II SA/Kr 2033/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-12-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek okresowykryterium dochodoweniepełnosprawnośćdochóduznanie administracyjneprawo administracyjneorzecznictwo

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

Skarżący J. P. domagał się przyznania zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego. Po uchyleniu pierwszej decyzji i ponownym rozpatrzeniu, organ I instancji ponownie odmówił, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucał błędne obliczenie dochodu i brak uwzględnienia jego trudnej sytuacji. Sąd administracyjny uznał, że choć obliczenie dochodu mogło być częściowo błędne, to i tak przekraczał on ustawowe kryterium, co uniemożliwiało przyznanie zasiłku okresowego.

Sprawa dotyczyła skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą przyznania zasiłku okresowego. Skarżący, osoba niepełnosprawna, domagał się zasiłku, argumentując swoją trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżący kwestionował sposób obliczenia jego dochodu, w tym dochodu z gospodarstwa rolnego, oraz zarzucał organom brak uwzględnienia jego indywidualnej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po analizie akt sprawy, stwierdził, że choć mogło dojść do drobnych błędów rachunkowych w ustaleniu dochodu, to jego prawidłowa wysokość nadal przekraczała ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Sąd podkreślił, że przyznawanie zasiłków okresowych i celowych ma charakter uznaniowy i zależy od możliwości finansowych organów oraz słusznego interesu obywatela, który musi być wyważony z interesem społecznym. W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a odmowa przyznania zasiłku była uzasadniona obowiązującymi przepisami prawa i nie przekroczyła granic uznania administracyjnego. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie spełniał ustawowych przesłanek do otrzymania zasiłku okresowego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przekroczenie kryterium dochodowego, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej, stanowi przesłankę negatywną uniemożliwiającą przyznanie zasiłku okresowego na podstawie art. 31 ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że przyznanie zasiłku okresowego jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Nawet jeśli sytuacja życiowa i zdrowotna wnioskodawcy jest trudna, przekroczenie tego kryterium uniemożliwia przyznanie świadczenia na podstawie art. 31 ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.s. art. 31 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek okresowy może być przyznany, jeżeli dochód nie przekracza kryterium dochodowego, a środki nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb ze względu na określone ustawowo okoliczności (choroba, niepełnosprawność, brak zatrudnienia itp.). Czas i rozmiar zasiłku ustala organ.

u.p.s. art. 4 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, które stanowi podstawę do przyznania świadczeń z pomocy społecznej.

u.p.s. art. 32 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w ramach uznania administracyjnego organu.

u.p.s. art. 2a § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Dochód ustala się z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku.

u.p.s. art. 2a § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Określa sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego na podstawie ha przeliczeniowego.

Pomocnicze

u.p.s. art. 31a

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy specjalnego zasiłku okresowego lub celowego dla osób niespełniających kryterium dochodowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach, z zastrzeżeniem ograniczeń.

u.p.s. art. 2 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa cel pomocy społecznej: zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych i umożliwianie godnego bytu.

u.p.s. art. 2 § 3

Ustawa o pomocy społecznej

Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających pomoc.

u.p.s. art. 2 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

Potrzeby osoby i rodziny powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

u.p.s. art. 13

Ustawa o pomocy społecznej

Określa podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych (schronienie, posiłek, ubranie).

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada działania organów administracji publicznej: załatwianie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu.

k.p.a. art. 89

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Przepisy wprowadzające art. 97 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przekazanie spraw nierozpatrzonych do NSA przed 1 stycznia 2004 r. do rozpoznania przez WSA.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych: wyłącznie działalność administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o oddaleniu skargi.

k.p.c. art. 111

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy prawa pomocy w postępowaniu przed sądami powszechnymi.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędne obliczenie dochodu przez organy administracji. Niewłaściwe uwzględnienie trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego. Naruszenie prawa przez organy administracji.

Godne uwagi sformułowania

Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku okresowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu też udzielenia tej formy pomocy społecznej, jeżeli tylko żądanie takie zostanie do niego skierowane przez obywatela. Granice swobody działania organu wyznaczają interes społeczny i słuszny interes obywateli, które muszą zostać należycie wyważone w odniesieniu do obowiązującego prawa materialnego. Oczekiwanie osoby korzystającej z pomocy społecznej, iż winna w sposób bezwzględny otrzymywać zasiłek okresowy nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym.

Skład orzekający

Aldona Gąsecka-Duda

przewodniczący

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Wojciech Jakimowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania zasiłków okresowych i celowych z pomocy społecznej, w szczególności w kontekście kryterium dochodowego i uznania administracyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej obowiązujących w dacie wydania decyzji i orzeczenia. Uznaniowy charakter świadczeń ogranicza możliwość stosowania wprost do innych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności osób w trudnej sytuacji życiowej w uzyskaniu pomocy społecznej, mimo niepełnosprawności, ze względu na formalne kryteria dochodowe. Pokazuje też rolę uznania administracyjnego.

Czy niepełnosprawność zawsze gwarantuje zasiłek? Sąd wyjaśnia, dlaczego kryterium dochodowe jest kluczowe.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Kr 2033/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Aldona Gąsecka-Duda /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Aldona Gąsecka -Duda Sędziowie AWSA Wojciech Jakimowicz WSA Mariusz Kotulski (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak . po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego skargę oddala
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] 2003r. J. P. (zwany dalej skarżącym) zwrócił się o przyznanie zasiłku okresowego z tytułu niepełnosprawności.
Z przeprowadzonej w dniu [...] .2003r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż osiąga dochód [...] zł.
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2003r., nr [...] odmówił udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż odmowa przyznania zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności związana była z przekroczeniem kryterium dochodowego osoby ubiegającej się o tą formę pomocy. Otóż kryterium dochodowe określone ustawowo wynosi dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło [...] zł, a J.P. uzyskał w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód w wysokości [...] zł. Na podstawie art.31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) "zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej (...) nie przekracza kryterium dochodowego osoby (...) ustalonego zgodnie z art.4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb(...)."
Wskutek wniesienia odwołania przez J. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...].2003r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2003r., nr [...] , działając na podstawie art. 43 ust.1, 31 ust. 1 i art.4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), odmówił udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu wskazano na przekroczenie kryterium dochodowego przez J. P. oraz podniesiono, iż wydatki związane z zakupem leków nie przekraczają możliwości finansowych klienta.
J. P.(zwany dalej skarżącym) odwołał się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając jej naruszenie prawa, a w szczególności błędne ustalenie wysokości uzyskanego dochodu "oraz wypowiedzenia się w przedmiocie nie się z obliczeniem dochodu w wysokości [...] zł, gdyż jego miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł miesięcznie. "Dochód z gospodarstwa rolnego, którego jestem współwłaścicielem w l/a części wynosi co do całości [...] zł, a więc mój osobisty dochód wynosi l/2 z [...] zł [...] zł. Dochód na osobę w rodzinie nie wynosi [...] zł a jedynie [...]zł. Odnosząc się do zarzutu, że nie udowodniłem (udokumentowałem) ponoszonych wydatków w związku z niepełnosprawnością wyjaśniam, że nie mogłem tego uczynić ponieważ nie przewidywałem takiej konieczności i nie zbierałem rachunków za leki, dojazdy do placówek służby zdrowia w związku z wizytami i rehabilitacją."
Decyzją z dnia 15 lipca 2003r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiotowej sprawie oraz stan faktyczny sprawy, a także brzmienie i zastosowanie art.4 ust.1 i art.31 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. Podniesiono także, iż "sytuacja zdrowotna Pana J. P. jest wyjątkowo trudna. Pomimo, że organ I instancji wykazuje zrozumienie tej sytuacji, to jednak z powodu bardzo ograniczonych funduszy na realizację zadań zleconych, nie jest w stanie przyznać odwołującemu się żądanej formy pomocy. Jak wynika z materiału dowodowego, środki finansowe będące w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej winny przede wszystkim pokryć wydatki na świadczenia obligatoryjne wynikające z ustawy o pomocy społecznej tj. renty socjalne, zasiłki stałe, zasiłki stałe wyrównawcze itp. (...) Organ l instancji rozważał także możliwość udzielenia P. J. P. pomocy na zasadach specjalnych, o której mowa w art.31 a ustawy o pomocy społecznej. Niemniej jednak w obecnych warunkach nie jest to możliwe, bowiem jak już podkreślono wcześniej, w miesiącu [...] 2003 roku, wiele osób i rodzin pozostających w trudniejszej sytuacji niż P. J. P. wymagało natychmiastowej pomocy." Jeżeli zaś chodzi o zarzut błędnego obliczenia wysokości dochodu, to Kolegium wskazało sposób i dokładne wyliczenie dochodu.
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2003r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący powtórzył w zasadzie swoje zarzuty zawarte w odwołaniu skierowanym do SKO. Zarzuca, iż w sposób błędny obliczono wysokość jego dochodu (błędnie obliczono dochód z gospodarstwa rolnego, a z zaświadczenia "Powiatowego Urzędu Pracy wynika, że od dnia [...] .2003r. nie pobieram żadnych świadczeń finansowych, a mój dochód od tego momentu łączny dokładnie wynosi tylko i wyłącznie [...] miesięcznie"). Ponadto od [...].2002r. posiada "umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony przez Państwową Komisje Lekarską ds. Niepełnosprawności na okres do [...] 2005r. (...) i jako osoba samotna nie mam żadnego innego źródła dochodu na utrzymanie, ani też nie posiadam żadnej innej formy pomocy. (...) Urzędy GOPS nie mogą się usprawiedliwiać i tłumaczyć brakiem środków finansowych na te cele, ani też żadnymi różnymi innymi wykrętami co do powinności spełnienia świadczenia z powyższego tytułu, a decyzje w tych sprawach są niezależne od uznania GOPS czy MOPS."
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z brzmieniem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2003r., nr [...] - prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku okresowego.
Zgodnie z brzmieniem art.31 ustawy o pomocy społecznej - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji - zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na:
1) długotrwałą chorobę,
2) niepełnosprawność,
3) brak możliwości zatrudnienia,
4) brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny,
5) możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych
systemów zabezpieczenia społecznego.
Okres, na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.
Zasiłek okresowy ustala się do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowym rodziny, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby lub rodziny, nie niższej jednak niż [...] zł na rodzinę (minimalna kwota obowiązująca od [...] .2002r. zwaloryzowana zgodnie z brzmieniem art.35a ustawy o pomocy społecznej).
Wynika stąd, że zarówno czas pobierania zasiłku okresowego, jak i jego rozmiary ustala organ (por. wyrok NSA z 21.12.2001r., sygn. akt I SA 1547/01). Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku okresowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza brzmienie art. 31 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Sztywno określona jest tylko dolna granica zasiłku, natomiast górna wysokość nie może przekraczać kryterium dochodowego określonego w art.4 ust. 1 cyt. ustawy, ale może też być niższa od tego kryterium, skoro przepis stanowi, że zasiłek ustala się do wysokości, a nie w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym a dochodem (por. wyrok NSA z dnia 6.03.1998r., sygn. akt I SA 1682/97). Przepis art.31 jedynie upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy i to w przypadkach określonych ustawą. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu też udzielenia tej formy pomocy społecznej, jeżeli tylko żądanie takie zostanie do niego skierowane przez obywatela.
Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art.2 ust.1 ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.2 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Na podstawie art. 13 cyt. ustawy gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Przepis ten zakreśla podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych osób, które korzystaj ą z pomocy społecznej.
Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżącego. Ustalono, iż dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnął wysokość [...] zł. w stosunku do kryterium dochodowego wynoszącego w tym przypadku [...] zł. Już sama ta okoliczność uniemożliwiała rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Zarzut skarżącego, iż dochód ten został ustalony błędnie jest częściowo uzasadniony, lecz z innych względów (rachunkowych) niż wskazano to w skardze. Po pierwsze dla ustalenia wysokości dochodów osoby ubiegającej się o pomoc społeczną bierze się dochody z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art.2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Jak wynika z akt sprawy wniosek złożono w dniu [...] .2003r. Zatem organ winien uwzględnić dochody uzyskane przez skarżącego w [...] 2002r. Dlatego też fakt, że skarżący nie pobiera od [...].2003r. żadnych świadczeń finansowych z PUP (zasiłku dla bezrobotnych) nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia wysokości dochodu skarżącego. Na dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego wniesienie wniosku składała się kwota [...] zł zasiłku dla bezrobotnych i kwota [...] zł dochodu z gospodarstwa rolnego - łącznie [...] zł. Jeżeli chodzi wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego, to z zawartych w aktach sprawy dokumentów wynika, że gospodarstwo rolne ma powierzchnie 2,17 ha - co daje 0.83 ha przeliczeniowego. Przyjmuje się, że dochód z 1 ha przeliczeniowego wynosi [...] zł (art.2a ust.2 ustawy o pomocy społecznej). Zatem 0,83 x [...] zł = [...] zł. Ponieważ skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego w '/2 części, a więc połowa dochodu z tego gospodarstwa wynosi [...] zł : 2 = [...] zł. Prawidłowo ustalona kwota dochodu skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniosła [...] zł (organy ustaliły ją w wysokości [...] zł). Nie zmienia to jednak podstawowego faktu, iż kwota ta przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - [...] zł. (art.4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej) - co uniemożliwia przyznanie zasiłku okresowego na podstawi art.31 ustawy o pomocy społecznej.
Nie sposób uznać także że zachodzą także przesłanki z art.31 a ustawy o pomocy społecznej. Otóż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek okresowy lub celowy, przy czym: miesięczna wysokość zasiłku okresowego nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określona w art. 4 ust. 1. Podkreślić należy, iż "uznanie organu wypływające z treści art. 31a ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej jest uwarunkowane wielkością przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz liczbą ubiegających się osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy." (wyrok NSA z 16.10.2001 r. sygn. akt I SA 2694/00)
Przyznawanie zasiłków okresowych ma charakter uznaniowy, a to ogranicza zakres kontroli sądowej do badania czy podjęte rozstrzygnięcie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z należytym zachowaniem przepisów procedury. W szczególności sąd kontroluje, czy podjęto wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pozwalającego na stwierdzenie istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, oraz czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości, pozostaje w zasadzie poza kontrolą sądowoadministarcyjną.
Jak wskazano to wyżej w sprawach uznaniowych zasadę generalną statuuje art.7 k.p.a., co pozwala na ukierunkowanie oceny uznania administracyjnego zastosowanego przez organy administracji publicznej. Otóż granice swobody działania organu wyznaczają interes społeczny i słuszny interes obywateli, które muszą zostać należycie wyważone w odniesieniu do obowiązującego prawa materialnego.
W przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej swe zadania wykonały poprawnie. Ustalona została należycie sytuacja życiowa i materialna skarżącego, a to upoważniało organy do poczynienia stosownych ustaleń. Nie ma wątpliwości, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego określonego przepisem art.4 ustawy o pomocy społecznej. Konieczności udzielenia pomocy skarżącemu organy nie kwestionują. Nieuwzględnienie oczekiwań skarżącego nie było wynikiem dowolności, lecz mieściło się w ramach dozwolonego uznania administracyjnego. Oczekiwanie osoby korzystającej z pomocy społecznej, iż winna w sposób bezwzględny otrzymywać zasiłek okresowy nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Zakres przyznawanych świadczeń z pomocy społecznej, ich wysokość i okres na jaki są przyznawane wyznaczają obowiązujące normy prawa, możliwości finansowego organów udzielających takiej pomocy oraz okoliczności uzasadniające przyznanie takiej pomocy.
Podsumowując stwierdzić należy, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku okresowego było uzasadniona, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono ojej oddaleniu
Zgodnie z brzmieniem art.32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000r., sygn. I SA 945/00)
Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art.2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.2 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Na podstawie art. 13 cyt. ustawy gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Przepis ten zakreśla podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych osób, które korzystaj ą z pomocy społecznej.
Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżącego. Ustalono, iż skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie osiągnął żadnego dochodu w stosunku do kryterium dochodowego wynoszącego w tym przypadku [...] zł. Okoliczność ta umożliwia rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej.
Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze, ustawodawca w art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy, używając w tym przepisie określenia "może zostać przyznany zasiłek celowy", (por. wyrok NSA z dnia 22.02.1995r., sygn. SA/Gd 2497/94) Co więcej organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób, (wyrok z dnia 17.04.2002, sygn. II SA/Gd 4332/01)
Ponieważ ani przepisy art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60), określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony -sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej, (por. wyrok NSA z dnia 12.01.1994r., sygn. I S.A. 1649/93)
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego, iż odmowa przyznania zasiłku celowego jest nieuzasadniona w stosunku do jego potrzeb i oczekiwań - mają charakter subiektywny. Pomoc społeczna jest przyznawana w wysokości, którą ograniczaj ą pozostające w dyspozycji organów środki finansowe. Nadto świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie mają za zadanie zaspokajać wszelkich potrzeb podopiecznych. W szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany jedynie W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (zakupu lekarstw, żywności, ubrania, opału, drobnych napraw itp.). Poza tą granicą leży żądanie skarżącego przyznania z zakresu pomocy społecznej zasiłku na pokrycie opłat związanych z ogólnie pojętym utrzymaniem mieszkania, których skarżący w swoim wniosku nawet nie określił i wykazał (np. rachunkami). Także żądanie uregulowania kosztów wniesienia skargi kasacyjnej nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej uzasadniającej przyznanie zasiłku celowego na zasadzie art.32 ustawy o pomocy społecznej z 1990r. Żądanie zastosowania prawa pomocy w postępowaniu przed sądami powszechnymi wnieść należało do właściwego sądu w prowadzonym postępowaniu na zasadzie art. 111 k.p.c. i następne.
Nie znajdują uzasadnienia także zarzuty skarżącego dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym, w przeciwieństwie do postępowania sądowego, przewagę ma zasada pisemności. Stąd też w zasadzie całość materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego gromadzona jest przy pomocy pism i dokumentów. Skarżący również mógł w toku prowadzonego postępowania wnieść na piśmie dodatkowe uwagi i wskazać dodatkowe okoliczności. Dlatego też - zgodnie z zapisami art.89 k.p.a. - rozprawę administracyjną organ prowadzący postępowanie przeprowadzi w każdym przypadku, gdy zapewni to przyśpieszenie lub uprowadzenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa. Żadna z tych przesłanek nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. A zatem samo żądanie przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy, zwłaszcza, że swoje stanowisko mógł on przekazać również pisemnie oraz nie przeprowadzenie jej przez organ administracyjny nie stanowiło uchybienia procedurze administracyjnej i nie wpłynęło na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Całość materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została zgromadzona i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie było potrzebne do jej wyjaśnienia.
Podsumowując stwierdzić należy, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego była uzasadniona, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o jej oddaleniu.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę