II SA/Kr 2394/03

II SA/Kr 2394/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bożenna Blitek
Piotr Lechowski /sprawozdawca/
Wiesław Kisiel /przewodniczący/
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960
art. 44h ust. 1-2, art. 44 ust. 7 pkt 1-3
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Dz.U. 2002 nr 101 poz. 926
art. 7, art. 29 ust. 3
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie danych osobowych.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA 2006 5 poz. 139
Tezy
Warunki przewidziane przepisem w art. 44h ust. 7 pkt 1-3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960 ze zm./ determinują udostępnianie danych za pomocą urządzeń teletransmisji, nie zastępują zaś przesłanek dostępu do zbioru danych meldunkowych, określonych dla różnych podmiotów według kryteriów ich rodzaju i wyznaczonych przepisami art. 44h ust. 1 pkt 1-3 i ust. 2 pkt 1-4.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie: WSA Bożenna Blitek NSA Piotr Lechowski (spr) Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2006 r sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego S.A na decyzję Wojewody z dnia 22 sierpnia 2003 r Nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych meldunkowych za pomocą urządzeń teletransmisji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 sierpnia 2003 [...] po rozpatrzeniu odwołania Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego S.A., Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2003 r , Nr.[...] odmawiającą MPK S.A. , udostępnienia za pomocą urządzeń teletransmisji danych osobowych wszystkich mieszkańców ze zbiorów meldunkowych Miasta .W podstawie prawnej decyzji Wojewody powołano przepisy art.138 § 1 pkt 1 kpa oraz art.50 ust.3 w zw. z art.44 i ust.4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz.U. z 2001 r Nr 87 , poz. 960 z późn.zm. ).
Uzasadniając decyzję Wojewoda wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A., reprezentowane przez Prezesa Zarządu - Dyrektora Generalnego , w dniu [...] 2003 r wystąpiło do Urzędu Miasta z wnioskiem o udostępnienie w drodze teletransmisji danych ze zbiorów meldunkowych , w trybie przepisów art.44 h ust.2 pkt 1 i ust. 7 w zw.z art.44 a ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazując , że MPK S.A. należy do podmiotów , którym dane te mogą być udostępnione , oraz , że spełnia warunki do teletransmisji , uzasadniono wniosek tym , iż dane identyfikujące pasażerów przez adresy , czy przez inne dane , w wypadku zbieżności nazwisk są niezbędne w związku z prowadzeniem kontroli biletowej w środkach komunikacji miejskiej , a następnie do windykacji nałożonych z tytułu braku ważnego biletu opłat dodatkowych.
Podnoszono , że uzyskiwanie takich informacji w drodze indywidualnych wniosków jest czasochłonne i kosztowne ( kilkaset spraw miesięcznie ) , natomiast , korzystanie ze zbiorów meldunkowych w drodze teletransmisji zapewni szybkość , skuteczność i ekonomiczność działań.
W uzupełnieniu wniosku wskazano , że zakres udostępnianych danych ze zbioru meldunkowego miałby obejmować imię nazwisko , imiona rodziców datę urodzenia oraz miejsce stałego i tymczasowego zameldowania.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2003 r odmówił udostępnienia za pomocą urządzeń teletransmisji " danych osobowych wszystkich mieszkańców ze zbiorów meldunkowych Miasta" .
Organ I instancji wskazując na przepisy art.44 h ust.2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 7 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym ( t.j. Dz.U. z 2001 Nr 142 , poz. 1591 z późn.zm. ) przyjął , że Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A. jest podmiotem , któremu mogą być udostępnione dane osobowe ze zbiorów meldunkowych w zakresie potrzebnym do realizowania zadań publicznych - transportu pasażerskiego miejskiego. Jednakże zdaniem organu I instancji , wnioskodawca nie wykazał, że spełnia łącznie szczególne warunki przewidziane przepisem art.44 h ust.7 pkt 1-3 ustawy , dla udostępnienia danych za pomocą urządzeń teletransmisji dane. Przytaczając treść przepisów punktu 1 i 2 ust.7 art. 44 h ustawy , organ I instancji zajął stanowisko , że wnioskodawca nie wykazał w uzasadnieniu wniosku spełnienia warunków udostępnienia danych w drodze teletransmisji , gwarantujących zapewnienie ochrony danych osobowych przez posiadanie urządzeń umożliwiających identyfikację osoby uzyskującej dane w systemie oraz zakres , datę i cel ich uzyskania ( pkt 1 ) a także przez posiadanie zabezpieczenia technicznego i organizacyjnego uniemożliwiającego wykorzystanie danych niezgodnie z celem ich wykorzystania( pkt 2) .Wskazano , że wnioskodawca poinformowany pismem z dnia [...] 2003 r o obowiązku złożenia informacji w tym przedmiocie pismem z dnia [...].2003 stwierdził , że spełnia warunki z art. 44 h ust.7 pkt 1 i 2 , ale równocześnie zwrócił się o podanie specyfikacji technicznej zawierającej wymagania jakie winno spełniać MPK S.A. Wskazano na Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 czerwca 1998 r w sprawie określenia podstawowych warunków technicznych i organizacyjnych , jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych ( Dz.U. Nr 80 , poz. 521 z późn.zm. ). Zdaniem organu wnioskodawca był obowiązany wykazać, że spełnia warunki określone w tym akcie prawnym , czego nie uczynił.
Organ I instancji uznał , że wnioskodawca nie wykazał także przewidzianego art. 44 h ust.7 pkt 3 trzeciego warunku , a to , że uzyskanie danych jest uzasadnione specyfiką lub zakresem wykonywanych zadań albo prowadzonej działalności. Podkreślono , że przytoczone argumenty , iż pozyskanie dostępu do danych wszystkich mieszkańców za pomocą urządzeń teletransmisji , zapewni szybkość i skuteczność działań oraz efektywność ekonomiczną, nie uzasadniają dostępu w tej formie do danych wszystkich mieszkańców , po to , by MPK S.A. mogło pozyskać dane tych osób , wobec których zamierza dochodzić należnych opłat z tytułu przejazdu bez ważnego biletu .Podkreślono , że interes prawny w udostępnieniu danych osobowych służy wnioskodawcy tylko względem tych osób , które nie uiszczają nałożonych opłat.
Zdaniem organu I instancji wnioskodawca nie wykazał, że spełnia łącznie warunki wymagane art.44 h ust.7 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych , co uzasadniało odmowną decyzję opartą na przepisie art. 44 i ust. 4 tej ustawy.
W odwołaniu od tej decyzji MPK S.A. zarzucało nie-wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odwołaniu opisano sposób w jaki wypełniane są warunki techniczne i organizacyjne jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych. W szczególności określono sposób zabezpieczenia budynku i pomieszczenia , w którym miałby być zlokalizowany terminal służący do udostępnienia danych , sposób zabezpieczenia informacji .Wskazano obowiązujące w Spółce zarządzenia w sprawie ochrony danych osobowych , indywidualne instrukcje stanowiskowe , zakresy czynności , wyznaczenia administratora bezpieczeństwa informacji i opracowaną instrukcję postępowania w sytuacji naruszenia ochrony danych osobowych. Stwierdzono , że system informatyczny jest wyposażony w mechanizmy uwierzytelniania , a osoby uzyskujące dane mają swój identyfikator i hasło.
Odwołująca się Spółka podkreślała , że w związku z procedurami sądowo-komorniczymi jest wzywana o ustalenie danych osobowo-adresowych pasażerów , przeciwko którym podjęto działania prawne w związku z jazdą bez biletów i udostępnienie danych za pomocą urządzeń teletransmisji jest rozwiązaniem właściwym pod względem organizacyjnym i ekonomicznym .
Wojewoda, wskazując na przepisy art. 44 h ust.2 pkt 1 podzielił stanowisko prawne organu I instancji , że MPK S.A. należy do kręgu podmiotów , którym mogą być udostępnione dane ze zbiorów meldunkowych , w tym za pomocą urządzeń teletransmisji danych. Podkreślono , że zgodnie z przepisem art. 44 h ust.7 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych , udostępnienie danych za pomocą urządzeń teletransmisji danych , ustawa uzależnia od łącznego spełnienia określonych tym przepisem warunków.
Wskazano , że Prezydent Miasta , który jest równocześnie administratorem zbioru danych w rozumieniu art.7 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r o ochronie danych osobowych ( t.j. Dz.U.z 2002 r Nr 101 , poz. 926 z późn.zm. ) , a tym samym decyduje o celach i środkach przetwarzania danych , słusznie uznał , że do realizacji zadań statutowych Spółki, do których należy m.in. działalność transportowa , nie jest niezbędne i uzasadnione udostępnianie danych wszystkich mieszkańców Gminy za pomocą teletransmisji danych .
Zdaniem Wojewody , organ I instancji prawidłowo przyjął , że MPK S.A. ma interes prawny w udostępnianiu danych osobowych wyłącznie co do tych osób , które nie uiściły należnych opłat za przejazd środkami komunikacji miejskiej. Wskazano , że osoby takie zamieszkują nie tylko na terenie Gminy Miasta , co powoduje konieczność korzystania z danych osobowych w innych zbiorach meldunkowych .
Konkluzję rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy zaskarżoną decyzję , stanowi konstatacja, że " w sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie warunki upoważniające organ do udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych Miasta w żądanej przez skarżącego formie teletransmisji danych" , co zaskarżoną decyzję czyni zgodną z prawem.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy , na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchylenia złożyło Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Spółka Akcyjna. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisu art. 44 h ust.7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisów art.7, 77 , i 107 § 3 kpa. Naruszenia prawa materialnego upatruje skarga w błędnej wykładni art.44 h ust.7, polegającej na przyjęciu , " że dane uzyskiwane w drodze teletransmisji przez stronę skarżącą muszą być jej konieczne i niezbędne z uwagi na specyfikę prowadzonej działalności , aby mogły być jej udostępnione " oraz , na przyjęciu przez organy , że mimo wskazanej w Statucie w pierwszej kolejności działalności transportowej " uzyskanie danych w drodze teletransmisji nie jest uzasadnione specyfiką lub zakresem wykonywanych zadań albo prowadzonej działalności ".Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa materialnego , podniesiono , że ustawa nie uzależnia wyboru formy dostępu do danych za pomocą urządzeń do teletransmisji danych od wykazania , że taka forma jest niezbędna i konieczna z uwagi na specyfikę prowadzonej działalności , lecz od wykazania, że taka forma uzyskiwania danych jest uzasadniona specyfiką lub zakresem wykonywanych zadań albo prowadzonej działalności. Podnoszono dalej , iż wbrew stanowisku organu , okoliczność , że statut w pierwszej kolejności wymienia prowadzenie transportu pasażerskiego miejskiego nie daje podstawy do przyjęcia wniosku , iż tym samym świadczy to , iż udostępnienie danych za pomocą teletransmisji nie było niezbędne i konieczne , z uwagi na inne rodzaje działalności wynikające ze statutu.
Uzasadniając zarzuty natury procesowej , podkreślono , że już w odwołaniu podnoszono , że skarżący posiada zarejestrowany w Biurze Generalnego Inspektora Danych Osobowych zbiór danych osobowych "G" , co dowodzi , że MPK spełnia podstawowe warunki techniczne i organizacyjne jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych , co jest warunkiem zarejestrowania zbioru danych osobowych. Zdaniem skarżącego szczegółowo wykazał on , że spełnia przesłanki do udostępnienia danych w drodze teletransmisji określone w art. 44 h ust.7 pkt 1 i 2 ustawy , a organ odwoławczy z uchybieniem wymogu przepisu art.107 § 3 kpa nie odniósł się do tych zarzutów odwołania w uzasadnieniu decyzji. W przekonaniu skarżącego , z uzasadnienia decyzji nie wynika z jakich powodów organ uznał , że przewidziane wyżej powołanym przepisem warunki nie zostały spełnione.
W odniesieniu do przewidzianego art.44 h ust.7 warunku uzyskania danych w drodze teletransmisji w postaci uzasadnienia tej formy specyfiką lub zakresem wykonywanych zadań albo prowadzonej działalności, wskazano , że wobec błędnej wykładni przepisu organy nie poczyniły ustaleń odpowiadających zasadom przewidzianym art.7 i 77 kpa. Zdaniem skarżącego wykazał w postępowaniu administracyjnym , że rodzaj prowadzonej działalności polegającej na świadczeniu usług komunikacyjnych na terenie gminy Miasta , połączonej z koniecznością ustalania danych pasażerów uchylających się od opłat za przejazd bez biletu, uzasadniał taką formę dostępu do danych zbioru meldunkowego , a przyjęta forma ma także wpływ na konkretne rozliczanie zysków z działalności transportowej.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko , że nie jest niezbędne i uzasadnione udostępnianie skarżącemu danych wszystkich mieszkańców Gminy za pomocą teletransmisji danych , oraz podtrzymując ustalenie , że MPK S.A. nie spełnia jednego z niezbędnych warunków - bez konieczności pisemnego wniosku - do udostępnienia danych za pomocą teletransmisji , określonego przepisem art. 44 h ust.7 w postaci wykazania, że otrzymywanie danych w tej formie jest uzasadnione specyfiką lub zakresem wykonanych zadań albo prowadzonej działalności.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano , że nie przemawia za jej zasadnością argument nawiązujący do zysków - efektów ekonomicznych żądanej formy udostępnienia danych. Zdaniem Wojewody Prezydent Miasta udostępniając dane za pomocą teletransmisji nie może kierować się - zwłaszcza wobec podmiotów , których jest organem założycielskim - przesłankami ekonomicznymi. Wyrażono pogląd , że skarżący nie wykazał takiej specyfiki i zakresu swej działalności oraz zakresu wykonywanych zadań , które pozwalały by na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Zdaniem Wojewody " interes prawny MPK S.A. pozwala na udostępnienie danych wyłącznie konkretnych osób , które nie uiściły należnych opłat za przejazd środkami komunikacji miejskiej bez ważnego biletu". Zdaniem Wojewody uznanie procedur sądowo- komorniczych , w których uczestniczy MPK S.A. , za argument przemawiający za dostępnością formy teletransmisji danych , mogło by doprowadzić do pozytywnego rozpatrywania wniosków każdego podmiotu prowadzącego postępowania sądowe czy komornicze wobec większej ilości mieszkańców, powołującego się na względy organizacyjne czy ekonomiczne. Podniesiono także , że dopiero składając odwołanie skarżący uzupełnił w sposób prawidłowy wniosek o udostępnienie danych osobowych za pomocą urządzeń teletransmisji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył :
Skargę wniesiono przed dniem 1 stycznia 2004 r do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie zatem z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1271 z późn.zm.) , wobec niezakończenia postępowania przed powyższą datą , sprawa podlegała rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny , na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn. zm.) Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Powyższa kontrola zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem .Według przepisu art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną.
Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem , kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona.
Na wstępie przypomnieć należy , iż aktem regulującym generalnie zasady m.in. udostępniania danych osobowych , jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r o ochronie danych osobowych ( tj.Dz.U. z 2002 r , Nr 101 , poz. 926 z późn.zm. ) .Przepis art. 7 pkt 2 tej ustawy definiuje przetwarzanie danych osobowych m.in. jako ich udostępnianie .Zasady przetwarzania , ( a więc i udostępnienia ) danych osobowych regulują przepisy Rozdziału 3 ( art.23 in.) .Przepis art. 29 ust.3 ustawy o ochronie danych osobowych przewiduje jako zasadę , że dane osobowe udostępnia się na pisemny wniosek , chyba , że przepis innej ustawy stanowi inaczej, przy zbiorze żądanych danych osobowych oraz wskazywać ich zakres i przeznaczenie. Zarazem przepisy rozdziału 3 regulując zasady przetwarzania danych , określają przesłanki dopuszczalności przetwarzania , a w tym udzielania danych osobowych ( art. 23 ) Wydane na podstawie przepisu art.45 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 czerwca 1998 r określa podstawowe warunki techniczne i organizacyjne , jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych (Dz.U.Nr 80 , poz. 521 z późn.zm. ).W świetle powołanego już przepisu art. 7 ustawy spełnienie takich warunków technicznych i organizacyjnych odnosi się do każdego podmiotu , który m.in. zbiera , utrwala... jak i udostępnia dane osobowe. Ustawa określa zarazem obowiązki administratora oraz odpowiedzialność karną administratora zbioru danych jak i posiadacza zbioru danych niezgłoszonego do rejestracji , albo nieuprawnionego do przetwarzania danych ( art.24, 25 , 26 27 , art.49 i in ).
Ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U, Nr 43 , poz. 476) z mocą od dnia 27 maja 2001 r wprowadzono do ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz.U. z 1984 r Nr 32 poz. 174 z późn.zm. ) , szereg zmian w tym Rozdziały 7a , 8a , 8 b.
Rozdział 8 a reguluje - prowadzenie ewidencji ludności i ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych. Zawarty w nim przepis art.44 a ust.1 stanowi , że ewidencję ludności prowadzi się w systemie informatycznym na podstawie danych osobowych zgłoszonych przy wykonywaniu obowiązku meldunkowego oraz zgłoszeń o których mowa w art. 14 oraz art.17 w formie : 1/ zbiorów meldunkowych jako :
a/ zbioru stałych mieszkańców ,
b/ zbioru danych byłych mieszkańców ,
c/ zbioru danych osób zameldowanych na pobyt czasowy trwający ponad 2 m-ce ,
d/ zbioru danych osób zameldowanych na pobyt czasowy trwający do 2 miesięcy ,
2/ zbioru danych osobowych PESEL , zwanego dalej " zbiorem PESEL " uzyskanych w związku z nadaniem numeru PESEL na podstawie zbiorów meldunkowych , o których mowa pkt 1 lit. a i c.
Jak z powyższego wynika , organy Gminy prowadzące ewidencję ludności oraz ewidencję wydanych i utraconych dowodów osobistych są administratorami zbiorów danych osobowych w formie prowadzonych "zbiorów meldunkowych " i " zbioru PESEL ".
Zarazem wprowadzonym Rozdziałem 8 b uregulowano udostępnianie danych osobowych ze zbiorów meldunkowych , zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych. Niewątpliwie zatem przepisy tego rozdziału ( art.44a in.) stanowią uregulowania szczególne względem ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r o ochronie danych osobowych , w odniesieniu do zasad przetwarzania ( a w tym udostępnienia ) danych ze zbiorów meldunkowych i zbioru PESEL prowadzonego przez organ gminy.
Przepis art.44 g ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz.U. z 2001 r Nr 87 poz. 960 z późn.zm. ) , - zwanej dalej ustawą - przewiduje , że udostępnianie danych osobowych osobie , której te dane dotyczą następuje na pisemny wniosek w formie zaświadczenia zawierającego pełny odpis przetworzonych danych dotyczących tej osoby , która wniosek złożyła.
Przepis art. 44 h ustawy , zawiera regulacje dotyczące zasad udostępniania danych osobowych , podmiotom innym niż ten , którego dotyczą dane zebranie w zbiorze meldunkowym lub zbiorze PESEL ( a także w ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych ) .
Przede wszystkim , przepis art. 44 h w ust.1i2 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji określając krąg podmiotów , którym udostępniane są dane osobowe ze zbiorów meldunkowych i zbioru PESEL czyni dystynkcję pomiędzy tymi podmiotami dzieląc je na odpowiednie kategorie i określa odrębne dla danej kategorii przesłanki udostępniania danych ze zbioru ( w dalszej części uzasadnienia rozumianego jako zbiór meldunkowy ) .
W myśl przepisu art.44 h ust.1 dane ze zbiorów meldunkowych , zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się , o ile są niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań następującym podmiotom :
1/ organom administracji publicznej , sądom , prokuraturze ,
2/ organom Policji , Straży Granicznej , Służby Więziennej , Wojskowym Służbom Informacyjnym , Żandarmerii Wojskowej , Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu ,
3/ organom kontroli skarbowej i wywiadu skarbowego.
Według ust.2 tego artykułu dane o których mowa w ust.1 mogą być udostępnione ;
1/ innym państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym oraz podmiotom - w zakresie potrzebnym do realizowania zadań publicznych określonych w przepisach prawa ,
2/ osobom i jednostkom organizacyjnym- jeżeli wykażą w tym interes prawny ,
3/ jednostkom organizacyjnym - jeżeli po ich wykorzystaniu w celach badawczych , statystycznych dane te zostaną poddane takiej modyfikacji , która nie pozwoli na ustalenia tożsamości osób , których dane dotyczą ,
4/ innym osobom i podmiotom - jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób , których dane dotyczą .
Przepis art. 44 h ust.3 przewiduje , że dane m.in. ze zbiorów meldunkowych udostępnia się na pisemny wniosek zainteresowanego podmiotu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Rozporządzeniem z dnia 18 listopada 2002 r ( Dz.U. Nr 2001 , poz. 1702 ) określił wzór formularza wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych , zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych .
We wniosku takim , podmiot żądający udostępnienia danych ze zbioru m.in. obowiązany jest wskazać podstawę prawną upoważniającą do żądania lub uzasadnioną potrzebę żądania udostępnienia danych , informacje o osobie , której danych żądania dotyczą umożliwiając wyszukiwanie danych oraz zakres żądanych danych.
Powyższe regulacje wskazują , że przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych , jako podstawową formę żądania udostępniania danych osobowych ze zbiorów meldunkowych , podmiotom innym niż osoba , której dane są w zbiorze , przewidują pisemny wniosek składany na formularzu z urzędowo ustalonym wzorem, a jako formę udostępniania danych formę pisemnego zaświadczenia.
Zarazem wzajemna relacja pomiędzy przepisami art.44 ust. 1 i 2 ustawy wskazuje , że organ gminy , ( art.44i ust.1 ) , jest obowiązany udostępnić ze zbiorów meldunkowych dane podmiotom określonych w ust.1 pkt 1-3 , o ile we wniosku wskażą, że są one niezbędne dla realizacji ich ustawowych zadań . Kryteria udostępniania danych podmiotom określonym w ust.2 pkt 1-4 są już zróżnicowane .
W świetle przepisu art. 44 h ust.2 pkt 1 kryterium decydującym o udostępnieniu i zakresie udostępniania danych ze zbioru meldunkowego , innym ( niż określone w ust.1 ) państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym oraz podmiotom - jest potrzeba dysponowania danymi dla realizowania zadań publicznych określonych w przepisach prawa.
Nie stanowi tego kryterium wykazanie interesu prawnego , jak to jest wymagane względem innych osób i jednostek organizacyjnych objętych dyspozycją przepisu art. 44 h ust.2 pkt 2 , ani tym bardziej , bliżej nieokreślone kryterium " uzasadnionej niezbędności ".
Zaliczając Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne -Spółka Akcyjna , do jednostek organizacyjnych gminy , o których mowa w ar. 44 h ust.2 pkt 1 ustawy , a zarazem konstruując wymagania od tego podmiotu wykazania interesu prawnego lub " uzasadnionej niezbędności " dostępu do zasobu danych z powodów innych niż zakres potrzebny dla realizowania określonego w przepisach prawa obowiązku gminy zaspokajania zbiorowych potrzeb w zakresie lokalnego transportu zbiorowego ( art. 7 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym - tj. Dz.U. z 2001 r Nr 142 , poz. 1591 z późn.zm. ) , naruszyły organy prawo materialne - wyżej powołany przypis art. 44 h ust.2 pkt 1 ustawy.
Od wskazanej wyżej zasady udostępniania danych ze zbioru podmiotom na pisemny wniosek przewidzianej art. 44 h ust.3, 4, i 5 , ustawa przewiduje wyjątek. W myśl bowiem przepisu art. 44 h ust.7 podmiotom o których mowa w ust. 1 oraz w ust. 2 pkt 1 ( a do takich zaliczono stronę skarżącą ) , dane można udostępniać za pomocą urządzeń teletransmisji danych , bez konieczności składania pisemnego wniosku o którym mowa w ust. 3 , jeżeli spełnią łącznie następujące warunki :
1/ posiadają urządzenia umożliwiające identyfikację osoby uzyskującej dane w systemie oraz zakresu daty i celu ich uzyskania ,
2/ posiadają zabezpieczenia techniczne i organizacyjne uniemożliwiające wykorzystanie danych niezgodnie z celem ich uzyskania ,
3/ uzyskanie danych jest uzasadnione specyfiką lub zakresem wykonywanych zadań albo prowadzonej działalności .
Przepis art.44 i ust.4 ustawy stanowi , że o udostępnianiu danych za pomocą teletransmisji danych rozstrzyga właściwy organ w drodze decyzji administracyjnej. Organem tym jest organ gminy ( art.44 i ust.1 ) - w sprawie - Prezydent Miasta .Na organie administracji , ciąży zatem obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niezbędnego do załatwienia sprawy , ( art.7 kpa ) oraz obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art.77 ).
O tym jaki zakres ustaleń faktycznych jest niezbędny do załatwienia sprawy decydują przepisy prawa materialnego , wskazujące pozytywne lub negatywne przesłanki decyzji rozstrzygającej o danym przedmiocie sprawy.
Z tego punktu widzenia również na płaszczyźnie postępowania popełniono uchybienia mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy , u podłoża których leży niedostateczne odczytanie przesłanek prawa materialnego , decydujących dla uwzględnienia wniosku .
Przede wszystkim zupełnie nieuprawnione na tle redakcji wszczynającego postępowanie wniosku o udostępnienie danych w drodze teletransmisji ze zbiorów meldunkowych Gminy m [...] , jest odczytywanie tego wniosku ( jak to uczynił organ I instancji ) jako żądania dostępu w drodze teletransmisji do " znajdujących się w zbiorach meldunkowych danych osobowych wszystkich mieszkańców". Takie rozumienie żądania wniosku zdaje się podzielać także Wojewoda ( vide odpowiedź na skargę ).Tymczasem w tym zakresie wniosek nie był jasny a w każdym razie tak długo jak długo nie została ustalona okoliczność czy wnioskodawca spełnia warunek przewidziany art. 44 h ust.7 pkt 1 w postaci posiadania urządzenia umożliwiającego m.in. identyfikację osoby , oraz zakresu , daty i celu uzyskania danych za pomocą urządzeń teletransmisji.
Nie jest sporne w sprawie , że strona skarżąca korzystała z dostępu do zbioru meldunkowego mieszkańców Gminy , w trybie składania wniosków pisemnych .Jest zatem oczywiste , że taki wniosek mógł dotyczyć każdego mieszkańca Gminy miejskiej, co do którego podano zakres żądanych danych , oraz wskazano podstawę prawną upoważniającą do otrzymania danych.
Uzyskiwanie danych w ten sposób przez skarżącą świadczy o tym , że Gmina nie kwestionowała potrzeby uzyskania danych ze zbioru dla postępowań sądowych lub egzekucyjnych związanych z windykacja opłat za przejazd bez biletu w ramach realizowania przez stronę skarżącą lokalnego transportu zbiorowego obciążającego Gminę jako zadanie publiczne.
Jest również oczywiste , że przy wnioskowo-formularzowym trybie zwracania się o dane ze zbioru i przy udzielaniu ich w formie pisemnych zaświadczeń , dostęp do zbioru meldunkowego w zakresie zbioru mieszkańców gminy , miał pracownik organu ewidencji tj. administratora danych.
Nie zostało w sprawie wyjaśnione , czy żądanie udostępniania danych za pomocą urządzeń teletransmisji, miało polegać na tym , iż w miejsce wniosku pisemnego dający się zidentyfikować co do osoby pracownik skarżącego za pomocą teletransmisji, zwracał by się do administratora danych o udostępnienie danych określonej osoby ( osób ), w oznaczonym zakresie z podaniem celu ( podstawy ) ich uzyskania , a pracownik administratora danych - organu ewidencji , wyszukiwałby w zbiorze meldunkowym gminy dane i przekazywał je w drodze teletransmisji , czy też dostęp do zbioru rzeczywiście miałby polegać na bezpośrednim dostępie umocowanej przez stronę skarżącą osoby wprost do całego zbioru meldunkowego gminy z możliwością jego samodzielnego przeszukiwania i przetransmitowania danych wybranych osób na potrzeby spółki.
Dopiero poczynienie w tym zakresie ustaleń , stanowiło by punkt odniesienia dla oceny , czy spełnione są także łącznie warunki przewidziane przepisem art. 44 h ust.7 pkt 2 i 3 ustawy. Trzeba mieć na uwadze , że jednym z trzech warunków ( pkt 3 ) jest uzasadnienie uzyskiwania danych za pomocą urządzeń teletransmisji, w oparciu o jedną z dwóch równorzędnych przesłanek ; bądź to specyfikę ( zadań lub działalności ), bądź też zakres wykonywanych zadań albo prowadzonej działalności.
Organ odwoławczy w świetle przepisu art. 138 § 2 kpa w związku z art. 136 kpa jest organem merytorycznym , umocowanym do postępowania uzupełniającego zebrane dowody. Podkreślenie zatem , w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , ze dopiero w odwołaniu opisano sposób spełnienia warunków z przepisów art.44 h ust.7 pkt 1 i 2 ustawy , oraz , że skarżąca zarejestrowała w Biurze Generalnego Inspektora Danych Osobowych zbiór danych osobowych "G " , nie zwalniało organów administracji od wezwania skarżącego o udowodnienie twierdzeń przez złożenie dokumentów , na które powołuje się m.in. odwołanie , i pismo strony skarżącej z [...]. 2003 r ( k..20 akt administracyjnych ).
Dopiero wyjaśnienie stanu faktycznego w powyższym zakresie stworzy podstawy do oceny prawnej wniosku z punktu widzenia łącznego spełniania warunków z art. 44 h ust.7 pkt 1 , 2 , i 3 ustawy.
Ponownie rozpatrując sprawę będą organy miały na uwadze , że przewidziane art. 44 h ust.7 pkt 1 , 2, i 3 warunki muszą być spełnione łącznie wówczas gdy formę uzyskiwania danych ze zbioru meldunkowego w trybie wnioskowanym , zastąpić ma forma uzyskiwania danych w drodze ( " za pomocą " ) , urządzeń teletransmisji danych .
Przewidziane zatem przepisem art.44 h ust.7 pkt 1-3 , warunki determinują udostępnianie danych za pomocą urządzeń teletransmisji , nie zastępują zaś przesłanek dostępu do zbioru danych meldunkowych , określonych dla różnych podmiotów według kryteriów ich rodzaju i wyznaczonych przepisami art. 44 h ust. 1 pkt 1-3 i ust. 2 pkt 1-4. Z tego względu przewidziany art. 44 h ust.7 pkt 3 warunek uzyskania danych jako uzasadnionych specyfiką lub zakresem wykonywanych zadań albo prowadzonej działalności , odnosi się wyłącznie do spełnienia przesłanek dostępu do danych za pomocą urządzeń teletransmisji, a nie dostępu do tych danych w ogóle. Dla strony skarżącej kryterium dostępności do zbioru danych wyznacza przepis art.44 h ust.2 pkt 1 t.j. zakres potrzebny dla zrealizowania zadań publicznych określonych przepisami prawa.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z poźn.zm. ).Przepisu art.152 ustawy nie stosowano wobec treści uchylonych decyzji.