tym dniu skierowano do następczyń prawnych J. J. pismo zawierające pouczenie o przysługującym im prawie złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją, co też skarżące uczyniły w dniu [...] listopada 2002 r.
W następstwie złożonego wniosku zostało wydane postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie toczyło się postępowanie zakończone decyzją będącą przedmiotem skargi.
Postępowanie organów uznać należy za błędne.
Jak stanowi przepis art. 156 § 1 pkt. 4 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Decyzja z dnia [...] marca 2002 r. skierowana została do osoby nie będącej stroną w sprawie. J. J. utracił przymiot strony na skutek utraty zdolności prawnej z chwilą śmierci tj. w dniu [...] stycznia 2002 r.
W takiej sytuacji decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 pkt. 4 kpa (por. Wyrok WSA w W-wie z 6.07.2004 r. I SA 2941/02, lex 158885). Dla oceny wystąpienia przesłanki nieważności z art. 156 § 1 kpt. 4 kpa nie ma znaczenia okoliczność, że w chwili wydania decyzji organ nie dysponował wiedzą o fakcie utraty przez J. J. przymiotu strony.
Wady tej nie mogło naprawić postępowanie wszczęte i prowadzone przez organ na skutek złożonego przez skarżące wniosku o wznowienie postępowania, ponieważ istnienie którejkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji jedną z tych wad dotkniętej. Decyzja administracyjna obarczona ciężkimi wadami, o jakich mowa w tym przepisie wywołuje skutki prawne dotknięte ułomnościami o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Zasadniczy sens instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej polega na tym, że w każdym przypadku decyzja dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym powinny być zniweczone skutki prawne, jakie ta decyzja wywołała. Wyjątek od powyższej zasady stanowią sytuacje objęte hipotezą art. 156 § 2 kpa, tzn. kiedy decyzje dotknięte wadami określonymi w art. 156 § 1 pkt. 1,3,4 i 7 wywołały nieodwracalne skutki prawne, lub jeżeli od ich doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat (por. wyrok NSA z 19.10.2001r. I SA 2526/99 wraz z uzasadnieniem, lex 81736). Żadna z powyższych sytuacji wyjątkowych w sprawie nie zachodziła. Zatem obowiązkiem organu z chwilą powzięcia wiadomości o istniejącej wadzie decyzji z dnia [...] marca 2002 r. było wszczęcie postępowania o stwierdzenie jej nieważności.
Uchybienie temu obowiązkowi spowodowało, iż prowadzono postępowanie wznowieniowe dotyczące decyzji, która powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego z uwagi na wadę polegającą na skierowaniu jej do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Tym samym organy naruszyły przepisy art. 156 § 1 pkt. 4 kpa i art. 157§ 2 kpa, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.
Niezależnie od powyższego naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że organy dokonały błędnego ustalenia co do zachowania miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W razie gdy żąda wznowienia na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa termin ten liczy się od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Jak wynika z akt sprawy skarżące wiedziały o decyzji z dnia [...] marca 2002 r. od dnia [...] października 2002 r. Wynika to wyraźnie z treści pisma skierowanego przez skarżące do organu drugiej instancji, w którym kwestionowały "wydanie ponownego pozwolenia na budowę" dla pp P.. O istnieniu decyzji poinformował organ S. I. pismem z dnia [...] września 2002 r. Pismo takiej treści nie zostało skierowane do skarżącej Z. W., jednak z treści przywołanego wyżej wspólnego pisma skarżących z dnia [...] października 2002 r. wynika, że w tym dniu z całą pewnością skarżące o istnieniu decyzji z [...] marca 2002 r. wiedziały, a przyjąć należy, że S. I. wiedziała o tej okoliczności od dnia [...] września 2002 r. tj. od dnia doręczenia jej pisma organu informującego o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Należy podkreślić, że wiedza o istnieniu decyzji nie musi pochodzić od organu, co jest istotne w przypadku ustalenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dla skarżącej Z. W.. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w Wyroku NSA z dnia 10.03.2006 r., II OSK 622/05 (ONSAiWSA 2006/5/133), iż bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest by do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja.
Zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania organ obowiązany jest badać z urzędu. W przedmiocie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie organ przeprowadził jedynie czynności polegające na odebraniu od skarżących oświadczenia o dacie zapoznania ich z decyzją z dnia [...] marca 2002 r.(k.I-35), nie oceniając materiału dowodowego pod kątem zachowania tego terminu przez skarżące, chociaż było to obowiązkiem organu. Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może się bronić wnosząc prośbę o przywrócenie terminu. Jak przyjął NSA w wyroku z 29.01.1986 r. III SA 1263/85: "Jeżeli podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 kpa, organ administracji jest władny do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, o ile termin ten nie został przywrócony". Naruszenie obowiązku zbadania i należytego ustalenia rozpoczęcia biegu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania nie miało jednak w sprawie decydującego znaczenia, skoro zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu z powodu naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 kpa i 157 § 2 kpa.
Z powyższych przyczyn, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy ppsa orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.