II SA/KR 189/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Gdów z dnia 26 kwietnia 2023 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części sołectwa Fałkowice. Wojewoda zarzucił uchwale naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 39 Prawa budowlanego. Główny zarzut dotyczył § 6 ust. 6 pkt 1 lit. c uchwały, który nakładał obowiązek uzgodnienia wszelkich działań z Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, nawet jeśli nie wynikało to z przepisów odrębnych. Wojewoda argumentował, że przepisy Prawa budowlanego po zmianach z 2010 r. pozbawiły konserwatora zabytków kompetencji do nadzoru nad obszarami niewpisanymi do rejestru, a miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie może nakładać obowiązków niewynikających z prawa. Rada Gminy Gdów, uznając zasadność zarzutów, skorzystała z możliwości autokontroli i podjęła uchwałę stwierdzającą nieważność zakwestionowanego fragmentu uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawę, podzielił stanowisko Wojewody. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego muszą być zgodne z ustawami i nie mogą przekraczać kompetencji organów stanowiących. Wprowadzenie przez radę gminy obowiązku uzgodnień z konserwatorem zabytków, który nie wynikał z przepisów ustawowych, stanowiło naruszenie prawa i przekroczenie kompetencji. W związku z tym sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 6 ust. 6 pkt 1 lit. c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących planowania przestrzennego, kompetencji organów samorządowych oraz zasad sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w szczególności w kontekście ochrony zabytków.
Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia kompetencji przez radę gminy w zakresie planu miejscowego. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą dotyczącą hierarchii aktów prawnych i zakazu przekraczania kompetencji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może nakładać obowiązek uzgodnienia z konserwatorem zabytków, który nie wynika z przepisów ustawowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie może nakładać obowiązków ani kompetencji organów, które nie wynikają wprost z przepisów ustawowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy Prawa budowlanego kompleksowo regulują kompetencje organów konserwatorskich i nie przewidują możliwości rozszerzania ich przez prawodawcę lokalnego w planach miejscowych. Wprowadzenie takiego obowiązku w uchwale rady gminy stanowi naruszenie prawa i przekroczenie kompetencji.
Czy rada gminy może stwierdzić nieważność własnej uchwały w trybie autokontroli na skutek skargi do sądu administracyjnego?
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy może uwzględnić skargę i stwierdzić nieważność własnej uchwały w trybie autokontroli, zgodnie z art. 54 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 147 § 1 P.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA i WSA, zgodnie z którym taka możliwość istnieje i nie prowadzi do wyłączenia stosowania art. 54 § 3 P.p.s.a. do uchwał rady gminy.
Przepisy (15)
Główne
u.p.z.p. art. 28 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu, a także naruszenie właściwości organów, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
P.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza naruszenie prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 15 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa obowiązkowe elementy planu miejscowego, w tym zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków. Nie uprawnia do dowolnego formułowania zasad, lecz wymaga zgodności z prawem powszechnie obowiązującym.
Pr. bud. art. 39 § 1
Ustawa Prawo budowlane
Wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na roboty budowlane przy obiektach wpisanych do rejestru zabytków.
Pr. bud. art. 39 § 3
Ustawa Prawo budowlane
Wymaga uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektów niewpisanych do rejestru, ale ujętych w gminnej ewidencji zabytków.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.
u.s.g. art. 91 § 4
Ustawa o samorządzie gminnym
W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru ogranicza się do wskazania naruszenia.
P.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.
P.p.s.a. art. 54 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może je uchylić lub zmienić w sposób odpowiadający uwzględnieniu skargi, gdy uzna jej zasadność.
Konst. RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.
Konst. RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymienia źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej.
Konst. RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych.
u.o.z. art. 7 § 4
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Jedną z form ochrony zabytków są ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
u.o.z. art. 19 § 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
W planie ustala się strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące obszary, na których obowiązują określone ograniczenia, zakazy i nakazy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wprowadzenie do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zapisu nakładającego obowiązek uzgodnienia z konserwatorem zabytków, który nie wynika z przepisów prawa. • Przekroczenie przez radę gminy kompetencji do stanowienia prawa miejscowego poprzez modyfikację lub powtórzenie regulacji ustawowych w sposób odmienny od intencji prawodawcy.
Godne uwagi sformułowania
Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły - obowiązuje zakaz dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. • Tylko w ustawie dopuszczalne jest określenie kompetencji organów administracji publicznej. • Akt niższego rzędu nie może stać w sprzeczności z aktem wyższego rzędu oraz przekraczać kompetencje regulacyjne, jaka wynika z aktu wyższego rzędu.
Skład orzekający
Mirosław Bator
sprawozdawca
Piotr Fronc
członek
Sebastian Pietrzyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących planowania przestrzennego, kompetencji organów samorządowych oraz zasad sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w szczególności w kontekście ochrony zabytków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia kompetencji przez radę gminy w zakresie planu miejscowego. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą dotyczącą hierarchii aktów prawnych i zakazu przekraczania kompetencji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kompetencji organów samorządowych w procesie planowania przestrzennego i ochrony dziedzictwa. Pokazuje, jak sądy administracyjne kontrolują zgodność aktów prawa miejscowego z ustawami.
“Rada Gminy nie może tworzyć własnych przepisów o ochronie zabytków – sąd wyjaśnia granice planowania przestrzennego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.