II SA/Kr 2545/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2004-12-22
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościużytkowanie wieczysteustawa o gospodarce nieruchomościamiprawo rzeczowesąd administracyjny

Podsumowanie

WSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu.

Skarżący domagali się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, wskazując, że na działce ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu w takiej sytuacji.

Sprawa dotyczyła wniosku małżonków C. o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla jednorodzinnego, która nie została zrealizowana. Organ pierwszej instancji (Starosta N.) odmówił zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Ustalono, że działka została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (S. i J. G.) umową z 1994 r., a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy z 1997 r. Organ odwoławczy (Wojewoda M.) utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, uznając, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed 1 stycznia 1998 r. wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości, niezależnie od tego, czy stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym długotrwałość postępowania oraz brak rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną. Sąd potwierdził prawidłowość zastosowania art. 229 u.g.n., który stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości w przypadku ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienia go w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy. Sąd podkreślił, że przepis ten ma zastosowanie, a kwestia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie ma znaczenia w tej sytuacji. Sąd wskazał również, że sprawa podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 2002 r., a nowa ustawa o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. miała zastosowanie do spraw w toku.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i jego ujawnienie w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który expressis verbis wyłącza roszczenie o zwrot nieruchomości w sytuacji, gdy przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 229

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, jeżeli przed dniem 01.01.1998 r. nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, które zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Pomocnicze

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

u.g.n. art. 233

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wprowadza zasadę natychmiastowego działania nowej ustawy do spraw będących w toku, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 1 stycznia 1998 r.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi jako bezzasadnej.

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

Reguluje rozpoznawanie spraw wniesionych do NSA przed 1 stycznia 2002 r. przez wojewódzkie sądy administracyjne.

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Ustawa obowiązująca w momencie wywłaszczenia, na podstawie której wnioskodawcy domagali się zwrotu.

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 7

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 8

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Długotrwałość postępowania administracyjnego. Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nieruchomość pozostaje w posiadaniu skarżących jako ogród. Umowa użytkowania wieczystego powinna zostać rozwiązana.

Godne uwagi sformułowania

roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (I.Ol.1998 t.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. przepis art. 229 u .g .n. wyłącza - expressis verbis - roszczenie o zwrot nieruchomości

Skład orzekający

Andrzej Niecikowski

przewodniczący

Joanna Tuszyńska

członek

Małgorzata Brachel - Ziaja

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, na których ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich przed 1 stycznia 1998 r."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i interpretacji kluczowego przepisu ograniczającego takie prawo, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.

Kiedy nie można odzyskać wywłaszczonej ziemi? Kluczowa interpretacja przepisów o użytkowaniu wieczystym.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Kr 2545/01 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-12-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Niecikowski /przewodniczący/
Joanna Tuszyńska
Małgorzata Brachel - Ziaja /sprawozdawca/
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 341/05 - Wyrok NSA z 2006-01-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Sygn. akt. IISA/Kr 2545 / 01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Małgorzata Brachel - Ziaja / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2004r. sprawy ze skargi D. C. i J. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargę oddala -
Uzasadnienie
IISA /Kr 2545/01
UZASADNIENIE
Skarżący: D. i J. (małż.) C. wnioskiem z dnia [...] 1995 r. wystąpili do Urzędu Rejonowego w N. o zwrot części nieruchomości, stanowiącej działkę ewid. nr [...] o pow. 340 m2, położoną w N., która została wywłaszczona decyzją Naczelnika Miasta w N. z dnia [...] 1979 r. na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla jednorodzinnego "[...] ". Korzystając z uprawnień wynikających z ustawy z dnia [...] 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wnioskodawcy domagają się zwrotu tej działki, skoro inwestycja, na potrzeby której nieruchomość wywłaszczono nie została zrealizowana.
Decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr: [...] Starosta N. orzekł o odmowie zwrotu części działki ewid. nr 18984 położonej w N. na rzecz byłych właścicieli J. i D. (małż.) C.
W uzasadnieniu swojej decyzji Starosta podał, że działki 18978,18982,18980, stanowiły własność małżonków J. i D. C., a zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa zarządzeniem nr 2/79 Naczelnika Miasta w N. z dnia [...] 1979 r. Nr; [...] podbudowę osiedla jednorodzinnego pod nazwą "[...]" w N., na podstawie przepisów art. 7, 8 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Decyzją ostateczną z dnia [...] 2000 r. Nr: [...] Starosta N. orzekł już o zwrocie na rzecz małżonków J. i D. C. działek nr; 19200/7, 19201/3, 18978/1,18980/1, o łącznej pow. 1090m2, które odpowiadają wywłaszczonym działkom z wyjątkiem części dz. 18984 o pow. 0.0340 ha, która znajduje się w użytkowaniu wieczystym prywatnej osoby. W toku postępowania ustalono, że przedmiotowa działka stanowi obecnie własność Gminy Miasta N., a została oddana w użytkowanie wieczyste umową z dn. [...] 1994 r. Rep. [...] S. i J. (małż.) G. na prawach wspólnoty ustawowej, i prawo to zostało wpisane do KW nr [...]. Na działce tej użytkownik wieczysty poczynił nakłady.
Ponieważ przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r. wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, jeżeli przed dniem 01.01.98 r. nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, które zostało ujawnione w księdze wieczystej, więc należało orzec o odmowie zwrotu tej nieruchomości.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. i D. C. wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
)
Zarzucając naruszenie przepisu art. 135 ust. 3 oraz 229 u.g.n. a nadto 7, 8,12,77 k.p.a. odwołujący się podnieśli, że:
- o zwrot przedmiotowej wywłaszczonej działki starają się już od 1991 r.
- w toku postępowania o zwrot przedmiotowej działki, została ona dopiero oddana mową notarialną małż. Grzegorczykom w użytkowanie wieczyste,
- umowa użytkowania wieczystego na podstawie par. 4 wygasła winna zostać rozwiązana czego do tej pory nie uczyniono.
- użytkownicy wieczyści nigdy nie objęli tej działki w posiadanie i nie dokonali na niej żadnych nakładów,
- od dnia wywłaszczenia działka ta stanowi ogród będący w posiadaniu b. właścicieli,
- działka ta stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, a organ orzekający w sprawie nie uwzględnił tej okoliczności i nie orzekł o jej zwrocie względnie nie doprowadził do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego.
Organ odwoławczy - Wojewoda M., decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w pełni pogląd prawny zawarty w jej uzasadnieniu. Przytaczając przepis art. 229 u. g. n. organ odwoławczy stwierdził, iż w świetle tegoż przepisu i okoliczności faktycznych sprawy, zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy. Nie ma też żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia; czy nieruchomość ta jest zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 powołanej ustawy, wobec ujawnionego w stosunku do niej w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego osób trzecich.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji skarżący J. i D. C. domagając się jej uchylenia, powtórzyli zarzuty podniesione już w odwołaniu, a zwłaszcza, co do długotrwałości postępowania administracyjnego. W związku z czym uważają, że nie powinno się stosować nowych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r., a tylko dotychczasowe. Ponadto podnoszą, że umowa użytkowania wieczystego powinna zostać rozwiązana, gdyż nie został spełniony jej cel zwłaszcza, że wywłaszczona część przedmiotowej działki pozostaje nieprzerwanie w ich posiadaniu, jako ogród i nie została im faktycznie nigdy zabrana.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Podtrzymując swoje poglądy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest w sprawie jakichkolwiek okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ewentualną zmianę stanowiska wobec treści art. 229 u.g.n.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 97 par l ustawy w dnia 30. 08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2002r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30. 08. 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w K.
Skarga jest bezzasadna. Organy I i II instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości gdy ujawniono w stosunku do niej prawo osób trzecich.
Należy zauważyć, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca część działki nr 18984 o pow. 340 m2 obj. KW [...] została oddana w użytkowanie wieczyste umową notarialną z dnia [...] 1983 r. A. S. Jednocześnie działka ta została odłączona z wymienionej KW i urządzono dla niej nową księgę wieczystą nr KW [...], w której wpisano w dziele I prawo użytkowania wieczystego do dnia [...] 82r., na rzecz A. S. w dniu [...] 1994 r. umową notarialną Rep. A. Nr [...], A. S. przeniósł prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości na rzecz i S. G. i na mocy tej umowy w dziale II KW [...] w miejsce dotychczasowego użytkownika wieczystego zostało ujawnione prawo S. G., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia [...] 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W tym stanie sprawy ma zastosowanie powołany przepis art. 229 u.n.g. Przepis ten ustanawia wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 tej ustawy, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i ma zastosowanie do sytuacji gdy trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osoby trzeciej.
Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że; roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (I.Ol.1998 t.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
W niniejszej sprawie, zachodzą kumulatywnie wszystkie warunki stanowiące łącznie przesłankę negatywną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci ujawnionego do niej prawa osoby trzeciej.
Z powyższych bezspornych okoliczności faktycznych wynika że:
- na przedmiotowej nieruchomości ustanowiono w formie prawem przewidzianej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej,
- prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skoro przytoczony przepis art. 229 u .g .n. wyłącza - expressis verbis - roszczenie o zwrot nieruchomości (roszczenie nie przysługuje), to wobec stwierdzenia istnienia przesłanki negatywnej w postaci zaintabulowanego w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osoby trzeciej, decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest trafna.
W tej sytuacji prawnej nie było potrzeby ustalania w toku postępowania o zwrot Przedmiotowej nieruchomości jej zbędności na cel wywłaszczenia i w związku z czym zarzut nie przeprowadzenia w tym zakresie postępowania nie mógł odnieść żadnego skutku. Podobnie jak i zarzut, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje w posiadaniu skarżących.
Wobec zmiany stanu prawnego, nie znajduje też oparcia w obowiązującej ustawie o gospodarce nieruchomościami zarzut, co do możliwości dalszego stosowania w sprawie ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce i wywłaszczaniu nieruchomości i podejmowania decyzji na podstawie jej przepisów. Przepis art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) wprowadził zasadę natychmiastowego działania nowej ustawy do spraw będących w toku, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia [...] 1997r.
Oznacza to konieczność uwzględnienia regulacji wynikającej z powołanego art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami i prowadzenia sprawy na podstawie jej przepisów.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako bezzasadną oddalił.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę