II SA/Kr 2228/03

II SA/Kr 2228/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2007-03-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Irla /przewodniczący sprawozdawca/
Izabela Dobosz
Mariusz Kotulski
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1522/07 - Wyrok NSA z 2008-11-20
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie NSA Izabela Dobosz WSA Mariusz Kotulski Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2007 r. sprawy ze skarg Firmy Handlowej" A. " S.A w R. i I.S. na postanowienie Wojewody z dnia 7 sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości skargi oddala.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 roku [...] Prezydenta Miasta T. , wydanym w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa i art. 101 kpa zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w T. przy ul.[...], oznaczonej jako działki nr 1 , 2, 3 , 4 , 5 , 6 obr. [...] "do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi I.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działek nr 3 i 4 obr. [...] w prawo własności".
W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż I.S. wniosła skargę do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] stycznia 2003 roku [...] utrzymującą w mocy, w wyniku ponownego rozpatrzenia, decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2002 roku (sygn. akt [...] ), odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta T. z dnia [...] 1999 roku (znak:[...]) o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] , a oznaczonej nr działek 3 i 4 obr. [...] dla Z. , W. , J. i M .S. Wskazano nadto, iż zachodzi konieczność zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Dla prawidłowego przeprowadzania postępowania o zwrot nieruchomości konieczne jest bowiem uprzednie rozstrzygnięcie sprawy użytkowania wieczystego, zważywszy, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stanowi obecnie własność osób trzecich.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła A.S. , wnosząc o uchylenie go w całości. W uzasadnieniu wskazała, iż rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego jest sprawa zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] oraz unieważnienia decyzji Zarządu Miasta T. (znak: [...] z dnia [...] 1994 roku przekazującej działki nr 1 , 2 , 3, 4 , 5, 6 obr.[...] w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...] w T. Sprawa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działek nr 3 i 4 obr. [...] w prawo własności na rzecz Z. , W. J. i M.S. jest zagadnieniem wtórnym, stanowiącym konsekwencję wydania w 1994 roku decyzji z naruszeniem prawa. Zdaniem żalącej się Prezydent Miasta T. odwrócił logiczny ciąg zdarzeń, bowiem rozstrzygnięcie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym dotyczyć będzie sprawy wtórnej i nie może być podstawą wstrzymania prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 roku (znak [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. , Nr 98, poz. 1071 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie w całości. Wskazał, iż zażalenie A.S. zasługuje na uwzględnienie. Stosownie, bowiem do art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zwieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. W niniejszej sprawie organ I instancji nie wykazał, aby taki związek istniał i aby dalsze prowadzenie postępowania o zwrot nieruchomości i wydanie decyzji w sprawie było niemożliwe.
Tym bardziej, iż postępowanie o unieważnienie decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta T. z dnia [...] sierpnia 1999 roku (znak: [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dotyczy tylko części wnioskowanego do zwrotu terenu tj. działek nr 3 i 4 .
Na powyższe postanowienie Wojewody skargę do Sądu Administracyjnego wnieśli: I.S. oraz Firma Handlowa "A. " - S.A. z siedzibą w R.
Skarżąca I.S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie zwrotu kosztów na jej rzecz oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżąca wskazała, iż niespornym jest, że po złożeniu przez nią w 1992 roku wniosku o zwrot nieruchomości grunt ten został oddany w wieczyste użytkowanie, które następnie uległo przekształceniu w prawo własności tej nieruchomości. Podała, iż aktualnie toczą się postępowania o wznowienie postępowań zarówno w sprawie o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jak i o przekształcenie tego użytkowania w prawo własności. Niezależnie od tego toczą się także postępowania o stwierdzenie nieważności obu decyzji: o użytkowaniu wieczystym i o przekształceniu go we własność.
W ocenie skarżącej roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie w postępowaniu, w którym w następstwie wznowienia mogłoby dojść do ewentualnego uchylenia decyzji oddającej nieruchomość w użytkowanie wieczyste i odmowy wydania tego aktu, ma charakter kwestii wstępnej dla postępowania o zwrot nieruchomości. Prezydent Miasta T. trafnie, zdaniem skarżącej, z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności.
Skarżąca zaś Firma Handlowa A. " S.A. w R. , wskazała, iż zaskarżone postanowienie Wojewody zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 97 § l kpa i art. 101 kpa. Postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 2003 roku o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi I.S. , jest zgodne z prawem. Brak było zatem podstaw prawnych do jego uchylenia z powołaniem się jedynie na odmienną interpretację prawną. Orzeczenie w sprawie skargi I.S. ma, zdaniem skarżących, istotne znaczenie dla toczącego się postępowania. Właśnie okoliczność, iż postępowanie dotyczy części nieruchomości stwarza sytuację, w której rozstrzygnięcie sprawy ma charakter prejudycjalny. Sprawa ze skargi I.S. , zarejestrowana do sygn. akt II SA/Kr 2270/03, połączona została do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze skargą Firmy Handlowej A. " S.A. w R. Połączenie tych spraw nastąpiło w oparciu o przepis art. 111 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skargi z obu tych spraw dotyczyły tego samego postanowienia organu administracji publicznej.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie. Wskazał, iż orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1964 roku (znak [...] wywłaszczona została na rzecz Państwa nieruchomość położona w T. , obejmująca parcele kat. 7 i 8 gm. kat. S. , o powierzchni łącznej 6449 m2. Osobnym orzeczeniem z tej samej daty i z tego samego znaku ustalono odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia na rzecz spadkobierców po W.O. , właścicielu hipotecznym nieruchomości. Orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu zostały utrzymane w mocy decyzją Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] 1964 roku ( [...] ) Wywłaszczenia dokonano w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18 z 1961 r., poz. 94), na cele budowy składnicy maszyn rolniczych oraz magazynu środków ochrony roślin dla Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni [...] w T.
Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w R. z dnia [...] 1974 roku (sygn. akt [...] i postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] 1995 roku (sygn. akt [...] spadek po byłym właścicielu nieruchomości nabyły I.S. , A.O. , A.S. i E.M.
I.S. pismem z dnia 9 lutego 1992 roku wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 6449 m2, w trybie art. 69 ust. l ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. - Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). W trakcie postępowania wniosek o zwrot złożyły również pozostałe spadkobierczynie byłego właściciela. Kierownik Urzędu Rejonowego w T. wydał w sprawie decyzję z dnia [...] 1994 roku znak [...] o odmowie zwrotu działek oznaczonych numerami: 9, 10 , 11 i 6 obr. [...], odpowiadających wywłaszczonym parcelom. Decyzja organu I instancji została uchylona przez Wojewodę decyzją z dnia [...] 1994 roku (znak [...] do ponownego rozpoznania. Na wniosek A.S. , postanowieniem Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] 1995 roku znak [...] , postępowanie w sprawie zwrotu zostało zawieszone do czasu zakończenia przed sądem postępowania spadkowego po byłym właścicielu nieruchomości.
Postępowanie w sprawie zwrotu zostało podjęte postanowieniem Prezydenta Miasta T. z dnia [...] kwietnia 1999 roku (znak [...] ), po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] lipca 1999 roku (znak [...] , na podstawie art. 136 ust. 1 i art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmówił zwrotu działek oznaczonych numerami: 9, 10 , 11 i 6 obręb [...] . Decyzja organu I instancji została uchylona do ponownego rozpatrzenia decyzją Wojewody z dnia [...] stycznia 2000 roku (znak [...] . Decyzją z dnia [...] marca 2000 roku (znak [...] Prezydent Miasta T. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu działek położonych w T. i oznaczonych numerami 9 i 10 obręb [...] oraz odmówił zwrotu działek oznaczonych numerami 5 i 6 obręb [...] . W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Dodatkowo, w stosunku do działek oznaczonych numerami 9 i 10 stwierdzono, iż w 1994 roku zostały one przekazane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...] w T. i prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej, a następnie w tym samym roku zbyte przez Syndyka Masy Upadłościowej Spółdzielni na rzecz osób trzecich, w związku z czym, w myśl art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, postępowanie prowadzone w sprawie ich zwrotu jest bezprzedmiotowe. Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2000 roku (znak [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta T. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego znalazło się m.in. stwierdzenie, że w przypadku ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i wpisania tego prawa do ksiąg wieczystych przed dniem l stycznia 1998 roku, postępowanie o zwrot podlega umorzeniu, zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skargach, organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. W niniejszej sprawie organ I instancji nie wykazał, aby taki związek istniał, a dalsze prowadzenie postępowania o zwrot nieruchomości i wydanie decyzji w sprawie było niemożliwe. Przedmiotem wywłaszczenia były parcele katastralne 1. kat. 7 i 8 o łącznej pow. 6449 m2, z których powstały działki nr 9 , 10 , 11 i 6 . Działka nr 9 podzieliła się na działki: 2, 3 , 4 . Stan prawny poszczególnych działek będących przedmiotem wniosku o zwrot nieruchomości jest różny. Działki nr 5 i 6 stanowią własność Skarbu Państwa i nie zostały do chwili obecnej trwale rozdysponowane. W stosunku do tych nieruchomości nie toczy się żadne postępowanie administracyjne związane z unieważnieniem decyzji administracyjnych. W stosunku do działki nr 9 (po podziale działka 2 , 3 , 4 ) i działki 10 o łącznej pow. 5881 m2, oddanych w 1994 roku w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni [...] w T. roszczenie o zwrot nieruchomości, zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie przysługuje tym bardziej, że prawo to zostało zbyte przez Syndyka Masy Upadłościowej Spółdzielni [...] aktami notarialnymi na rzecz osób trzecich i prawo to zostało przekształcone w prawo własności na rzecz osób fizycznych (co spowodowało nieodwracalne skutki prawne).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1271 z późn. zm.) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 134 § l tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie Wojewody z dnia [...] sierpnia 2003 roku (znak: [...] uchylające postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...] października 2002 roku (znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowych nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie ze skargi I.S. , zostało wydane zgodnie z przepisami prawa.
W myśl art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji ma obowiązek zawiesić postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji "zależy" od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy wstępne "zagadnienie prawne". Treścią takiego zagadnienia są objęte sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Jeżeli chodzi o tę przesłankę to organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym.
Dla sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest prejudycjalne rozstrzygnięcie skargi na decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot na rzecz poprzedniego właściciela. W chwili wszczęcia postępowania o zwrot nieruchomości, tj. w dniu 20 kwietnia 1999 roku, nieruchomość była już oddana w użytkowanie wieczyste osobom trzecim. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1999 roku, czyli już po wszczęciu postępowania o zwrot nieruchomości.
Skoro zatem w dacie wszczęcia postępowania o zwrot nieruchomości, nieruchomość ta była już oddana w użytkowanie wieczyste osobom trzecim, to rozstrzygnięcie kwestii ważność decyzji przekształcającej prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nie jest prejudycjalnym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia zasadności żądania zwrotu nieruchomości. Załatwienie sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest zależne od wcześniejszego rozstrzygnięcia sporu o nieważność decyzji orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego tejże nieruchomości w prawo własności. Spór ten dotyczy bowiem kolejnego już etapu zmian stanu prawnego tego gruntu. Zmiana ta nastąpiła już po ustanowieniu wieczystego użytkowania tej nieruchomości.
Zważywszy na powyższe należało uznać, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z prawem. W związku z tym skargi należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02 Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.)