II SA/Kr 1937/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został osiągnięty i nieruchomość nie stała się zbędna.
Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że stała się ona zbędna na cel pierwotnego wywłaszczenia i została zbyta z naruszeniem prawa. Organy administracji odmówiły zwrotu, wskazując, że cel wywłaszczenia (urządzenie placu ćwiczeń wojskowych) został osiągnięty, a nieruchomość nie stała się zbędna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Sprawa dotyczyła skargi J. N. i A. S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nieruchomość została wywłaszczona na cele budownictwa decyzją z 1969 roku, a następnie stała się częścią działki nr [...]/47, która została sprzedana Giełdzie "M." S.A. Skarżący twierdzili, że nieruchomość stała się zbędna, a jej zbycie naruszało prawo. Organy administracji uznały, że cel wywłaszczenia (urządzenie placu ćwiczeń wojskowych) został osiągnięty, a nieruchomość nie stała się zbędna, nawet jeśli nie została zabudowana, gdyż była wykorzystywana w stanie niezmienionym jako część kompleksu szkoleniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając ustalenia organów co do celu wywłaszczenia i jego realizacji, a także uznając, że późniejsze zbycie nieruchomości nie stanowi podstawy do jej zwrotu, jeśli cel wywłaszczenia został pierwotnie osiągnięty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość nie może zostać zwrócona, jeśli cel wywłaszczenia został osiągnięty, a późniejsze zbycie nie stanowi podstawy do zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku, gdy cel został osiągnięty (np. urządzenie placu ćwiczeń wojskowych), późniejsza zmiana przeznaczenia lub zbycie nieruchomości nie daje podstaw do jej zwrotu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość nie może być uznana za zbędną, jeśli została wykorzystana na cel wywłaszczenia, nawet jeśli w stanie niezmienionym.
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Późniejsza zmiana przeznaczenia nieruchomości po realizacji celu wywłaszczenia nie daje podstaw do jej zwrotu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 9a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja celu publicznego nie była bezpośrednio stosowana w postępowaniu o zwrot nieruchomości.
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 3
Obowiązująca w czasie wywłaszczenia, istotna dla określenia celu wywłaszczenia.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 97 § 1
p.p.s.a. art. 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia został osiągnięty (urządzenie placu ćwiczeń wojskowych). Nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, mimo braku zabudowy, gdyż była wykorzystywana w stanie niezmienionym jako część kompleksu szkoleniowego. Późniejsza zmiana przeznaczenia lub zbycie nieruchomości po osiągnięciu celu wywłaszczenia nie stanowi podstawy do jej zwrotu.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Zbycie nieruchomości na rzecz Giełdy "M." S.A. nastąpiło z naruszeniem prawa i potwierdza jej zbędność. Decyzje o lokalizacji szczegółowej utraciły moc. Organy pominęły definicję celu publicznego z art. 6 u.g.n.
Godne uwagi sformułowania
nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia i dokonać zwrotu nieruchomości, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono brak zabudowy na wywłaszczonej parceli nie przesądza o jej zbędności dla celu wywłaszczenia, gdyż sposób jej zagospodarowania i wykorzystania należy oceniać w odniesieniu do całego kompleksu szkoleniowego
Skład orzekający
Aldona Gąsecka-Duda
sędzia
Mariusz Kotulski
przewodniczący
Piotr Głowacki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności kryteriów zbędności nieruchomości i ustalania celu wywłaszczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego z okresu wywłaszczenia i późniejszego postępowania, a także specyfiki wywłaszczeń na cele wojskowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii związanych z wywłaszczeniem i zwrotem nieruchomości, co jest istotne dla właścicieli gruntów i inwestorów. Pokazuje, jak złożone mogą być procedury zwrotu i jak ważne jest udowodnienie zbędności nieruchomości.
“Czy wywłaszczona ziemia zawsze może wrócić do właściciela? Sąd wyjaśnia kluczowe warunki zwrotu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 1937/03 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2006-11-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-08-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Aldona Gąsecka-Duda Mariusz Kotulski /przewodniczący/ Piotr Głowacki /sprawozdawca/ Symbol z opisem 618 Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 1725/07 - Wyrok NSA z 2008-12-04 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka - Duda WSA Piotr Głowacki (spr) Protokolant: Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. N. i A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 lipca 2003 r., nr: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] marca 2003 roku, znak [...] Starosta K. na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...]/47 położonej w M. gmina W., w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej 1. kat. [...]9 o powierzchni [...] ha położonej w gminie katastralnej M. - na rzecz J. N. i A. S. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiot żądania - parcela gruntowa 1. kat. [...]9 o powierzchni [...] położona w byłej gminie katastralnej M. i stanowiąca wcześniej własność A. J., którego następcami prawnymi są J. N. i A. S., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969 roku, nr [...], przy czym parcela ta obecnie w ewidencji gruntów stanowi część działki o numerze [...]/47 o powierzchni [...] ha położoną w M., gmina W. Działka ta stała się na mocy umowy z dnia [...] kwietnia 2001 roku własnością [...] Giełdy [...] "M." S.A. z siedzibą w K. Zgodnie z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot nieruchomości możliwy jest w razie spełnienia dwóch przesłanek - gdy nieruchomość okazała, się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, a jej aktualny stan prawny nie jest przeszkodą dla zwrotu działki. Organ wskazał, iż skoro przedmiotowa działka nie jest własnością Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego, nie może zostać zwrócona. Ponadto nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Starosta K. wskazał w tym miejscu, iż jeżeli decyzja o wywłaszczeniu cel ten określała w sposób nieprecyzyjny i ogólny, wówczas konieczna jest ocena celu wywłaszczenia na podstawie decyzji lokalizacyjnej oraz planu zagospodarowania przestrzennego sporządzonego przed podjęciem decyzji o wywłaszczeniu. Parcela 1. kat. [...]9 została wywłaszczona jako niezbędna na cele budownictwa, zgodnie z decyzją nr 36/[...] o lokalizacji szczegółowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] sierpnia 1965 roku, znak [...], ustalającą lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M. Nie odnaleziono w zbiorach archiwalnych załącznika graficznego do decyzji o lokalizacji szczegółowej, ani planu realizacyjnego inwestycji. Zgromadzono natomiast obszerny materiał dowodowy z okresu przed i po wywłaszczeniu, z którego wynika, że teren tzw. "P." przeznaczono pod urządzenie wojskowego placu ćwiczeń, odtworzonego przez Gminę K. w zamian za likwidowany plac ćwiczeń "B.-M.". Część obszaru zlokalizowana w powiecie k. (poza granicami miasta K.) przeznaczono na plac ćwiczeń, który miał być użytkowany w stanie dotychczasowym. Zgodnie z materiałem do lokalizacji szczegółowej parcela 1. kat. [...]9 znalazła się na terenie tzw. "autodromu" oraz w pasie oddzielającym poszczególne elementy placu ćwiczeń. Całokształt materiału pozwala stwierdzić, iż przedmiotowa parcela przeznaczona została wraz z wieloma sąsiednimi nieruchomościami pod urządzenie placu ćwiczeń, zabezpieczającego proces szkolenia garnizonu K. Za podstawę ustaleń organ przyjął m. in. inną decyzję o lokalizacji szczegółowej z tego samego terenu i okresu – decyzję Nr 20/[...] z dnia [...] kwietnia 1965 roku znak [...] i załącznik graficzny do tej decyzji. Ustalono, iż teren w rejonie, w którym znajduje się parcela 1. kat. [...]9 w całości porośnięty jest trawą, chwastami, drzewami i krzewami, co jednak oceniać należy w odniesieniu do zagospodarowania całości kompleksu szkoleniowego, w skład którego - oprócz obszaru zurbanizowanego - także teren niezagospodarowany, służący szkoleniu, bez którego obiekt poligonowy nie mógłby spełniać swej funkcji. Wobec tego przedmiotowa nieruchomość nie może być uznana za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie tylko w ciągi siedmiu lat od dnia wywłaszczenia rozpoczęto prace związane z realizacją jego celu, ale również teren był wykorzystywany na ten cel. Od powyższej decyzji odwołanie w terminie wniosły J. N. i A. S., uznając ją za niesłuszną, ponieważ zbycie działki na rzecz [...] Giełdy [...] "M." S.A. z siedzibą w K. nastąpiło już w toku postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a więc z rażącym naruszeniem prawa, zaś podstawa wywłaszczenia nie została zrealizowana, nie istnieją nawet plany realizacyjne, nie powstał plac ćwiczeń. Decyzją Wojewody [...] z dnia 10 lipca 2003 roku, znak [...], wydaną w oparciu o art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 z późniejszymi zmianami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. Rozpatrzywszy wniesione odwołanie i całość materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził, iż nie została spełniona jedna z trzech przesłanek, które muszą łącznie wystąpić, aby możliwy był zwrot wywłaszczonej nieruchomości- a mianowicie nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ podzielił przy tym pogląd, iż w sytuacji gdy cel wywłaszczenia został w decyzji określony w sposób ogólnikowy, prawidłowa ocena tego celu winna zostać dokonana na podstawie analizy dokumentacji wywłaszczeniowej. Posiłkowo można poszukiwać celu wywłaszczenia, poprzez analizę przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W opinii Wojewody [...], cel wywłaszczenia został w decyzji z dnia 21 października 1969 roku określony w sposób nieprecyzyjny i ogólnikowy. Cel wywłaszczenia należało zatem ustalić na podstawie analizy dokumentacji pochodzącej z okresu wywłaszczenia, w szczególności na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr 20/[...] z dnia [...] kwietnia 1969 roku, jak to uczynił organ pierwszej instancji. Weryfikując i uznając za prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez Starostę K., organ odwoławczy wskazał nadto, iż decyzja o lokalizacji szczegółowej nr 36/[...] z dnia [...] sierpnia 1965 roku, stanowiąca podstawę wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, została zmieniona za zgodą stron decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1969 roku, zatem przed dokonaniem wywłaszczenia, zaś zmiana polegała na stwierdzeniu, że całość terenu objętego decyzjami lokalizacyjnymi nr 20/[...] i 36/[...] będzie użytkowana przez Wojsko Polskie. Wojewoda [...] podzielił również wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, iż brak zabudowy na wywłaszczonej parceli nie przesądza o jej zbędności dla celu wywłaszczenia, gdyż sposób jej zagospodarowania i wykorzystania należy oceniać w odniesieniu do całego kompleksu szkoleniowego "P.". Odnośnie kwestii zbycia spornej nieruchomości na rzecz [...] Giełdy [...] "M." S.A. z siedzibą w K. wyjaśniono, iż okoliczność ta również uniemożliwia dokonanie zwrotu wywłaszczonej parceli, natomiast ustawa o gospodarce nieruchomościami nie określa skutków naruszenia zakazu używania nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 1 tej ustawy), zaś organ administracji publicznej nie jest władny badać ważności i zgodności z prawem umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Z decyzją organu drugiej instancji nie zgodziła się J. N., wnosząc w terminie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając decyzję w całości i domagając się jej uchylenia. W skardze zarzucono, iż organy obu instancji działały w celu utrzymania stanu prawnego powstałego po sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości na rzecz [...] Giełdy [...] "M." S.A. z siedzibą w K. Zdaniem skarżącej, organy nie dotarły do dokumentów niezbędnych dla zastosowania art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś wątpliwości rozstrzygały wyłącznie na niekorzyść strony, pominęły także przepis art. 6 tej ustawy, definiujący cel publiczny. Zbycie przedmiotowej nieruchomości jednoznacznie potwierdza jej zbędność na cel wskazany w decyzji. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nie ustalenie, jakie prace wykonano w ciągu siedmiu lat od daty wywłaszczenia, a także wskazała iż decyzje o lokalizacji szczegółowej nr 35/[...] i 20/[...] utraciły moc zgodnie z ustawą o zagospodarowaniu przestrzennym. Nadto zarzuciła, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego zakaz wykorzystywania nieruchomości na cele inne niż określone w decyzji o wywłaszczeniu obejmuje również zakaz jej zbywania. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wskazując na okoliczności podniesione już w decyzji odwoławczej, a to brak przesłanki zwrotu nieruchomości w postaci jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz utratę władania nieruchomością przez Skarb Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.). Właściwym do rozpoznania skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd - w myśl art. 151 p.p.s.a. - skargę oddala. Mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy oraz zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, a także przebieg postępowania przed organami administracji publicznej, zarzuty wyartykułowane w skardze uznać należy za bezzasadne. Sąd, nie będąc związany skargą i orzekając w granicach sprawy, nie dopatrzył się również żadnych innych, nie podniesionych w środku zaskarżenia uchybień, o jakich mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. Stwierdzić należy, iż zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy prowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązkami, wynikającymi z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., wydane decyzje w zasadzie odpowiadają zaś zarówno wymogom sformułowanym w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., jak i przepisom prawa materialnego. Zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten formułuje jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego - zasadę prawdy obiektywnej, znajdującą rozwinięcie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, art. 80 k.p.a., zgodnie z którym na podstawie całokształtu materiału dowodowego ma nastąpić ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, a także w art. 107 § 3 k.p.a., obligującym organ do wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, jak również przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaznaczyć należy, iż w doktrynie prawa administracyjnego przepis art. 80 k.p.a. uznaje się za statuujący zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego (zob. między innymi: A. Wróbel - komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz - komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., I SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131), rozumianą jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następującą zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie, podejmując wszelkie możliwe działania w celu zgromadzenia całego dostępnego materiału dowodowego, na jego podstawie poczyniły wnikliwe ustalenia faktyczne, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji, wskazujących na podstawie jakich dowodów organy ustaliły konkretne fakty, a także z jakich przyczyn zgromadzone w sprawie dokumenty zostały obdarzone przymiotem wiarygodności. W przedmiotowej sprawie sporne było przede wszystkim, czy wywłaszczona parcela stała się zbędna na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu. Sąd podzielił stanowisko wyrażone zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, iż cel wywłaszczenia, o ile nie został wyraźnie wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, może zostać ustalony na podstawie całokształtu dokumentacji związanej z wywłaszczeniem. W szczególności podkreślenia wymaga, że nie odnalezienie w zbiorach archiwalnych załącznika do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr 36/[...], stanowiącej podstawę wywłaszczenia i zarazem jeden z dowodów pozwalających na ustalenie celu wywłaszczenia, nie wyłączało możliwości ustalenia celu wywłaszczenia na podstawie innych dowodów, jak uczyniły to organy orzekające w sprawie, opierając swoje ustalenia na załączniku graficznym do decyzji lokalizacyjnej nr 20/[...], wydanej dla sąsiedniego terenu. Ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji odnośnie celu wywłaszczenia zostały następnie uzupełnione przez Wojewodę [...], wskazując na decyzję z dnia [...] kwietnia 1969 roku Nr [...], określającą iż teren objęty decyzjami lokalizacyjnymi Nr 20/[...] i 36/[...] będzie w całości użytkowany przez Wojsko Polskie. W oparciu o powyższe fakty ustalenie, iż celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było urządzenie obiektu wojskowego - placu ćwiczeń na potrzeby Wojska Polskiego - jest w ocenie Sądu prawidłowe. Pozytywnie ocenić należy również wyrażony w obu decyzjach pogląd, iż sposób zagospodarowania i wykorzystania przedmiotowej działki nie może być analizowany w oderwaniu od zagospodarowania i wykorzystywania całości obiektu, jakim jest poligon "P.". Okoliczność, iż dawna parcela 1. kat. [...]9 nie została zabudowana nie świadczy o jej zbędności na cel wywłaszczenia, skoro używana miała być w stanie nie zmienionym, jako obszar służący do ćwiczeń, bez którego ośrodek szkolenia wojskowego nie mógłby prawidłowo funkcjonować. Na akceptację zasługuje także decyzja organu drugiej instancji, który ponownie rozpatrując sprawę i utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K., nie naruszył przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd stanął na stanowisku, iż w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy nie budzi zastrzeżeń zastosowanie i dokonana przez organy orzekające wykładnia przepisów prawa, a to art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze, stwierdzić należy iż w znacznej mierze stanowią one polemikę z dokonanym w postępowaniu administracyjnym ustaleniem, iż przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zarzut, iż nie zostało ustalone, jakie prace zostały podjęte na parceli 1. kat [...]9 w ciągu siedmiu lat od daty wywłaszczenia nie jest trafny o tyle, iż organy obu instancji wskazały wyraźnie, iż sporna działka była wykorzystywana w stanie nie zmienionym. jako teren niezabudowany, co - jak omówiono powyżej - było zgodne z celem wywłaszczenia. Wbrew twierdzeniom skarżącej, zwrot przedmiotowej nieruchomości nie był możliwy, albowiem skoro cel wywłaszczenia nieruchomości został definitywnie osiągnięty (art. 137 ust. 1 pkt 2 in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami), to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia. Na gruncie stanu prawnego sprzed daty wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami w orzecznictwie prezentowany był pogląd, w myśl którego zmiana sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości już po zrealizowaniu celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu i rozporządzenie nią na rzecz innego podmiotu nie daje podstawy do uznania zbędności na cel wywłaszczenia. Inaczej mówiąc - nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia i dokonać zwrotu nieruchomości, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 1994 roku, sygn. IV SA 1041/93, ONSA 1996/2/61 i 23 grudnia 1999 roku w sprawie IV SA 2140/97, LEX nr 48695 oparty na stanie prawnym sprzed dnia 1.01.1998 r.). Po zmianie stanu prawnego powołany wyżej art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje jednoznacznie, że w sytuacji realizacji celu wywłaszczenia późniejsze inne rozporządzenie nieruchomością wywłaszczona nie mieści się w ustawowym rozumieniu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Pogląd ten odpowiada prezentowanemu w doktrynie (T. Woś: Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości Wydawnictwo Prawnicze PWN 1998 r.) oraz orzecznictwie (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 marca 2004 roku, SA/Bk 1444/03 oraz SA/Bk 461/03 LEX "Omega" nr 173693 i LEX "Omega" nr 173689). Okoliczność, iż decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji utraciły moc, mogła w świetle art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami mieć znaczenie wyłącznie wówczas, gdyby jednocześnie nie miałoby miejsce osiągnięcie celu wywłaszczenia. Wobec ustalenia, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, ewentualna utrata mocy decyzji o lokalizacji szczegółowej nie była w niniejszej sprawie okolicznością istotną. W tym kontekście nie mają również znaczenia podnoszone przez skarżąca okoliczności dotyczące dokonanego po kilkudziesięciu latach od chwili wywłaszczenia aktu dyspozycji pozostającymi we władaniu wojska terenami na "P." dla innych celów, a czynienie w tym zakresie ustaleń było zbędne. Nie można się zgodzić ze skarżącą także w tym zakresie, w jakim wywodzi ona wniosek o zbędności nieruchomości wywłaszczonej z faktu jej późniejszego zbycia. Przypomnieć należy jedynie, iż organy rozpatrujące sprawę związane były przepisem art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawierającym zamknięty katalog okoliczności, w których można uznać nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie było także rzeczą organów administracji oceniać, jakie skutki na płaszczyźnie prawa cywilnego wywiera zbycie wywłaszczonej nieruchomości wbrew zakazowi, wyrażonemu w art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - albowiem naruszenie tego przepisu pozostaje bez wpływu na możliwość zwrotu nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organy administracji publicznej katalogu celów publicznych, sformułowanego w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazać należy w pierwszej kolejności, iż organy administracji orzekające w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości były obowiązane badać zaistnienie przesłanek z art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to przepisy nie odsyłają w żaden sposób do definicji celu publicznego. Na etapie postępowania administracyjnego, toczącego się w przedmiocie zwrotu nieruchomości uprzednio wywłaszczonej, nie ma natomiast możliwości kwestionowania ostatecznej już decyzji o wywłaszczeniu, dla której wydania istotne było, na jaki cel wywłaszczenie się odbywa (zob. art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - w czasie orzekania o wywłaszczeniu spornej posesji obowiązująca w brzmieniu ustalonym tekstem jednolitym Dz. U. z 1961r., Nr 18, poz. 94). Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI