II SA/Kr 227/20
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę H.K. na decyzję nakazującą usunięcie nadmiaru mas ziemnych z działek, uznając je za odpady nieprzeznaczone do składowania.
Sprawa dotyczyła skargi H.K. na decyzję nakazującą usunięcie nadmiaru mas ziemnych z jego działek, które zostały zakwalifikowane jako odpady. Organy administracji uznały, że ziemia nawieziona na działki, które nie są przeznaczone do składowania odpadów, stanowi odpad, a jej posiadacz jest zobowiązany do jej usunięcia, z wyjątkiem dopuszczalnego limitu 0,2 Mg/m2. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając legalność decyzji organów i podkreślając, że sąd bada legalność decyzji z daty jej wydania, a nie późniejszy stan faktyczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. nakazującą H.K. usunięcie z jego działek odpadów w postaci mas ziemnych (kod 170504). Organy administracji uznały, że nawieziona ziemia, która nie została wydobyta na tych działkach i nie jest wykorzystywana do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie wydobycia, stanowi odpad. Działki te nie są przeznaczone do składowania ani magazynowania odpadów. Nakazano usunięcie nadmiaru odpadów ponad dopuszczalny limit 0,2 Mg/m2 utwardzonej powierzchni, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska. H.K. w skardze argumentował, że ziemia jest czysta i stanowi wartość dodaną, a także że już usunął nadmiar odpadów przed rozpatrzeniem odwołania. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że masy ziemne stanowią odpad, ponieważ zostały przywiezione z innego miejsca i nie są wykorzystywane zgodnie z przepisami. Podkreślono, że legalne magazynowanie odpadów wymaga zezwolenia, a osoby fizyczne mogą odzyskiwać odpady na potrzeby własne tylko w określonych ilościach i metodach. Sąd zaznaczył, że kontroluje legalność decyzji z daty jej wydania, a późniejsze usunięcie odpadów nie wpływa na ocenę legalności decyzji, a jedynie stanowi przejaw jej wykonania, który podlega weryfikacji w postępowaniu egzekucyjnym.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, masy ziemne stanowią odpady, jeśli zostały wydobyte w trakcie robót budowlanych i nie są wykorzystywane do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, z którego zostały wydobyte, lub zostały przywiezione z innego miejsca.
Uzasadnienie
Ustawa o odpadach wyłącza stosowanie swoich przepisów do niezanieczyszczonej gleby wydobytej w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem jej wykorzystania na terenie wydobycia. A contrario, gleba przywieziona z innego miejsca lub niewykorzystana zgodnie z tym warunkiem jest traktowana jako odpad.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o odpadach
Definicja odpadu.
u.o. art. 26 § ust. 1 i 2
Ustawa o odpadach
Obowiązek usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do składowania lub magazynowania i nakaz organu.
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 19
Ustawa o odpadach
Definicja posiadacza odpadów i domniemanie posiadania przez władającego powierzchnią ziemi.
Pomocnicze
u.o. art. 2 § pkt 3
Ustawa o odpadach
Wyłączenie stosowania przepisów ustawy do niezanieczyszczonej gleby wydobytej w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem wykorzystania jej na terenie wydobycia.
u.o. art. 41 § ust. 1
Ustawa o odpadach
Wymóg uzyskania zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów.
u.o. art. 45 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o odpadach
Zwolnienie osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów na potrzeby własne.
u.o. art. 27 § ust. 8
Ustawa o odpadach
Warunki wykorzystania odpadów na potrzeby własne przez osoby fizyczne.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 roku art. § 3
Katalog odpadów.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 roku § załącznik
Lista rodzajów odpadów, które osoby fizyczne mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, w tym limit 0,2 Mg/m2 dla mas ziemnych.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wydania decyzji merytorycznej.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji organu I instancji w części i orzeczenie co do istoty.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 145
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy wzruszenia decyzji administracyjnej przez sąd.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Masy ziemne nawiezione na działki, które nie są przeznaczone do składowania odpadów i nie pochodzą z terenu działek, stanowią odpady. Posiadacz odpadów jest zobowiązany do ich usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do składowania lub magazynowania. Osoba fizyczna wykorzystująca odpady na potrzeby własne jest zwolniona z obowiązku uzyskania zezwolenia tylko w zakresie limitów i metod określonych w rozporządzeniu. Sąd administracyjny bada legalność decyzji z daty jej wydania, a nie późniejszy stan faktyczny.
Odrzucone argumenty
Nawieziona gleba jest czysta, naturalna i stanowi wartość dodaną dla środowiska. Okres kilku miesięcy zalegania ziemi nie stanowi składowania. Niwelacja terenu nie wymaga pozwolenia, a nawiezienie ziemi to dozwolona gospodarka odpadami. Organ II instancji nie dał możliwości wykazania usunięcia odpadów przed rozpatrzeniem odwołania.
Godne uwagi sformułowania
Rozumowanie a contrario nakazuje przyjąć, iż gleba wydobyta w trakcie robót budowlanych i niewykorzystana na cel budowlany na terenie, z którego została wydobyta, jest odpadem. Sąd Administracyjny bada legalność i poprawność wydania decyzji z daty jej wydania. Nie jest zatem uwzględniany stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania, gdyż Sąd Administracyjny nie dokonuje merytorycznej oceny zaistniałej sprawy, a jedynie kontroluje legalność i poprawność wydanej przez organy decyzji w czasie i w stanie faktycznym, gdy decyzje te zostały wydane.
Skład orzekający
Andrzej Irla
przewodniczący
Mirosław Bator
sprawozdawca
Jacek Bursa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o odpadach dotyczących kwalifikacji mas ziemnych jako odpadów, obowiązków posiadacza odpadów oraz zasad wykorzystania odpadów na potrzeby własne przez osoby fizyczne. Potwierdzenie zakresu kontroli sądu administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nawiezienia mas ziemnych na działki nieprzeznaczone do składowania. Interpretacja domniemania posiadania odpadów może być obalona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów o odpadach, szczególnie w kontekście mas ziemnych i ich wykorzystania przez osoby fizyczne. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie limitów i procedur administracyjnych.
“Czy nawieziona ziemia na Twojej działce to odpad? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Kr 227/20 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2021-04-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-02-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Andrzej Irla /przewodniczący/ Jacek Bursa Mirosław Bator /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Odpady Sygn. powiązane III OSK 7062/21 - Wyrok NSA z 2023-03-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 992 art.3 ust. 1 pkt 6, art.26 Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia N SA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów skargę oddala Uzasadnienie Decyzją z dnia 1 października 2019 roku znak [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 26 ust. 2 i 6, w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach, § 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 roku w sprawie katalogu odpadów, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "kpa"), działając z urzędu, nakazał H.K. usunięcie z terenu działek nr [...], [...] i [...] obr. [...] jedn. ewid. S. położonych w K. przy ul. L., odpadów w postaci mas ziemnych, rodzaju: gleba i zmienia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod: 17 05 04, składowanych w formie pryzm, w takiej ilości, aby na terenie ww. działek pozostała co najwyżej warstwa nasypu utworzonego z nawiezionej ziemi w ilości nie większej niż 0,2 Mg/m2 utwardzonej powierzchni; wykonanie decyzji nastąpi poprzez załadunek nadmiaru składowanych odpadów (w postaci ziemi), na środki transportu i ich przetransportowaniu do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwienia (składowania) tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach – z którym to podmiotem H.K. winien zawrzeć stosowną umowę; czynności objęte powyższym nakazem należy zakończyć w terminie do 31 października 2019 roku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na skutek złożonego zawiadomienia prowadził postępowanie administracyjne, w którym ustalił stan jak wyżej. Wskazał, że do mas ziemnych zastosowanie mają przepisy ustawy o odpadach, w pierwszej kolejności przywołując treść art. 2 pkt 3) który stanowi, że przepisów ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty – a taki przypadek w sprawie nie zachodzi, gdyż ziemia została przywieziona z innego miejsca na zlecenie H.K.. Następnie organ wskazał, że katalog odpadów wskazany został w załączniku do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 roku w sprawie katalogu odpadów, gdzie ziemia została zakwalifikowana do grupy 17 o rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503, kod: 170504. Ten rodzaj odpadów wymieniony jest w grupie odpadów powstających w wyniku budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej. Dalej organ wskazuje, że tylko niektóre odpady mogą być wykorzystane przez osoby fizyczne w granicach norm wyznaczonych przepisami Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 roku w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Według załącznika do tego rozporządzenia istnieje możliwość wykorzystania gleby i ziemi, w tym kamieni (kod: 170504) do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego; dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia to 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni – zgodnie z pozycją 40 listy powyższego załącznika. Organ wskazuje, że nawiezione pryzmy wykraczają poza zakres powyższego rozporządzenia. W dalszej kolejności organ wskazał, że odpady w postaci pryzm w powyższym kształcie podlegają składowaniu w rozumieniu ustawy o odpadach, jednak działki [...], [...] i [...] nie są przeznaczone do składowania odpadów. Działki te, jak wyjaśnił organ, nie są też miejscem magazynowania odpadów w rozumieniu powyższej ustawy. Żaden organ nie wydał decyzji spośród określonych w art. 41 ustawy o odpadach, która zezwalałaby na magazynowanie odpadów w postaci mas ziemnych na ww. działkach. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ zobowiązany był wydać decyzję nakazująca usunięcie odpadów. Posiadaczem odpadów jest natomiast właściciel działki tj. H.K., na którego to działkę odpady były przywiezione na jego prośbę i za jego zgodą. Organ swoją decyzją dopuścił jednak możliwość pozostawienia na działkach warstwy odpadów 170504 w takiej ilości, aby została zachowana norma rozporządzenia tj. 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni, co w praktyce oznacza warstwę o wysokości kilkunastu centymetrów. W pozostałym zakresie odpady należy usunąć. Na tę decyzję w dniu 4 listopada 2019 roku odwołanie złożył H.K., w zaskarżając ją w całości i domagając się jej uchylenia oraz umorzenia postępowania. W odwołaniu wskazał on, że w żaden sposób nie narusza on warunków środowiska naturalnego, a nawieziona przez niego gleba jest czysta, naturalna, wzbogaca określony teren i stanowi niejako skarb i wartość dodaną dla całego środowiska, toteż wydana decyzja jest całkowicie niezasadna, błędna i powinna zostać usunięta z obrotu prawnego. Decyzją z dnia 20 grudnia 2019 roku znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania H.K., działając na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach, § 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 roku w sprawie katalogu odpadów oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 2) kpa uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części tj. w zakresie pkt 3 decyzji i w tym zakresie orzekł, że czynności objęte nakazem należy zakończyć w terminie do 28 lutego 2020 roku, a w pozostałym zakresie decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że zgodnie z art. 26 ust. 1 posiadacz odpadów jest zobowiązany do ich usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 2 w przypadku ich nieusunięcia organ nadzorczy w drodze decyzji wydanej z urzędu nakazuje usunięcie odpadów. Do zastosowania środka nadzorczego wymagane jest spełnienie trzech przesłanek: istnienia odpadów, składowania ich w miejscu nieprzeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów oraz ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia składowanych odpadów tj. posiadacza odpadów. Masy ziemi co do zasady nie stanowią odpadu, ale zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Zatem a contrario masa ziemna jest traktowana jako odpad, gdy masa ziemi została wykorzystana w miejscu innym niż jej wydobycie, a więc np. jak w niniejszej sprawie gdy masa ziemi została przetransportowana z miejsca wydobycia to innego miejsca tj. na działki odwołującego. Dalej organ II instancji wskazuje, że rozmieszczenie nawiezionych mas ziemnych na gruncie należy traktować jako prowadzenie procesu odzysku odpadów, a dokonywanie takiej czynności wymaga uzyskania stosownego zezwolenia tj. zezwolenia na przetwarzanie odpadów i obowiązek ten dotyczy również odzysku dokonywanego poza instalacjami lub urządzeniami na mocy rozporządzenia z 11 maja 2015 roku w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami. Przez przetwarzanie rozumie się bowiem procesy odzysku lub unieszkodliwienia, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. (art. 3 ust. 1 pkt 21ustawy o odpadach). Z kolei przez proces odzysku rozumie się jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce (art. 3 ust. 1 pkt 14) ustawy o odpadach). Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. Z kolei z art. 45 ust. 1 pkt 2) ustawy o odpadach wynika, iż z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów zwalnia się osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8. Tenże art. 27 ust. 8 stanowi zaś, że osoba fizyczna i jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Na podstawie ust. 10 wydane zostało Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 roku w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku, gdzie w załączniku wskazano, że osoba prywatna może przyjąć na własną działkę odpady mas ziemnych i gruzu w ilości 0,2 Mg/m2 do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. W dalszej kolejności organ wskazał, że działki odwołującego nie są miejscem przeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów, gdyż nie spełnione są przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 25) i pkt 5) ustawy o odpadach, więc powyższe przepisy znajdują zastosowanie. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19) ustawy o odpadach pod pojęciem posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W sprawie natomiast nie jest kwestionowane, że właścicielem działek jest odwołujący, a odpady zostały na działki przywiezione na jego prośbę i za jego zgodą. Zmiana decyzji w zakresie pkt 3 wynika natomiast z faktu, że SKO rozpatrywało sprawę po upływie pierwotnego terminu do usunięcia odpadów tj. po dniu 31 października 2019 roku, wobec czego zasadnym było przedłużenie terminu dla odwołującego, tak aby miał on możliwość wykonania decyzji, a więc do dnia 28 lutego 2020 roku. W dniu 18 lutego 2020 r. na tę decyzję skargę złożył H.K. w której zaskarżył decyzję w całości, wniósł o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania. Wniósł także o zwolnienie od kosztów postepowania i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, co zostało rozstrzygnięte w osobnym postępowaniu. W uzasadnieniu skargi wskazał, że już na dzień rozpatrywania decyzji przez SKO wykonał on ciążący na nim obowiązek usunięcia mas ziemi, czego SKO nie zweryfikowało, a skarżący nie miał możliwości tego wykazać, gdyż wnioskowana przez niego rozprawa nie odbyła się. Wskazał także art. 45 ust. 1 pkt 2) ustawy o odpadach, argumentując, że jako osoba fizyczna wykorzystująca masę ziemi na potrzeby własne nie musi uzyskiwać stosownych zezwoleń. Dalej wskazuje, że jako właściciel gruntu może nim rozporządzać w takim zakresie, w jakim nie oddziałowuje negatywnie na środowisko. Wskazuje również, że co prawda na nieruchomości przez pewien czas zalegał nadmiar ziemi, bo zostało jej przywiezione za dużo, jednak zachowane były wszelkie inne wymogi bezpieczeństwa i nikomu to nie szkodziło, a okres kilku miesięcy trudno nazwać składowaniem. Wskazał, że niwelacja tj. wyrównanie terenu nie wymaga pozwolenia, a nawiezienie ziemi to dozwolona gospodarka odpadami, pod warunkiem zgodności z przepisami i brakiem stworzenia zagrożenia dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi. W piśmie z dnia 21 lutego 2020 roku SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że fakt wywiezienia nadmiaru gruzu nie został wykazany w toku postępowania, a oświadczenia i umowa mające ten fakt udowodnić zostały dołączone dopiero do skargi, a więc już na etapie postępowania przed WSA. Ponadto decyzja organów jasno wskazywała sposób wykonania obowiązku tj, zawarcie stosownej umowy i wywiezienie nadmiaru gruntu do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwienia tego rodzaju odpadów prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu. Kwestia wykonania decyzji nie jest przedmiotem weryfikacji przed SKO, a w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Co do meritum skargi organ ponownie podkreślił, że wskazał na właściwe podstawy prawa i możliwość zagospodarowania masy ziemi przez osobę fizyczną na własny użytek znalazła wyraz w decyzji organu I instancji, po uwzględnieniu limitów przewidzianych stosowanych rozporządzeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji organu administracji nakazującej usunięcie odpadów. Według ustaleń organu, posiadaczem odpadów jest strona skarżąca. Odpady to ziemia pochodzenia budowlanego, a teren na którym ziemię tę nawieziono nie jest miejscem składowania odpadów. Zgodnie z dyspozycją art. 3 ust. 1 pkt 6, ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 992 z późn. zm. (dalej; ustawa) przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis art. 26 ustawy stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust 1). W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust 2). Z kolei przepis art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy mówi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 6 czerwca 2018 r. II SA/Kr 362/18 domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Oznacza to, że domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. Pogląd ten jest w orzecznictwie utrwalony (por. wyroki: WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2018 r. II SA/Kr 1548/17, WSA w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2017 r. II SA/Gd 626/17, WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2017 r. IV SA/Wa 3167/16). Wskazać dalej należy, iż legalne magazynowanie odpadów prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy, może odbywać się wyłącznie na podstawie zezwolenia. Gromadzenie odpadów bez zezwolenia i ich nieusunięcie obliguje organ do wszczęcia postępowania wieńczącego decyzją, o której mowa w art. 26 ust 2 ustawy. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 6 czerwca 2018 r. II SA/Gd 198/18 obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym (tak samo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 20 lutego 2018 r. II SA/Ol 1005/17). Pogląd ten w pełni podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Stwierdzenie przez organ nielegalnego składowania odpadów tj. składowania odpadów bez zezwolenia w terenie nieprzeznczonym do tego typu działalności i ustalenie podmiotu, który jest ich posiadaczem tych odpadów, skutkować zawsze winno nakazaniem usunięcia odpadów kierowanym właśnie do ich (odpadów) posiadacza. Decyzja o nakazie usunięcia odpadów wydawana jest w ramach związania administracyjnego tj. sytuacji, kiedy ustalenia określonego stanu faktycznego implikują wydanie decyzji o określonej treści. Tak też postąpiły organy obu instancji w niniejszym postępowaniu. Ustaliły fakt nielegalnego gromadzenia odpadów i podmiot władający tym terenem tj. posiadacza odpadów zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy. W tej sytuacji nakaz usunięcia odpadów kierowany do strony skarżącej był powinnością organu. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W niniejszej sprawie nie było sporne, że właścicielem gruntu jest skarżący, a także, że to na prośbę skarżącego i za jego zgodą odpady w postaci mas ziemi zostały umieszczone na jego działce, nawet jeśli, jak sam twierdzi, dostarczono ich więcej niż się umówiono. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego wykazano także, że pryzma ziemi zgromadzona na działkach skarżącego powinna zostać zakwalifikowana jako gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503, kod: 170504. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy, przepisów ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Rozumowanie a contrario nakazuje przyjąć, iż gleba wydobyta w trakcie robót budowlanych i niewykorzystana na cel budowlany na terenie, z którego została wydobyta, jest odpadem. Nie ulega zatem wątpliwości, że zgromadzone masy ziemi stanowiły odpad, który nie był należycie składowany z uwagi na brak odpowiedniego zezwolenia co trafnie wskazały organy obu instancji, jako że zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. Z kolei zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów zwalnia się osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8. Tenże art. 27 ust. 8 stanowi zaś, że osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Na podstawie ust. 10 wydane zostało Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 roku w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku, gdzie w załączniku wskazano, że osoba prywatna może przyjąć na własną działkę odpady mas ziemnych i gruzu w ilości 0,2 Mg/m2 do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Przepisy te zostały prawidłowo zastosowane w sprawie i znalazły odzwierciedlenie w wydanych decyzjach, w których to uwzględniono powyższy wyjątek i nakazano skarżącemu usunięcie odpadów jedynie ponad poziom przez niego przekroczony, a więc usunięcie odpadów przekraczających limit 0,2 Mg/m2. Nie ma racji skarżący w tym, że w niniejszej sprawie należałoby uwzględniać walor pozytywny, jaki rzekomo odpad ma wywierać na środowisko, a także, że irrelewantne dla definicji magazynowania jest to, przez jaki okres odpady te zalegały na działkach i co skarżący zamierzał z nimi uczynić. W momencie spełnienia się definicji odpadu, stwierdzenia faktu zalegania go na działkach, braku zaistnienia przesłanek negatywnych tj. wydania odpowiedniego zezwolenia lub też zachowania limitów wskazanych w rozporządzeniu, organ nie ma innej możliwości jak tylko nakazać usunięcie odpadu ponad przekroczony limit, co też w niniejszej sprawie uczynił. Nie ma także racji skarżący, że organ II instancji nie dal mu możliwości wykazania usunięcia odpadów na dzień rozpatrywania jego odwołania. Po pierwsze wskazać należy, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie jest obowiązkiem organu, jeśli nie wystąpią okoliczności wskazane w art. 89 kpa. W sprawie nie zachodziła potrzeba dokonania ponownych oględzin, gdyż materiał zgromadzony nie dawał podstaw do przyjęcia, że odpady zostały usunięte, skoro skarżący wniósł odwołanie i z nakazem usunięcia się nie zgadzał. Przeprowadzenie rozprawy nie przyspieszyłoby także postępowania, wręcz przeciwnie, wydłużyłoby je. Skarżący w żaden sposób nie sygnalizował organowi, że zmienił zdanie w sprawie. Co jednak jeszcze ważniejsze w niniejszej sprawie, jak słusznie zauważa organ II instancji, weryfikacja wykonania decyzji nakazującej usunięcie odpadów należy do postępowania administracyjnego egzekucyjnego, a nie kontroli poprawności wydanej decyzji przez organ I instancji. Następcze usunięcie odpadów stanowi przejaw wykonania decyzji, a nie jej bezprzedmiotowości bądź wadliwości. Również dla sądu w niniejszej sprawie bez znaczenia pozostają załączone przez skarżącego dokumenty i oświadczenia, mające wykazać, ze odpady zostały usunięte. Sąd Administracyjny bada legalność i poprawność wydania decyzji z daty jej wydania. Nie jest zatem uwzględniany stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania, gdyż Sąd Administracyjny nie dokonuje merytorycznej oceny zaistniałej sprawy, a jedynie kontroluje legalność i poprawność wydanej przez organy decyzji w czasie i w stanie faktycznym, gdy decyzje te zostały wydane. Sąd nie orzeka zatem o uprawnieniach lub obowiązkach strony, a jedynie dokonuje kontroli sposobu, w jaki o tych uprawnieniach lub obowiązkach decydowały organu w toku postępowania administracyjnego i w stanie prawnym oraz faktycznym podejmowania przez nich decyzji. Jest to zatem kontrola konkretyzacji norm prawa przybierających postać indywidualnej decyzji administracyjnej, w stanie faktycznym z daty wydania tej decyzji, a nie z daty jej kontroli, gdyż oczywistym jest, że stan faktyczny w obu tych momentach czasowych znacząco może od siebie odbiegać. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę