II SA/KR 251/25

II SA/Kr 251/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Anna Kopeć
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
art 29 ust 1 , art 17  ust 2
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: starszy referent sądowy Adrianna Garus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2025 r. sprawy ze skargi Ł. Sp. z o.o. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 stycznia 2025 r. znak: WS-VI.7534.2.26.2024.BK w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz Ł. Sp. z o.o. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Kr 251/25
UZASADNIENIE
Naczelnik Dzielnicy Kraków-Podgórze decyzją z 26 maja 1976 r., znak: DZGT II 630/1/75/76, wydaną m.in. na podstawie art. 3, art. 8 i art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64), orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa m.in. działek nr: [...], [...] i [...] na cele budowy ul. [...] w K..
11 października 2021 r. do Prezydenta Miasta Krakowa wpłynęło pochodzące od Ł. sp. z o.o. w K. żądanie wznowienia postępowania wywłaszczeniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. z następującym uzasadnieniem: "Wnioskodawca bez własnej winy nie brał udziału [...]. W rozdzielniku decyzji [...] wskazano »właścicieli nieruchomości« bez podania adresów [...] zgodnie z art. VI umowy spółki [...] zarząd spółki składa się dwóch zawiadowców (członków zarządu) [...] 31 sierpnia 1974 r. zmarł zawiadowca T. P., na miejsce którego, aż do roku 2018, nie ustanowiono nowego członka zarządu. Oznacza to, że w datach wydania Decyzji wnioskodawca nie miał zarządu, wobec czego nie można mu było skutecznie doręczyć Decyzji [...]. Wnioskodawca dowiedział się o wydaniu Decyzji [...] 7 października 2021 r., w którym członek zarządu wnioskodawcy, p. C. K., otrzymał od niżej podpisanego pełnomocnika wiadomość email z informacją o wydaniu Decyzji. Natomiast pełnomocnik wnioskodawcy dowiedział się o wydaniu Decyzji [...] 8 września 2021 r., w którym, po udzieleniu zgody [...] na badanie akt ksiąg wieczystych [...], aplikant [...] zbadał te akta, w których znajdowały się Decyzje".
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 30 lipca 2024 r., znak: GS-14.6821.90.2021.AW, wydaną m.in. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji wywłaszczeniowej.
Wojewoda Małopolski decyzją z 2 stycznia 2025 r., znak: WS.VI.7534.2.26.2024.BK, wydaną po rozpatrzeniu odwołania Ł. sp. z o.o. w K., utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym, że spółka przez zaniechanie wyboru nowego członka zarządu i brak aktualizacji danych do rejestru handlowego przyczyniła się do swojego braku uczestnictwa w postępowaniu wywłaszczeniowym i doprowadziła do niemożności doręczenia jej decyzji wywłaszczeniowej, tym bardziej, że jeden z członków zarządu żył w dacie jej wydania i zmarł dopiero w 1990 r.
W dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej strony mogły być zawiadamiane przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowił. Na jednym z egzemplarzy decyzji wywłaszczeniowej widnieje adnotacja, że orzeczenie umieszczono na tablicy ogłoszeń Urzędu Dzielnicowego od 25 maja do 9 czerwca 1976 r., jednakże nie było żadnego przepisu szczególnego (w szczególności w ustawie o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości), który upoważniałby do zawiadamiania w drodze publicznego ogłoszenia. Mimo szeroko zakrojonej kwerendy nie udało się odszukać dokumentacji wskazującej, czy i w jaki sposób decyzję wywłaszczeniową doręczono spółce.
Organ odwoławczy odwołał się do ówczesnych przepisów Kodeksu handlowego i przytoczył korespondujące z nimi postanowienia umowy spółki.
Art. VI: "zarząd spółki składa się z dwóch zawiadowców, których wybór następuje obecnie na pięć lat. Po upływie pierwszego okresu pięcioletniego przysługuje Walnemu zgromadzeniu spólników wybór zawiadowców i ustalenie dalszych okresów zawiadowstwa. W wypadku ustąpienia zawiadowcy nastąpi uzupełniające uzupełnienie dotyczącego członka zawiadowstwa, na bezzwłocznie zwołać się mającem Walnem zgromadzeniu Spólników. Na pierwszy okres pięcioletni ustanowieni zostają zawiadowcami: p. B. L. i S. L.. Obaj ustanowieni zawiadowcy przyjmują ten wybór przez podpisanie niniejszego protokołu. Odwołanie zawiadowców może nastąpić jedynie z ważnych powodów. Wybór zawiadowców na dalsze okresy zawiadowstwa nastąpić ma najpóźniej na trzy miesiące przed upływem poprzedzającego okresu, w przeciwnym razie mandaty dotychczasowych zawiadowców przedłużają się na dalszy okres pięcioletni. Mandat zawiadowcy gaśnie z chwilą pozbycia się całego jego udziału w spółce".
Art. VII: "Każdy zawiadowca ma prawo i obowiązek zwoływania Walnych Zgromadzeń - na których przewodniczy starszy wiekiem zawiadowca".
Art. XIV: "Walne Zgromadzenie Spólników odbywać się ma w K., przynajmniej raz w roku w pierwszym kwartale kalendarzowym każdego roku. Zwołanie Walnego Zgromadzenia jest obowiązkiem przewodniczącego Zarządu i winno nastąpić listem poleconym wystosowanym do każdego z członków najmniej na 14 dni przed terminem Zgromadzenia".
Art. XV: "Zawiadowcy winni zwołać Walne Zgromadzenie na żądanie spólnika lub spólników, których wkładki zakładowe przedstawiają dziesiątą część kapitału zakładowego. Żądanie takie winno podać dokładnie cel Zgromadzenia istotną treść wniosku, jakie mają być przedmiotem obrad. Jeśli zawiadowcy nie uczynią temu zadość w ciągu czternastu dni po wezwaniu, mogą wnioskodawcy dokonać zwołania wprost przy przestrzeganiu formalności, postanowionych dla zwołania zwykłych posiedzeń Walnego Zgromadzenia".
W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że spółka nie prowadziła działalności gospodarczej, ostatnie walne zgromadzenie wspólników przed wydaniem decyzji odbyło się 9 sierpnia 1946 r., ostatnim dokumentem w aktach sprawy postępowania rejestrowego jest zaświadczenie Sądu Okręgowego w K. z 27 maja 1947 r. stwierdzające, że członkami zarządu spółki są mgr A. L. i dr T. P.. Spółka mimo ciążących na niej obowiązków nie zgłosiła faktu wygaśnięcia mandatu członka zarządu T. P. na skutek jego śmierci do rejestru handlowego. Nie zostało również zwołane walne zgromadzenie wspólników w celu wyboru nowego członka zarządu.
W skardze Ł. sp. z o.o. w K. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżący z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, a także art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. przez brak odniesienia się do zarzutu odwołania.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że o braku winy spółki w nieuczestniczeniu w postępowaniu świadczy już samo to, decyzja wywłaszczeniowa nigdy nie została wysłana na adres jej siedziby. Organ miał obowiązek i możliwość ustalenia siedziby i adresu – które wynikały z akt Rejestru Handlowego i w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej nie uległy zmianie – jednakże nie podjął próby doręczenia, ograniczając się do wskazania w rozdzielniku "właścicieli nieruchomości" bez adresów. Wcześniejsza rekonstrukcja zarządu niczego by nie zmieniła. Powojenne losy A. L. (ostatniego członka kadłubowego zarządu), w tym niezawiniony brak wiedzy o śmierci T. P. i losach wspólników, wykluczają postawienie spółce zarzutu nieujawienia w Rejestrze Handlowym faktu śmierci T. P. czy niezwołania zgromadzenia wspólników w celu wyboru nowego członka zarządu. W latach 70. i 80. stosunki dyplomatyczne między Polska a Izraelem nie istniały i nie było realnych możliwości utrzymywania bieżących kontaktów między mieszkańcami tych państw. A. L. wyemigrował do Izraela, gdzie zmarł w 1990 r., więc nie mógł dowiedzieć się o śmierci T. P., a tym bardziej podjąć działań zmierzających do zwołania zgromadzenia wspólników. Okoliczność ta miałaby jednak znaczenie wyłącznie wtedy, gdyby w ogóle podjęto próbę doręczenia decyzji na adres siedziby spółki (wówczas można byłoby analizować, czy doręczenie było skuteczne wobec braków w zarządzie).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.2024.1267 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2024.935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie wystarczające było uchylenie decyzji organu II instancji (zaskarżonej) albowiem sprawa nie wymaga prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w postaci gromadzenia nowych dowodów. Jak wskazał organ I Instancji, podjęto wszechstronne działania mające na celu odszukanie wszelkiej dokumentacji dotyczącej przedmiotowego wywłaszczenia. Organ poszukiwał dokumentów w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta K., Biura Przejmowania Mienia i Rewindykacji Urzędu Miasta K., Wydziału Geodezji Urzędu Miasta K., Archiwum Narodowym w K. i Archiwum Zakładowym Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego. W Sądzie Rejonowym dla K. w K. Wydział IV Ksiąg Wieczystych zbadano również księgi wieczyste obejmujące przedmiotowe nieruchomości. Pomimo to, nie udało się pozyskać akt wywłaszczeniowych, co oznacza, że rozstrzygnięcie sprawy musi zostać oparte o taki materiał dowodowy jaki został w sprawie zgromadzony.
Sąd nie podziela natomiast oceny prawnej zawartej w zaskarżonej decyzji. Rację ma skarżąca spółka, że fakt braku posiadania przez spółkę zarządu nie ma wpływu na możliwość doręczania korespondencji. Brak zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jako organu uprawnionego do prowadzenia jej spraw i do jej reprezentacji, jest oczywistą przeszkodą w funkcjonowaniu tego rodzaju podmiotu w obrocie prawnym, albowiem nie ma organu uprawnionego do dokonywania czynności prawnych w imieniu spółki, składania niezbędnych oświadczeń woli itp. Jednak fakt przyjęcia (odebrania) korespondencji nie jest ani czynnością prawną ani oświadczeniem woli; jest to zwykła czynność faktyczna. Natomiast niewątpliwe brak zarządu uniemożliwiłby spółce złożenia odwołania od decyzji.
Z akt sprawy nie wynika, jaki był ówczesny adres spółki, wiadomo jedynie że siedzibą było miasto K.. Z umowy spółki z 1919 r. (k. 38 ) wynika natomiast tyle, że biuro zarządu i biuro sprzedaży wyrobów przedsiębiorstwa spółki prowadzone być ma w lokalu firmy "H. " w K..
Archiwalne czasopisma (Przegląd Ceramiczny z 25 września 1909 r. oraz Miesięcznik Techniczny z lutego 1906), opublikowane i dostępne w formie skanów w internecie, zawierają reklamy Firmy "[...]", w których wskazany jest adres: róg ulicy [...]
Najistotniejszą wadą zaskarżonej decyzji jest twierdzenie (przyjęte w ślad za organem I Instancji), że: " W dacie wydania decyzji Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze z dnia 25 maja 1976 r. znak sprawy: DZGTI 1630/1/75/76, strony mogły być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji państwowej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowił. W tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważało się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Na jednym z pozyskanych do akt sprawy egzemplarzy decyzji Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze z dnia 25 maja 1976 r. znak sprawy: DZGTI 1630/1/75/76, widnieje adnotacja, że przedmiotowe orzeczenie umieszczono na tablicy ogłoszeń Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze w dniach 25 maja 1976 r. do dnia 9 czerwca 1976 r. Jednakże należy zauważyć, iż przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. nr 10 z 1974 r. poz. 64) nie upoważniały organu wydającego decyzję do zawiadamiania stron o decyzji w drodze publicznego ogłoszenia. Brak było również innego przepisu rangi ustawowej dopuszczającego zastosowanie instytucji przewidzianej obecnie w art. 49 k.p.a."
Stwierdzenie to jest nieprawdziwe.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), decyzję doręcza się na piśmie wnioskodawcy, właścicielowi (posiadaczowi) nieruchomości i osobom zainteresowanym. Przepis art. 17 ust. 2 ma odpowiednie zastosowanie do właścicieli nieruchomości i osób zainteresowanych, których miejsce pobytu jest nieznane.
Zgodnie natomiast z art. 17 tej ustawy, o wszczęciu postępowania naczelnik powiatu zawiadamia za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służą na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. Odpis zawiadomienia wywiesza się na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego). (ust. 1)
Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 2, osoby zainteresowane, których miejsce pobytu jest nieznane, zawiadamia się za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego).
Odpowiednie stosowanie przepisu oznacza stosowanie go wprost, stosowanie go z niezbędnymi (prowadzącymi do logicznych wniosków) modyfikacjami lub niestosowanie go wcale.
Zdaniem Sądu przepis art. 29 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości należy odczytywać w ten sposób, że decyzję wywłaszczeniową doręcza sia za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń urzędu gminy (miejskiego) każdemu właścicielowi nieruchomości (zarówno osobie fizycznej jak i prawnej), którego miejsce pobytu lub – odpowiednio - adres siedziby jest nieznany.
Regulacja ta koresponduje z uregulowaniami dotyczącymi doręczeń zawartymi w Kodeksie Postępowania Administracyjnego - według stanu prawnego z dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej.
W rozdziale 7 Kpa, zatytułowanym "Doręczenia", w art. 42 zawarto regulacje zgodnie z którą państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom zawodowym, samorządowym, spółdzielczym oraz innym osobom prawnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Natomiast zgodnie z art. 45, pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, pozostawia się w aktach sprawy, o czym wywiesza się obwieszczenie na okres czternastu dni w biurze gromadzkiej rady narodowej (prezydium miejskiej, dzielnicowej rady narodowej, rady narodowej osiedla). Pisma te uważa się za doręczone w ostatnim dniu okresu, na który wywieszono obwieszczenie.
Ze znajdującej się w aktach sprawy kopii jednego z egzemplarzy decyzji wywłaszczeniowej (k. 178) wynika, że dokonano jej wywieszenia w dniach od 25 maja 1976 r. do 9 czerwca 1976 r. – pieczęć Urzędu Dzielnicowego Kraków Podgórze.
W tej sytuacji organ będzie rozważyć czy rzeczywiście zaistniała przesłanka wznowieniowa na której oparty został wniosek o wznowienie postępowania, tj. czy zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt. 4 Kpa, a konkretnie, czy decyzja wywłaszczeniowa rzeczywiście nie została spółce doręczona w formie obwieszczenia. Pomocne w tym zakresie może być ustalenie adresu spółki. Następnie organ orzeknie stosownie do dokonanych ustaleń.
Wobec powyższego zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika strony skarżącej ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1923 z późn. zm.).