II SA/Go 113/07

II SA/Go 113/07 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2007-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Aleksandra Wieczorek /przewodniczący/
Grażyna Staniszewska
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Protokolant asystent sędziego Paweł Majka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi D.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D.W. kwotę 20,60 zł (dwadzieścia złotych i sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta, decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] odmówił D.W. przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko M.W. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Uzasadniając powyższą decyzję organ wskazał, że nauka w szkole językowej trwająca jeden rok nie stanowi realizowania obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, a Towarzystwo Edukacji prowadzące Szkołę Języków, zarejestrowane jest w Kuratorium Oświaty jako forma kursu, a nie szkoły. W tej sytuacji, zdaniem organu, przedstawione przez stronę zaświadczenie nie potwierdza nauki w szkole uprawniającej do uzyskania wnioskowanego zasiłku rodzinnego wraz
z dodatkami, zgodnie z wymogami ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Ponadto decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] ww. organ odmówił stronie także przyznania zaliczki alimentacyjnej.
Pismem datowanym na 19 października 2006 r. (data wpływu do organu
23 października 2006 r.) D.W. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i zaliczki alimentacyjnej. Strona powołała się na swoją trudną sytuację majątkową i rodzinną (samotnie wychowuje troje dzieci w wieku 21, 19 i 17 lat). Wskazała także, iż jej córka pobierała naukę w liceum ogólnokształcącym o profilu wojskowym, lecz na skutek wypadku i urazu kręgosłupa musiała zmienić zawód i kontynuuje naukę w szkole policealnej. Do pisma dołączono postanowienie Naczelnika Wydziału Sprawa Społecznych Urzędu Miasta z dnia [...] października 2006 r. nr [...], którym na podstawie przepisu art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.), przywoływanego dalej jako "K.p.a.", przekazano pismo D.W. w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego, organowi właściwemu do rozpoznania sprawy tj. Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 K.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż ustawowy termin do wniesienia odwołania wynosi czternaście dni, jest to termin zawity, którego niedotrzymanie skutkuje utratą prawa do rozpatrzenia odwołania. Zgodnie z art. 57 K.p.a., za początek terminu do wniesienia odwołania uważa się dzień następny po dniu, w którym decyzja została doręczona, a koniec terminu upływa w ostatnim dniu z wyznaczonej liczby dni do wniesienia tego odwołania. Kolegium stwierdziło dalej, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika dokonanie odbioru przedmiotowej decyzji przez syna skarżącej - w dniu 26 września 2006 r. W związku z tym termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 10 października 2006 r. D.W. złożyła natomiast odwołanie bezpośrednio w Kolegium w dniu 7 listopada 2006 r., co zdaniem organu jednoznacznie wynika z treści pieczęci umieszczonej na odwołaniu. Organ odwoławczy stwierdził także, że strona została wyczerpująco pouczona przez organ pierwszej instancji o sposobie i terminie wniesienia odwołania oraz, że nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
D.W. 18 grudnia 2006 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy odmowy przyznawania zasiłku rodzinnego oraz zaliczki alimentacyjnej. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu pomocy społecznej, zgodnie z którym z tytułu nauki jej córki w szkole języków nie przysługują jej świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego z dodatkami i zaliczki alimentacyjnej. Ponadto strona wskazała, że po otrzymaniu decyzji z [...] października 2006 r. napisała odwołanie do Prezydenta Miasta, ponieważ w Ośrodku Pomocy Społecznej była dwa razy i to nie przyniosło rezultatu. Natomiast Prezydent Miasta w [...] sierpnia 2003 r. wydał decyzję. Odwołania tego nie wzięto jednak pod uwagę, o czym poinformowano pismem Prezydenta z [...] października 2006 r. Niezwłocznie skarżąca odwołała się bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dlatego uważa, że nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania.
Organ odwoławczy, postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., sprostował oczywisty błąd pisarski w uzasadnieniu powyższego postanowienia w ten sposób, że w miejsce nieprawidłowej daty wpływu odwołania D.W. "7.11.2006 r." wpisano datę "23.10.2006 r.".
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadną.
Według art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Ta konstytucyjna zasada dwuinstancyjności znajduje realizację w zasadzie ogólnej dwuinstancyjności przyjętej w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że do istoty dwuinstancyjności należy prawo odwołania strony od każdej decyzji nieostatecznej,
a w konsekwencji dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Dlatego też przepisy ograniczające tę zasadę należy interpretować ściśle, uprzednio wnikliwie ustalając stan faktyczny.
Nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn.zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd z urzędu zwrócił uwagę na uchybienie, nie objęte zarzutami skargi, związane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie
z przepisem art. 133 § 1 wskazanej wyżej ustawy, podstawą wyrokowania sądu administracyjnego są akta sprawy administracyjnej.
W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ odwoławczy
działając z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej art. 7 Kpa, nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy uznając przedwcześnie, iż odwołanie skarżącej od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, wniesiono z uchybieniem ustawowego czternastodniowego terminu.
Zgodnie z przepisem art. 129 K.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
W doktrynie wyróżnia się ze względów podmiotowych dwa rodzaje doręczania pism, a mianowicie doręczenie właściwe oraz zastępcze. Doręczanie pism w trybie określonym w art. 42 K.p.a., z uwagi na to, że pismo adresat odbiera osobiście, jest doręczeniem właściwym. Wszystkie inne formy doręczeń pism osobom fizycznym mają charakter uzupełniający. Taki charakter uzupełniający ma doręczenie zastępcze, które normuje przepis art. 43 K.p.a. Przepis ten stanowi, że "w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi...".
Doręczenie takie, aby było skuteczne, musi być dokonane
z zachowaniem przesłanek wynikających z treści ww. przepisu. Po pierwsze, adresat
w mieszkaniu przebywa, a tylko jest nieobecny w chwili doręczania pisma. Po wtóre, pismo przyjmują za pokwitowaniem osoby wymienione w przepisie z zachowaniem kolejności w nim przewidzianej, a więc dorosły domownik, dorosły sąsiad, dozorca domu osobiście. Po trzecie, osoba odbierająca pismo zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi osobiście.
W orzecznictwie dokonano wykładni pojęcia "dorosły domownik" użytego
w przepisie art. 43 K.p.a. stwierdzając, że jest ono tożsame z pojęciem "pełnoletni", użytym w art. 10 § 1 Kodeksu cywilnego (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 1993 r. SA/Po 1931/93, ONSA 1995, Nr 2, poz. 53, wyrok NSA w Warszawie z 17 maja 1999 r. sygn. akt II SA 447/99, Lex nr 46791). Stanowisko to podziela Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznając, iż dorosły domownik to osoba pełnoletnia, czyli osoba, która ukończyła lat osiemnaście.
Z akt sprawy wynika, że odbiór przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji pokwitował syn skarżącej I.W.. Jednocześnie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma adresowanego do skarżącej brak jest jakiejkolwiek informacji umożliwiającej ustalenie powodów dokonania doręczenia do rąk domownika w miejsce adresata, nie wynika także z niego, by syn skarżącej zobowiązał się do oddania tego pisma jego adresatce.
Sąd na podstawie akt sprawy, w szczególności wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego ustalił, że syn skarżącej I.W. urodził się [...] marca 1989 r. Oznacza to, że w dniu 26 września 2006 r., nie był on osobą pełnoletnią. W tej sytuacji zastępcze doręczenie decyzji (art. 43 kpa) nie może być uznane za doręczenie prawidłowe, jeżeli dokonane zostało do rąk małoletniego dziecka adresatki decyzji. Takie nieprawidłowe doręczenie decyzji wywołuje ten skutek, że czternastodniowy termin wniesienia odwołania biegnie od daty zapoznania się z treścią decyzji przez jej adresatów, czego organ nie rozważył.
Uchybienie to w przedmiotowej sprawie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy z tej przyczyny, iż organ odwoławczy bez wnikliwego ustalenia stanu faktycznego stwierdził, że termin do wniesienia odwołania upłynął dla skarżącej z dniem 10 października 2006 r. Ponadto uchybiając obowiązkowi ustalenia okoliczności sprawy organ odwoławczy zupełnie pominął fakt, iż D.W. po otrzymaniu odmownych decyzji organu pomocy społecznej zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczeń do Prezydenta Miasta, który postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał pismo dotyczące zasiłku rodzinnego jako organowi właściwemu Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej. Wprawdzie organ przekazał Sądowi wraz ze skargą akt niekompletne, dlatego Sąd nie mógł zapoznać się z treścią przedmiotowego pisma skarżącej, jak też ustalić daty jego wniesienia, jednakże okoliczności te organ odwoławczy winien wziąć pod uwagę, rozważyć i wyjaśnić. Zgodnie bowiem z przepisem art. 65 K.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.
W konsekwencji należało rozważyć przede wszystkim, czy przedmiotowe pismo stanowiło w istocie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w dalszej kolejności czy zostało wniesione w ustawowym terminie (z uwzględnieniem skuteczności doręczenia). Jeżeli pisma tego nie można potraktować jako odwołania od przedmiotowej decyzji, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, zwłaszcza biorąc pod uwagę treść skargi należałoby także rozważyć, czy pismo adresowane bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2006 r., nie zawiera wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania.
Należy bowiem podkreślić, że w myśl przepisu art. 58 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść
w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie
z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do jego rozpatrzenia (art. 59 § 2 K.p.a.). W przypadku wniesienia prośby
o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, organ odwoławczy w pierwszej kolejności rozstrzyga wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Dopiero w razie odmowy jego przywrócenia organ odwoławczy, postanowieniem stwierdza wniesienie odwołania z uchybieniem terminu.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wydając zaskarżone postanowienie organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 134 w zw. z art. 43 i 129 § 2 Kpa) w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, faktycznie przedwcześnie pozbawiając D.W. możliwości merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez organ drugiej instancji. Wobec powyższego, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylono zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy zasądzając, zgodnie z wnioskiem skarżącej, na jej rzecz od organu zwrot kosztów postępowania tj. kosztów dojazdu do sądu.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy winien, mając na uwadze powyższe wskazania, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalić w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie skarżącej zostało wniesione
w przewidzianym przepisami terminie, względnie rozpoznać wniosek strony
o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
asesor WSA sędzia WSA sędzia WSA
J. Brzezińska A. Wieczorek G. Staniszewska