II SA/Kr 189/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący M.P., właściciel nieruchomości w gminie Myślenice, złożył skargę na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla obszaru wsi Głogoczów. Głównym zarzutem było naruszenie prawa własności przez § 4 ust. 3 pkt 7 planu, który ograniczał obsługę komunikacyjną działek do służebności przejazdu przez nie więcej niż jedną działkę, a w przypadku obsługi powyżej dwóch działek nakładał obowiązek kształtowania ulicy dojazdowej lub wewnętrznej. Skarżący argumentował, że zapis ten uniemożliwia uzyskanie pozwolenia na budowę i narusza istotę prawa własności, zwłaszcza w kontekście art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego, który dopuszcza służebność drogi koniecznej przez kilka działek. Gmina Myślenice wniosła o oddalenie skargi, twierdząc, że działała w ramach władztwa planistycznego i ograniczenia te mieszczą się w granicach prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że Rada Miejska przekroczyła swoje uprawnienia planistyczne, narzucając właścicielom nieruchomości obowiązki, do których gmina nie była uprawniona, w szczególności dotyczące sposobu zapewnienia dostępu do drogi publicznej i kształtowania ulic dojazdowych. Sąd podkreślił, że gmina ma kompetencje do określenia zasad budowy systemu komunikacji, ale nie może przerzucać tego obowiązku na właścicieli nieruchomości ani narzucać im sposobu zapewnienia dostępu. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 4 ust. 3 pkt 7, zasądzając jednocześnie od Gminy na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenia władztwa planistycznego gminy w zakresie kształtowania dostępu do dróg publicznych i nakładania obowiązków na właścicieli nieruchomości.
Dotyczy głównie interpretacji przepisów dotyczących planowania przestrzennego i prawa własności w kontekście dostępu do drogi publicznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ograniczające możliwość ustanowienia służebności przejazdu do jednej działki oraz nakładające obowiązek budowy ulicy dojazdowej na właściciela nieruchomości, narusza prawo własności i przekracza uprawnienia planistyczne gminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie narusza prawo własności i stanowi przekroczenie władztwa planistycznego gminy, ponieważ gmina nie ma kompetencji do narzucania właścicielom sposobu zapewnienia dostępu do drogi publicznej ani obowiązku budowy ulic dojazdowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że gmina nie może przerzucać na właścicieli nieruchomości obowiązku kształtowania dróg dojazdowych ani narzucać ograniczeń w ustanawianiu służebności przejazdu, które wykraczają poza ustawowe regulacje (np. art. 145 k.c.). Takie działania stanowią przekroczenie władztwa planistycznego.
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która narusza prawo własności w sposób istotny, podlega stwierdzeniu nieważności w całości czy tylko w części dotyczącej nieruchomości skarżącego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku skargi wniesionej w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, sąd może stwierdzić nieważność uchwały tylko w części, która odnosi się do nieruchomości skarżącego i narusza jego interes prawny.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że skarga w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie jest skargą powszechną (actio popularis), a jej celem jest ochrona indywidualnego interesu prawnego. Dlatego stwierdzenie nieważności uchwały powinno ograniczyć się do tej części planu, która bezpośrednio dotyczy nieruchomości skarżącego i powoduje naruszenie jego praw.
Przepisy (12)
Główne
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Umożliwia zaskarżenie uchwały lub zarządzenia organu gminy do sądu administracyjnego po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, jeśli narusza to interes prawny lub uprawnienie.
Pomocnicze
u.z.p. art. 10 § ust. 1 pkt 2 i 5
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
Określa obligatoryjne elementy planu miejscowego, w tym ustalanie linii rozgraniczających ulice, place i drogi publiczne oraz zasady obsługi w zakresie infrastruktury technicznej.
u.z.p. art. 27 § ust. 1
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
Przewiduje nieważność uchwały rady gminy w sprawie planu miejscowego w przypadku naruszenia trybu postępowania lub właściwości organów.
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Stanowi o nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy sprzecznego z prawem, jeśli naruszenie jest istotne.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Określa granice korzystania z prawa własności zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.
k.c. art. 145 § § 1
Kodeks cywilny
Ustanawia możliwość żądania ustanowienia za wynagrodzeniem służebności drogowej (droga konieczna) przez właściciela nieruchomości pozbawionej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko w zakresie niezbędnym w demokratycznym państwie.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo własności i ochronę prawną własności, ale dopuszcza jej ograniczenie w zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi na akt prawa miejscowego, w tym stwierdzenie nieważności aktu w całości lub w części.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego, który rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 53 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa termin do wniesienia skargi po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 i 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy przepisów przejściowych w zakresie stosowania ustawy do planów, dla których rozpoczęto procedurę przed jej wejściem w życie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa własności przez § 4 ust. 3 pkt 7 planu miejscowego, który nadmiernie ogranicza dostęp do drogi publicznej. • Przekroczenie przez Radę Miejską uprawnień planistycznych poprzez narzucenie właścicielom nieruchomości obowiązków, do których gmina nie była uprawniona. • Niezgodność postanowień planu z art. 145 k.c. w zakresie możliwości ustanowienia służebności drogowej.
Odrzucone argumenty
Argumenty Gminy Myślenice o działaniu w ramach władztwa planistycznego i braku istotnego naruszenia prawa. • Argument Gminy o braku aktywności skarżącego w procedurze uchwalania planu.
Godne uwagi sformułowania
przekroczyła ramy przysługującego jej władztwa planistycznego, nakładając na właścicieli nieruchomości obowiązki, do nałożenia których gmina nie była uprawniona. • Nie mieści się w granicach przyznanego gminie władztwa planistycznego przerzucanie na właścicieli nieruchomości obowiązków kształtowania dróg dojazdowych, czy dróg wewnętrznych. • Sąd uznał, że postanowienie planu miejscowego narusza prawo własności i stanowi przekroczenie władztwa planistycznego gminy.
Skład orzekający
Paweł Darmoń
przewodniczący
Sebastian Pietrzyk
sprawozdawca
Piotr Fronc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia władztwa planistycznego gminy w zakresie kształtowania dostępu do dróg publicznych i nakładania obowiązków na właścicieli nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy głównie interpretacji przepisów dotyczących planowania przestrzennego i prawa własności w kontekście dostępu do drogi publicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa własności i jego ograniczeń przez plany zagospodarowania przestrzennego, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości i deweloperów.
“Gmina nie może narzucać właścicielom, jak mają zapewnić sobie dojazd do posesji – kluczowy wyrok WSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.