II SA/KR 211/23

II SA/Kr 211/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-07-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 234 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Mirosław Bator Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skarg: A. sp. z o.o. z siedzibą w A. , E. H., W. H. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2022 r. znak: SKO.PW/4171/74/2022 w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżących: A. sp. z o.o. z siedzibą w A. E. H. i W. H. solidarnie kwotę 780 zł (siedemset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej M. W. kwotę 814 zł (osiemset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 maja 2022 r., nr WS-08.6331.6.2019.WM Prezydent Miasta Krakowa stwierdził, że:
I. na działkach nr:
[...], obr. 19 Krowodrza w Krakowie, stanowiącej własność A. sp. z o.o. z siedzibą w A. [...], obr. jw., stanowiącej własność pp. E. I W. H., [...], obr. jw., stanowiącej własność p. P. G., [...] oraz [...], obr. jw., stanowiącej własność p. M. W., nastąpiły zmiany stanu wody, polegające na zmianie kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, szkodliwie oddziałujące na działki nr [...], [...], obr. 19 Krowodrza, stanowiące własność p. T. W.,
II. na działach nr:
[...], obr. jw., stanowiącej własność p. W. D.,
[...], obr. jw., stanowiącej własność p. J. P.,
[...] obr. jw., stanowiącej własność p. J. P.,
[...], obr. jw., stanowiącej własność p. R. P.,
[...], obr. jw., stanowiącej własność p. T. R.,
[...], obr. jw., stanowiącej własność p. M. K.,
nie nastąpiły zmiany stanu wody, polegające na zmianie kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, szkodliwie oddziałujące na działki nr [...], [...], obr. 19 Krowodrza, stanowiące własność p. T. W.,
i orzekł:
1. o nakazaniu właścicielom działek [...], [...], [...], [...], [...], obr. 19 Krowodrza w Krakowie przywrócenie stanu poprzedniego, tj. rozszczelnienie powierzchni drogi poprzez zastąpienie asfaltu powierzchnią przepuszczalną, np. betonową powierzchnią ażurową na podsypce z kruszywa mineralnego oraz likwidację cokołu (muru oporowego), w celu przywrócenia możliwości spływu wód opadowych w pierwotnym północno-zachodnim kierunku,
2. o nakazaniu właścicielom działek [...], [...], [...], [...], [...], obr. 19 Krowodrza w Krakowie wykonanie powyższych czynności w terminie do 30 września 2022 r.,
3. o odmowie wydania właścicielom działek [...],[...],[...] obr. 19 Krowodrza w Krakowie nakazu przywrócenia terenu tych działek do stanu poprzedniego bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wydane w sprawie decyzje organu I instancji - Prezydenta Miasta Krakowa (z dnia 26.05.2020 r., znak: WS-08.6331.6.2019.WM) oraz organu II instancji - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (z dnia 10.08.2020 r., znak: SKO.PW/4171/44/2020). Zgodnie z zaleceniami SKO wskazanymi ww. decyzji, organ I instancji w toku ponownego rozpatrywania sprawy, powołał biegłego hydrogeologa drą M. G., posiadającego kwalifikacje i uprawnienia do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi kategorii V na podstawie świadectwa Ministra Środowiska z dnia 15.04.2000 r. (dalej jako Biegły). Biegły sporządził ekspertyzę p.n.: "Opinia biegłego w zakresie zmiany stanu wody na gruncie działek o nrewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr, 19 Krowodrza w Krakowie ze szkodą dla działek e wid. nr [...], [...] obr. 19 Krowodrza w myśl art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. póz. 624 ze zm.)".
Ekspertyza miała wykazać, czy:
• na skutek częściowego utwardzenia drogi nawierzchnią asfaltową i płytami ażurowymi, biegnącej po działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...] obr. 19 Krowodrza, a także wykonania murku betonowego przy krawędzi drogi, doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych oraz w jakim zakresie stosunki wodne na ww. działkach uległy zmianie,
• w związku ze zmianą stanu wody na gruncie na terenie działek nr [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...] [...], [...] obr. 19 Krowodrza (jeżeli taka zmiana miała miejsce) doszło do szkodliwego oddziaływania na działki sąsiednie nr [...], [...] obr. 19 Krowodrza (wykazanie związku przyczynowo - skutkowego).
Ponadto, ekspertyza miała zawierać ocenę dokonanych zmian (porównanie stanu wód istniejącego bezpośrednio przed realizacją drogi na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] obr. 19 Krowodrza, ze stanem powstałym po jej wybudowaniu przy uwzględnieniu ukształtowania i zagospodarowania ww. działek) oraz rozwiązania w zakresie działań naprawczych, w zależności od stwierdzonych potrzeb.
Opracowanie zostało wykonane na podstawie badań terenowych obejmujących m.in. wizje lokalne i pomiary geodezyjne. W opracowaniu zamieszczono analizę budowy geologicznej terenu oraz stosowne obliczenia.
Obserwacje i badania terenowe wykonywane były w okresie letnim, w dniu 07.08.2021 r. \/V ramach prac, mających na celu sformułowanie wniosków przedmiotowej ekspertyzy Biegły przeprowadził wizję lokalną, wywiad ze stroną skarżącą, wykonał pomiary geodezyjne, dokumentację fotograficzną. W ramach prac kameralnych Biegły dokonał analizy materiału archiwalnego dotyczącego przebiegu postępowania oraz materiałów i dokumentacji pozostającej w zasobach wykonawcy zlecenia oraz ze źródeł ogólnodostępnych.
Organ I instancji szczegółowo przedstawił opinię Biegłego drą M. G. (s. 4-19 decyzji). Biegły dokonał analizy geologicznej oraz warunków wodnych panujących na działkach: nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. 19 Krowodrza. Dokonał też analizy czynników atmosferycznych panujących na terenie ww. działek. Biegły uwzględnił udokumentowane przez p. T. W. opady atmosferyczne w dniach 21.06.2020 r., 15,18,22 i 26.07.2021 r. Nie uwzględnił natomiast fotografii dokumentujących wdzieranie się wody na działkę nr [...] w dniu 05.08.2021 r., gdyż opad w tym dniu był rekordowy i niemiarodajny. "Wręcz ekstremalny i bardzo rzadki". Biegły następnie opisał stan działek gruntowych nr: [...], [...], [...], [...] i [...], [...], [...], [...], obr. 19, Krowodrza, w tym zlokalizowane na nich budynki, ogrodzenia, nawierzchnię.
Dokonał też analizy materiałów archiwalnych dotyczących terenu objętego oceną. Biegły dokonał pomiarów wysokości terenu objętego opinią oraz otoczenia w dniu 14.08.2021 r. metodą GPS: GPS-RTK odbiornikiem GeoMax Zenith 35 PRO nr seryjny Z35170603017. Współrzędne wysokościowe: państwowy układ Kronsztadt 86. Biegły wykonał dokumentację fotograficzną opiniowanego terenu podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 07.08.2021 r., która została zamieszczona w załączniku 3 ekspertyzy. Dokumentacja została omówiona przy okazji charakteryzowania poszczególnych działek gruntowych oraz zjawisk na nich zachodzących. Biegły przeprowadził również obliczenia hydrologiczne. Obliczenia hydrologiczne przeprowadzono wyłącznie dla działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], obr. 19 Krowodrza w Krakowie, których północno-zachodnie krańce są wyłożone dywanikiem asfaltowym typu nieprzepuszczalnego i zakończone cokołem (murem oporowym) uniemożliwiającym spływ wody zgodnie z kierunkiem archiwalnym, tj. na północny-zachód. Wody opadowe i roztopowe spływające z tych działek opierają się na cokole (murze oporowym) i płyną zgodnie z nachyleniem jezdni drogi ul. [...] bocznej, w kierunku działki p. T. W., tj. działki nr [...].
Biegły wyjaśnił również powody dla których nie przeprowadził analogicznych obliczeń dla działek nr [...], [...], [...], obr. 19 Krowodrza w Krakowie. Biegły ustalił, że powierzchnia zlewni, z jakiej woda spływa na działkę nr [...] w wyniku posadowienia w północno-zachodniej granicy zlewni cokołu (muru oporowego) wynosi 3,46 ha (34600 m2). Biegły wskazał, że z całą pewnością można przyjąć, że pierwotnie, kiedy powierzchnia drogi ul. [...] bocznej przebiegająca wzdłuż działek nr [...],[...],[...],[...],[...] nie była ograniczona cokołem (murem oporowym) co najmniej 50 % ilości wyliczonej powyżej wody spływało swobodnie w kierunku północno-zachodnim, a tylko część wód płynęła w kierunku działek nr [...], [...]. Szutrowa powierzchnia działek oraz brak ograniczenia drogi na tym odcinku cokołami (murami oporowymi) sprawiał, że w efekcie końcowym tylko ok. 25 % wody finalnie zlewało się na działkę nr [...]. Obecnie cała woda, tj. ok. 138 m3 wody może spływać w kierunku działek nr [...], [...] i dalej w kierunku działki nr [...].
W podsumowaniu swojej ekspertyzy, Biegły wskazał, że:
1. Teren objęty opinią charakteryzuje się występowaniem gruntów o bardzo małej przepuszczalności bądź nieprzepuszczalnych. Niewielka wodoprzepuszczalność gruntów nie pozwala na szybkie wsiąkanie wody, co jest przyczyną tworzenia się zastoisk wodnych po dużych opadach atmosferycznych. Zastosowanie materiałów nasypowych na powierzchni drogi w postaci kruszywa, czy ażurowych płyt betonowych na podsypce z kruszywa mineralnego powoduje poprawę właściwości chłonnych drogi.
2. Północno-zachodnie krańce działek nr [...], [...], [...], [...], [...] w Krakowie są wyłożone dywanikiem asfaltowym typu nieprzepuszczalnego i zakończone cokołem (murem oporowym), uniemożliwiającym spływ wody zgodnie z kierunkiem archiwalnym, tj. na północny-zachód. W związku z powyższym należy stwierdzić, że właściciele tych działek zmienili kierunek spływu wód powierzchniowych pozbawiając je możliwości spływania w kierunku północno-zachodnim, kierując całość wód w stronę północno- wschodnią, w stronę działki nr [...].
3. Powierzchnie działek nr [...], [...], [...], [...], [...] w Krakowie są utrzymane jako tereny zieleni, porośnięte roślinnością wysoką i niskopienną z ograniczonym zainwestowaniem.
Północno-zachodnie części wyżej wymienionych działek stanowią drogę gruntową, utwardzoną kruszywem bądź betonowymi elementami ażurowymi, które przyczyniają się do opóźnienia spływu powierzchniowego, poprawiają warunki wodne w obrębie drogi.
4. W rejonie furtki na działkę nr [...], tj. przy południowo-wschodniej granicy działki nr [...] znajduje się najniżej położony punkt opiniowanej drogi ul. [...] bocznej, do którego ciążyły i ciążą wody opadowe i roztopowe spływające drogą.
5. Obecnie skierowanie całości wód opadowych z działek nr [...], [...], [...], [...], [...] w rejon działki nr [...] spowodowało, iż powierzchnia działki, wbrew woli jej właściciela, zamienia się w ogród deszczowy dla wód opadowych i roztopowych z powierzchni wyżej wymienionych działek gruntowych.
6. Szkody jakie są wyrządzane na powierzchni działek nr [...] i [...] dotyczą przede
wszystkim rozmywania ich powierzchni przez strumienie napierającej na działkę wody, niszczenie roślinności, a co za tym idzie straty materiale wynikające z konieczności odtworzenia roślinności (krzewy thui).
7. Szkodą wskazaną przez Stronę Skarżącą jest również rozmycie powierzchni terenu przy południowo-wschodnim narożniku budynku mieszkalnego na działce nr [...].
W związku z przeprowadzonymi badaniami Biegły sformułował następujące wnioski:
1. Właściciele działek o nr [...],[...],[...],[...],[...] obr. 19 Krowodrza w Krakowie:
1) zmienili kierunek odpływu znajdujących się na ich gruntach wód opadowych i roztopowych kierując je w całości w stronę północno-wschodnią, w stronę działki nr [...] - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. działek nr [...] i [...] obr. 19 Krowodrza,
2) odprowadzają wody opadowe na grunty sąsiednie, tj. na grunty działek nr [...] i [...] obr. 19 Krowodrza.
2. Na właścicielach gruntów działek nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. 19 Krowodrza w Krakowie ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na ich gruntach na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich działek nr [...] i [...] obr. 19 Krowodrza.
2. Właściciele działek o nr [...], [...],[...], [...], [...] obr. 19 Krowodrza w Krakowie:
1) nie zmienili kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na ich gruntach wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wody ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich działek nr [...] i [...] obr. 19 Krowodrza;
2) nie odprowadzają wód oraz nie wprowadzają ścieków na grunty sąsiednie działek nr [...] i. [...] obr. 19 Krowodrza.
3. Na właścicielach działek nr [...], [...], [...] obr. 19 Krowodrza w Krakowie nie ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na ich gruntach na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich działek nr [...] i [...] obr. 19 Krowodrza.
Biegły w swojej opinii sformułował także propozycje dot. uregulowania stosunków wodnych na terenie opiniowanych nieruchomości.
Właściciele działek o nr [...],[...],[...],[...],[...] obr. 19 Krowodrza w Krakowie powinni zastosować rozwiązania, które zapobiegną zalewaniu działek nr [...] i [...] obr. 19 Krowodrza. W tym celu przy północno-zachodnim narożniku działki nr [...] obr. 19, tj. na końcu drogi asfaltowej, należy zamontować korytka betonowe np. typu EOG o wymiarach 510x615/380x190 jak na rysunku w załączniku 6.1. ekspertyzy. Następnie zgodnie ze spadkiem terenu korytka te powinny odprowadzać wody opadowe po wschodniej stronie drogi ul. [...] bocznej, po działkach nr [...] [...], jak na mapie w załączniku 6.3. ekspertyzy. W ten sposób korytka będą zbierać również wody opadowe ze stoków i kończyć się na wysokości posesji Strony Skarżącej, w rejonie furtki na działkę nr [...].
Na wysokości furtki na posesję nr [...] przy ul. [...] należy zamontować studzienkę o średnicy 1000 mm i głębokości ok. 2000 mm, z wylotem o średnicy 250 mm, jak na rysunku w załączniku 6.2 ekspertyzy, do którego podłączona zostanie rura PE o średnicy 250 mm. Rura PE zostanie włączona do kanalizacji deszczowej w ul. [...], poprzez wykonanie przewiertu kierunkowego sterowanego. Biegły zaznaczył, że wyżej opisany sposób odwodnienia jezdni ul. [...] bocznej pokrytej asfaltem i ograniczonej cokołami (murem oporowym) jest przykładowym sposobem odwodnienia. Szczegóły techniczne odwodnienia oraz szczegółowe wymiarowanie powinno zostać zawarte w projekcie budowlanym sporządzonym przez uprawnionego projektanta i zgodnie z ewentualnym pozwoleniem na budowę (jeśli wymagane). Przedstawiona propozycja odwodnienia jest ideowa i może zostać zmieniona na etapie wykonywania projektu.
- Kolejnym sposobem rozwiązania problemu zalewania działek nr [...] i [...] wodami opadowymi i roztopowymi z działek nr [...],[...],[...],[...] w Krakowie jest przywrócenie stanu poprzedniego, tj. rozszczelnienie powierzchni drogi poprzez zastąpienie asfaltu powierzchnią przepuszczalną, np. betonową powierzchnią ażurową na podsypce z kruszywa mineralnego oraz likwidacja cokołów (muru oporowego), co przywróci możliwość spływu wód opadowych w pierwotnym północno-zachodnim kierunku.
W dalszej części uzasadnienia decyzji, Organ I instancji opisał uwagi odnoszące się do ww. opinii Biegłego, a sformułowane przez pełnomocnika p. M. W. r.pr. p. K. Z. w piśmie z dnia 22 grudnia 2021 r. W szczególności pełnomocnik zarzucił Biegłemu błędne ustalenie kierunku spływu wód opadowych i miejsca, w których wody z drogi odprowadzane są na niżej położone działki. Zdaniem pełnomocnika wystarczającym rozwiązaniem problemu zalewania działki nr [...] byłoby zapewnienie ciągłości ogrodzenia posesji nr [...] przy ul. [...]. Oprócz zarzutów do ww. ekspertyzy Biegłego, pełnomocnik p. M. W. wnosił także o sporządzenie przez Biegłego opinii uzupełniającej, w celu ponownego przeprowadzenia oględzin i ustaleń faktycznych sprawy oraz ustaleniu sposobu odprowadzania wód opadowych w rejonie ulicy [...] i działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. 19 Krowodrza w K.. Pełnomocnik p. M. W. wskazał również, że w sprawie zachodzą podstawy do całkowitego umorzenia przedmiotowego postępowania w oparciu o art. 234 ust. 3 i 5 ustawy Prawo wodne.
Organ I instancji przedstawił także stanowisko r.pr. p. M. C. (pełnomocnika p. T. W.) zawarte w piśmie z dnia 31.12.2021 r., która zasadniczo zgodziła się z treścią opinii Biegłego. W swoim piśmie sformułowała jednak wniosek, aby Biegły uzupełnił opinię w zakresie propozycji uregulowania stosunków wodnych poprzez wykonanie rury o średnicy 250 mm od planowanej studzienki przejmującej wody z odwodnienia liniowego, gdyż według wiedzy p. T. W. w ciągu ulicy [...] w Krakowie nie ma urządzonej kanalizacji burzowej i znajduje się tam wyłącznie kanalizacja sanitarna. Z przyczyn technicznych nie jest więc możliwe przeprowadzenie w taki sposób elementów odprowadzających wody opadowe ze studzienki poprzez montaż rury w kierunku ul. [...]. Zasadne byłoby więc dla należytego wyjaśnienia sprawy uzupełnienie opinii o alternatywny sposób odwodnienia we wskazanym wyżej zakresie.
W dalszej części uzasadnienia decyzji, wskazano, że Organ I instancji wystąpił do Biegłego z prośbą o przedłożenie merytorycznych uwag do wykonanej ekspertyzy, zawartych w pkt. 12 oraz pkt. 15-16 pisma r.pr. p. K. Z. W piśmie z dnia 13.03.2022 r., Biegły merytorycznie ustosunkował się do powyższych uwag, wykazując ich bezzasadność.
Organ I instancji opisał też stanowisko Biegłego odnoście propozycji r.pr. p. M. C. , dotyczące propozycji uregulowania stosunków wodnych na przedmiotowych działkach. Biegły stwierdził, iż godnym rozważania jest zastosowanie ujęcia wód opadowych w studnię lub studnie chłonne. Wskazał na konieczność wykonania odpowiedniego projektu w tym zakresie. Zwrócił również uwagę na optymalną lokalizację studni chłonnej oraz konieczny zakres robót, które należałoby wykonać, aby ją wybudować. Podkreślił też, że budowa studni chłonnej może być przedsięwzięciem niewspółmiernie drogim w stosunku do zaproponowanego w ekspertyzie w punkcie 13 przywrócenia stanu poprzedniego.
P. G., M. W., E. H. oraz W. H. i A. sp. z o.o. z siedzibą w A. . wnieśli odwołanie od ww. decyzji zaskarżając ją w części dotyczącej stwierdzenia, iż na działkach [...] i [...] nastąpiły zmiany stanu wody polegające na zmianie kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych, szkodliwie oddziałujące na działkę [...] i [...] oraz nakazania właścicielom działek nr [...] oraz [...] przywrócenia stanu poprzedniego.
Decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r., SKO.PW/4171/74/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części, tj. w pkt. 2 i orzekło w tym zakresie w ten sposób, że: nakazuje właścicielom działek nr [...],[...], [...], [...], [...], obr. 19 Krowodrza w Krakowie wykonanie czynności określonych w pkt. 1 decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 maja 2022 r., nr WS-08.6331.6.2019.WM w terminie do 30 kwietnia 2023 r. W pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu podano, iż podzielono argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji I instancji. Za poprawną i logiczną uznano również argumentację uzasadniającą nakazanie właścicielom działek nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. 19 Krowodrza w Krakowie przywrócenie stanu poprzedniego, tj. rozszczelnienie powierzchni drogi poprzez zastąpienie asfaltu powierzchnią przepuszczalną, np. betonową powierzchnią ażurową na podsypce z kruszywa mineralnego oraz likwidację cokołu (muru oporowego), w celu przywrócenia możliwości spływu wód opadowych w pierwotnym północno - zachodnim kierunku.
Ze względu na różnice stanowisk dotyczących okoliczności faktycznych oraz ich merytorycznych ocen pomiędzy stronami przedmiotowego postępowania. Organ I instancji zasadnie uwzględnił zalecenie Kolegium zawarte w decyzji z dnia 10.08.2020 r., znak: SKO.PW/4171/44/2020 i powołał biegłego hydrogeologa.
Zdaniem Kolegium, organy prowadzące postępowanie administracyjne na podstawie art. 234 P.W., w przypadku sporządzenia opinii biegłego, nie są uprawnione do wkraczania w merytoryczną zawartość opinii, gdyż rolą biegłego jest pomoc w rozstrzygnięciu wątpliwości w kwestiach wymagających wiadomości specjalnych. W takim celu ustawodawca dopuszcza możliwość powołania biegłego (art. 84 k.p.a.). Dokonywanie oceny w tym zakresie przez organ pozbawione byłoby merytorycznej podstawy. Jeśli nie ma dowodów przeciwnych, które podważałyby ustalenia i wyniki końcowe opinii biegłego, to nie można przyjąć odmiennych wniosków, niż te, które wynikają z tej opinii. Opinia podlega jedynie ocenie na podstawie kryterium zgodności z prawem. A zatem opinia biegłego merytorycznie wiąże organ w tym sensie, że organ nie może samodzielnie zmieniać ustaleń biegłego w tym również ustaleń dotyczących związku przyczynowo-skutkowego.
Opinia Biegłego hydrogeologa dra M. G. z października 2021 r. w ocenie Kolegium, pod względem formalnym jest prawidłowa. Jest logiczna, spójna i kompletna. Nie zawiera niejasności, pomyłek, braków.
Ekspertyza zawiera dokładną charakterystykę działek nr [...],[...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], obr 19 Krowodrza. Biegły wskazał podstawy prawne swoich badań, przedstawił opis i metody przeprowadzonych badań, które zostały następnie rzetelnie udokumentowane i poddane szczegółowej analizie, z uwzględnieniem także historycznych danych dotyczących opadów na tym obszarze. Wyprowadzone w opinii wnioski końcowe są klarowne i jednoznaczne. Opinia w sposób zrozumiały wyjaśnia też, z jakich względów Biegły dopatrzył się związku przyczynowo-skutkowego
pomiędzy wykonanymi pracami na działkach nr [...],[...], [...], [...], [...], obr 19 Krowodrza (zmianami stanu wody na tych działkach), a ich skutkami sprowadzającymi się do zmiany kierunku odpływu wody na działki nr [...], [...], obr. 19 Krowodrza i związanymi z tym realnymi szkodami na tych działkach. Jednocześnie zauważono, że propozycje Biegłego sformułowane w jego opinii pozwalają na wydanie takiego rozstrzygnięcia, które w sposób rzeczywisty przyczyni się do powstrzymania szkodliwego oddziaływania zmienionego stanu wody na działkach nr [...],[...], [...], [...], [...], obr 19 Krowodrza na grunty sąsiednie, tj. na działki nr [...] i [...], obr. Krowodrza. Dlatego też Kolegium, podobnie jak Organ I instancji, uznało ww. opinię Biegłego za prawidłową i wiarygodną, która może stanowić dowód na okoliczności z niej wynikające, tj.:
1. na zakres dokonanych zmian stanu wody na działkach nr [...], [...], [...], [...], obr 19 Krowodrza,
2. na związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy tymi zmianami, a ich negatywnym wpływem na działki: nr [...], [...], obr 19 Krowodrza,
3. na rodzaje szkód powstałych na działkach nr [...], [...], obr 19 Krowodrza.
Zdaniem Kolegium, argumentacja podnoszona przez Skarżących, mająca na celu zdeprecjonowanie opinii Biegłego nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy, w związku z czym nie może wywrzeć oczekiwanego skutku. Stanowi jedynie dowolną polemikę z treścią ekspertyzy sporządzonej przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami, z której w sposób jednoznaczny wynikają ww. wnioski. Skarżący poza polemiką z ww. opinią nie przedstawili także żadnych dowodów, które
mogłyby podważyć wiarygodność opinii Biegłego sporządzonej w oparciu o specjalistyczną wiedzę. W związku z tym zarzuty kwestionujące prawidłowość ustaleń Biegłego i wynikające z nich wnioski, nie zasługują na uwzględnienie.
Kolegium zauważyło też, że Skarżący mogli skorzystać z możliwości zlecenia kontrekspertyzy we własnym zakresie i przedłożenia jej, jako dowodu w sprawie. Jest to jedyny sposób zdyskredytowania merytorycznej wartości opinii Biegłego dra M. G. . Kontrekspertyza musiałaby mieć analogiczny cel i założenia jak ten, który przyświecał opinii dra M. G. , tj.: 1. wykazanie, czy na skutek częściowego utwardzenia drogi nawierzchnią asfaltową i płytami ażurowymi, biegnącej po działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...] [...], [...] obr. 19 Krowodrza, a także wykonania murku betonowego przy krawędzi drogi, doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych oraz w jakim zakresie stosunki wodne na ww. działkach uległy zmianie,
2. wykazanie, czy zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między zmianami stanu wody na gruncie na terenie ww. działek nr [...],[...],[...],[...],[...], [...] obr. 19 Krowodrza (jeżeli takie zmiany miały miejsce) a szkodliwym oddziaływaniem na działki sąsiednie nr [...], [...] obr. 19 Krowodrza,
3. porównanie stanu wód istniejącego bezpośrednio przed realizacją drogi na działkach nr [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. 19 Krowodrza, ze stanem powstałym po jej wybudowaniu przy uwzględnieniu ukształtowania i zagospodarowania ww. działek,
4. wskazanie rozwiązań w zakresie działań naprawczych, w zależności od stwierdzonych potrzeb.
Gdyby kontrekspertyza sporządzona zgodnie z ww. celami była rozbieżna z opinią dra M. Gwoździewicza wykonaną na zlecenie Prezydenta Miasta Krakowa, to Organ I instancji w razie niedających się usunąć wątpliwości, mógłby rozważyć zlecenie wykonania innemu biegłemu następnej opinii.
Żadna ze stron, które złożyły odwołanie nie przedstawiły takiej kontrekspertyzy. Ponadto w aktach sprawy nie ma innych dowodów, które podważałyby wyniki końcowe opinii Biegłego. Brak jest zatem podstaw do podważania ustaleń i wniosków Biegłego sformułowanych w jego opinii z października 2021 r.
Jednocześnie Kolegium wskazało, że w pełni podziela argumentację Organu I instancji jak również r. pr. P. M. C. reprezentującej p. T. W., a odnoszącej się do ograniczonej wartości dowodowej opinii hydrologicznej sporządzonej przez mgr inż. T. C., mgr inż. D. C., mgr inż. J. C.. Absolutnie nie ma ona charakteru kontrekspertyzy w stosunku do opinii dra M. G. Jest dokumentem prywatnym, który odnosi się jedynie do braku wpływu zmian parametrów drogi, tj. z drogi szutrowej na drogę asfaltową na ul. [...] na stosunki wodne istniejące w okolicy nieruchomości stanowiącej własność p. M. W.. Tymczasem przedmiotem niniejszego postępowania jest zmiana stanu wód w związku z budową całej drogi, łącznie z murami oporowymi (krawężnikami) i wykonaniem asfaltu. W związku z tym ww. opinia hydrologiczna nie daje podstaw do podważenia ustaleń i wniosków końcowych Biegłego dra M. G. .
Wskazano najważniejsze elementy stanu faktycznego sprawy, które znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym:
- na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], obr. 19 Krowodrza w Krakowie doszło do zmian, które spowodowały zmianę stanu wody na tych gruntach. Zmiany polegały na położeniu dywanika asfaltowego (utwardzono grunt zmniejszając jego przepuszczalność) oraz wykonaniu przeszkody, tj. cokołu (murku oporowego wzdłuż krawędzi ww. działek), które spowodowały załamanie i zmianę naturalnego kierunku odpływu wód powierzchniowych, tj. z kierunku północno-zachodniego na kierunek północno-wschodni. Spowodowało to też zwiększenie natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych z ww. działek na działkę nr [...], obr. 19 Krowodrza. Droga przebiegająca po działkach Odwołujących do 2014 r. posiadała nawierzchnię z płyt betonowych wraz z cokołem betonowym, natomiast w 2015 r. wykonany został na drodze asfalt. W tym kształcie droga funkcjonuje do dzisiaj. Brak jest dowodów przeciwnych, aby odrzucić wniosek Biegłego, że pierwotnie, kiedy powierzchnia drogi ul. [...] bocznej przebiegająca wzdłuż działek nr [...],[...],[...],[...],[...] nie była ograniczona cokołem (murem oporowym), co najmniej 50 % ilości wyliczonej wody spływało swobodnie w kierunku północno-zachodnim, a tylko część wód płynęła w kierunku działek nr [...], [...]. Szutrowa powierzchnia działek oraz brak ograniczenia drogi na tym odcinku cokołami (murami oporowymi) sprawiał, że w efekcie końcowym tylko ok. 25 % wody finalnie zlewało się na działkę nr [...]. Obecnie cała woda, tj. ok. 138 m
wody może spływać w kierunku działek nr [...], [...] i dalej w kierunku działki nr [...], na której - w rejonie furtki - znajduje się najniżej położony punkt ul. [...] bocznej.
Niewątpliwie opisane powyżej zmiany, które zrealizowano na ww. działkach (niezależnie również od tego czy są skutkiem przypadku czy też działania osób trzecich, w tym poprzednich właścicieli tych działek), ze szkodą dla sąsiednich działek kwalifikują się do uznania, iż są to zmiany stanu wody i odprowadzania wody w rozumieniu art. 234 ust. 1 P.w. Zmiany te szkodliwie oddziałują na grunty sąsiednie i w konsekwencji zachodzi konieczność wydania stosownej decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 P.w.
- istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy ww. zmianami stanu wody, a szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie, tj. działki [...] i [...] obr. 19 Krowodrza w Krakowie. Szkody powstają wbrew woli ich właściciela i wynikają z zalewania jego działek wodami opadowymi i roztopowymi spływającymi z działek nr [...], [...], [...], [...], [...], obr 19 Krowodrza w Krakowie. Konsekwencją zalewania jest powstawanie na działce [...] ogrodu deszczowego, rozmywanie powierzchni działek [...] i [...] przez strumienie napierającej na działkę wody, niszczenie roślinności, wdzieranie się wody opadowej pod fundament budynku mieszkalnego w jego południowo-wschodnim narożniku na działce nr [...], powodujące zawilgocenie.
Ze względu jednak na to, iż termin określony w pkt. 2 ww. decyzji, dla wykonania nakazu określonego w pkt 1 zaskarżonej decyzji, już minął, a decyzja ta w związku z wniesieniem odwołania z mocy prawa nie podlegała wykonaniu i nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Kolegium zobowiązane było zmienić zaskarżoną decyzję w części, tj. w pkt. 2 i orzec w tym zakresie w ten sposób, że nakazuje właścicielom działek nr [...],[...], [...], [...], [...], Obr. 19 Krowodrza w Krakowie wykonanie czynności określonych w pkt. 1 decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 maja 2022 r., nr WS-08.6331.6.2019.WM w terminie do 30 kwietnia 2023 r.
Skargę na powyższą decyzję złożyli A. sp. z o.o. z siedzibą w A. E. H., W. H. zarzucając:
1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Organ wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie, iż:
a) droga na działkach nr [...] oraz [...] została urządzona przez Skarżących bądź ich poprzedników prawnych w sytuacji, gdy droga ta stanowi służebność drogi koniecznej i została urządzona przez właściciela nieruchomości władnącej - uprawnionego do działki nr [...] i [...], a nie przez Skarżących,
b) wzdłuż drogi został wzniesiony betonowy cokół ograniczający działki Skarżących (mur oporowy) w sytuacji, gdy istocie jest to jedynie krawężnik, który jest integralnie związany z drogą i wyznacza jej przebieg,
c) na działkach nr [...] oraz [...] nastąpiły zmiany stanu wód polegające na zmianie odpływu wód opadowych i roztopowych, co szkodliwie oddziałuje na działki nr [...] oraz [...] w sytuacji, gdy zalewanie działek nr [...] oraz [...] jest skutkiem co najwyżej zmian klimatu oraz coraz częstszych nagłych zjawisk ekstremalnych (ocieplenie, wzrost liczby burz, opady nawalne, rekordy opadów) oraz następstwem położenia działki [...], która stanowi grunt najniżej położony, gdzie wody opadowe i roztopowe ciążą w sposób naturalny także wobec występowania okolicznych gruntów o bardzo małej przepuszczalności bądź nieprzepuszczalnych, a nie stanu drogi, która w aktualnym kształcie funkcjonuje od 2013 roku,
2) naruszenie art. 80 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez dopuszczenie dowodu z ekspertyzy biegłego z założeniem, iż zostały dokonane zmiany stanu wód na gruncie w związku z budową drogi (zob. postanowienie z dnia 28 czerwca 2021 roku - ad acta), w sytuacji, gdy takie stwierdzenie było przedwczesne i w istocie winno podlegać ustaleniu biegłego, a nie stanowić puntu wyjścia dla przygotowanej przez niego oceny,
3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia w uzasadnieniu Decyzji do wszystkich zarzutów do opinii biegłego w sprawie wynikających z pism pełnomocnika właściciela działki nr [...] i [...] - r. pr. K. Z., w szczególności wynikających z pism z dnia 22 grudnia 2021 roku oraz 20 stycznia 2022 roku oraz załączników do zarzutów,
4) naruszenie art. 79a § 1 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. t.j. z 2022, poz. 2625 ze zm.) (dalej "Prawo wodne") poprzez niewykonanie przez Organ obowiązku wskazania terminu, w którym urządzono drogę w stanie z dnia wydania Decyzji na wysokości działek Skarżących oraz terminu, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt tak urządzonej drogi,
5) naruszenie art. 234 ust. 3 Prawo wodne poprzez bezpodstawne przyjęcie związku przyczynowego między stanem drogi na działkach Skarżących a zalewaniem działek nr .[...] oraz [...] tj. ustalenie, iż Skarżący spowodowali zmiany stanu wody na - odpowiednio - działkach [...] i [...], co szkodliwie wpływa na działki [...] i [...] w sytuacji, gdy zalewanie działek nr [...] oraz [...] stanowi niezależny od Skarżących skutek zmian klimatycznych oraz skutek ukształtowania terenu, na którym zlokalizowane są przedmiotowe działki,
6) naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nałożenie na Skarżących obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego drogi w sytuacji, gdy stwierdzonym przez Organ skutkom zmiany stanu wód można przeciwdziałać poprzez np. urządzenie odwodnienia (drenażu i studzienki podłączonych do kanalizacji deszczowej czy studni chłonnej) albo co najwyżej obowiązek likwidacji krawężników w miejsce orzeczonego przez Organ nakazu przywrócenia stanu poprzedniego, co byłoby sposobem mniej Inwazyjnym w przysługujące Skarżącym prawo raz sposobem skutkującym mniej dotkliwą zmianą warunków dojazdu do działek.
Skargę złożyła także M. W., zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 oraz art. 107 §3 k.p.a. oraz 11 k.p.a. polegające na:
i. błędnym uznaniu, że ustalenia faktyczne poczynione przez Organ I instancji są prawidłowe, a co za tym idzie - uznaniu przez Organ II instancji je za własne, podczas gdy stan faktyczny sprawy został przez Organ I instancji ustalony nieprawidłowo, gdyż Organ ten błędnie:
• uznał, że najniżej położonym punktem obszaru jest obszar, w którym znajduje się "bramka" w ogrodzeniu działki [...], w sytuacji gdy z samej treści Decyzji I instancji wynika, iż takim najniżej położonym punktem jest podmurówka ogrodzenia pomiędzy działką [...] oraz [...], a na południe od działki [...] "przebiega wodościek, ułożony z korytek betonowych";
• uznał, że dla ustalenia kierunku spływu wód opadowych nie ma znaczenia, jaki jest sposób ogrodzenia przebiegającego wzdłuż działki 190 oraz Drogi dojazdowej. Ponadto nie ustalił, (tj. tak Organ jak i powołany przez organ biegły zupełnie pominęli okoliczność), że takie ogrodzenie nie istnieje i wody mogą swobodnie spływać na działkę [...];
• uznał, że okrawężnikowanie drogi asfaltowej miało wpływ na kierunek spływu wód opadowych, w sytuacji, gdy tuż za rzekomym "cokołem" okalającym drogę znajduje się podmurówka działek [...] oraz [...] ergo niezależnie od istnienia "cokołu" spływ wód i tak był powstrzymywany, a stan ten istniał nieprzerwanie od ponad 10 lat.
• pomiął w niniejszym postępowaniu administracyjnym działki nr [...], na które (nawet zakładając, iż doszło do zmiany stosunków wodno-prawnych na rozpatrywanym obszarze) zmiany dokonane przez Skarżącą miałby zdecydowanie większy wpływ niż na działkę Wnioskodawcy ergo logicznym jest, iż to właściciele tych działek niezwłocznie przystąpiliby do przedmiotowego postępowania i żądali przywrócenia stanu poprzedniego;
• uznał, że istnienie skarpy pomiędzy drogą asfaltową a działkami [...] oraz [...] miało wpływ na sposób spływu wód opadowych, natomiast istnienie takiej skarpy wzdłuż działki [...] takiego wpływu obecnie nie ma (str. 34 Decyzji I instancji) ergo Organ I instancji sam przeczy swoim ustaleniom faktycznym, a Organ II instancji powiela te błędy,
• w sposób niezgodny z zasadami doświadczenia życiowego uznał, iż p. T. W. o negatywnym wpływie budowy drogi dowiedział się nie wcześniej niż 5 lat przed wydaniem Decyzji, w sytuacji, gdy z samej treści decyzji wynika, iż droga ta istniała nieprzerwanie od ponad 20 lat, najpierw jako droga rozdzielająca okoliczne tereny rolnicze, a następnie jako droga dojazdowa do posesji.
ii. niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na Organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, na skutek uznania, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest kompletny i wystarczający dla rzetelnego ustalenia wszystkich niezbędnych w sprawie okoliczności, które umożliwiają wydanie w sprawie rozstrzygnięcia, nie pozostawia żadnych niedających się usunąć wątpliwości oraz że nie występują żadne okoliczności, które uzasadniałyby zwrócenie się o opinię do innego biegłego z zakresu hydrogeologii, zaś za koniecznością taką przemawiał chociażby fakt zgłoszenia przez Skarżącą szeregu zarzutów do opinii sporządzonej na potrzeby tego postępowania biegłego dr M. G.;
iii. uznaniu, że opinia sporządzona przez biegłego dr M. G. jest prawidłowa, a wyprowadzone w opinii wnioski końcowe są klarowne i jednoznaczne, a w konsekwencji bezkrytyczne przyjęcie tej opinii przez Organ II instancji, podczas gdy:
• biegły w sposób błędny ustalił kierunek spływu wód opadowych w okolicach działek [...] z jednej strony, a działką [...] z drugiej strony;
• biegły błędne ustalił najniżej położony punktu w okolicy;
• biegły nie odniósł się do zagadnienia związanego ze zmianą charakteru nawierzchni między działką nr [...] oraz [...] i wpływem tej zmiany na stosunki wodno-prawne w okolicy;
• biegły błędnie ustalił, że zmiana stosunków wodno-prawnych przez m.in. Skarżącą spowodowała szkodę w postaci niszczenia krzewów tuji znajdujących się na tej działce (co nie jest możliwe ze względu na ukształtowanie działki [...], jak również posadowienie tychże krzewów);
• biegły zastosował nieprawidłową metodologię na potrzeby wyliczenia wielkości opadów;
• biegły nie wykazał jaki jest związek pomiędzy tym, że poniżej drogi asfaltowej znajdują się grodzenia posesji nr [...], [...], [...], [...], które są posadowione na murkach betonowych, których wysokość waha się od 5-25 cm, a zalewaniem i kierunkiem spływu wody;
• w Opinii nie podzielono zlewni oraz nie uwzględniono całego obszaru, który ciąży na teren Działek Sąsiednich;
• w Opinii nie wskazano różnic w napływie wód opadowych i roztopowych zarówno z drogi asfaltowej, jak i szutrowej;
• w Opinii wskazano, że działki nr [...], [...], [...], [...], [...] nie odprowadzają wód na Działki Sąsiednie (nr [...]; [...] obr. 19 Krowodrza) co nie jest zgodne z rzeczywistością,
• w opinii uznano, iż Skarżący dopuścił się zmiany stanu poprzez budowę drogi (nie tylko asfaltowej), a tymczasem z treści samej decyzji wynika, iż przedmiotem jest jedynie zmiana parametrów tej drogi i jej właściwości (tj. wybetonowaniu drogi) ergo cała opinia biegłego jest wadliwa a 'priori albowiem jej przedmiot nie odnosi się do stanu faktycznego niniejszej sprawy,
iv. błędnym uznaniu, że opinia przedłożona przez pełnomocnika Skarżącej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie przedstawia wartości dowodowej, a także braku rzetelnej oceny tego dowodu i uznaniu, że nie ma ona charakteru kontrekspertyzy w stosunku do opinii biegłego dr M. G. , podczas gdy opinia ta została sporządzona w sposób rzetelny i profesjonalny, jej ustalenia są relewantne dla postępowania w przedmiocie zmiany stanu wód w związku z budową drogi na osiedlu Z. w Krakowie, bowiem przedmiotem postępowania było m. in. ustalenie, czy poprzez zmianę parametrów drogi położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] oraz [...] obr. 19 Krowodrza z drogi szutrowej na drogę asfaltową doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] obr. 19 Krowodrza, a z opinii wynika jednoznacznie, że zmiana parametrów Drogi dojazdowej tj. z drogi szutrowej na drogę asfaltową nie miała żadnego wpływu na stosunki wodne istniejące w okolicy nieruchomości stanowiącej własność ?. T. W. oraz sama opinii została sporządzona przez biegłego sądowego T. C. wpisanego na listę biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w Krakowie w zakresie specjalizacji geologia, hydrogeologia, melioracja,
v. braku odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu od Decyzji I instancji i uznaniu, że w postępowaniu odwoławczym nie ma obowiązku odnoszenia się szczegółowo do każdego zarzutu sformułowanego w odwołaniu oraz nie zachodzi konieczność analizowania wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, gdyż odnoszenie się do nich jest konieczne jedynie wtedy, gdy ich rozpoznanie ma znaczenie dla ostatecznego stanowiska organu odwoławczego, podczas gdy ocena tychże zarzutów i wskazanie argumentów, które przesądziły o ich uwzględnieniu lub braku ich zasadności powinny stanowić niezbędny element uzasadnienia decyzji, zaś brak ustosunkowania się przez organ drugiej instancji do podnoszonych w środku odwoławczym kwestii, które są prawnie doniosłe, jest uchybieniem noszącym cechę naruszenia prawa w stopniu mającym także istotny wpływ na rozstrzygnięcie;
b. art. 7b w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez zupełne pomięcie, za Organem I instancji przy wydaniu zaskarżonej Decyzji treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr 90/2022 z dnia 11 lutego 2022 roku w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego w postaci budowy drogi wewnętrznej po terenie m.in. działek [...], [...], [...], [...] oraz [...] z której treści jednoznacznie wynika, iż "przedmiotowa droga jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (...) oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych (...)"
?. art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z 78 § 1 k.p.a. w zw. z 84 § 1 k.p.a. poprzez:
i. zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie na skutek uznania, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie miałoby wpływu na wynik sprawy, gdyż nie prowadziłoby do odmiennych wniosków niż te, które wynikają już ze zgromadzonych w sprawie dowodów:
ii. uznanie, że odwołujący mogli skorzystać z możliwości zlecenia kontrekspertyzy we własnym zakresie i przedłożenia jej, jako dowodu w sprawie, gdyż jest to jedyny sposób zdyskredytowania merytorycznej wartości opinii biegłego dr M. G. ;
iii. nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez Skarżącą dowodów z 1) opinii biegłego geodety, na okoliczność ustalenia najniżej położonego punktu w okolicy Drogi dojazdowej; 2) uzupełniającej opinii biegłego hydrologa, w celu ustalenia, czy zmiana nawierzchni z płyt betonowych na nawierzchnię asfaltową w sposób szkodliwy wpłynęła na nieruchomość objęta działkami nr [...] oraz [...], podczas gdy przedmiotem wnioskowanych dowodów były okoliczności mające dla sprawy istotne znaczenie, a organ administracji w żadnym razie nie może oczekiwać dostarczenia konkurencyjnej opinii, sporządzonej poza postępowaniem administracyjnym, lecz sam powinien przeprowadzić, albo dowód z opinii innego biegłego, albo rozprawę z udziałem dotychczasowego biegłego;
d. art. 140 k.p.a. w związku z art. 89 k.p.a., poprzez pominięcie zgłoszonego w odwołaniu od Decyzji 1 instancji wniosku Skarżącej i zaniechanie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy;
e. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji w części nakazującej m.in.. Skarżącej, jako właścicielce działki nr [...], [...], obr. Kraków - Krowodrza przywrócenie stanu poprzedniego tych działek, tj. rozszczelnienie powierzchni drogi poprzez zastąpienie asfaltu powierzchnią przepuszczalną, np. betonową powierzchnią ażurową na podsypce z kruszywa mineralnego oraz likwidację cokołu (muru oporowego), w celu przywrócenia wód opadowych w pierwotnym północno - zachodnim kierunku.
2. naruszenie prawa materialnego. tj.
a. art..234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "PW") poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie na jego podstawie zaskarżonej Decyzji, utrzymującej w mocy Decyzję I instancji m.in. w części nakazującej m.in. Skarżącej, jako właścicielce działki nr [...], [...], obr. Kraków - Krowodrza przywrócenie stanu poprzedniego tych działek, tj. rozszczelnienia powierzchni drogi poprzez zastąpienie asfaltu powierzchnią przepuszczalną, np. betonową powierzchnią ażurową na podsypce z kruszywa mineralnego oraz likwidację cokołu (muru oporowego), w celu przywrócenia wód opadowych w pierwotnym północno - zachodnim kierunku, podczas gdy:
i. zmiana parametrów drogi na asfaltową na osiedlu Z. w Krakowie, która biegnie m.in. po działce nr [...] i działce nr [...], obr. Kraków - Krowodrza, (dalej jako "Droga dojazdowa") nie wpłynęła niekorzystnie na zmianę stanu wód na tej nieruchomości i nie wywołuje negatywnych skutków dla działki nr [...] oraz działki nr [...], obr. Kraków - Krowodrza, a dodatkowo Skarżąca posiada zbiornik na deszczówkę, który przeciwdziała gromadzeniu się wody na działkach;
ii. ponadnormatywne oddziaływanie wód opadowych na teren działki nr [...] oraz działki nr [...] (nawet jeśli występuje), nie jest wywołane zmianą stosunków wodnych po stronie m.in. Skarżącej, zatem brak jest związku przyczynowo - skutkowego między budową Drogi dojazdowej, a stanem wód na wskazanych działkach (jego istnienie jest natomiast kluczowym i najistotniejszym elementem warunkującym możliwość wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego), co potwierdzone zostało również w Kontropinii stanowiącej załącznik do niniejszej skargi, a w konsekwencji - postępowanie w stosunku do Skarżącej powinno zostać umorzone;
b. art. 234 ust. 3 PW poprzez błędne zastosowanie i wydanie na jego podstawie zaskarżonej Decyzji utrzymującej w mocy Decyzję I Instancji w części zobowiązującej m.in. Skarżącą do rozebrania drogi asfaltowej, w sytuacji gdy usunięcie rzekomych naruszeń mogłoby nastąpić w sposób zdecydowanie prostszy tj. poprzez usunięcie "co/co/a", "okrawężnikowania" jezdni - jak bowiem wskazywał sam biegły dr M. G. wówczas wody opadowe spływałyby zgodnie ze swoim naturalnym przebiegiem (przy czym zgodnie z Kontropinią na sporny terenie nie ma konieczności podejmowania żadnych "działań naprawczych");
c. art. 234 ust. 3 PW poprzez zaniechanie dokonania prawidłowej wykładni terminu "grunt sąsiedni", co prowadzi do wniosku, że Organ II instancji błędnie - za Organem I instancji, który ustalił, iż gruntem sąsiednim może być grunt nieleżący w bezpośrednim sąsiedztwie - wyłożył ten termin;
d. art. 234 ust. 5 PW poprzez jego niezastosowanie, na skutek podzielenia przez Kolegium stanowiska Organu I instancji, że nie zachodzą przesłanki do całkowitego umorzenia przedmiotowego postępowania, a co za tym idzie - brak uchylenia Decyzji I instancji i umorzenia postępowania o znaku sprawy: WS-08.6331.6.2019.WM, podczas gdy postępowanie to zostało wszczęte po upływie 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego (p. T. W.) dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W odpowiedzi na skargi uczestnik postępowania T. W. wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa, a - w myśl art. 135 p.p.s.a. - Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skargi są zasadne i skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z powodu naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrola przeprowadzonego postępowania zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, prowadzi do wniosku, że ustalenia organów nie są poparte rzetelnym i wyczerpującym materiałem dowodowym co oznacza, iż postępowanie dowodowe było niepełne.
Trafne są też zarzuty, że w zasadzie nie wiadomo czy doszło do szkody, której spełnienie przesłanki jest warunkiem koniecznym do wydania orzeczenia o nakazaniu właścicielom działek [...], [...], [...], [...], [...], obr. 19 Krowodrza w Krakowie przywrócenia stanu poprzedniego, co należy zatem w pierwszej kolejności precyzyjnie ustalić. Ponieważ we wnioskach o wszczęcie postępowania wnioskodawcy w osobach C. I T. W. oraz W. M. i Ł. M. wprost podnoszą, że roboty budowlane przy drodze dopiero mogą spowodować zalewanie (k. 1 wniosku podpisanego osobiście przez w/w osoby a także k. 24 protokołu oględzin z 7.08.2019r. wskazującego, że jedynie obawiają się, że wody ze zlewni będą wpływać na ich działki, również podpisanego przez czterech wnioskodawców). W tym zakresie podnoszona argumentacja odnosząca się do wpływu deszczów z 2020 i 2021r. jest niewystarczająca dla stwierdzenia związku przyczynowego pomiędzy budową spornej nawierzchni drogi a szkodą, ponieważ dotyczy to jedynie obfitych, nawalnych deszczów, więc z ich skutków nie można wnioskować, że jakby drogi asfaltowej nie było to nie doszłoby do zalewania wnioskodawców. Także wskazywane uschnięte tuje (zdjęcie k. 11 i 12) nie stanowią przesądzającego dowodu, gdyż znajdują się na innej skarpie, przy innej granicy niż ze sporną drogą. Ze zdjęć na k. 4 i na k.10 wynika, iż przy tej granicy tui nie ma, więc jest to okoliczność do ustalenia, także w zakresie tego czy te ewentualne uschnięcia to wpływ spływu wód, czy innych przyczyn nie związanych ze spornym zalewaniem działek.
Również wymycie przy fundamencie stanowi okoliczność wymagającą wyjaśnienia, gdyż (fot. 11 k. 8) wskazuje, że korytka są tam tak usytuowane, jakby to z nich spływała woda, a ze zdjęcia z k. 46 może wynikać, że na budynku jest prawdopodobnie rynna i to stanowi źródło wypływu wody do tych korytek, a następnie pod budynek. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia, szczególnie, ze budynek znajduje się bardzo daleko, oddzielony trawiastą i jak wynika ze zdjęć dość płaską dz. [...]. Organy nie wyjaśniły w jaki zatem sposób ta woda dociera, aż pod ten budynek.
Sama z kolei ekspertyza z października 2021r., która stanowiła główny dowód na którym organy oparły swoje ustalenia faktyczne i oceny, choć obszerna jest jednak bardzo mało konkretna i nieprecyzyjna. Dużo w niej znajduje się cytatów przepisów i orzeczeń, lecz mało konkretnych informacji dotyczących spornych okoliczności zalewania w kontrolowanej sprawie. Dlatego wymaga co najmniej znacznego uzupełnienia w tym zakresie. Ogólnikowość opinii spowodowała także, iż sama decyzja organu, która bazuje na opinii powołanego w sprawie biegłego też w znacznym stopniu jest ogólnikowa. Jak natomiast wynika z materiału dowodowego drogę, jej poszczególne elementy budowano etapami, dlatego biegły ma precyzyjnie ustalić i ocenić, które konkretnie roboty budowlane spowodowały tak istotne zmiany, że doszło do stwierdzonego zalewania działek wnioskodawców, o ile w pierwszym etapie ustaleń, jak wyżej wspomniano, dojdzie do przekonywującego stwierdzenia, że doszło do zalewania i powstała szkoda.
Skoro akcentuje się w ekspertyzie wyznaczonego biegłego M. G., że krawężnik bardzo zmienia spływ to wobec tego należy uzasadnić po co likwidować całą nawierzchnię asfaltową na drodze. Do wyjaśnienia w tym kontekście są kwestie podmurówki ogrodzenia na dz. [...], bo jeśli rozbierze się krawężnik, a już wcześniej blokowało spływ wody ogrodzenie, to będzie oznaczać, iż sam krawężnik nie zmienił spływu.
Ponadto co bardzo istotne, biegły powołany przez organ pisze, że grunt w spornym terenie jest nieprzepuszczalny lub bardzo słabo przepuszczalny, a jeśli tak to powinien on przekonywująco wyjaśnić dlaczego cokół, czy też asfalt, aż tak bardzo (co najmniej w 50 %) zwiększyły spływ wody na działki uczestników. Skoro już wcześniej grunt prawie nie przepuszczał wody, gdyż nawierzchnia cechowała się znaczną nieprzepuszczalnością, to dlaczego budowa drogi tak znacznie wpłynęła na zwiększenia nieprzepuszczalności. W tym kontekście z logicznego punktu widzenia budowa nawierzchni asfaltowej nie powinna aż tak silnie wpływać na zwiększenie zalewania.
Precyzyjnego wyjaśnienia wymaga także kwestia dlaczego dochodzi do tak znacznego spływu wody na działki uczestników, które znajdują się kilkadziesiąt metrów dalej, pomiędzy zaś nimi znajdują się inne działki, na które tymczasem tak duże ilości wody nie spływają.
Do wyjaśnienia jest też dokładnie kwestia zlewni i cieku co podnoszone jest w skardze M. W. w odniesieniu do powoływanej kontropinii hydrologa T. C.. W szczególności dotyczy to obliczeń dla obszaru tylko części badanych działek - terenów zielonych oraz części drogi wyłożonej asfaltem i części drogi szutrowej oraz przyjętej w kwestionowanej ekspertyzie powierzchni zlewni i rozbieżności w tym zakresie. Wyjaśnienia wymaga argumentacja dlaczego w trakcie wizji lokalnej nie znalazło potwierdzenia stwierdzenie, że "zdecydowana większość wód opadowych i roztopowych z działek ewid. nr [...] i [...] obr. 19 spływa w kierunku północnym i północnozachodnim, na działkę ewid. nr [...]". Zasadny jest w tym kontekście zarzut, iż biegły powołany przez organ nie wykazał jaki jest związek pomiędzy tym, że poniżej drogi asfaltowej znajdują się grodzenia posesji nr [...], [...], [...] [...], które są posadowione na murkach betonowych, których wysokość waha się od 5-25 cm a zalewaniem i kierunkiem spływu. W ekspertyzie nie podzielono zlewni oraz nie uwzględniono całego obszaru, który ciąży (tj. wpływa) na teren działek sąsiednich, oraz nie wskazano różnic w napływie wód opadowych i roztopowych zarówno z drogi asfaltowej, jak i szutrowej.
Z powyższych wskazanych uchybień w zakresie niewystarczających ustaleń stanu faktycznego wynika zatem, że generalnie cały stan faktyczny ma być dużo precyzyjniej ustalony, a wszelkie kontrargumenty skarżących, w tym wynikające z kontropinii hydrologa T. C. winny być wnikliwie rozważone.
Ponadto istotne jest, że jeśli organ wydaje w kontrolowanym postępowaniu nakaz, to należy także wnikliwie rozważyć jak najmniej inwazyjny środek, a przyjęte usunięcie asfaltu, jest środkiem bardzo daleko idącym. Czymś normalnym jest, że drogi w terenach MN są utwardzane kostką lub asfaltem więc usuwanie asfaltu może być stosowane w ostateczności, jeśli nie da się inaczej osiągnąć zamierzanych skutków. Tymczasem z samej kwestionowanej ekspertyzy biegłego powołanego przez organ wynika, że sam biegły stwierdził inne możliwe rozwiązania poprzez możliwość zamontowania korytka betonowego, studzienki itp. a likwidacja nawierzchni asfaltowej była tylko kolejną trzecią propozycją rozwiązania (str. 32-33 ekspertyzy).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny należycie przeprowadzić postępowanie z zachowaniem wymogów z art. 7 i 77 kpa, w tym w szczególności w odnośnie podanych powyżej zaleceń Sądu w zakresie stwierdzonych uchybień, nadto rozpatrzeć wszelkie wnioski i zarzuty stron.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 202 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżących: A. sp. z o.o. z siedzibą w A. E. H., W. H., solidarnie kwotę 780 zł, obejmującą wpis 300 zł i koszty zastępstwa radcowskiego 480 zł oraz w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej M. W. kwotę 814 zł, obejmującą wpis 300 zł i koszty zastępstwa radcowskiego 480 zł oraz 34 zł opłaty od pełnomocnictwa.