II SA/Kr 190/25

II SA/Kr 190/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6162 Scalanie i wymiana gruntów
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi G. N. i W. N. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 13 grudnia 2024 r. znak IG-II.7227.11.2024.KB w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 lutego 2024 r. znak: GN.042.27.2021 Starosta Gorlicki orzekł o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów obrębu ewidencyjnego S. , gmina S., powiat g.
Decyzją z dnia 12 czerwca 2024 r. znak: IG-II.7227.1.2024.KB Wojewoda Małopolski uchylił ww. decyzję Starosty G. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi l instancji.
Decyzją z dnia 2 września 2024 r. znak: GN.042.27.2021 Starosta Gorlicki:
I. Zatwierdził projekt scalenia gruntów obrębu S. , gmina S., powiat go cki przedstawiony:
- na mapie obszaru scalenia gruntów zawierającej przebieg granic, stanowiącej załącznik nr 1 do decyzji pt. "Mapa z projektem scalenia gruntów",
- w rejestrze szacunku porównawczego gruntów po scaleniu, stanowiącym załącznik nr 2 do decyzji.
II. Skorygował powierzchnię obszaru scalenia gruntów obrębu S. , gmina S. z pow. 632,9235 ha na pow. 630,6478 ha.
III. Uznał za rozstrzygnięte w całości zastrzeżenia do projektu scalenia zgłoszone przez uczestników, stanowiące załącznik nr 3 do decyzji pt. "Wykaz zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów obrębu S. ".
IV. Ustalił zasady i terminy objęcia w posiadanie przez uczestników scalenia nowo wydzielonych gruntów, określone w treści załącznika nr 4 do niniejszej decyzji.
V. Zniósł na zgodny wniosek zainteresowanych stron współwłasności gruntowe i leśne jak w załączniku nr 5 do niniejszej decyzji pt. "Wykaz znoszonych współwłasności".
VI. Zniósł bez odszkodowania, służebności gruntowe, które utraciły znaczenie obciążające grunty przed scaleniem, ujawnione w dziale III ksiąg wieczystych (Prawa, roszczenia i ograniczenia), których numery zostały wymienione w załączniku nr 6 do niniejszej decyzji pt. "Wykaz ksiąg wieczystych, w których znosi się służebności gruntowe" oraz zniósł bez odszkodowania uprawnienia ujawnione w dziale I Sp ksiąg wieczystych, których numery zostały wymienione w załączniku nr 7 do niniejszej decyzji pt. "Wykaz ksiąg wieczystych, w których uprawnienia ujawnione w Dz. I KW stały się bezprzedmiotowe".
VII. Pozostawił po zaktualizowaniu służebności w dziale III (Prawa, roszczenia
i ograniczenia) ksiąg wieczystych, których numery zostały wymienione w załączniku nr 8 do niniejszej decyzji pt. "Wykaz ksiąg wieczystych, w których pozostawia się służebności gruntowe" oraz pozostawić uprawnienia ujawnione w dziale I Sp ksiąg wieczystych, których numery zostały wymienione w załączniku nr 9 do decyzji pt. "Wykaz ksiąg wieczystych, w których pozostawia się uprawnienia ujawnione w Dz. I KW".
VIII. Przeniósł obciążenia wpisane do ksiąg wieczystych dział IV (Hipoteka) z gruntów poddanych scaleniu na grunty wydzielone w wyniku scalenia - jak w załączniku nr 10 do niniejszej decyzji pt. "Wykaz ksiąg wieczystych obciążonych w dziale IV- Hipoteka".
IX. Zobowiązał uczestników scalenia wymienionych w załączniku nr 11 do niniejszej decyzji, do uiszczenia należnych dopłat z uwagi na wydzielenie gruntów o wyższej wartości szacunkowej, w zamian za grunty dotychczas posiadane, na konto Starostwa Powiatowego w G. na podany rachunek w terminie dwóch miesięcy po zakończeniu scalenia.
X. Zatwierdził wykaz uczestników scalenia uprawnionych do otrzymania należnych dopłat z uwagi na wydzielenie gruntów o niższej wartości szacunkowej, w zamian za grunty dotychczas posiadane, w terminie dwóch miesięcy po zakończeniu scalenia, zgodnie z załącznikiem nr 12 do decyzji.
XI. Orzekł o przejściu na własność Gminy S. gruntów wydzielonych na cele użyteczności publicznej oraz pod drogi.
XII. Nadał decyzji, zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a., rygor natychmiastowej wykonalności.
XIII. Ujawnił nowy stan prawny w księgach wieczystych - zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
XIV. Stwierdził, iż decyzja niniejsza nie narusza praw osób trzecich do gruntów wydzielonych w zamian za grunty posiadane przed scaleniem.
XV. Zatwierdził zakres zagospodarowania poscaleniowego gruntów położonych
w obrębie S., zgodnie z załącznikami nr [...] do decyzji zatytułowanymi "Zakres zagospodarowania poscaleniowego obrębu S. , gmina S." i "Mapa obszaru scalenia gruntów wsi S., gmina S. obejmująca zakres prac poscaleniowych związanych z organizacją rolniczej przestrzeni produkcyjnej".
XVI.
1) Ustalił przebieg przedscaleniowej granicy działki nr [...] (o pow. 0,17 ha)
z przedscaleniową działką nr [...] (o pow. 0,2682 ha) w S. zgodnie z operatem technicznym z rozgraniczenia sporządzonym przez upoważnionego 19 kwietnia 2023 r. przez Starostę geodetę uprawnionego B. G. (upr. nr [...]), przyjętym do zasobu 29 sierpnia 2023 r. pod nr [...]- tj.: od punktu wspólnego dla przedscaleniowych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr [...] do punktu wspólnego dla przedscaleniowych działek nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr [...] zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Granice oraz współrzędne punktów zostały
przedstawione w załączniku nr 15 do decyzji.
2) Ustalił przebieg przedscaleniowej granicy działek nr [...] (o pow. 0,10 ha) i nr [...] (o pow.0,26 ha) z przedscaleniową działką nr [...] (o pow. 0,41 ha) w S. zgodnie z operatem technicznym z rozgraniczenia sporządzonym przez upoważnionego 4 maja 2023 r. przez Starostę geodetę uprawnionego B. P. (upr. nr [...]), przyjętym do zasobu 15 września 2023 r. pod nr [...] tj.: od punktu wspólnego dla przedscaleniowych działek nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr [...] przez punkt [...] do punktu wspólnego dla przedscaleniowych działek nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr 17 00- zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Granice oraz współrzędne punktów zostały przedstawione w załączniku nr [...] do decyzji.
Od ww. decyzji odwołania wnieśli A. C., G. N. i W. N..
Decyzją z dnia 13 grudnia 2024 r. znak: IG-II.7227.11.2024.KB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. 2023 poz. 1197, dalej: u.s.w.g.) z uwzględnieniem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, ustawy o utracie mocy prawnej niektórych ksiąg wieczystych oraz ustawy o drogach publicznych (Dz.U. 2022 r., poz. 32) oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2024 poz. 1151 - dalej: ustawa Pgik) Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że niniejsze postępowanie scaleniowe obejmuje grunty całego obrębu ewidencyjnego S. w gminie S.. Starosta G. wszczął postępowanie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2021 r. znak: GN.042.27.2021 na wniosek właścicieli gruntów położonych we wsi S. (tj. 492,4836 ha), których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia (wynosi ok. 78%). Postępowaniem tym objęto wszystkie działki w granicach administracyjnych obrębu - jak wynika z akt sprawy w liczbie ok. 2,9 tysiąca. Zaistniała niewielka różnica między polem powierzchni wskazanym w postanowieniu o wszczęciu postępowania, tj. 632,9235 ha, a podanym w zaskarżonej decyzji, tj. 630,6478 ha, wynika z dokonanego w ramach postępowania ustalenia granic obszaru scalenia, obliczenia powierzchni obiektu scaleniowego na podstawie danych z pomiaru bezpośredniego i analitycznego obliczenia powierzchni z dokładnością do 1 m2, a nie ze zmiany obszaru scalenia (tj. włączenia/wyłączenia działek). Rozbieżność pomiędzy tymi wartościami wynikająca z aktualizacji pomiarów granic działek w obszarze scalenia, nie stanowi, zdaniem organu odwoławczego, wadliwości decyzji.
Organ odwoławczy ustalił, że Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych na wniosek Starosty uczynił w księgach wieczystych wzmiankę
o wszczęciu postępowania scaleniowego na podstawie art. 21 ust. 1 u.s.w.g. Założenia do projektu scalenia gruntów stanowiące podstawę projektowania rozłogu pól i przebiegu dróg transportu rolnego oraz zagospodarowania poscaleniowego, a także szczegółowo przedstawiające charakterystykę obiektu scaleniowego, zostały opracowane w 2018 r. i zaktualizowane w 2021 r. przez K. Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w K. (dalej: KBGiTR w K.). Wykonawca scalenia zgłosił prace geodezyjne Staroście Gorlickiemu pod numerem [...]. Jako geodetę-projektanta scalenia do szacowania gruntów oraz opracowania projektu scalenia i okazania projektu na przedmiotowym obiekcie Starosta upoważnił 12 lipca 2022 r. B. P. posiadającego uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii nr [...]. Z kolei do czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości w ramach dwóch rozgraniczeń przeprowadzanych przez organ w trakcie postępowania scaleniowego Starosta upoważnił odpowiednio 19 kwietnia 2023 r. geodetę uprawnionego B. G. (numer uprawnień 22212; zakres 2), a 4 maja 2023 r. geodetę uprawnionego B. P.. Decyzją z dnia 29 maja 2019 r. znak: OS.1.6821.1.2018.JK Starosta G. ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn. "Scalenie gruntów we wsi S., gmina S.". Postanowieniem z dnia 27 lipca 2022 r. znak: GN.042.20.1.2022 Starosta G. powołał Zespół do spraw scaleń wsi S., który uchwałą z dnia 29 sierpnia nr [...] zasady szacunku gruntów. Postanowieniem z 12 sierpnia 2022 r. Starosta G. powołał Komisję pełniącą funkcje doradcze przy szacowaniu oraz opracowaniu projektu scalenia gruntów (zwaną dalej komisją doradczą lub komisją). Uchwałą nr 1/2022 z dnia 29 sierpnia 2022 r. Zespół do spraw scaleń określił zasady szacunku gruntów, z kolei uchwałą nr 2/2022 z dnia 19 września 2022 wyraził zgodę na dokonany szacunek gruntów wsi S.. Projekt scalenia gruntów okazano na gruncie uczestnikom scalenia w terminie od 8 maja do 15 czerwca 2023 r., a kameralnie w terminie od 14 do 16 czerwca 2023 r. w Domu [...] w S. . O terminie okazania na gruncie oraz o możliwości zgłaszania na piśmie zastrzeżeń Staroście G. uczestnicy zostali powiadomieni przez Starostę Gorlickiego obwieszczeniem z 21 kwietnia 2023 r. oraz dodatkowo (jak wynika z treści obwieszczenia) indywidualnie (pisemnie) przez wykonawcę prac. Do okazanego projektu scalenia gruntów wsi S. wniesiono 32 zastrzeżenia (w tym odwołujący: A. C., G. N. i W. N.); 21 z nich uznano za zasadne, a 11 za niezasadne. Wszystkie zastrzeżenia zostały rozstrzygnięte przez Starostę G. w trybie przewidzianym art. 24 ust. 2 u.s.w.g. Zastrzeżenia podlegały opiniowaniu przez komisję doradczą w dniach: 3, 4, 5, 6, 7, 24 lipca 2023 r. w obecności zainteresowanych uczestników scalenia, którzy o terminie i miejscu posiedzenia komisji zostali zawiadomieni indywidualnie na piśmie. O dokonanym przez Starostę rozstrzygnięciu wnoszący zastrzeżenia zostali powiadomieni indywidualnie (pisemnie) - przed wydaniem decyzji, a także w treści wydanej decyzji. Wszystkie zmiany wprowadzone do projektu scalenia zostały wyznaczone na gruncie i okazane zainteresowanym uczestnikom scalenia po uprzednim ich zawiadomieniu. Dokumentacja techniczna operatu scaleniowego nr [...] została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego etapami po uzyskaniu pozytywnych protokołów z weryfikacji ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa z zakresu geodezji i kartografii przez Starostę G. działającego jako organ prowadzący państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny w powiecie g. Na grunty przeznaczone na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod drogi zostały wykorzystane grunty Gminy S. oraz Skarbu Państwa - Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej: KOWR) oraz częściowo grunty prywatne uczestników scalenia (na podstawie złożonych wniosków w sprawie zmniejszenia obszaru gospodarstwa przez część uczestników scalenia). Zastosowane rozwiązanie zostało omówione w uzasadnieniu decyzji organu l instancji. Pozyskane grunty wydzielone na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi, na podstawie art. 17 ust. 3 u.s.w.g., przechodzą na własność Gminy S. i są wykazane wraz z innymi w rejestrze szacunku gruntów po scaleniu.
Odnosząc się do art. 8 ust. 1-3 u.s.w.g. organ odwoławczy stwierdził, że z wyjaśnień geodety-projektanta scalenia zawartych w sprawozdaniu technicznym operatu scaleniowego wynika, iż w przypadkach, w których ze względu na zły stan ewidencji gruntów i budynków: powierzchnie działek podane z dokładnością do 1 ara a nie do 1 m2, rozbieżności pomiędzy użytkowaniem a granicami z mapy ewidencyjnej prowadzonej w skali 1:2880 oraz inne względy techniczne (ukształtowanie terenu, wydzielenie nowoprojektowanych dróg, faktyczny przebieg wód płynących oraz życzenia uczestników postępowania scaleniowego) niemożliwe było wydzielenie ścisłego ekwiwalentu, został wydzielony ekwiwalent różnicy nie przekraczającej 3%. Przy ustalaniu należnego ekwiwalentu za grunty szacowane posiadane przed scaleniem istotna jest ich wartość szacunkowa przedstawiona w punktach szacunkowych, nie zaś powierzchnia działek lub pojedynczej działki (art. 8 ust. 1 ustawy s.w.g.). Nie budzi również wątpliwości, że w trakcie scalenia na nowo kształtuje się powierzchnia gruntów. Z uwagi na obszar scalenia, konieczność wydzielenia dróg oraz konieczność uwzględnienia interesów innych uczestników scalenia, często niemożliwe jest pozostawienie na gruncie sytuacji tożsamej z pierwotną. Przy wydzielaniu ekwiwalentów zastosowanie znajdzie także przepis art. 14 i art. 2 ust. 3-3a u.s.w.g.
Organ odwoławczy dodał, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że realizacja celów scalenia określonych w art. 1 ust. 1 u.s.w.g. nie musi dotyczyć każdej pojedynczej działki, jeżeli nie jest to możliwe, a decyzja scaleniowa jest wynikiem pewnego kompromisu. Niekiedy bowiem kosztem jednej działki lub jednego uczestnika scalenia, następuje istotna poprawa warunków gospodarowania na innych działkach, uzasadniająca w łącznym rozrachunku przyjęte rozwiązanie. Istotne jest jednak, aby cel scalenia, czyli stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstwa rolnego, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów oraz dostosowanie granic nieruchomości do systemu dróg oraz rzeźby terenu, został zrealizowany odnośnie do każdego z wydzielonych w wyniku scalenia gospodarstw, co w ocenie organu II instancji w wyniku przedmiotowego scalenia nastąpi. Ocena, czy przeprowadzone scalenie istotnie spowodowało poprawę struktury obszarowej i warunków gospodarowania ma charakter w dużej mierze uznaniowy i opinia organu administracji publicznej dotycząca tej kwestii nie musi być zgodna z subiektywnym odczuciem właściciela konkretnego gospodarstwa.
Organ odwoławczy ustosunkował się do odwołania A. C., który wraz z K. C. przed scaleniem posiadał na własność na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w jednostce rejestrowej nr [...] pięć działek nr: [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 0,58 ha i wartości szacunkowej 53,44 punktów szacunkowych.
Następnie Wojewoda Małopolski odniósł się do odwołania złożonego przez G. N. i W. N., które dotyczyło zatwierdzonego w decyzji scaleniowej rozgraniczenia przedscaleniowej działki nr [...] (działka w projekcie scalenia nr [...]). Wojewoda Małopolski ustalił, że G. N. i W. N. przed wszczęciem postępowania scaleniowego w jednostce rejestrowej nr [...] posiadali na własność na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej jedną zabudowaną budynkiem mieszkalnym działkę nr [...] o pow. 0,17 ha i wartości szacunkowej 24,92 punktów szacunkowych. Na dokonany szacunek gruntów nie wniesiono w ustawowym terminie żadnych zastrzeżeń. Wyniki przeprowadzonego w późniejszym terminie rozgraniczenia działki nr [...] z działką nr [...] pozostały bez wpływu na opracowany szacunek gruntów. Fakt zapoznania się strony odwołującej (G. N.) we wrześniu 2022 r. z wynikami szacunku gruntów oraz mapą szacunku gruntów potwierdza jej podpis w pozycji 53 na liście dołączonej do protokołu z okazania szacunku gruntów. Opracowana w skali 1:2000 mapa szacunku gruntów zawiera w swojej treści: granice i numery działek przedscaleniowych, oznaczenia i granice konturów szacunkowych, a także budynki. W ocenie organu odwoławczego brak złożenia zastrzeżeń do okazanego szacunku gruntów stanowił jeden z dowodów na wiedzę odwołujących odnośnie do zasięgu ich prawa własności. W wyniku scalenia wydzielono odwołującym w dotychczasowej lokalizacji, przy niewielkiej modyfikacji dotychczasowych granic od strony północnej celem poprawy dostępności do drogi publicznej, działkę nr [...] o powierzchni 0,1713 ha i wartości szacunkowej 25,26 punktów szacunkowych. Ww. działka została wydzielona z bezpośrednim dostępem do drogi publicznej. Z porównania powyższych wartości wynika, że różnica powierzchni w stanie przed i po scaleniu wynosi: +0,0013 ha (+0,76%), a różnica wartości szacunkowych: +0,34 punktów szacunkowych (+1,36%). Zatem pełny ekwiwalent został wydzielony odwołującym zgodnie z art. 8 ust. 1-3 u.s.w.g. Na podstawie akt sprawy, w tym mapy ewidencji gruntów i informacji z rejestru gruntów, stwierdzono ponadto, iż spełnia on także kryteria powierzchniowe z art. 14 ust. 2 pkt 1-2 tej ustawy. Z innego, proponowanego kilkukrotnie przez organ scaleniowy rozwiązania projektowego zakładającego wydzielenie działki po istniejącym od strony działki nr [...] ogrodzeniu oraz konieczności uiszczenia dopłaty, odwołujący sami zrezygnowali pisemnie. Z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. wynika, że działka ta leży w terenach rolnych położnych w strefie ekologicznej wód otwartych. Od południa tereny te graniczą częściowo z terenami zabudowy zagrodowej i zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem usług towarzyszących. Grunt działki nr [...] w części zabudowanej budynkiem został, w oparciu o ustalone zasady szacunku gruntów, zaliczony do konturu szacunkowego 8-320. Pozostałe grunty tej działki zostały oszacowane według ich klasy bonitacyjnej wykazanej w ewidencji gruntów (odpowiednio w konturze [...] oraz [...]). Granica objęta odwołaniem znajduje się na styku terenów o różnej wartości szacunkowej oraz o różnym przeznaczeniu w mpzp. Odwołujący nabyli działkę nr [...] w drodze umowy kupna-sprzedaży w formie aktu notarialnego z 6 października 2010 r. Podczas zakupu ww. działki do opisu nieruchomości posłużyła mapa z projektem podziału działki nr [...] na działki nr [...], [...] i [...] wpisana do pzgik z numerem [...]) i zatwierdzona ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z 19 lutego 2009 r. Granica tej działki z działką nr [...] stanowi odcinek granicy między punktem oznaczonym na szkicu granicznym operatu z rozgraniczenia nr [...] ("tom 13") jako nr [...],
a punktem nr [...]. Jak podają odwołujący, granicę działki nr [...] z działką nr [...], która po połączeniu z dwiema innymi działkami uzyskała numer [...], "okazał" im w terenie, włącznie z terenem objętym sporem (do granicy posadzonych drzewek), poprzedni jej właściciel. Czyli inaczej niż: na mapie ewidencyjnej (tzn. na pierworysie; matryca nieczytelna w tym miejscu); na mapie katastralnej; na szkicu w protokole z operatu nr [...] z przyjęcia granic do podziału działki nr [...] na działki nr [...] - [...] z 2003 r.; na szkicu w protokole z operatu nr [...] z przyjęcia granic do podziału działki nr [...] na działki nr [...] z 2010 r., gdzie przedmiotowy odcinek granicy objętej sporem przedstawiany był w linii prostej. Matryca mapy ewidencji gruntów w skali 1:2880 jest na przedmiotowym odcinku nieczytelna (granice i numery są częściowo wytarte). W aktach znajduje się natomiast czytelna kopia mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 wykonana w 1967 r., a także czytelny pierworys mapy katastralnej w skali 1:2880.
Zdaniem organu, mając na uwadze rozbieżność między przebiegiem granicy będącą skutkiem rzekomego jednostronnego okazania w terenie przez poprzedniego właściciela działki, a wynikającą z przekazanej im dokumentacji geodezyjnej, odwołujący nie zadbali należycie w stosownym terminie, aby ustalić granice tej działki oraz jej powierzchnię zgodnie z przepisami obowiązującymi w zakresie geodezji i kartografii. Okazanie granic przez sprzedającego nie może bowiem przesądzać o ich przebiegu, a fakt użytkowania gruntu lub wykonane prace ziemne, o których mowa w odwołaniu, nie przesądzają o prawie do dysponowania gruntem. Postawienie ogrodzenia (w tym przypadku w pewnej odległości od skarpy) czy sama lokalizacja skarp w terenie nie zawsze świadczy o przebiegu granicy. Ogrodzenie samo w sobie, wbrew twierdzeniom odwołania, nie stanowi zawsze informacji o spokojnym stanie posiadania. Jak wynika z pisma Inspektora nadzoru z 5 sierpnia 2023 r.: Ortofotomapa z 2016 roku wykazuje, że drzewka (...) (posadzone ok. 2010 obecnie usunięte) znajdują się poza obecnie wykonanym ogrodzeniem. Świadczy to, że właściciel działki nr [...] władał terenem poza obecnie zbudowanym ogrodzeniem jeszcze w 2016 r. Budowa ogrodzenia nastąpiło to kilka lat po czynnościach przyjęcia granic do podziału działki między przedmiotowymi nieruchomościami, ich akceptacji przez ówczesnych właścicieli oraz umieszczeniu w terenie przez geodetę uprawnionego rurek metalowych w punktach granicznych oznaczonych w operacie nr [...] odpowiednio jako nr [...] i nr [...]. Z uwagi na charakter pracy geodezyjnej przyjęcia granic do podziału, umieszczone w gruncie rury metalowe nie mogły podlegać czynnościom wznowienia znaków granicznych. Niemniej jednak stanowią one, wraz z opracowanymi wówczas dokumentami, numerycznym opisem granicy, spisanymi w protokole oświadczeniami oraz mapami ewidencji gruntów istotny materiał dowodowy w sprawie o rozgraniczenie tych nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że do czasu rozpoczęcia prac scaleniowych nikt nie kwestionował przebiegu przedmiotowego odcinka granicy wykazanego w ewidencji gruntów oraz w dokumentacji operatów technicznych. Z operatu technicznego nr [...] oraz nr [...] wynika także, iż poprzedni właściciel działki nr [...] nie kwestionował prostoliniowego przebiegu tej granicy między punktem granicznym nr [...] a punktem nr [...] uwidocznionym na szkicach polowych oraz w protokołach z przyjęcia granic nieruchomości w ww. operatach, a także umieszczonych i okazanych w tych punktach rur metalowych. Z kolei uzyskana rzekomo kilka lat temu zgoda właściciela działki nr [...], odnośnie możliwości połączenia ogrodzenia ich działki z ogrodzeniem istniejącym na działce nr [...], nie przesądza w postępowaniu scaleniowym o prawie własności do zagrodzonego pasa gruntu (art. 20 u.s.w.g). Dla nieruchomości odwołujących jest prowadzona przez Sąd Rejonowy księga wieczysta, w aktach której znajduje się wyrys z mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 sporządzony 10 stycznia 1994 r. (l. ks. zam. [...]), przedstawiający przebieg granic działek według stanu z 1967 r., służący za podstawę wpisów do księgi wieczystej. Granica objęta odwołaniem (wówczas granica między działką nr [...] a działką nr [...]) jest przedstawiona na tym wyrysie w postaci linii prostej. Nadto akta sprawy, w tym operat z rozgraniczenia nr P[...] ("tom 13"), zawierają szczegółowy opis stanu prawnego rozgraniczanych działek, tj.: przedscaleniowej działki odwołujących nr [...] oraz przedscaleniowych działek nr: [...], [...] (właściciel: Skarb Państwa - Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w K.; odpis z księgi wieczystej w aktach sprawy); [...] (właściciel: M. M.; odpis z księgi wieczystej w aktach sprawy); [...] (nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny; władający: M. M.; analiza stanu prawnego w aktach sprawy). Co istotne, do karty uczestnika scalenia nr [...] (operat scaleniowy - "tom 19"; tom IXp) jest dołączone pełnomocnictwo M. M. z 17 października 2022 r. dla (syna) M. M. do podejmowania wszelkich decyzji i oświadczeń, składania życzeń oraz podpisów w imieniu mocodawcy, które dotyczą scalenia gruntów wsi S.. Operat z rozgraniczenia zawiera również prostujący wykaz synchronizacyjny dotyczący przedscaleniowej działki nr [...] oraz działki nr [...]. Projekt scalenia (projekt szczegółowy) został opracowany przy uwzględnieniu zgodnych wniosków właścicieli działek z 4 października 2022 r. i okazany 12 czerwca 2023 r. Granica między projektowaną działką nr [...] (przedscaleniowa działka nr [...]) i działką nr [...] (przedscaleniowa działka nr [...]) została zaprojektowana zgodnie z przebiegiem ogrodzenia w terenie, czyli zgodnie z pierwotnymi życzeniami stron (patrz szkic okazania projektu scalenia nr [...] i nr [...]; tom VII p operatu scaleniowego "tom 19", str. 67 - 68). Takie wydzielenie działki nr [...] wymagało jednak uiszczenia stosownej dopłaty za wydzielenie gruntów o wyższej wartości szacunkowej. Za zwiększenie wartości szacunkowej gospodarstwa jednostki rejestrowej nr [...] punktu szacunkowego kosztem gospodarstwa jednostki rejestrowej nr [...] (patrz wpisy w kartach uczestników scalenia) w terenach o wartości szacunkowej 320 pkt/ha należało uiścić dopłatę w wysokości [...] zł. Do okazanego projektu scalenia odwołujący złożyli zastrzeżenia (nr 1- 3). Wszystkie zastrzeżenia podlegały opiniowaniu przez komisję na posiedzeniu, które odbyło się 6 lipca 2023 r.
Organ dodał, że z uwagi na zaistniały w trakcie prac scaleniowych spór graniczny dotyczący przedscaleniowej granicy między działkami nr [...] i nr [...], Starosta postanowił z urzędu, zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy s.w.g., przeprowadzić postępowanie rozgraniczeniowe. Postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie scalenia gruntów, doręczone wszystkim uczestnikom scalenia w trybie publicznego ogłoszenia, zastąpiło postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości (art. 30 ust. 3 ustawy s.w.g.). Na wniosek odwołujących, Starosta upoważnił geodetę B. G., do przeprowadzenia powyższych czynności, innego niż geodeta-projektant scalenia. Jak wynika z protokołu granicznego z 18 maja 2023 r. geodeta uprawniony dokonał na podstawie zebranych dowodów ustalenia granicy od punktu wspólnego dla przedscaleniowych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr [...] do punktu wspólnego dla przedscaleniowych dziatek nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr [...]. Czynności ustalenia przeprowadzono w obecności: G. N., W. N., M. M., a także przedstawiciela właściciela działki drogowej nr [...] i nr [...]. M. M., jak wynika z akt sprawy (karty uczestnika scalenia nr [...] zawartej w operacie scaleniowym nr P. [...] był jednocześnie pełnomocnikiem M. M.. Z uwagi na stwierdzone w trakcie weryfikacji dokumentacji operatu z rozgraniczenia (nr [...]) nieprawidłowości, w tym (jak wynika z protokołu weryfikacji) brak informacji, iż właściciel/posiadacz działki [...] został wezwany do stawienia się na gruncie oraz brak informacji o przeprowadzeniu badania ksiąg wieczystych, czynności ustalenia granic powtórzono. Po ponownym zbadaniu i wyjaśnieniu stanu prawnego działki nr [...] geodeta uprawniony powtórzył czynności ustalenia granic 24 sierpnia 2023 r. w obecności zainteresowanych stron. Mając na uwadze nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny gruntów działki nr [...] i przepis art. 33 ust. 1a-1c u.s.w.g. zainteresowane strony zostały dodatkowo zawiadomione (w tym właściciele i władający działki nr [...]) poprzez zamieszczenie 3 sierpnia 2023 r. ww. informacji w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Starostwa Powiatowego w G.. Działka nr [...] (stykająca się jednym punktem z rozgraniczanymi nieruchomościami) posiada nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny, z uwagi na brak księgi wieczystej dla tej działki, a ewidencja gruntów i budynków nie zawiera danych umożliwiających ich ustalenie, w szczególności danych osobowych właścicieli gruntów. Z akt sprawy wynika nadto, iż w granicach działki nr [...] znajduje się część gruntów dawnej parceli gruntowej l .kat. [...], która była ujawniona jako współwłasność dwóch osób fizycznych (obecnie nieżyjących wg. ustaleń organu l instancji) w zamkniętym Lwh [...] gminy katastralnej S. . W ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej nr [...] wpisani są obecnie do działki nr [...] jedynie jej władający na zasadach samoistnego posiadania: J. M. (nie żyje - akt zgonu w aktach sprawy) oraz M. M..
Do ustalenia przebiegu granic działek nr [...] i nr [...] wykorzystano dokumentację operatów technicznych nr: [...], [...], [...]; kopię pierworysu mapy katastralnej w skali 1:2880; kopię mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 wykonaną w 1967 r.; zbiór danych bazy egib. Czynności ustalenia wykonał geodeta na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy Pgik, tj. na podstawie znaków i śladów granicznych, map i innych dokumentów oraz punktów osnowy geodezyjnej. Ustalona granica, jak wynika z protokołu granicznego, pokrywa się z granicą z pierworysu mapy katastralnej w skali 1:2880 w granicach dokładności tej mapy. Przedmiotowa granica działek od momentu założenia ewidencji gruntów, a wcześniej granica archiwalnych parcel katastralnych, była dotychczas ujawniana w dokumentacji geodezyjnej w postaci linii prostej, tj.: na pierworysie mapy ewidencyjnej obrębu ewidencyjnego S. (matryca mapy ewidencyjnej jest obecnie w tym miejscu nieczytelna); wyrysie z mapy ewidencyjnej z 11 stycznia 1984 r. znajdującym się w aktach księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości odwołujących; mapie uzupełniającej podziału (m.in.) działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działki sąsiedniej nr [...] na działki nr [...] i nr [...] (operat nr [...]) zatwierdzonych odpowiednio prawomocnymi decyzjami Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z 1 września 1994 r. ([...], [...]); na szkicu i w protokole z przyjęcia granic do podziału działki nr [...] na działki nr [...] - [...] z 2003 r. (operat nr [...]); na szkicu i w protokole z przyjęcia granic do podziału działki nr [...] na działki nr [...] - [...] z 2010 r. (operat nr [...]). Z kolei fakt występowania w terenie rur metalowych (tj. śladów granicznych) w punktach granicznych oznaczonych na szkicach jako nr [...], nr [...] i nr [...] potwierdził geodeta uprawniony w operacie nr [...], a następnie geodeta uprawniony w operacie nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, w trakcie rozgraniczenia, które się odbyło w 2023 r., istniały w terenie jedynie rury metalowe w punkcie nr [...] i nr [...]. W punkcie nr [...] (w odległości ok. 0,22 m za ogrodzeniem odwołujących) 18 maja 2023 r. został zastabilizowany przez geodetę uprawnionego w ramach prac scaleniowych granicznik typu plastmark. Punkt ten, co istotne, został zaadaptowany jako punkt graniczny o nr [...] projektowanych działek w opracowywanym projekcie scalenia, dlatego jego stabilizacja była niezbędna. Okazanie projektu scalenia oraz położenia znaków granicznych przedmiotowych działek, w tym dotyczących punktu nr [...], odbyło się w terenie 12 czerwca 2023 r., o czym uczestnicy scalenia zostali zawiadomieni zgodnie z art. 31 pkt 4 i 5 ustawy s.w.g. w drodze obwieszczenia Starosty z 21 kwietnia 2023 r. oraz dodatkowo indywidualnie (pisemnie) przez wykonawcę. Do lokalizacji tego punktu zainteresowane strony w ustawowym terminie nie wniosły żadnych zastrzeżeń. Kwestionowanie lokalizacji tego punktu w trakcie powtórzonych czynności z rozgraniczenia oraz sposobu ustalenia i zawiadomienia o czynnościach na gruncie osób posiadających interes prawny do działki sąsiedniej nr [...] ("trójstyk" w punkcie nr [...] - uprzednio nr [...]) wynika, w ocenie organu II instancji, z niezadowolenia z wyników rozgraniczania na odcinku granicy między punktem nr [...] (nr [...]), a punktem nr [...] (nr [...]). Fakt ustalenia spornej granicy, z uwagi na jego jedynie wybiórczy charakter oraz wynik (bez zmiany w stosunku do granicy wynikającej z pierworysu mapy ewidencyjnej), nie miał ostatecznie wpływu na powierzchnię ewidencyjną tej działki, a co dalej idzie na wartość należnego ekwiwalentu. Po pierwsze, granica dotychczas ujawniona w ewidencji gruntów nie uległa zmianie, a po drugie, wartość szacunkową gruntów w gospodarstwie przelicza się w odniesieniu do powierzchni ewidencyjnej działki ujawnionej w rejestrze ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 20 u.s.w.g. Z uwagi na brak posiadania przez część punktów granicznych działki nr [...] atrybutów spełniających obecne standardy organ ewidencyjny nie miał podstaw w trakcie prac scaleniowych do aktualizacji powierzchni tej działki w ewidencji gruntów i budynków. Co więcej występowała odpowiednia zgodność powierzchni graficznej działki uzyskanej z opracowanej na podstawie analogowej mapy ewidencyjnej oraz operatów jednostkowych numerycznej mapy z jej powierzchnią ewidencyjną. Organ odwoławczy nie stwierdził przy tym naruszenia zaleceń punktu nr [...] ppkt 1.1.2 Warunków Technicznych, o których mowa w odwołaniu. Wykonawca sporządził mapę numeryczną wykorzystując dane z operatów jednostkowych (podziały, rozgraniczenia itp.), a brakujące granice pozyskał w oparciu o wektoryzację mapy ewidencji gruntów w skali 1:2880. Sposób kalibracji map ewidencji gruntów w skali 1:2880 został opisany szczegółowo przez wykonawcę w sprawozdaniu technicznym operatu scaleniowego nr [...] ("tom 4"). Został on oceniony przez organ odwoławczy jako prawidłowy, a uzyskane błędy kalibracji, o których mowa w sprawozdaniu, za dopuszczalne mając na uwadze skalę tych map, "aktualność" oraz sposób ich opracowania. Granice działki nr [...] na potrzeby opracowania przedscaleniowej mapy numerycznej można było pozyskać (stosownie do Warunków Technicznych) z materiałów źródłowych, w tym operatów podziałowych, z uwagi na ujawniony w nich numeryczny opis granic tej działki wraz z danymi dotyczącymi jej punktów granicznych, spisane z obecnymi na gruncie w 2003 r. i 2010 r. stronami oświadczenia i protokoły z przyjęcia granic nieruchomości, mając na uwadze ich charakter, dotychczasową praktykę geodezyjną oraz obowiązujące regulacje prawne. Protokoły z czynności przyjęcia w terenie granic nieruchomości zawierają szkic i opis przebiegu granic i położenia punktów granicznych nieruchomości podlegającej podziałowi. Geodeta-projektant scalenia nie stwierdził przy tym, aby przebieg granic w opracowanej numerycznej mapie przedscaleniowej odbiegał w istotny sposób od śladów granicznych. Z powyższych względów wykonawca scalenia nie miał obowiązku przed scalaniem ustalania wszystkich granic tej działki do celów aktualizacji ewidencji gruntów na potrzeby opracowania ww. mapy oraz na potrzeby opracowania rejestru przed scaleniem.
Z uwagi na to, że na wszystkich mapach oraz dokumentach zgromadzonych przez organ scaleniowy przedmiotowa granica jest uwidoczniona w postaci linii prostej, brak było prawnej możliwości zmiany jej przebiegu poprzez wprowadzenie dodatkowego punktu - wyraźnego załamania w procedurze ustalania granic do celów jej aktualizacji w trybie § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, uzasadniając takie działanie jedynie niską dokładnością mapy ewidencji gruntów w skali 1:2880, brakiem wcześniejszego rozgraniczenia (ustalenia) tej granicy oraz sposobem użytkowania gruntu przez odwołujących.
Wyrażenie przez odwołujących chęci zmiany dotychczas wykazanej w ewidencji gruntów prostoliniowej granicy, organ scaleniowy uznał za jedną z oznak istnienia sporu granicznego, mając przy tym na uwadze fakt, iż matryca mapy ewidencji gruntów w tym obszarze jest nieczytelna oraz to, że właściciel sąsiedniej działki nie kwestionował dotychczasowego przebiegu granicy wykazanej na mapie ewidencyjnej, a za wydzielenie spornego pasa gruntu na rzecz sąsiada oczekiwał rekompensaty. W ramach ustalenia granic do celów aktualizacji ewidencji gruntów nie ustala się zasięgu prawa własności. Ponadto ewidencja gruntów nie służy do rozstrzygania spornych kwestii. Ustalenie granic do celów aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w trybie § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie rozwiązałoby skutecznie sprawy spornej, z uwagi na wyłącznie rejestrowy charakter tej ewidencji. Rozgraniczenie nieruchomości z kolei służy ustaleniu przebiegu granic między nimi przez określenie położenia punktów i linii granicznych i ustaleniu zasięgu własności, utrwaleniu tych punktów znakami granicznymi na gruncie i sporządzeniu odpowiednich dokumentów. W związku z powyższym organ scaleniowy w wyniku analizy akt sprawy zdecydował się na przeprowadzenie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości, aby zaistniały spór rozwiązać w stosownej procedurze.
Wojewoda Małopolski pozytywnie ocenił wynik czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przeprowadzonych w ramach rozgraniczenia (art. 35 ustawy Pgik) przez upoważnionego geodetę oraz stwierdził zgodność sporządzonych dokumentów z przepisami prawa. Akta sprawy zawierają niezbędne dokumenty stwierdzające stan prawny (odpisy z ksiąg wieczystych, wypisy aktów notarialnych, prawomocne orzeczenia sądu, ostateczne decyzje administracyjne, informacje z rejestru gruntów) oraz dokumenty określające przebieg granic, o których mowa odpowiednio w § 4 i 5 rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Dokonana przez Starostę ocena operatu technicznego na etapie jego przyjęcia do zasobu nie wykazała naruszeń przepisów prawa, w tym standardów technicznych obowiązujących w dziedzinie geodezji i kartografii. Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do przepisów § 5 rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości dokumenty z wykorzystanych przez geodetę operatów technicznych (podziałowych) zawierające określenie położenia punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości mogły stanowić podstawę ustalenia przebiegu granic nieruchomości, gdyż zawierają jednoznaczne i spójne dane liczbowe do ustalenia przebiegu granic, a mapa ewidencji gruntów w skali 1:2880 (tj. kopia archiwalna, pierworys i wyrys) pozwoliła na odtworzenie lub analizę przebiegu tych granic. Ponadto ww. dokumenty zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Z kolei z przepisu art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy Pgik nie wynika, aby ocena dokonanych przez geodetę czynności ustalenia przebiegu granic miała przybrać formę odrębnego aktu administracyjnego. Z kolei przepis § 11 rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości wskazuje jasno jakie czynności geodeta wykonuje w przypadku ustalenia granicy na podstawie zebranych dowodów. Jeżeli przebieg granicy nie może być ustalony na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, a strony nie zawarły ugody geodeta wykonuje dopiero wówczas czynności, o których mowa w § 15. Z omówionych w niniejszej decyzji względów nie miało to zastosowania w przedmiotowej sprawie. Ustalony bezspornie punkt graniczny nr [...] mógł zostać zastabilizowany w ramach rozgraniczenia. Niemniej jednak jego stabilizacja była faktycznie uzasadniona koniecznością stabilizacji punktu granicznego wynikającego z projektu scalenia, do którego został on zaadaptowany. Późniejsze próby kwestionowania jego położenia przez odwołujących, którzy wcześniej zaakceptowali jego lokalizację, nie mogły przynieść oczekiwanego skutku. W wyniku rozgraniczenia nie zmieniono granic ewidencyjnych, dlatego nie było podstaw do zastosowania § 24 pkt 5 rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości i obliczania różnic powierzchni.
Operat techniczny z rozgraniczenia został przyjęty do pzgik 29 sierpnia 2023 r. po jego uprzedniej kontroli przez inspektora nadzoru upoważnionego przez organ scaleniowy (Starostę) oraz weryfikacji przez organ prowadzący pzgik, które zakończyły się wynikiem pozytywnym. 29 sierpnia 2023 r. Starosta poinformował wnoszących o sposobie rozpatrzenia ich zastrzeżeń oraz została okazana im zmiana projektu scalenia. Przebieg ustalonych granic działek wynikających z przeprowadzonego rozgraniczenia oraz ich powierzchnie został zawarty w sentencji zaskarżonej decyzji oraz w załączniku graficznym nr [...] do decyzji Starosty.
W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone rozgraniczenie po terminie okazania projektu szczegółowego było spowodowane dążeniem organu do rozwiązania zaistniałego sporu o granice, który uwidocznił się na późniejszym etapie prac scaleniowych, a nie zaniedbaniem lub zaniechaniem organu prowadzenia prac według ustalonej kolejności. Na wstępnym etapie scalenia przedmiotową granicę geodeta-projektant scalenia opracował na podstawie analizy materiałów źródłowych, w tym mapy ewidencyjnej i dokumentacji operatów jednostkowych (podziałowych) uznanych za kompletne i wiarygodne materiały do celów opracowania mapy numerycznej na potrzeby scalania gruntów, w tym określenia należnych ekwiwalentów. Mając na uwadze dokonaną analizę materiałów oraz wnioski i żądania odwołujących odnośnie do ustalenia granicy po ogrodzeniu na działce nr [...] Starosta zastosował przepis art. 35 ust. 1 ustawy Pgik, który stanowi, że na obszarach objętych postępowaniem scaleniowym sprawy sporne związane z ustaleniem przebiegu granic nieruchomości rozstrzyga organ prowadzący to postępowanie, stosując odpowiednio przepisy o rozgraniczaniu nieruchomości.
Na powyższą decyzję W. N. i G. N. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając decyzję Wojewody Małopolskiego z 13 grudnia 2024 r. w zakresie utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Starosty Gorlickiego zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi S., gmina S., w części dotyczącej ustalenia przebiegu przedscaleniowej granicy działki nr [...] (o pow. 0,17 ha) z przedscaleniową działką nr [...] (o pow. 0,2682 ha) w S. zgodnie z operatem technicznym z rozgraniczenia sporządzonym przez upoważnionego 19 kwietnia 2024 r. geodetę B. G. (up. Nr [...]), przyjętym do zasobu 29 sierpnia 2023 r. pod nr [...]
W pierwszej kolejności w skardze podniesiono, że G. N. jest geodetą, opisując wykształcenie i doświadczenie zawodowe skarżącej. Następnie zwrócono uwagę na to, że Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty Gorlickiego, pomimo, że nie wykonano zaleceń Wojewody Małopolskiego zawartych w decyzji z dnia 12 czerwca 2024 r. Następnie przedstawiono polemikę z decyzją Wojewody Małopolskiego, odwołując się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, także dokumentów dołączonych do skargi, wskazując nieprawidłowości w działaniu organu oraz geodetów prowadzących czynności w ramach postępowania scaleniowego w odniesieniu do ich nieruchomości.
Zdaniem skarżących organ II instancji, utrzymując decyzję Starosty, dopuścił się licznych nieprawidłowości, to jest:
- zaakceptował naruszenie przez Starostę art. 2 ust. 3a ustawy, bo tak zatwierdzony projekt scalenia, ze względu na błędnie przyjęty przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w stanie przedscaleniowym, pozbawia skarżących części własności, pogarsza warunki korzystania z ich nieruchomości, narażając ich na poniesienie dodatkowych, wysokich kosztów związanych z koniecznością nie tylko rozbiórki ale i przebudowy fragmentu ogrodzenia (zdjęcie stanu na gruncie - zał. nr [...]), co w decyzji Wojewody zostało całkowicie pominięte. W wyniku tak zatwierdzonego projektu scalenia część naszego trwałego ogrodzenia znajdzie się na działce sąsiada.
- zezwolił Staroście na naruszenie art. 8 ust. 1 u.s.w.g., a tym samym podstawowej zasady obowiązującej przy scalaniu gruntów, która wymaga aby stary stan posiadania przed scaleniem, czyli zasięg prawa własności każdego z uczestników postępowania scaleniowego był prawidłowo i jednoznacznie ustalony - tzw. zasada ekwiwalentności. Podkreślono przy tym, że nieprawidłowo przyjęto granicę działki nr [...] (według starego stanu), bez wykonania aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i zgodnie z nieprawidłowo ustaloną granicą w postępowaniu rozgraniczeniowym, skutkiem czego wydzielono w nowym stanie działkę nr [...] nieodpowiadającą całości działki nr [...] przed scaleniem. W konsekwencji nieprawidłowych działań Wykonawcy, południowa granica działki skarżących w wyniku prac scaleniowych przyjęła niekorzystny przebieg do prosta, a przed scaleniem granica ta przebiegała zgodnie z użytkowaniem (patrz zał. nr [...]). Wydzielony nam ekwiwalent (działka nr [...] w stanie nowym) nie odpowiada na gruncie obszarowi jaki posiadaliśmy przed scaleniem. Według skarżących działka nr [...] przed scaleniem, z uwagi na brak posiadania przez część punktów granicznych atrybutów spełniających obecne standardy, miała w bazie EGiB powierzchnię 0,17 ha (dokładność do ara), o czym pisze WINGiK w decyzji (str. 25). Nie można więc mówić o zgodności cyt. "powierzchni graficznej działki uzyskanej z opracowanej na podstawie analogowej mapy ewidencyjnej oraz operatów jednostkowych numerycznej mapy z jej powierzchnią ewidencyjną", a dokładność powierzchni ujawnionej w ewidencji gruntów należy traktować jako co najwyżej ±0,0050 ha. Zwrócono uwagę, że działka sąsiednia wskutek ustalenia części granic i połączenia działek nr [...], 923, 925 o łącznej powierzchni 0,25 ha do działki nr [...]
o pow. 0,2682 ha (patrz zał. nr [...]) została zaktualizowana w bazie EGIB przed scaleniem i zwiększyła swoją powierzchnię w stanie przedscaleniowym aż o 0,0182 ha. W ocenie skarżących taka zmiana jest spowodowana nie samym ustaleniem jej granic ale również tym, że geodeta projektant nieprawidłowo przyjął w stanie przed scaleniem jej granice z działkami nr nr [...] i [...].
- zaakceptował naruszenie przez Starostę przepisu art. 20 u.s.w.g., bo nie dokonał wynikającej z art. 7b ust. 1 ustawy Pgik kontroli analizy dokumentacji operatów [...] ([...] [...] wykonanej przez geodetów MBGiTR i porównania dotychczasowych map ze stanem przed scaleniem z mapą numeryczną sporządzoną przez geodetę projektanta w ramach czynności sprawdzenia bazy EGiB (Warunki Techniczne - pkt. V ppkt 1.1.2.). Skarżący podkreślili, że w operacie [...] ([...]) brak jakichkolwiek oświadczeń uczestników w protokołach i nie ma w nich opisu granic ani położenia punktów granicznych, a tym bardziej numerycznego opisu przebiegu granic, a powierzchnie działek zostały rozliczone graficznie. Operat [...], w którym zgodnie z zapisem na szkicu polowym punkty 3,5,6 zostały przyjęte za operatem podziału [...], jest jedynie kontynuacją nieścisłości zawartych w operacie [...] ([...] WINGiK jako organ kontrolny nie wykonał samodzielnej analizy i nie stwierdził czy przyjęta przez geodetę projektanta granica odbiegała w istotny sposób od śladów granicznych, tylko oparł się o opinię geodety projektanta. Podniesiono, że nikt nie mówi o ustalaniu wszystkich granic działki skarżących, ale o ustaleniu jej południowej granicy z działką nr [...]. Prawidłowo ustalony punkt trójmiedzy działek nr nr [...], [...], [...] w połączeniu z punktem przy drodze powiatowej (oznaczony na szkicu z rozgraniczenia nr [...]) wyznaczałby prosty odcinek granicy pomiędzy działkami nr nr [...], [...]. Skarżący zwrócili się do sądu o uwzględnienie przedłożonej przez nich opinii biegłego sądowego mgr inż. J. S. i zwrócenie uwagi na opisane przez skarżących nieścisłości i usterki operatów, które WINGiK nieprawidłowo uznał za prawidłowe źródło pozyskania przedscaleniowej granicy pomiędzy działkami nr nr [...]
- zaakceptował naruszenie przez Starostę art. 24 i 25 u.s.w.g., które stanowią, że uczestnicy scalenia w terminie 14 dni od dnia okazania projektu scalenia gruntów, mogą zgłaszać zastrzeżenia do tego projektu. Opiniowanie zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów odbywa się przez Komisję pełniącą funkcje doradcze, powołaną przez Starostę. W razie potrzeby Komisja lub upoważnieni przez nią członkowie dokonują oględzin. Starosta w ogóle nie uznał, a tym samym nie rozpatrzył naszego zastrzeżenia do projektu scalenia jakie złożyliśmy na piśmie w dniu 29.08.2023 r. tj. w dniu okazania projektu na gruncie (patrz zał. nr [...]). Starosta nie powołał Komisji pełniącej funkcje doradcze celem zaopiniowania zastrzeżenia skarżących. Tymczasem Wojewoda w decyzji z dnia 13.12.2024 r. niepoprawnie stwierdził cyt. "Pismo odwołujących z 29.08.2023 r., z uwagi na termin jego złożenia, nie stanowiło w ocenie organu II instancji zastrzeżeń do projektu scalenia, bowiem możliwość zgłoszenia zastrzeżeń do zmienionego projektu scalenia nie została przewidziana tym przepisem". Podkreślono, że pismo Starosty G. znak: GN.042.12.24.2023 z dnia 29.08.2023 r. ze względu na jego datę jak i z uwagi na przytoczoną treść dotyczy wyłącznie rozpatrzenia zastrzeżeń skarżących z dnia 06.07.2023 r. Przez nieprawidłową procedurę przyjętą przez Wykonawcę i próbę okazania skarżącym w dniu 12.06.2023 r. projektu scaleń odnośnie nieustalonej jeszcze w stanie przedscaleniowym granicy pomiędzy działkami nr nr [...], skarżący zostali zmuszeni do napisania zastrzeżenia do okazanego projektu również w zakresie okazanej granicy między działkami nr nr [...], [...] Na okazane w dniu 12.06.2023 r. projektowane granice nie wyrazili zgody, gdyż projekt może podlegać okazaniu dopiero wtedy gdy przebieg granicy w stanie przedscaleniowym zostanie prawidłowo ustalony, a rozgraniczenie odbyło się dopiero w dniu 24.08.2023 r. Zdaniem skarżących, jako uczestnicy scalenia powinni w trakcie okazania projektu znać przyjęty przez geodetę stary stan posiadania przed scaleniem (zasięg prawa własności) tym bardziej, że geodeta podczas okazania poinformowała skarżących, że za różnicę między stanem dotychczasowym i projektowanym będą musieli zapłacić dopłatę.
- utrzymał w mocy decyzję Starosty Gorlickiego mimo, że Starosta naruszył art. 27 ust. 4 pkt 3 u.s.w.g., bo zatwierdził projekt scalenia gruntow wsi S., gmina S. w części dotyczącej ustalenia przebiegu przedscaleniowej granicy działki nr [...] z przedscaleniową działką nr [...], która to granica została ustalona z naruszeniem przepisów art. 31 ust. 2-4 i art. 33 ust. 2 pkt. 1 Pgik oraz przepisów rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości.
- zezwolił, aby w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości w toku toczącego się postępowania scaleniowego naruszono przepisy ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (art. 31 ust. 2-4, art. 33 ust. 2 pkt 1) oraz rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (§8 - 15, §18). Podkreślono, że spór dotyczy wspólnej granicy działek nr nr [...], [...] która przy prawidłowym wyznaczeniu punktu trójmiedzy działek nr nr [...], [...] będzie linia prosta. Nieprawidłowo wskazany przez geodetę prowadzącą rozgraniczenie punkt trójmiedzy działek [...], [...], [...] jako punkt nr [...] powinien zostać wyznaczony na górze skarpy (w okolicy w której przypięliśmy się naszym ogrodzeniem do ogrodzenia właściciela działki nr [...]) zgodnie z istniejącymi mapami do celów prawnych tj. mapą katastralną, mapami uzupełniającymi z operatów [...], [...] oraz wyrysem z księgi wieczystej KW [...] Podkreślamy, że mapy uzupełniające z powołanych operatów pozostają w sprzeczności z danymi zawartymi na szkicach polowych z tych operatów, na których to punkt oznaczony numerem 5 został mylnie wskazany jako punkt trójmiedzy ówczesnych działek [...], [...], [...] (przed scaleniem [...], [...]). Ponieważ punkt ten pozostawał poza ogrodzeniem skarżących i nie naruszał własności skarżących mówili, że może zostać jako punkt pośredni, chociażby z uwagi na istniejące duże przewyższenie w terenie, co uczyni granicę między działkami nr nr [...], [...] bardziej czytelną.
W nawiązaniu do § 8 rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości skarżący wskazali, że w trakcie czynności geodezyjnych objętych dokumentacją [...] i [...] nie ustalono granicy przedmiotowych działek. Dla tej granicy nie istnieje protokół ustalenia granic. Wobec powyższego operaty te nie mogą być podstawą wznowienia czy przyjęcia położenia punktów granicznych dla innych punktów poza punktami wyznaczającymi nowopowstałe linie graniczne, na które wydawana została decyzja administracyjna zatwierdzająca projekt podziału.
Skarżący podkreślili, że pominięto osoby, których interesu prawnego dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania, co skutkuje wadliwością dającą podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 §1 pkt 4 k.p.a.). Zwrócili też uwagę, że w aktach postępowania rozgraniczeniowego tj. w operacie [...] brak dowodów, że organ prowadzący rozgraniczenie dokonał oceny czynności ustalenia granic zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy Pgik, przed włączeniem dokumentacji do zasobu geodezyjnego. Z uwagi na brak możliwości kontroli przez PODGiK operatu z rozgraniczenia [...] pod względem formalno-prawnym czyli pod względem prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic, prawidłowości analizy dokumentacji wykonanej przez wykonawcę prac i przyjętej jako dowód w czynnościach ustalenia przebiegu granic skarżący podkreślili, że prosili o taką kontrolę Wojewodę. Jednak WINGiK w imieniu Wojewody nie dokonał analiz, o które prosili skarżący i nie przeprowadził w ramach sprawowanego nadzoru ponownych czynności na gruncie. Tymczasem w świetle wykonanych i odnotowanych w protokole granicznym czynności w dniu 24.08.2023 r. nie doszło do ustalenia granic. Bezpodstawnie przyjęto, że granica została ustalona prawidłowo na podstawie zebranych dowodów mimo, że skarżący nie podpisali protokołu granicznego. Geodeta nieprawidłowo pozostawiła zastabilizowany w terenie plastmarkiem punkt nr [...] jako punkt trójmiedzy. Zrobiła to mimo, że w przypadku granicy między działkami nr nr [...] brak jest podstaw (dowodów) do wydania decyzji, a granica nadał pozostaje sporna.
Skarżący podkreślili, że Wojewoda nie rozpatrzył całości materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 Kpa, naruszając też art. 75 § 1 Kpa, a także przepis art. 80 Kpa przez dalsze niedokładne i pobieżne zapoznanie się WINGiK z materiałem dowodowym. Zdaniem skarżących organ II Instancji nie dokonał samodzielnych analiz dokumentacji, w tym przede wszystkim dokumentacji operatu [...], a tym samym zaakceptował niepoprawnie przeprowadzone czynności geodezyjne udokumentowane operatem z rozgraniczenia [...] przez geodetę B. G., przez co skarżący pozbawieni zostali możliwości dochodzenia swoich praw i narażeni na poniesienie niepotrzebnych kosztów związanych czy to z koniecznością rozbiórki i przebudowy istniejącego ogrodzenia, czy też wydzielenia w przyszłości części użytkowanego i pozostającego w naszym ogrodzeniu gruntu celem regulacji jego stanu prawnego, gdyż grunt ten niesłusznie w wyniku prac scaleniowych stanie się własnością naszego sąsiada. Podkreślono, że czynności ustalenia granicy nie będzie można w przyszłości powtórzyć, bo granice nieruchomości ustalone w trybie postępowania rozgraniczeniowego ustala się tylko raz i zainteresowane strony są związane zapadłym rozstrzygnięciem dopóki nie zostanie ono wycofane z obiegu prawnego.
Zdaniem skarżących, skoro postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone w trakcie scalania jest tożsame z postępowaniem rozgraniczeniowym prowadzonym przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, to niedopuszczalnym jest niepowołanie przez organ II instancji biegłego geodety celem wykonania w ramach kontroli ponownego rozgraniczenia. Skarżący wnoszą by sąd dokonał analiz dokumentacji, których to nie wykonano na szczeblu powiatowym i wojewódzkim i przyjął dowody w postaci opinii biegłego sądowego mgr inż. J. S., zdjęć terenu, podanych przez nas miar z dostępnych map tj. mapy katastralnej w skali 1:2880 i map z operatów [...] ([...]), [...] (zał. 17, 15 i nr [...]), celem stwierdzenia niezgodności przebiegu granicy ustalonej w postępowaniu rozgraniczeniowym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z 31 marca 2025 r. skarżący odnieśli się do stanowiska strony przeciwnej wyrażonego w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy przy tym wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem skargi uczyniono w niniejszej sprawie decyzję Wojewody Małopolskiego z 13 grudnia 2024 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Powiatu Gorlickiego o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów w obszarze wsi S., gmina S., powiat g. i. Obszar scalenia, po skorygowaniu wynosi 630,6478 ha.
Kontrolowana decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia zapadła w wyniku rozstrzygnięcia sprawy o szczególnym charakterze. Scalenie bowiem stanowi zbiorowy zabieg urządzeniowo-rolny, którego globalnym celem jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1197, dalej: u.s.w.g.).
Zgodnie z zasadą ekwiwalentności gruntów wyrażoną w art. 8 ust. 1 ust. u.s.w.g. uczestnik scalenia lub wymiany, z zastrzeżeniem ust. 2-3a oraz art. 17 ust. 2, otrzymuje grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane. Jeżeli wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej jest technicznie niemożliwe lub gospodarczo nieuzasadnione za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3% (ust. 2). Na zgodny wniosek zainteresowanych uczestników scalenia można im wydzielić grunty o innej wartości szacunkowej stosując dopłaty (ust. 3). Zasady szacunku określają, w drodze uchwały, uczestnicy scalenia (vide: art. 11 ust. 1 u.s.w.g.). Wyniki oszacowania gruntów, lasów oraz sadów, ogrodów, chmielników i innych upraw specjalnych ogłasza się na zebraniu uczestników scalenia, zwołanym przez starostę, a następnie udostępnia się je do publicznego wglądu na okres 7 dni we wsiach objętych scalaniem (art. 12 ust. 1 u.s.w.g.). Na tym zebraniu oraz w okresie wyłożenia wyników oszacowania gruntów do publicznego wglądu, uczestnicy scalenia mogą wnosić zastrzeżenia do dokonanego szacunku (ust. 2). Zastrzeżenia do szacunku gruntów bada komisja, o której mowa w art. 10 ust. 1, która z wynikami swoich ustaleń zapoznaje uczestników scalenia na zebraniu zwołanym przez starostę. W razie utrzymywania się zastrzeżeń do szacunku gruntów, uczestnicy scalenia mogą na tym zebraniu powołać dodatkowy zespół, składający się z osób niezainteresowanych, który przedstawi swoją opinię (ust. 2). Stosownie do art. 13 ust. 1 u.s.w.g. zgodę na dokonany szacunek gruntów, lasów oraz sadów, ogrodów, chmielników i innych upraw specjalnych uczestnicy scalenia wyrażają w formie uchwały. Zgodnie z art. 20 u.s.w.g. stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według danych ewidencji gruntów.
W postępowaniu scaleniowym kluczowa rola przypada geodecie – projektantowi scalenia. Jak stanowi art. 10 ust. 1 u.s.w.g., upoważniony przez starostę geodeta-projektant scalenia szacuje grunty objęte scaleniem oraz opracowuje projekt scalenia, przy udziale powołanej przez ten organ komisji pełniącej funkcje doradcze. Stosownie do art. 23 ust. 1 u.s.w.g. projekt scalenia lub wymiany gruntów określa proponowane granice wydzielonych gruntów oraz zasady obejmowania tych gruntów w posiadanie. Projekt scalenia lub wymiany wyznacza się na gruncie i okazuje uczestnikom scalenia lub wymiany (art. 23 ust. 2 u.s.w.g.).
Według art. 24 ust. 1 u.s.w.g. uczestnicy scalenia, w terminie 14 dni od dnia okazania projektu scalenia gruntów, mogą zgłaszać na piśmie staroście zastrzeżenia do tego projektu. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.w.g. zastrzeżenia do projektu scalenia gruntów rozpatruje starosta, po zasięgnięciu opinii komisji doradczej. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.s.w.g. opiniowanie zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów przez komisję, o której mowa w art. 10 ust. 1, odbywa się w obecności zainteresowanych uczestników scalenia oraz przynajmniej połowy liczby członków komisji. W razie potrzeby komisja lub upoważnieni przez nią członkowie dokonują oględzin (ust. 2). O terminie i miejscu posiedzenia komisji oraz dokonywania oględzin powiadamia się zainteresowanych uczestników scalenia na piśmie lub w inny sposób przyjęty w danej miejscowości co najmniej na 3 dni przed wyznaczonym terminem (ust. 3). Zgodnie z art. 25 ust. 4 u.s.w.g. nieobecność zainteresowanych uczestników scalenia na posiedzeniu komisji lub przy dokonywaniu przez nią oględzin nie ma wpływu na przebieg jej czynności, jeżeli zainteresowani uczestnicy zostali prawidłowo zawiadomieni i wezwani do udziału w tych czynnościach. Zgodnie z art. 26 u.s.w.g. każdorazowe zmiany, wprowadzane do projektu scalenia po jego wyznaczeniu na gruncie i okazaniu uczestnikom scalenia, wymagają ponownego wyznaczenia na gruncie i okazania zainteresowanym uczestnikom.
Jak stanowi art. 27 ust. 1 u.s.w.g. projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu, o którym mowa w art. 23 ust. 2 i w art. 26, większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Projekt scalenia zatwierdza, w drodze decyzji, starosta (vide: art. 27 ust. 3 u.s.w.g.). Zgodnie z art. 27 ust. 4 u.s.w.g. decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, poza wymogami określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna określać: 1) granice i powierzchnię obszaru scalenia lub wymiany gruntów; 2) terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia lub wymiany oraz sposoby rozliczeń, o których mowa w art. 2 ust. 3, art. 8, art. 14 ust. 1 oraz w art. 23 ust. 1; 3) przebieg granic nieruchomości w wypadkach, o których mowa w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Ze względu na treść zarzutów zwrócić trzeba ponadto uwagę na treść art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2024 r. poz. 1151, dalej: P.g.k.), który stanowi, że na obszarach objętych postępowaniem scaleniowym sprawy sporne związane z ustaleniem przebiegu granic nieruchomości rozstrzyga organ prowadzący to postępowanie, stosując odpowiednio przepisy o rozgraniczaniu nieruchomości. Sprawy o rozgraniczenie nieruchomości, toczące się przed organami administracji państwowej po wszczęciu postępowania scaleniowego, są rozpatrywane w ramach tego postępowania (ust. 2), a decyzja o scaleniu gruntów, wydana w tym trybie, zastępuje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości (ust. 3).
Postępowanie scaleniowe obejmujące grunty całego obrębu ewidencyjnego S. , gmina S., Starosta Gorlicki wszczął postanowieniem z 9 grudnia 2021 r. na podstawie art. 3 ust. 2 u.s.w.g., na wniosek właścicieli gruntów położonych we wsi S. (tj. 492,4836 ha), których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia (wynosi ok 78%). W postanowieniu organ określił obszar i powierzchnię gruntów objętych postępowaniem scaleniowym oraz wykaz uczestników scalenia zgodnie z załącznikiem Nr 1, który zawiera 678 pozycji. Postępowaniem tym objęto wszystkie działki w granicach administracyjnych obrębu - jak wynika z akt sprawy w liczbie ok. 2,9 tysiąca. Zaistniała różnica między powierzchnią wskazaną w postanowieniu o wszczęciu postępowania, tj. 632,9235 ha a powierzchnią podaną w zaskarżonej decyzji (630,6478 ha) wynika, jak wyjaśniły organy, z dokonanego w ramach postępowania aktualizacji pomiarów granic działek w obszarze scalenia, nie zaś ze zmiany obszaru scalenia.
W toku postępowania scaleniowego o podejmowanych czynnościach, w tym o terminach i miejscach zebrań, strony tego postępowania, zwane uczestnikami scalenia, były zawiadamiane w trybie art. 31 u.s.w.g. (poprzez obwieszczenie). Prace scaleniowe koordynowało i wykonywało Małopolskie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w T. Sp. z o.o., wskazane prze Marszałka Województwa Małopolskiego (vide: art. 3 ust. 4 u.s.w.g.). Założenia do projektu scalenia gruntów, stanowiące podstawę projektowania rozłogu pól i przebiegu dróg transportu rolnego oraz zagospodarowania poscaleniowego, przedstawiające charakterystykę obiektu scaleniowego, zostały opracowane w 2018 r. i zaktualizowane w 2021 r. przez K. Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w K..
Wykonawca scalenia zgłosił prace geodezyjne Staroście Gorlickiemu pod numerem [...]. Jako geodetę-projektanta scalenia do szacowania gruntów oraz opracowania projektu scalenia i okazania projektu na przedmiotowym obiekcie Starosta upoważnił 12 lipca 2022 r. B. P. posiadającego stosowne uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii. Z kolei do czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości w ramach dwóch rozgraniczeń przeprowadzanych przez organ w trakcie postępowania scaleniowego Starosta upoważnił B. G. oraz B. P.. Wyznaczono również inspektora nadzoru geodezyjnego dla sprawowania nadzoru geodezyjnego oraz wykonania warunków technicznych przedmiotowego scalenia gruntów przy pomocy osób posiadających niezbędne uprawnienia zawodowe z dziedziny geodezji i kartografii.
Postanowieniem z 27 lipca 2022 r. utworzono zespół do spraw scaleń wsi S., pełniący na podstawie art. 33a pkt 1 u.s.w.g. funkcje rady uczestników scalenia. Uchwałą nr 1/2022 z 29 sierpnia 2022 r. zespół ustalił zasady szacunku gruntów. Uchwalono, że wartość szacunkową gruntu należy określić według przyjętej w tej uchwale skali punktowej, tzw. jednostek szacunkowych. W przypadku wystąpienia dopłat przyjęto wartość złotówkową 1 punktu w wysokości [...] zł. Za podstawę ustalenia wartości gruntów przyjęto aktualną mapę klasyfikacji gruntów oraz przeznaczenie terenów określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy S.. Komisję pełniącą funkcje doradcze przy szacowaniu oraz opracowaniu projektu scalenia gruntów (zwaną dalej komisją doradczą lub komisją) Starosta G. powołał postanowieniem z 12 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 10 ust. 1 u.s.w.g. w związku z art. 4 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o Scalaniu i wymianie gruntów. Wyniki oszacowania gruntów zostały udostępnione do publicznego wglądu na okres 7 dni. O terminie i miejscu wyłożenia oraz o możliwości i trybie wnoszenia zastrzeżeń do dokonanego szacunku gruntów w okresie tego wyłożenia uczestnicy scalenia zostali poinformowani obwieszczeniem z 30 sierpnia 2022 r. Na dokonany szacunek gruntów w ustawowym terminie nie wniesiono żadnych zastrzeżeń. 19 września 2022 r. na zebraniu zwołanym przez Starostę zespół do spraw scaleń wyraził uchwałą nr 2/2022 zgodę na dokonany szacunek gruntów wsi S. większością trzech czwartych głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków zespołu. O terminie i miejscu zebrania zespołu uczestnicy scalenia zostali poinformowani obwieszczeniem z 9 września 2022 r. Projekt scalenia gruntów okazano na gruncie uczestnikom scalenia w terminie od 8 maja do 15 czerwca 2023 r., a kameralnie w terminie od 14 do 16 czerwca 2023 r. w Domu Ludowym w S. . Do okazanego projektu scalenia gruntów wsi S. wniesiono 32 zastrzeżenia (w tym skarżący G. N. i W. N.). 21 z nich uznano za zasadne, a 11 za niezasadne. Zastrzeżenia zostały rozpatrzone przez Starostę G. w trybie przewidzianym art. 24 ust. 2 u.s.w.g. Zastrzeżenia podlegały opiniowaniu przez komisję doradczą w dniach: 3, 4, 5, 6, 7, 24 lipca 2023 r. w obecności zainteresowanych uczestników scalenia, którzy o terminie i miejscu posiedzenia komisji zostali zawiadomieni indywidualnie na piśmie. O dokonanym przez Starostę rozstrzygnięciu wnoszący zastrzeżenia zostali powiadomieni indywidualnie (pisemnie) - przed wydaniem decyzji, a także w treści wydanej decyzji. Zmiany wprowadzone do projektu scalenia zostały wyznaczone na gruncie i okazane zainteresowanym uczestnikom scalenia po uprzednim ich zawiadomieniu. Dokumentacja techniczna operatu scaleniowego nr [...] została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego etapami po uzyskaniu pozytywnych protokołów z weryfikacji ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa z zakresu geodezji i kartografii przez Starostę Gorlickiego. Zaistniały więc warunki do zatwierdzenia projektu scalenia, zgodnie z art. 27 ust. 1 u.s.w.g.
Analiza akt sprawy i wydanych w sprawie decyzji doprowadziła Sąd do przekonania, że – mając na względzie całość sprawy - nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej i przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które znajdują zastosowanie w sprawach scaleniowych w zakresie nieuregulowanym w u.s.w.g. o czym stanowi art. 33 ust. 1 u.s.w.g.
Po analizie akt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że również w zakresie, w jakim decyzja odnosi się do skarżących, należy uznać ją za zgodną z prawem.
Zarzuty skargi koncentrują się przede wszystkim na kwestii przeprowadzonego w sprawie rozgraniczenia, w wyniku którego, zdaniem skarżących, doszło do błędnego ustalenia granicy między działkami nr [...] a nr [...] (przed scaleniem). Zdaniem Sądu zarzuty te są niezasadne.
Wyjść należy od tego, że G. N. i W. N. na dzień wszczęcia postępowania scaleniowego byli właścicielami (na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,17 ha. Wartość szacunkową działki przedscaleniowej określono na 24,92 punktów szacunkowych. W wyniku scalenia wydzielono skarżącym w dotychczasowej lokalizacji, przy niewielkiej modyfikacji dotychczasowych granic od strony północnej celem poprawy dostępności do drogi publicznej, działkę nr [...] o powierzchni 0,1713 ha i wartości szacunkowej 25,26 punktów szacunkowych. Z porównania powyższych wartości wynika, że różnica powierzchni w stanie przed i po scaleniu wynosi: +0,0013 ha (+0,76%), a różnica wartości szacunkowych: +0,34 punktów szacunkowych (+1,36%). Zatem zachowano zasadę ekwiwalentności, o której stanowi art. 8 ust. 1-3 u.s.w.g.
Co się tyczy spornej granicy między działką skarżących nr [...] a działką M. M. nr [...], Wojewoda Małopolski wyjaśnił, zdaniem Sądu, wnikliwie i szczegółowo, jakie były przyczyny przeprowadzenia rozgraniczenia w przedmiotowym postępowaniu scaleniowym, jak też jakie były okoliczności przeprowadzenia rozgraniczenia między ww. działkami po dokonaniu szacunku gruntów, a wreszcie, jakie przesłanki spowodowały ustalenie granicy między ww. działkami w taki sposób, którego obecnie nie akceptują skarżący. Wyjaśnienia te, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, przekonują Sąd o braku podstaw do zakwestionowania czynności organów i upoważnionych geodetów podjętych w odniesieniu do działki skarżących.
Dostrzec należy, że skarżących dotyczy pkt XVI.1 decyzji Starosty G. który orzekł tam o ustaleniu przebiegu przedscaleniowej granicy działki nr [...] (o pow. 0,17 ha) z przedscaleniową działką nr [...] (o pow. 0,2682 ha) w S. zgodnie z operatem technicznym z rozgraniczenia sporządzonym przez upoważnionego 19 kwietnia 2023 r. przez Starostę geodetę uprawnionego B. G. (upr. nr [...]), przyjętym do zasobu 29 sierpnia 2023 r. pod nr P. [...] tj.: od punktu wspólnego dla przedscaleniowych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr [...] do punktu wspólnego dla przedscaleniowych działek nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr [...]- zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Granice oraz współrzędne punktów zostały przedstawione w załączniku nr 15 do decyzji.
Jak ustalił organ odwoławczy skarżący nabyli działkę nr [...] w drodze umowy kupna-sprzedaży w formie aktu notarialnego z 6 października 2010 r. Podczas zakupu ww. działki do opisu nieruchomości posłużyła wówczas mapa z projektem podziału działki nr [...] na działki nr [...], [...] i [...] wpisana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z numerem [...]) i zatwierdzona ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z 19 lutego 2009 r. Granica tej działki z działką nr [...] stanowi odcinek granicy między punktem oznaczonym na szkicu granicznym operatu z rozgraniczenia nr [...] ("tom 13") jako nr [...], a punktem nr [...]. Skarżący twierdzą, że przebieg tej granicy jest inny, to jest taki jaki okazał im w terenie poprzedni właściciel, według którego postawione zostało istniejące na dzień wydania decyzji ogrodzenie. Wskazywany przez skarżących przebieg granicy jest, zdaniem organów, inny niż tzw. pierworysie mapy ewidencyjnej; na mapie katastralnej; na szkicu w protokole z operatu nr [...] z przyjęcia granic do podziału działki nr [...] na działki nr [...] - [...] z 2003 r.; na szkicu w protokole z operatu nr P. [...] z przyjęcia granic do podziału działki nr [...] na działki nr [...] z 2010 r., gdzie przedmiotowy odcinek granicy objętej sporem przedstawiany był w linii prostej. Stwierdzono przy tym, że matryca mapy ewidencji gruntów w skali 1:2880 jest na przedmiotowym odcinku nieczytelna (granice i numery są częściowo wytarte). W aktach znajduje się natomiast czytelna kopia mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 wykonana w 1967 r., a także czytelny pierworys mapy katastralnej w skali 1:2880. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym okazanie granic przez sprzedającego nie może przesądzać o ich przebiegu, a fakt użytkowania gruntu, wykonane prace ziemne i wybudowane ogrodzenie nie przesądzają o prawie do dysponowania gruntem. Na podstawie pisma inspektora nadzoru z 5 sierpnia 2023 r. organ odwoławczy przyjął też, że ortofotomapa z 2016 roku wykazuje że istniejące wówczas drzewka (posadzone ok. 2010, obecnie usunięte) znajdowały się poza obecnie wykonanym ogrodzeniem. Świadczy to o tym, że właściciel działki nr [...] władał terenem poza obecnie zbudowanym ogrodzeniem jeszcze w 2016 r. Ogrodzenie to zostało zlokalizowane kilka lat po czynnościach przyjęcia granic do podziału działki między przedmiotowymi nieruchomościami, ich akceptacji przez ówczesnych właścicieli oraz umieszczeniu w terenie przez geodetę uprawnionego rurek metalowych w punktach granicznych oznaczonych w operacie nr [...] odpowiednio jako nr [...] i nr [...].
Sąd podziela stanowisko organu, że z akt sprawy wynika, że do czasu rozpoczęcia prac scaleniowych nikt nie kwestionował przebiegu przedmiotowego odcinka granicy wykazanego w ewidencji gruntów oraz w dokumentacji operatów technicznych, ustalonego finalnie w decyzji scaleniowej. Z operatu technicznego nr [...] oraz nr [...] wynika także, iż poprzedni właściciel działki nr [...] nie kwestionował prostoliniowego przebiegu tej granicy między punktem granicznym nr [...] a punktem nr [...] uwidocznionym na szkicach polowych oraz w protokołach z przyjęcia granic nieruchomości w ww. operatach, a także umieszczonych i okazanych w tych punktach rur metalowych. Organ stwierdził też, że w aktach prowadzonej dla nieruchomości skarżących księdze wieczystej znajduje się wyrys z mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 sporządzony 10 stycznia 1994 r. (l. ks. zam. [...]), przedstawiający przebieg granic działek według stanu z 1967 r., służący za podstawę wpisów do księgi wieczystej. Granica objęta odwołaniem (wówczas granica między działką nr [...] a działką nr [...]) jest przedstawiona na tym wyrysie w postaci linii prostej.
Wojewoda wyjaśnił też, że akta sprawy, w tym operat z rozgraniczenia nr [...] (tom 13), zawierają szczegółowy opis stanu prawnego rozgraniczanych działek, tj.: przedscaleniowej działki odwołujących nr [...] oraz przedscaleniowych działek nr: [...], [...] (właściciel: Skarb Państwa - Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w K.; odpis z księgi wieczystej w aktach sprawy); [...] (właściciel: M. M.); [...] (nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny; władający: M. M.).
Z akt sprawy wynika, że na etapie składania życzeń do projektu scalenia skarżący zapoznali się 4 października 2022 r. z rejestrem szacunkowym gruntów przed scaleniem, co potwierdzili podpisami na tym rejestrze. Do karty uczestnika scalenia nr [...] w pozycji pt. Treść życzeń i uzgodnień dotyczących lokalizacji gospodarstwa odwołujący 4 października 2022 r. wnieśli: "Granice od strony P. Machety wyregulować i poprawić po istniejącym ogrodzeniu. Zapewnić faktyczny dostęp do drogi publicznej. Jeżeli Gmina nie kupi działki [...] od (...), Strona wnosi o powiększenie gospodarstwa o tą działkę. Zapewnić dojazd do rzeki przez dz. [...]". Skarżący dodatkowo, na podstawie art. 8 ust. 3 u.s.w.g., złożyli wniosek z 4 października 2022 r. o przyznanie gruntów na powiększenie obszaru gospodarstwa o powierzchni około 0,0050 ha z działki nr [...] (wysokość dopłaty za grunt powierzchni ok 0,0050 ha o wartości szacunkowej 320 pkt/ha z tego tytułu wyniosłaby około [...] zł) oraz analogiczny wniosek z 29 listopada 2022 r. o przyznanie gruntów na powiększenie obszaru gospodarstwa o powierzchni około 0,0020 ha z działki [...]. Dodatkowo 4 października 2022 r. wnieśli wraz z właścicielem działki nr [...] wniosek o uregulowanie granic działek siedliskowych nr [...] i [...] po istniejącym ogrodzeniu. Karta uczestnika scalenia nr [...] zawiera także kolejne wnioski odwołujących oraz stanowiska w sprawie ich nieruchomości, m.in. pismo z 10 stycznia 2023 r., którym skarżący oświadczyli o wycofaniu ich wniosku z 4 października 2022 r. o powiększenie obszaru gospodarstwa o grunt części działki nr [...]. Stwierdzili, że pas gruntu od strony tej działki stanowi od momentu jej zakupu ich własność i nie będą za jego wydzielenie na ich rzecz uiszczać ustalonej na wcześniejszym etapie dopłaty.
Z akt sprawy wynika dalej, że projekt scalenia został opracowany przy uwzględnieniu zgodnych wniosków właścicieli działek z 4 października 2022 r. i okazany 12 czerwca 2023 r. W nawiązaniu do tych wniosków granica między projektowaną działką nr [...] (przed scaleniem nr [...]) i działką nr [...] (przed scaleniem nr [...]) miała przebiegać zgodnie z przebiegiem ogrodzenia w terenie. To rozwiązanie wymagało jednak uiszczenia dopłaty za wydzielenie gruntów o wyższej wartości szacunkowej, w tym przypadku oznaczało to obowiązek uiszczenia dopłaty o wysokości [...] zł przez właścicieli działki nr [...].
Skarżący wnieśli zastrzeżenia do okazanego projektu scalenia. W kwestii spornej granicy oświadczyli, że nie wyrażają zgody na nałożenie na nich obowiązku uiszczenia dopłaty za "powiększenie" obszaru gospodarstwa, co było w ich ocenie skutkiem błędnego ustalenia przedscaleniowej granicy działki nr [...] i powierzchni gospodarstwa. Zastrzeżenia podlegały opiniowaniu przez komisję na posiedzeniu, które odbyło się 6 lipca 2023 r. w obecności wnoszących, zgodnie z art. 25 u.s.w.g.
Z protokołu z posiedzenia komisji wynika jasno, że geodeta-projektant scalenia zapoznał komisję ze stanem przed scaleniem oraz przedstawił projekt szczegółowy scalenia gruntów. Wskazał też, że zgodnie z § 11 rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości, jeżeli przebieg granicy zostanie ustalony na podstawie zebranych dowodów (operat [...] i [...]), geodeta wskazuje stronom przebieg granicy, stabilizuje punkty graniczne, sporządza protokół i wykonuje pomiar granicy, a także trwałych elementów zagospodarowania terenu mających znaczenie dla określania przebiegu granicy. Geodeta nie przyjmuje oświadczeń stron dotyczących przebiegu granicy ani nie ma możliwości sporządzenia aktu ugody. Wyraził też stanowisko, że nie ma możliwości regulacji granicy pomiędzy działką skarżących po istniejącym ogrodzeniu bez dopłaty finansowej.
W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że posiedzenie komisji odbyło się już po pierwszych czynnościach rozgraniczenia przeprowadzonych 18 maja 2023 r. W tych okolicznościach dodatkowe oględziny działki w terenie przez członków komisji nie były potrzebne. Nie ma wątpliwości, że komisja miała wiedzę o stanie działek podlegających rozgraniczeniu, zgromadzonych dokumentach, jak też stanowisku geodety – projektanta scalenia i zainteresowanych uczestników scalenia. W protokole zapisano, że skarżący nie zgodzili się z wyjaśnieniami geodety i wnieśli o ponowne przeanalizowanie dokumentacji dotyczącej spornej granicy.
Jak wynika z protokołu granicznego z 18 maja 2023 r. geodeta uprawniony dokonał na podstawie zebranych dowodów ustalenia granicy od punktu wspólnego dla przedscaleniowych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr [...] do punktu wspólnego dla przedscaleniowych dziatek nr [...], nr [...], nr [...] oznaczonego na szkicu i w protokole granicznym jako punkt nr [...]. Czynności ustalenia przeprowadzono w obecności G. N., W. N., M. M., a także przedstawiciela właściciela działki drogowej nr [...] i nr [...]. M. M., jak wynika z akt sprawy (karty uczestnika scalenia nr [...] zawartej w operacie scaleniowym nr [...]), był jednocześnie pełnomocnikiem M. M.. Z uwagi na stwierdzone w trakcie weryfikacji dokumentacji operatu z rozgraniczenia (nr [...]) nieprawidłowości, w tym (jak wynika z protokołu weryfikacji) brak informacji, iż właściciel/posiadacz działki [...] został wezwany do stawienia się na gruncie oraz brak informacji o przeprowadzeniu badania ksiąg wieczystych, czynności ustalenia granic powtórzono. Po ponownym zbadaniu i wyjaśnieniu stanu prawnego działki nr [...] geodeta uprawniony powtórzył czynności ustalenia granic 24 sierpnia 2023 r. w obecności zainteresowanych stron, tj.: G. N., W. N., M. M., M. M., a także przedstawiciela właściciela działki drogowej nr [...] i nr [...]. Zauważyć wypada w tym miejscu, że zgodnie z art. 33 ust. 1a u.s.w.g. nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny gruntów tworzących obszar scalenia nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania scaleniowego oraz wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów. Z tej przyczyny zawiadomiono o czynnościach rozgraniczenia również zamieszczając 3 sierpnia 2023 r. informację w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w G.. Uwaga ta ma znaczenie w odniesieniu do działki nr [...], co do której organ przyjął, że ma nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny.
Jak wynika z decyzji Wojewody, do ustalenia przebiegu granic działek nr [...] i nr [...] wykorzystano dokumentację operatów technicznych o numerach: [...], [...], [...]; kopię pierworysu mapy katastralnej w skali 1:2880; kopię mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 wykonaną w 1967 r.; zbiór danych bazy ewidencji gruntów i budynków. Geodeta wykonał czynności ustalenia granic na podstawie znaków i śladów granicznych, map i innych dokumentów oraz punktów osnowy geodezyjnej. Dostępne operaty z podziału działek będących przedmiotem rozgraniczenia oraz istniejące w terenie znaki graniczne, pozwoliły na ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych. Granica ta, jak wynika z protokołu granicznego, pokrywa się z granicą z pierworysu mapy katastralnej w skali 1:2880 w granicach dokładności tej mapy. Organ wyjaśnił, że przedmiotowa granica działek od momentu założenia ewidencji gruntów, a wcześniej granica archiwalnych parcel katastralnych, była dotychczas ujawniana w dokumentacji geodezyjnej w postaci linii prostej, tj.: na pierworysie mapy ewidencyjnej obrębu ewidencyjnego S. (matryca mapy ewidencyjnej jest obecnie w tym miejscu nieczytelna); wyrysie z mapy ewidencyjnej z 11 stycznia 1984 r. znajdującym się w aktach księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości odwołujących; mapie uzupełniającej podziału (m.in.) działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działki sąsiedniej nr [...] na działki nr [...] i nr [...] (operat nr [...]) zatwierdzonych odpowiednio prawomocnymi decyzjami Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z 1 września 1994 r. ([...], [...]); na szkicu i w protokole z przyjęcia granic do podziału działki nr [...] na działki nr [...] - [...] z 2003 r. (operat nr [...]); na szkicu i w protokole z przyjęcia granic do podziału działki nr [...] na działki nr [...] - [...] z 2010 r. (operat nr [...]). Z kolei fakt występowania w terenie rur metalowych (tj. śladów granicznych) w punktach granicznych oznaczonych na szkicach jako nr [...], nr [...] i nr [...] potwierdził geodeta uprawniony w operacie nr [...], a następnie geodeta uprawniony w operacie nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, w trakcie rozgraniczenia istniały w terenie jedynie rury metalowe w punkcie nr [...] i nr [...]. W punkcie nr [...] (w odległości ok. 0,22 m za ogrodzeniem odwołujących) 18 maja 2023 r. został zastabilizowany przez geodetę uprawnionego w ramach prac scaleniowych granicznik typu plastmark. Odbyło się to w obecności wszystkich zainteresowanych stron (lub ich pełnomocników) oraz przy braku sprzeciwu odwołujących, co potwierdzają wpisy w protokole z tego dnia. Punkt ten został zaadaptowany jako punkt graniczny nr [...] projektowanych działek w opracowywanym projekcie scalenia, dlatego jego stabilizacja była niezbędna. Okazanie projektu scalenia oraz położenia znaków granicznych przedmiotowych działek, w tym dotyczących punktu nr [...], odbyło się w terenie 12 czerwca 2023 r., w czym skarżący brali udział. Do lokalizacji tego punktu zainteresowane strony w ustawowym terminie nie wniosły żadnych zastrzeżeń. W odwołaniu skarżący wnosili o wyznaczenie dodatkowego, brakującego, ich zdaniem, punktu między punktami 3 i 5, w kierunku działki M. M..
Zdaniem Sądu organ pierwszej instancji i działający w tym postępowaniu geodeta uprawniony w zakresie rozgraniczenia, jak również geodeta – projektant scalenia doprowadzili do należytego wyjaśnienia sprawy. Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania zaprezentowanego rozstrzygnięcia w sprawie rozgraniczenia. Zostało ono przeprowadzone zgodnie z prawem, a przy tym, z należytym rozważeniem racji skarżących, które finalnie w tym aspekcie sprawy nie zostały uwzględnione, ale z uzasadnionych powodów. Sąd zauważa, że podejmowane w trakcie postępowania czynności geodezyjne poddawane były merytorycznej weryfikacji. Wskazać należy chociażby na pismo Prezesa Zarządu Małopolskiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych z 6 lutego 2023 r. stwierdzające, w odpowiedzi na pismo skarżących z 15 grudnia 2022 r., że w wyniku czynności kontrolnych Zarząd Spółki nie dopatrzył się nieprawidłowości przy sporządzaniu wstępnego projektu scalenia gruntów w zakresie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...]. W aktach sprawy znajduje się również obszerna korespondencja z inspektorem nadzoru geodezyjnego (vide: pisma z 10 stycznia 2023 r., 7 marca 2023 r., 4 kwietnia 2023 r., 4 lipca 2023 r., 5 sierpnia 2023 r., 1 września 2023 r.). Nie bez znaczenia jest wreszcie fakt, że dokumentacja techniczna operatu scaleniowego [...] została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego etapami, po przyjęciu pozytywnych protokołów z weryfikacji ich zgodności z przepisami prawa przez Starostę G. jako organ prowadzący państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny. Operat techniczny z rozgraniczenia przyjęty został 29 sierpnia 2023 r. po kontroli inspektora nadzoru oraz weryfikacji Starosty.
Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie w przedmiocie rozgraniczenia znajduje oparcie w przepisach prawa, w szczególności w treści art. 31 P.g.k., który reguluje administracyjnoprawny tryb rozgraniczenia nieruchomości. W postępowaniu tym, w pierwszej kolejności, przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (ust. 2). Jeżeli jest brak takich danych lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3).
Jak wskazano powyżej, geodeta wykonujący czynności rozgraniczeniowe stwierdził, że jest podstawa do ustalenia granicy w istniejących operatach, które wprawdzie nie odnosiły się bezpośrednio do spornej granicy, ale granicę tę w sposób klarowny przedstawiały. Z akt sprawy nie wynika, by poprzednicy prawni skarżących tak wyznaczoną granicę kwestionowali. Słusznie stwierdziły organy, że dane zawarte w dokumentach są wystarczające i niesprzeczne. Nie było zatem podstaw do wyznaczania przebiegu zgodnego oświadczenia stron, tym bardziej, że zgodność oświadczeń uczestników scalenia będących właścicielami działek podlegających rozgraniczeniu istniała jedynie na początku postępowania scaleniowego. Podczas rozgraniczenia nie było już zgody miedzy właścicielami działek [...] i [...] co do przebiegu granicy między nimi; skarżący twierdzili, że biegnie ona po załamanej linii ogrodzenia, właściciel działki nr [...] utrzymywał, że granica jest prosta.
Organy nie miały podstaw do badania w tym kontekście stanu spokojnego posiadania. Do takiego stanu nawiązuje art. 34 ust. 1 P.g.k. w odniesieniu do sądowego etapu rozgraniczenia. Przywołany przepis stanowi, że jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Przepisy regulujące sądowy etap rozgraniczenia nie znajdują zastosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym prowadzonym przez organ scaleniowy. Sąd ponownie podkreśla w tym kontekście, że przepisy dotyczące rozgraniczenia znajdowały w sprawie odpowiednie zastosowanie. Opowiednie stosowanie oznacza, że normy prawne wyrażone w przepisach odesłanych mogą być interpretowane w kontekście odesłania szerzej albo węziej, bądź też mogą w ogóle nie znaleźć zastosowania, jeżeli jest to uzasadnione charakterem przepisu odsyłającego.
Należało też uwzględnić, że okoliczności faktyczne uzasadniające rozgraniczenie ujawniły się w toku postępowania, co powodowało konieczność uwzględnienia też etapu, na jakim znajdowało się postępowanie scaleniowe. Zdaniem Sądu nie było konieczności ponawiania czynności scaleniowych podjętych przed rozgraniczeniem, które okazały się adekwatne ze względu na wynik rozgraniczenia. Rację należy zatem przyznać organowi odwoławczemu, który w zaskarżonej decyzji wskazał, że fakt ustalenia spornej granicy, z uwagi na jego jedynie wybiórczy charakter oraz wynik (bez zmiany w stosunku do granicy wynikającej z pierworysu mapy ewidencyjnej), nie miał ostatecznie wpływu na powierzchnię ewidencyjną tej działki, a co dalej idzie na wartość należnego ekwiwalentu. Po pierwsze, granica dotychczas ujawniona w ewidencji gruntów nie uległa zmianie, a po drugie, wartość szacunkową gruntów w gospodarstwie przeliczono w odniesieniu do powierzchni ewidencyjnej działki ujawnionej w rejestrze ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 20 u.s.w.g. Z uwagi na brak posiadania przez część punktów granicznych działki nr [...] atrybutów spełniających obecne standardy organ ewidencyjny nie miał podstaw w trakcie prac scaleniowych do aktualizacji powierzchni tej działki w ewidencji gruntów i budynków. Co więcej, zdaniem organu, występowała odpowiednia zgodność powierzchni graficznej działki uzyskanej z opracowanej na podstawie analogowej mapy ewidencyjnej oraz operatów jednostkowych numerycznej mapy z jej powierzchnią ewidencyjną.
Sąd zwraca uwagę, że przedstawione przez skarżących pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2021 r. skierowane do Starosty Krakowskiego, zawierające stanowisko Ministra co do sposobu prowadzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości w trakcie toczącego się postępowania scaleniowego, nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, ani nie przedstawia wiążącej wykładni takiego prawa. Sąd stwierdza, że nie dotyczy ono przedmiotowego postępowania, w którym podstawa do prowadzenia rozgraniczenia ujawniła się już po dokonanym szacunku. Nie kwestionując wyrażonego tam stanowiska o dopuszczalności zawarcia ugody w postępowaniu rozgraniczeniowym prowadzonym w ramach scalenia, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności do zawarcia ugody. Zgodne stanowisko właścicieli działek podlegających rozgraniczeniu wyrażone zostało jedynie na początku postępowania scaleniowego. Następnie skarżący cofnęli wniosek o uregulowanie granicy i dalej konsekwentnie stali na stanowisku, że granica przebiega po linii ogrodzenia. Z akt sprawy nie wynika natomiast, by swoje stanowisko zmienił właściciel działki nr [...], który dążył do uregulowania granicy po linii ogrodzenia, z dopłatą dla niego (vide: np. protokół graniczny z 18 marca 2023 r.). Nie było zatem jednomyślności między stronami potencjalnej ugody. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że geodeta uczestniczący w czynnościach rozgraniczeniowych wyrażał stanowisko o braku możliwości zawarcia ugody ramach rozgraniczenia scaleniowego. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji oraz geodeci dążyli do uwzględnienia stanowiska skarżących, ale też stali konsekwentnie na stanowisku, że ustalenie spornej granicy musi w pierwszej kolejności znajdować oparcie w dokumentach.
Sąd ocenia również, że nie doszło do istotnych odstępstw od Warunków technicznych realizacji operacji pod nazwą: "Scalenie gruntów wsi S., gmina S., powiat G.". Warunki te, sformułowane przez podmiot nadzorujący, stanowią zbiór wytycznych do przeprowadzenia czynności scaleniowych, które powinny być uwzględniane w toku czynności scaleniowych. Co istotne, realizacja tych warunków podlegała weryfikacji przez podmiot nadzorujący prace scaleniowe, który oceniał prawidłowość podejmowanych działań w okolicznościach faktycznych sprawy. W niniejszej sprawie podmiot nadzorujący nie stwierdził naruszeń tych wytycznych, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Sąd nie znajduje podstaw, by to stanowisko zakwestionować. Nawet jednak odstępstwo od tych wytycznych nie oznaczałoby automatycznie wady, która dyskwalifikowałaby projekt scalenia, jeśli projekt odpowiada prawu, a tak jest w niniejszej sprawie.
Sąd podziela wreszcie stanowisko Wojewody Małopolskiego, który przyjął, że Starosta Gorlicki zrealizował zalecenia organu II instancji zawarte w decyzji Wojewody Małopolskiego z 12 czerwca 2024 r. w stopniu wystarczającym do wydania decyzji zgodnie z zasadami ogólnymi k.p.a., w tym zasadami praworządności (art. 6), prawdy materialnej (art. 7 in fine), zaufania do organów państwa (art. 8), czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1) przekonywania (art. 11). W decyzji z 13 grudnia 2024 r. Wojewoda Małopolski przeanalizował działania podjęte przez Starostę ( s. 15 i 16 decyzji I instancji) i stwierdził, że organ ten m.in. uzupełnił akta sprawy o brakujące dokumenty stwierdzające stan prawny rozgraniczanych nieruchomości oraz o dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic. Opis czynności i analiz podjętych przez organ pierwszej instancji dotyczących ujawnionego sporu granicznego, chronologia zdarzeń oraz zarzuty stron zostały uwzględnione w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz w załączniku nr [...] pn. "Wykaz zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów obrębu S. " pkt. 24 "Zastrzeżenie wniesione przez P. G. i Pana W. N..
Sąd zauważa, że z treści decyzji Wojewody Małopolskiego z 12 czerwca 2024 r. uchylającej poprzednią decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji nie wynika, że organ ten nakazywał ponowne przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Wadliwość ówczesnej decyzji Starosty G. Wojewoda opisał następująco: "Z uwagi na brak w sentencji zaskarżonej decyzji informacji odnośnie do wyniku przeprowadzenia rozgraniczenia (a dokładnie dwóch rozgraniczeń), w tym przebiegu ustalonych granic i ich powierzchni, nie można jednoznacznie ustalić m.in. jaka była wartość szacunkowa gruntów objętych rozgraniczeniem w stanie przed scaleniem na dzień wydania zaskarżonej decyzji" (s. 49). Nawiązano do treści art. 27 ust. 4 pkt 3 u.s.w.g., zgodnie z którym decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów powinna określać przebieg granic nieruchomości w wypadkach, o których stanowi ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne. W konsekwencji organ odwoławczy, wówczas orzekając, słusznie dostrzegł, że jeżeli na gruntach objętych scaleniem występują spory graniczne, decyzja scaleniowa powinna zawierać rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu, czego wówczas zaskarżona decyzja scaleniowa nie zawierała. Wojewoda zobowiązał wówczas Starostę do ponownego przeanalizowania zgromadzonych akt postępowania rozgraniczeniowego, a w razie konieczności do ich uzupełnienia i zawarcia w nowej decyzji rozstrzygnięć w zakresie przeprowadzonych rozgraniczeń (s. 51). Dalej Wojewoda stwierdził: "Z uwagi na wadę sentencji wydanej decyzji mogącą mieć wpływ na wartość i przebieg granic gruntów przed scaleniem wsi S. oraz wartości ustalonych dopłat, jednoznacznie stwierdzanie obecnie w niniejszej decyzji w zakresie prawidłowości wydzielonych ekwiwalentów byłoby przedwczesne. Niemniej jednak organ odwoławczy nie stwierdził innych naruszeń przepisów ustawy s.w.g. uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie". Następstwem czynności wyjaśniających przeprowadzonych w toku ponownie prowadzonego postępowania była decyzja Starosty Gorlickiego z 2 września 2024 r., w której sformułowano, w punkcie pkt XVI rozstrzygnięcia rozgraniczeniowe, w tym w punkcie 1 rozstrzygnięcie dotyczące skarżących. Wojewoda słusznie też zaznaczył w odpowiedzi na skargę, że opis czynności i analiz podjętych przez organ pierwszej instancji dotyczących ujawnionego sporu granicznego, chronologia zdarzeń, zarzuty stron zostały uwzględnione w uzasadnieniu decyzji Starosty, jak też w załączniku nr 3 pkt 24 "Wykaz zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów obrębu S. ". Kwestia ta została dostrzeżona i wnikliwie przeanalizowana w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
Sąd nie dostrzegł też podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji w związku z przedłożonym do skargi materiałem dowodowym, który stanowi powielenie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, w tym przedłożonego wraz z odwołaniem. Nie dają podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji prywatna opinia geodety uprawnionego J. S. (pismo z 28 lipca 2023 r., zał. 10 do skargi), ani prywatna opinia geodety J. K. z 17 czerwca 2023 r. Obie dotyczyły sposobu wykorzystania operatów do rozgraniczenia nieruchomości. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że nie wniosły one nic nowego do sprawy, ani nie podważyły ustaleń organów w zakresie rozgraniczenia. Zauważyć należy, że rozstrzygnięcie w tym zakresie opierało się na kompleksowej ocenie istniejących dokumentów. Brano przy tym pod uwagę stanowisko właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, odnosząc się wnikliwie do przedstawianej w toku postępowania argumentacji. W toku postępowania administracyjnego, które obejmowało weryfikację dokumentów ewidencji gruntów i budynków, ksiąg wieczystych, nie ustalono innych dokumentów, na których mógłby oprzeć się organ, wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie rozgraniczenia, a które wskazywałyby na przebieg granicy zgodny z oczekiwaniem skarżących.
Podsumowując, Sąd stwierdza, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny, co też obszernie i przekonująco wyjaśniono w odpowiedzi na skargę. Nie doszło do naruszenia przepisów statuujących zasadę prawdy obiektywnej ani innych przepisów prawa procesowego, w tym art. 7 k.p.a., art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. W toku postępowania podejmowano czynności adekwatne do obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie zakres sprawy scaleniowej, która stanowi skomplikowany konglomerat spraw indywidualnych. Sąd dostrzega, że zgłaszane w toku postępowania wnioski i zarzuty skarżących były rozpatrywane, przy czym w kierowanej do skarżących korespondencji wyjaśniano na bieżąco motywy podejmowanych działań, w szczególności w przypadku braku uwzględnienia wniosków skarżących. Skarżącym zapewniono prawo czynnego udziału w postępowaniu zgodnie z wymogami art. 10 § 1 k.p.a.
Prawidłowo też organ zinterpretował relewantne przepisy prawa materialnego, w tym przepisy regulujące postępowanie scaleniowe i rozgraniczeniowe w ramach scalenia i wymiany gruntów, a następnie dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów prawa powołanych w skardze, w tym art. 2 ust. 3a, art. 8 ust. 1, art. 20,art. 24, art. 27 ust. 4 pkt 3 u.s.w.g., art. 31 ust. 2-4, art. 33 ust. 2 pkt 1, art. 35 ust. 1 P.g.k., § 11-15 rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości, § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.