II SA/Bk 780/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2006-04-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
kombatanciuprawnienia kombatanckieustawa o kombatantachkodeks postępowania administracyjnegoart. 154 k.p.a.interes społecznysłuszny interes stronyMilicja ObywatelskaPRL

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę kombatanta na decyzję odmawiającą uchylenia wcześniejszej decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, przyznanych za służbę w Milicji Obywatelskiej.

Skarżący, B. U., domagał się uchylenia decyzji o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich, które uzyskał za służbę w Milicji Obywatelskiej w latach 1944-1956. Organ administracji odmówił uchylenia, uznając, że nie przemawia za tym interes społeczny ani słuszny interes strony, a przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowi samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień w takich przypadkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że decyzja była zgodna z prawem, a skarżący nie wykazał przesłanek do wzruszenia ostatecznej decyzji w trybie art. 154 k.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi B. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. Uprawnienia te zostały przyznane za działalność w latach 1944-1956 w Milicji Obywatelskiej, w charakterze uczestnika walk o utrwalenie władzy ludowej. Organ administracji powołał się na art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, który stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień osób, które uzyskały je wyłącznie z tego tytułu. Skarżący domagał się uchylenia decyzji, argumentując, że współpracował z organizacją niepodległościową AK i że jego interes powinien zostać uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem. Sąd podkreślił, że do wzruszenia ostatecznej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. wymagane jest spełnienie trzech przesłanek: decyzja musi być ostateczna, nie może tworzyć praw nabytych, a za jej uchyleniem lub zmianą musi przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony. W tej sprawie skarżący nie wykazał spełnienia trzeciej przesłanki, a organ administracji prawidłowo ocenił, że interes społeczny nie przemawia za przywróceniem uprawnień, które zostały przyznane na podstawie przepisów, które wprost przewidują ich pozbawienie w takich okolicznościach. Sąd zaznaczył, że pojęcia 'interes społeczny' i 'słuszny interes strony' nie mogą być interpretowane w sposób pozwalający na obejście przepisów prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki nie może zostać uwzględniony, jeśli nie zostaną spełnione przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony, nawet jeśli decyzja nie zawiera wad prawnych.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 154 § 1 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek: decyzja musi być ostateczna, nie może tworzyć praw nabytych, a za jej uchyleniem lub zmianą musi przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony. W tej sprawie skarżący nie wykazał spełnienia trzeciej przesłanki, a organ administracji prawidłowo ocenił, że interes społeczny nie przemawia za przywróceniem uprawnień.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.o.k. art. 25 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Stanowi samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które uzyskały je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o utrwalenie władzy ludowej.

k.p.a. art. 154 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, pod warunkiem, że decyzja nie tworzy praw nabytych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. art. 25 § ust.2 pkt 2

k.p.a. art. 154 § par.1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, mająca zastosowanie głównie w sprawach rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji prawidłowo zastosował art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, który stanowi samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich przyznanych za służbę w Milicji Obywatelskiej w celu utrwalania władzy ludowej. Skarżący nie wykazał, aby za uchyleniem lub zmianą ostatecznej decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy zgromadzonych przez organ administracji, a nowe dowody lub argumenty nie mogą być podstawą orzekania, jeśli nie zachodzą wyjątkowe okoliczności.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego, że współpracował z AK i że jego interes powinien zostać uwzględniony, nie mogła przeważyć nad bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa. Twierdzenia skarżącego o współpracy z organizacją niepodległościową nie miały znaczenia dla zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, który dotyczy osób uzyskujących uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej.

Godne uwagi sformułowania

organ uznał, że skarżący nie wykazał, iż za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. nie można uznać za słuszny interes wnioskodawcy jego dążenie do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) stanowił samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 kpa uzależniona jest od wykazania, że za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej.

Skład orzekający

Anna Sobolewska-Nazarczyk

przewodniczący

Grażyna Gryglaszewska

sprawozdawca

Urszula Barbara Rymarska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 § 1 k.p.a. w kontekście wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych, zwłaszcza gdy brak jest interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Potwierdzenie kategorycznego charakteru art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uprawnieniami kombatanckimi i służbą w organach PRL. Interpretacja art. 154 k.p.a. jest ogólna, ale zastosowanie w konkretnej sprawie jest specyficzne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu uprawnień kombatanckich i ich weryfikacji, a także interpretacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wzruszania decyzji ostatecznych. Jest interesująca dla prawników procesualistów i specjalistów prawa administracyjnego.

Czy służba w Milicji Obywatelskiej może odebrać uprawnienia kombatanckie? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 780/05 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk /przewodniczący/
Grażyna Gryglaszewska /sprawozdawca/
Urszula Barbara Rymarska
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
art. 25 ust.2 pkt 2
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 154 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.-
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...], w której na podstawie art. 154 § 1 kpa i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku, nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił panu B. U. uchylenia decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2000 roku Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2000 roku Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2000 roku
Nr [...] organ stwierdził, iż pan B. U. w okresie zaliczonym przez b. ZBOWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W związku z tym Kierownik urzędu stwierdził, że uzyskał on uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl natomiast art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku, nr 42, poz. 371 ze zm.) takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich.
Rozpoznając wniosek pana B. U. o zmianę w/w decyzji
i przyznanie mu świadczeń wynikających z cytowanej ustawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...], odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2000 roku Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2000 roku Nr [...]. W uzasadnieniu swej decyzji wskazał, iż strona przywołała okoliczności, które podniosła już w postępowaniu weryfikacyjnym i nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania czy też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji, dlatego też wniosek ten został potraktowany jako wniosek
o zmianę decyzji własnej w trybie art. 154 kpa.
Organ uznał jednak, iż wniosek pana B. U. nie zasługuje na uwzględnienie gdyż, strona nie wykazała by za uchyleniem przedmiotowych decyzji przemawiał interes społeczny albo też słuszny interes strony. Ponadto organ podkreślił, iż zaskarżone decyzje były zgodne z obowiązującym w dacie ich wydania stanem prawnych, który dotychczas nie uległ zmianie.
W dniu [...] maja 2005 roku pan B. U. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i przyznanie uprawnień kombatanckich.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Kierownik Urzędu
do Spraw Kombatantów i Osób decyzja z dnia [...] czerwca 2005 roku Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...]. Jednocześnie podkreślił, iż zasada trwałości decyzji ostatecznych skutkuje tym, iż decyzje ostateczne mogą być wzruszone w przypadkach ściśle określonych takich jak na przykład art. 154 kpa. Decyzja taka jednak może być uchylona lub zmieniona, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem zatem Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, tenże słuszny interes strony nie może się jednak sprowadzać do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Niewątpliwie w interesie strony leżałoby uniknięcie sankcji wskazanego wyżej przepisu ustawy, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa) i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu. Organ ponadto zauważył, iż interes społeczny lub słuszny interes strony to pojęcia nieokreślone w kpa. Jednakże nie można uznać za słuszny interes wnioskodawcy jego dążenie do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. Zmiana zasad polityki administracyjnej, dążenie do liberalizacji oceny stanu faktycznego, zmiana wykładni przepisów prawa nie stanowią "słusznego interesu strony" w świetle art. 154 kpa (por. wyrok WSA
w Białymstoku z dnia 05.10.2004 r. sygn. akt II S.A./ Bk 428/04).
Na tej też podstawie organ wskazał, iż nie budzi żadnej wątpliwości fakt, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w MO, co potwierdzają obiektywne dowody
z wyjaśnień strony postępowania (w tym również własnoręcznie napisanego życiorysu) jak również z dokumentów w postaci akt ZBOWiD Zarządu Wojewódzkiego w Ł., w tym zaświadczenia KWMO w B. z dnia [...] sierpnia 1972 r. W ocenie Organu powyższe dowody z dokumentów są w pełni wiarygodne, korzystają bowiem z domniemania prawdziwości dokumentów urzędowych przewidzianego w art. 76 kpa, które nie zostało obalone.
W związku z powyższym organ podniósł, iż fakt brania udziału przez skarżącego w "utrwalaniu władzy ludowej" i uzyskanie uprawnień wyłącznie
z tego tytułu powoduje, że przepis art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych
i okresu powojennego, stanowił samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich.
Końcowo organ podkreślił, iż wnioskowany przez skarżącego przepis art. 21 ust. 3 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, który stwarza możliwość zachowania uprawnień kombatanckich przez osoby zatrudnione w latach 1944-1956 w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy nie ma w jego przypadku zastosowania. Podstawą prawną decyzji o pozbawieniu pana B. U. uprawnień kombatanckich był art. 25 ust. 2 pkt 2, a nie art. 21 ust. 2 pkt. 4 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy kombatanckiej. Tym samym dla rozstrzygnięcia nie ma żadnego znaczenie, czy skarżący został skierowany do Milicji Obywatelskiej przez organizację niepodległościową. W ocenie bowiem organu pan B. U. nie był członkiem żadnej organizacji podziemia niepodległościowego i z tego względu nie mógł zachować uprawnień kombatanckich.
Mając na uwadze powyższe Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów
i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoje wcześniejsze decyzje.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku pan B. U. wyraził ogólnie niezadowolenie
z wydanego w jego sprawie rozstrzygnięcia. Postawę Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał za niezasadną i dowolną. Nadto jeszcze raz podkreślił, iż podczas swojej pracy w Milicji Obywatelskiej współpracował z organizacją niepodległościową AK. Na potwierdzenie tej okoliczności skarżący wskazał, iż złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Jego twierdzenia ponadto potwierdzają inni świadkowie.
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał wyrażone w decyzji stanowisko, iż skarżący nie wykazał w świetle art. 154 § 1 kpa, aby za uchyleniem bądź zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub ważny interes strony. Ponadto wskazał, iż ze względu na koniunkcje pomiędzy interesem społecznym
i słusznym interesem obywateli nie sposób jest oczekiwać, aby organ administracji publicznej związany przepisami powszechnie obowiązującego prawa mógł je bagatelizować i omijać, wyłącznie po to, by uczynić zadość przekonaniu skarżącego, że jego interes jako strony postępowania jest słuszny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a okoliczności podniesione w skardze nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu.
W pierwszym względzie podkreślić należy, że Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2005 roku Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] oparł się w tej mierze przede wszystkim na art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.).Wskazał przy tym, że pierwsza z przesłanek wskazanych w tym artykule została spełniona, bowiem przedmiotowa decyzja jest ostateczna, a strona na jej podstawie nie nabyła żadnych praw. Niemniej jednak organ uznał, że skarżący nie wykazał, iż za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Mając na uwadze powyższe i przechodząc do kwestii mających zasadnicze znaczenia dla rozpoznania zarzutów skarżącego podkreślić należy, iż dla wzruszenia decyzji w trybie art. 154 kpa – jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie - wymagane jest spełnienie łącznie trzech przesłanek:
1) musi być to decyzja ostateczna,
2) decyzja ta nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania oraz to, że
3) za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
W niniejszej sprawie jak trafnie wskazał organ, dwie pierwsze przesłanki zostały spełnione, albowiem decyzja z dnia [...] czerwca 2005 roku Nr [...] jest ostateczna. Ponadto na jej podstawie zostało utrzymane w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, a zatem skarżący nie nabył żadnych praw. W tych okolicznościach obowiązkiem organu było zatem w zasadzie ustalenie, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes stron.
Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 10 listopada 2000 r. (III SAB 91/99, LEX nr 48 002), "możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 kpa uzależniona jest od wykazania, że za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej". Decyzja zatem może nie zawierać żadnej wady prawnej, niemniej będą podstawy do jej uchylenia lub zmiany ze względu na zaistnienie przesłanek wymienionych w § 1. Jeszcze mocniej zaakcentował to NSA w wyroku z dnia 12 sierpnia 1999 r. (I SA 1906/98, LEX nr 48 663), wskazując, że "możliwość wzruszenia decyzji wchodzi w rachubę, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie przez ustawodawcę spójnika »lub« oznacza, że wystarczające są racje interesu społecznego bądź też jedynie wzgląd na słuszny interes strony. Wymagania interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego, interesu strony powinny być ustalone w danej sprawie i muszą nabrać konkretnej treści, wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy". Można zatem powiedzieć, że omawiany przepis, ze swej istoty nie pozwala na uniwersalne zdefiniowanie pojęcia "interesu społecznego", czy "słusznego interesu strony". Można to zrobić wyłącznie w odniesieniu do konkretnej sprawy.
Na podstawie art. 154 kpa organ administracji publicznej orzeka na zasadzie uznania administracyjnego, co wynika z użycia w tym przepisie słowa "może". Wymaga to od organu respektowania postanowień art. 7 kpa i pozytywnego załatwienia sprawy dla strony, jeżeli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego.
Uznanie przez organ administracji, iż za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia "interes społeczny" wymaga udowodnienia i wyczerpującego uzasadnienia, na czym ten interes w konkretnym przypadku polega i dlaczego przemawia przeciwko załatwieniu sprawy proceduralnej zgodnie z wnioskiem strony. Z uznaniowymi bowiem decyzjami administracji musi się wiązać zwiększona kontrola społeczna. Oznacza to między innymi, że istnienie wszelkich okoliczności uzasadniających rozstrzygnięcie negatywne dla strony musi zostać przez organ administracji w sposób bezsporny udowodnione, a prawidłowość tego dowodzenia zarówno co do faktu, jak i co do prawa - podlega kontroli sądowej.
Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zarówno w decyzji utrzymującej w mocy poprzednie rozstrzygnięcie, jak również w odpowiedzi na skargę w sposób wyczerpujący wykazał, iż za przywróceniem uprawnień kombatanckich nie przemawia interes społeczny. Organ podkreślił, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Milicji Obywatelskiej. Natomiast ustawodawca mając zapewne na uwadze ogólny interes społeczeństwa wprost w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił takie osoby uprawnień kombatanckich. Wprowadzenie zatem tej regulacji miało ściśle określony cel.
Przechodząc natomiast do kwestii interesu obywatela, który winien być przy tym "słuszny" w rozumieniu obiektywnym, podnieść należy, że nie może być on wyprowadzany z własnego tylko przekonania opartego na poczuciu krzywdy i nierówności (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1744/96, niepublikowany).
W aspekcie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony, należy mieć na względzie, że korzystanie z uprawnień w sposób niezgodny z prawem, przez prawo zabroniony, w tym zwłaszcza zagrażający konstytucyjnie chronionym dobrom innych obywateli, zarówno narusza interes społeczny, jak i powoduje, że interes naruszającego nie może być uznany za słuszny.
Ponadto należy stwierdzić, że funkcją przepisu art. 7 nie jest umożliwienie organom administracji publicznej dokonywania korekt, uzupełnień czy modyfikacji przepisów prawnych stanowiących podstawę decyzji administracyjnej w tym sensie, iż w toku rozpatrywania sprawy administracyjnej powinny być uwzględniane interesy faktyczne osób, które nie są stronami postępowania administracyjnego. W wypadku bowiem, gdy przesłanki wydania decyzji administracyjnej są sprecyzowane w przepisach prawa materialnego, przepis art. 7 w ogóle nie wchodzi w rachubę, a zatem bezprzedmiotowe jest wówczas rozważanie znaczenia pojęcia "słuszny interes obywateli". Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis ten może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do podejmowania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnych na podstawie tzw. uznania administracyjnego. W wypadku gdy prawo materialne upoważnia organ administracji publicznej do działania na zasadzie uznania, to przyznaje temu organowi sferę tzw. luzu decyzyjnego, który może być częściowo determinowany zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 1995 r., SA/Ka 2198/94, niepublikowany). Również w wyroku z dnia 23 czerwca 1995 roku Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt SA/Wr 2744/94 wskazał, że reguła wyrażona w art. 7 kpa ma zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. W konsekwencji należy przyjąć, że słuszny interes obywatela nie może być samoistną podstawą nabycia przez stronę postępowania jakichkolwiek uprawnień materialnoprawnych.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że skarżący został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Jak wskazał w wyroku z dnia 26 października 2001 roku Naczelny Sąd Administracyjny przepis ten ma charakter kategoryczny i nie pozwala na swobodę decyzyjną organowi (sygn. akt V SA 416/01, LEX nr 121808). Tym samym rozstrzygniecie w tym przedmiocie nie pozwala na zastosowanie uznania administracyjnego, a organ nie może oprzeć się w tej mierze na subiektywnym interesie danej strony.
W wyroku z dnia 3 marca 2005 roku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł nawet, iż kwestia przymusowego, bo bez zgody skarżącego, wcielenia go do MO w żadnym razie nie wiąże się z wykładnią przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego lub też z jego stosowaniem. Nawet gdyby skarżący przedstawił na tę okoliczność jakiekolwiek dowody, to i tak wyraźne brzmienie przepisu nie pozwala na uznanie, iż mogłaby być ona brana pod rozwagę przy stosowaniu tego przepisu (sygn. akt OSK 1233/04, LEX nr 164775).
Biorąc pod uwagę powyższe podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji wydanych w trybie art. 154 kpa, ma obowiązek badania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, to jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony, tym bardziej więc jest obowiązany wnikać, czy w danej konkretnej sprawie słuszny interes stron może być w ogóle uwzględniony.
Należy mieć bowiem na uwadze, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (tak wyrok NSA z 13.08.1997 r., III SA 854/96, LEX nr 30615). W tym natomiast zakresie w skardze brak jest jakichkolwiek argumentów, przemawiających za uwzględnieniem stanowiska skarżącego.
Pozostałe natomiast okoliczności podnoszone przez skarżącego w skardze, w tym przedłożone oświadczenia świadków, nie mogły podlegać ocenie Sądu. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie zostało zaskarżone do tego sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończony zaskarżonym aktem lub czynnością. Odstępstwa zaś od tej zasady dopuszczalne są tylko wyjątkowo, w sytuacji gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania sądową. Powyższa okoliczność jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku przedmiotowa decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI