II SA/Kr 186/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-01-09
NSAbudowlaneWysokawsa
plan zagospodarowania przestrzennegouchwała rady gminynieważność uchwałynorma blankietowakompetencje rady gminykomisja urbanistyczno-architektonicznaprawo miejscowekontrola legalności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność § 10 ust. 3 uchwały Rady Gminy Czarny Dunajec dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że rada przekroczyła swoje kompetencje, wprowadzając normy proceduralne dotyczące opinii komisji urbanistyczno-architektonicznej.

Wojewoda Małopolski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Czarny Dunajec w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując § 10 ust. 3, który dopuszczał odstępstwa od ustaleń planu w szczególnych przypadkach na podstawie opinii komisji urbanistyczno-architektonicznej. Skarżący argumentował, że przepis ten ma charakter normy blankietowej i narusza właściwość rady gminy, wprowadzając dodatkowe wymogi proceduralne. Sąd uznał te argumenty za zasadne, stwierdzając nieważność spornego przepisu z powodu naruszenia właściwości rady gminy.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Czarny Dunajec z dnia 30 maja 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kwestionowany § 10 ust. 3 uchwały przewidywał możliwość odstąpienia od niektórych ustaleń planu dotyczących gabarytu i formy architektonicznej budynków w przypadkach szczególnych, na podstawie opinii gminnej komisji urbanistyczno-architektonicznej, wyrażanej na wniosek wójta. Wojewoda zarzucił, że przepis ten ma charakter normy blankietowej i wprowadza dodatkowe, nieprzewidziane ustawą wymogi proceduralne, naruszając tym samym właściwość organów. Sąd administracyjny w Krakowie przychylił się do stanowiska skarżącego. W uzasadnieniu wskazano, że kompetencje organów administracji publicznej muszą wynikać wprost z przepisów ustawowych i nie mogą być tworzone przez akty prawa miejscowego. Rada gminy, uchwalając plan, nie była uprawniona do wprowadzania norm proceduralnych dotyczących wydawania opinii przez komisję urbanistyczno-architektoniczną, gdyż nie wynikało to z przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd podkreślił, że norma kompetencyjna musi być wyraźnie określona w ustawie i nie może być domniemana ani wyprowadzana w drodze analogii. W związku z tym, że § 10 ust. 3 uchwały stanowił integralną całość, sąd stwierdził jego nieważność w całości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie może wprowadzać takich przepisów, ponieważ narusza to jej właściwość i stanowi przekroczenie upoważnienia ustawowego.

Uzasadnienie

Kompetencje organów administracji publicznej muszą wynikać wprost z przepisów ustawowych. Wprowadzenie przez radę gminy norm proceduralnych dotyczących wydawania opinii przez komisję urbanistyczno-architektoniczną, które warunkują odstępstwa od ustaleń planu, stanowi naruszenie właściwości i jest niezgodne z zasadą wyłączności ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (14)

Główne

u.z.p. art. 27 § ust. 1

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.z.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 10 § ust. 1 pkt 6

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 5 § ust. 4

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § ust. 2 pkt 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 8 § ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 100

Ustawa o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

§ 10 ust. 3 uchwały ma charakter normy blankietowej. Przepis ten wprowadza dodatkowe, nieprzewidziane ustawą wymogi proceduralne. Rada gminy przekroczyła swoje kompetencje, wprowadzając normy proceduralne dotyczące opinii komisji urbanistyczno-architektonicznej.

Odrzucone argumenty

Uchwała ma charakter norm ogólnych, a dążenie do maksymalnej kazuistyki jest niewykonalne. Możliwość odstąpienia dotyczy jedynie gabarytu i formy architektonicznej budynków, a nie przeznaczenia terenu. Wymóg uzyskania opinii komisji urbanistyczno-architektonicznej ogranicza możliwość nadużywania odstępstw. Gmina ma prawo określać zasady kształtowania zabudowy i warunki, w których dopuszczalne jest odstąpienie od tych wymogów.

Godne uwagi sformułowania

norma blankietowa naruszenie właściwości zasada wyłączności ustawy kompetencje organów administracyjnych są z zasady wyznaczane ustawowo

Skład orzekający

Małgorzata Brachel - Ziaja

przewodniczący

Mariusz Kotulski

członek

Wojciech Jakimowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kompetencji organów samorządu terytorialnego przy tworzeniu aktów prawa miejscowego, w szczególności miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Zakres dopuszczalnych odstępstw od ustaleń planu i zasady ich wprowadzania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 2003 r., choć zasady interpretacji kompetencji organów pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii podziału kompetencji między radą gminy a ustawodawcą w zakresie tworzenia prawa miejscowego, co ma istotne znaczenie praktyczne dla procesu planowania przestrzennego i stabilności prawnej.

Rada Gminy nie może tworzyć prawa "na własnych zasadach" – sąd wyjaśnia granice kompetencji przy planowaniu przestrzennym.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 186/05 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Brachel - Ziaja /przewodniczący/
Mariusz Kotulski
Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Sentencja
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2006r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Brachel -Ziaja Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski AWSA Wojciech Jakimowicz (spr) Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2006r . sprawy ze skargi na § 10 ust. 3 uchwały Rady Gminy Czarny Dunajec z dnia 30 maja 2003 r. Nr VII/59/2003 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Czarny Dunajec stwierdza nieważność §10 ust. 3 uchwały Rady Gminy Czarny Dunajec z dnia 30 maja 2003 r., nr VII/59/2003
Uzasadnienie
Pismem z dnia 6 stycznia 2005 r. Wojewoda Małopolski złożył za pośrednictwem Gminy Czarny Dunajec skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na uchwałę Nr N/ll/59/2003 Rady Gminy Czarny Dunajec z dnia 30 maja 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Czarny Dunajec wnosząc o stwierdzenie nieważności § 10 ust. 3 uchwały względnie stwierdzenie nieważności § 10 ust. 3 in fine.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 30 maja 2003 r. Rada Gminy Czarny Dunajec podjęła uchwałę Nr VII/59/2003 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Czarny Dunajec. W § 10 ust. 3 uchwały postanowiono, iż "w przypadkach szczególnych, zwłaszcza w przypadku rozwiązań nowatorskich, o wysokich walorach estetycznych i nie stwarzających dysharmonii z otaczającym krajobrazem, ustala się możliwość odstąpienia od niektórych z określonych w planie wymogów w zakresie gabarytu i formy architektonicznej budynków, na podstawie opinii gminnej komisji urbanistyczno-architektonicznej, wyrażonej na wniosek wójta gminy".
Zdaniem skarżącego przepis powyższy ma charakter normy blankietowej, dopuszcza bowiem możliwość odstąpienia, w szczególnych przypadkach, od ustalonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia i zasad zabudowy i zagospodarowania terenów. Wątpliwości strony skarżącej budzi kwestia dopuszczalności zamieszczania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego tzw. norm blankietowych (otwartych), z których wynika możliwość odstąpienia od ustaleń zawartych w planie. Z jednej strony bowiem ustalenie i przeznaczenie zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, o czym stanowi art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 z późn. zm.) stanowiącej podstawę dla podjęcia kwestionowanej uchwały. Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się lokalne warunki, zasady i standardy kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym również linie zabudowy i gabaryty obiektów, a także maksymalnie lub minimalne wskaźniki intensywności zabudowy. W konsekwencji należałoby przyjąć za niedopuszczalne rozwiązania, zgodnie z którymi istnieje możliwość odstąpienia od ustaleń zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Z drugiej jednak strony skarżący podnosi, że należy mieć na uwadze, iż zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako aktu prawa miejscowego, mają charakter ogólny, a dążenie do ich maksymalnej kazuistyki jest nie tylko niewykonalne, ale także nie wydaje się być działaniem właściwym. Nie można bowiem wykluczyć, że w pewnych przypadkach zachodzi konieczność uszczegółowienia tych ogólnych norm poprzez uwzględnienie kwestii indywidualnych. Zdaniem strony skarżącej przyjmując (choćby tylko hipotetycznie) dopuszczalność zamieszczania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego tzw. norm otwartych, a zatem przyjmując, że dopuszczalne jest - zgodnie z § 10 ust. 3 zaskarżonej uchwały - odstąpienie w przypadkach szczególnych od ustaleń zawartych w miejscowym planie, stwierdzić trzeba, że w takiej sytuacji ocena tego, czy zachodzą przesłanki do takiego odstąpienia winna należeć do wójta gminy jako organu powołanego do wydawania pozwoleń na budowę.
Skarżący podnosi również, że wprowadzony w przywołanym zapisie § 10 ust. 3 wymóg zobowiązujący wójta gminy do wystąpienia do gminnej komisji urbanistyczno-architektonicznej z wnioskiem o wyrażenie opinii, stanowi dodatkową, nie wynikającą z ustawy, normę proceduralną. Norma ta z jednej strony obliguje wójta gminy do występowania do gminnej komisji urbanistyczno-architektonicznej o wyrażenie opinii, a z drugiej - przyznaje tejże komisji uprawnienia o charakterze opiniodawczym (a także - w przypadkach wskazanych w przywołanym zapisie obowiązek wyrażenia opinii przez tę komisję). Rozwiązanie takie budzi wątpliwości strony skarżącej z uwagi na to, że w ramach planu tworzy ono dodatkowe normy proceduralne. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym komisje urbanistyczno-architektoniczne są organami o charakterze doradczym, których powołanie jest fakultatywne. W opinii strony skarżącej, przyznanie komisji urbanistyczno-architektonicznej uprawnień do wydawania opinii jest stworzeniem norm proceduralnych, które nie znajdują oparcia w obowiązującym ustawodawstwie, a zatem brak jest podstaw prawnych do zamieszczenia ich w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.
Uzupełniająco strona skarżąca dodaje, iż także zgodnie obecnie obowiązującą ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 4 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 9 ustawy). Ponadto, w aktualnym stanie prawnym, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wójt gminy jest zobowiązany do powołania komisji urbanistyczno-architektonicznej. W odróżnieniu zatem od poprzednio obowiązującej regulacji, funkcjonowanie komisji urbanistyczno-architektonicznej jest obligatoryjne, a nie fakultatywne. Zarazem jednak, tak jak w poprzednim stanie prawnym, ustawodawca nie precyzuje zakresu uprawnień tego rodzaju komisji, stanowiąc jedynie, iż organ ten pełni funkcje doradcze. Wobec powyższego aktualne pozostają wątpliwości związane z przyznaniem komisji urbanistyczno-architektonicznej uprawnień o charakterze opiniodawczym.
W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności § 10 ust. 3 przedmiotowej uchwały, a gdyby Sąd nie uwzględnił wniosku o stwierdzenie nieważności § 10 ust. 3 w całości oraz uznał dopuszczalność zamieszczania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego tzw. norm blankietowych, wniósł o stwierdzenie nieważności § 10 ust. 3 in fine w zakresie słów: "na podstawie opinii gminnej komisji urbanistyczno-architektonicznej, wyrażanej na wniosek wójta gminy.
W skardze zawarto również informację, iż Wojewoda Małopolski wydał dnia 7 lipca 2003 r. rozstrzygnięcie nadzorcze Nr PN.II.0911/82/03 stwierdzające nieważność uchwały Nr N/ll/59/2003 Rady Gminy Czarny Dunajec z dnia 30 maja 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Czarny Dunajec w zakresie jej § 4 ust. 3 i ust. 4
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Czarny Dunajec stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona i wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutu, iż zapis § 10 ust. 3 zaskarżonej uchwały ma charakter normy blankietowej, podniesiono, że niezasadny jest pogląd skarżącego, iż przedmiotowy zapis w uchwale dopuszcza możliwość odstąpienia w szczególnych przypadkach od ustalonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia i zasad zabudowy i zagospodarowania terenów. Podniesiono, że kwestionowany zapis w żadnym przypadku nie dopuszcza możliwości odstąpienia od ustalonego w planie przeznaczenia terenu. Z treści zapisu wynika jednoznacznie, że możliwość odstępstwa może dotyczyć wyłącznie gabarytu i formy architektonicznej budynków, a więc tylko tej części ustaleń planu, które są przedmiotem regulacji § § 10-13 ustaleń planu. Stanowią one tylko niewielki wycinek ustalonych w planie zasad dotyczących zabudowy i zagospodarowania terenów. Kwestionowany zapis nie oznacza zatem dowolności w sposobie zagospodarowania terenu.
Podkreślono, że podważany zapis nie może być stosowany bez ograniczeń. Możliwość jego zastosowania przewidziano bowiem tylko "w przypadkach szczególnych, zwłaszcza w przypadku rozwiązań nowatorskich, o wysokich walorach estetycznych i nie stwarzających dysharmonii z otaczającym krajobrazem". Ponadto możliwość nadużywania odstępstw ogranicza wymóg uzyskania opinii komisji urbanistyczno-architektonicznej, wyrażonej na wniosek Wójta Gminy.
W ocenie organu, zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r., Nr 15, póz. 139 z późn. zmianami) gmina ma prawo określenia zakresu ustaleń planu miejscowego ("w planie ustala się w zależności od potrzeb"). Zatem ustalenie w planie m.in. zasad i standardów kształtowania zabudowy, w tym gabarytów obiektów nie jest obligatoryjne lecz fakultatywne. W rozpatrywanym przypadku gmina uznała za pożądane określenie zasad kształtowania formy architektonicznej zabudowy, w tym gabarytów budynków. Gmina uznała jednocześnie za celowe określenie sytuacji i warunków, w których dopuszczalna jest możliwość odstąpienia od tych wymogów. Przyjęcie takiego rozwiązania jest w przekonaniu gminy w pełni uprawnione, jeśli bowiem gmina nie jest zobligowana do ustalenia w planie "sztywnych" zasad kształtowania zabudowy, to ma także prawo określić sytuacje, w których stosowanie przyjętych zasad nie będzie bezwzględnie obowiązujące.
Podzielono w odpowiedzi na skargę stanowisko skarżącego, iż "należy mieć na uwadze, że zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako aktu prawa miejscowego mają charakter ogólny, a dążenie do ich maksymalnej kazuistyki jest nie tylko niewykonalne, ale także nie wydaje się być działaniem właściwym. Nie można bowiem wykluczyć, że w pewnych przypadkach zachodzi konieczność uszczegółowienia tych norm ogólnych poprzez uwzględnienie kwestii indywidualnych".
Wskazano w odpowiedzi na skargę, że wniosek o stwierdzenie nieważności § 10 ust. 3 In fine uchwały w zakresie słów: "na podstawie opinii gminnej komisji urbanistyczno-architektonicznej, wyrażonej na wniosek wójta gminy" pozostaje w sprzeczności z wcześniejszą argumentacją strony skarżącej, twierdzącej, iż stosowanie w planie norm otwartych, tzw. "blankietowych" jest niedopuszczalne. Uwzględnienie wniosku w powyższym zakresie doprowadziłoby bowiem do sytuacji, w której kwestionowany zapis faktycznie stałby się normą blankietową.
Ponadto wskazano, że wymóg uzależniający odstąpienie od określonych warunków od uzyskania opinii komisji urbanistyczno-architektonicznej na wniosek wójta gminy jest niezwykle ważny dla prawidłowego funkcjonowania i stosowania spornego zapisu. Wymóg ten jest elementem zapewniającym możliwość merytorycznej oceny zasadności dopuszczenia odstępstwa od niektórych warunków określonych w planie. Podkreślono, że komisja urbanistyczno-architektoniczna, jako posiadający umocowanie ustawowe organ doradczy wójta gminy, jest praktycznie jedynym organem mogącym dokonać obiektywnej, merytorycznej oceny jakości rozwiązań projektowych i celowości dopuszczenia odstępstw. Do takiej merytorycznej oceny nie jest uprawniony organ właściwy w sprawach wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Stwierdzenie nieważności zapisu w części dotyczącej opinii komisji urbanistyczno-architektonicznej uniemożliwiłoby zatem dokonanie merytorycznej oceny rozwiązań projektowych i mogłoby doprowadzić do zbyt daleko idącej dowolności w stosowaniu przepisu, co nie było intencją organów gminy uchwalających plan miejscowy.
W odpowiedzi na skargę wskazano wreszcie, że z ustaleń planu wynika, iż projektowane obiekty budowlane winy spełniać wymogi określone w planie, w tym w zakresie formy architektonicznej i gabarytów obiektów. Jeżeli projektowany obiekt odpowiada tym wymogom, nie są przewidziane żadne dodatkowe wymagania proceduralne. Gmina uważa natomiast, iż rozwiązanie dopuszczające możliwość odstąpienia (w określonych sytuacjach i na określonych warunkach) powinno być uzależnione od spełnienia dodatkowych wymogów formalnych (w tym przypadku uzyskania stosownej opinii). Jeżeli dla inwestora lub projektanta procedura związana z jej uzyskaniem będzie postrzegana jako uciążliwa i niepożądana - może zrezygnować z jej podjęcia, projektując obiekt spełniający wszystkie określone w planie wymogi w zakresie kształtowania formy zabudowy. Kwestionowany przepis zakłada, że jeżeli inwestor (projektant) ma istotne powody dla wnioskowania o możliwości odstąpienia od "standardowych" rozwiązań, to jest gotów poddać swe propozycje ocenie komisji, co jest jedynym rozwiązaniem umożliwiającym dokonanie merytorycznej oceny proponowanych rozwiązań.
Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2006 r. strona skarżąca nie stawiła się. Za stronę przeciwną stawili się pełnomocnicy - radca prawny M. W., kierownik referatu budownictwa A. C. oraz autor planu zagospodarowania przestrzennego J. B.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t. jedn.: Dz.U. z 1999 r., nr 15, poz. 139.Z późn. zm.).
Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie był zaskarżony przez organ nadzoru § 10 ust. 3 uchwały Nr N/ll/59/2003 Rady Gminy Czarny Dunajec z dnia 30 maja 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Czarny Dunajec.
Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części stanowi naruszenie trybu postępowania oraz właściwości organów określonych w art. 18 ustawy.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego (art. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym) uchwalanym przez organ stanowiący gminy, tj. radę gminy. Zakres treści planu nie został precyzyjnie określony w przepisach ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, nie ulega jednak wątpliwości, że organ uchwalający plan nie jest umocowany do stanowienia w zakresie kompetencji organów administracji. Przede wszystkim bowiem normy prawne, które regulują zarówno podstawy, jak i kierunki i cele działania administracji nie mogą być w państwie praworządnym, w którym obowiązuje zasada trójpodziału władz, stanowione przez nią samą. Po drugie wyłącznie do materii ustawowej w zakresie prawa administracyjnego należy ustalanie obowiązków i praw obywateli i ich sytuacji wobec państwa, regulowanie organizacji aparatu państwowego i kompetencji organów administracji. Po trzecie należy podzielić pogląd, że ustawa nie może dopuszczać do normowania w przepisach rangi podustawowej zakresu i form stosowania władczej ingerencji w konstytucyjnie gwarantowane prawa i wolności obywateli oraz kompetencji organów państwa w tej mierze, a przepisy podustawowe, wydane z upoważnienia ustawy i w celu jej wykonania, mogą stanowić jedynie dopełnienie tych podstaw, zawierając szczegółowe, niezasadnicze elementy regulacji prawnej (zob.: orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 1997 r., K 25/97, publ.: OTK z 1997 r., nr 3-4, poz. 35). W konsekwencji należy przyjąć, że dekodowanie norm kompetencyjnych może mieć miejsce wyłącznie na gruncie przepisów rangi ustawowej. W literaturze (zob.: J. Zimmermann: Prawo administracyjne, Kraków 2005, s. 120) i orzecznictwie nie budzi wątpliwości teza, że wyłącznym i jedynym źródłem norm kompetencyjnych, a co za tym idzie również i kompetencji administracyjnych mogą być akty rangi ustawowej. Zakaz subdelegacji, tj. zakaz przekazywania sobie kompetencji przez same organy administracyjne bez specjalnego upoważnienia ustawowego wynika właśnie stąd, że kompetencja organów administracyjnych jest z zasady wyznaczana ustawowo i należy do tzw. materii ustawowej, czyli do obszaru, który nie może być regulowany aktami niższego rzędu. Wynika to z podstaw demokratycznego państwa prawa determinujących cele, istotę i role administracji publicznej i prawa administracyjnego, w tym z .zasady wyłączności ustawy. W najnowszym orzecznictwie podkreśla się, że normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny i wskazuje na zakaz dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2005 r., IV SA/Wr 807/04, publ. OSS z 2005 r., nr 2, poz. 43). Normy kompetencyjnej nie można domniemywać i konstruować w drodze wykładni prawa, musi być ona wyraźnie w ustawie określona (zob.: uchwała NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., FPS 2/04, publ.: ONSiWSA z 2005 r., nr 1, poz. 1, J. Trzciński: Glosa do uchwały SN z dnia 4 lipca 2001 r, III ZP 12/01, publ.: Rzeczpospolita z 2001 r., nr 12, s. 5). Pojawienie się jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia określonej kompetencji (w znaczeniu upoważnienia do działania) powinno być - w konsekwencji realizacji zasady wyłączności ustawy - równoznaczne ze stwierdzeniem braku tej kompetencji.
Uwagi powyższe należy odnieść do treści art. 5 ust. 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym organy samorządu terytorialnego mogą powoływać komisje urbanistyczno-architektoniczne, jako organy doradcze w sprawach zagospodarowania przestrzennego, ustalając ich regulamin, określający organizację oraz zasady działania tych komisji. Mając na uwadze z jednej strony okoliczność, że organizacja oraz zasady działania komisji urbanistyczno-architektonicznych nie są regulowane w drodze aktów o randze ustawy, lecz w drodze regulaminów ustalanych przez organy samorządu terytorialnego, a z drugiej strony uwzględniając fakt, że ustawodawca nie przewidział kompetencji komisji urbanistyczno-architektonicznych w zakresie wydawania opinii warunkujących odstąpienie od ustaleń przyjętych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ani też kompetencji wójta (burmistrza, prezydenta) do występowania z wnioskami o wydanie opinii przez komisje urbanistyczno-architektoniczne, wprowadzenie do treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kompetencji wskazanych § 10 ust. 3 uchwały Nr VII/59/2003 Rady Gminy Czarny Dunajec z dnia 30 maja 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Czarny Dunajec należy ocenić jako działanie podjęte z naruszeniem właściwości Rady Gminy w Czarnym Dunajcu i w związku z tym jako nielegalne.
Należy podkreślić, że przepis § 10 ust. 3 uchwały Nr VII/59/2003 Rady Gminy Czarny Dunajec z dnia 30 maja 2003 r. stanowi integralną całość (także pod względem technicznym jest to jedno zdanie), a to z kolei powoduje, że stwierdzenie niezgodności z prawem zawartej w nim regulacji obliguje do wyeliminowania w całości § 10 ust. 3 cytowanej uchwały.
W odniesieniu do kwestii dopuszczalności zamieszczania w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego norm blankietowych należy w pierwszej kolejności zasygnalizować, że art. 94 Konstytucji stanowi, iż organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, a zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Ustrojodawca dopuszcza zatem udzielanie upoważnień prawodawczych mniej szczegółowych - niż ma to miejsce w stosunku do upoważnień wymaganych dla rozporządzeń - które nie determinują treści aktu wydawanego na ich podstawie i pozostawia upoważnionym organom większy zakres swobody. Powiązanie aktów prawa miejscowego z ustawą może być zatem bardziej luźne niż w przypadku rozporządzeń i chociaż - tak, jak rozporządzenia, akty prawa miejscowego mają charakter wykonawczy w stosunku do ustaw, to nie są one ściśle wykonawcze w stosunku do ustawy w takim samym znaczeniu, jak rozporządzenia. Wynika to z zasady samodzielności samorządu, która wyklucza możliwość zepchnięcia go wyłącznie do pozycji organu ściśle wykonawczego (D. Dąbek: Prawo miejscowe samorządu terytorialnego, Bydgoszcz-Kraków 2003, s. 74). Upoważnienie generalne (delegacja generalna, norma blankietowa), daje jedynie prawną możliwość wydania aktu prawa miejscowego, z określeniem w sposób ogólny zakresu regulacji lub warunków, jakie muszą być spełnione, lecz bez przesądzania o treści norm, które mają zostać ustanowione. W tym kontekście należy rozpatrywać treść art. 10 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Stwierdzić przede wszystkim należy, że wyliczenie w art. 10 ustawy materii podlegających regulacji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ma charakter enumeratywny, a tym samym wyklucza dopuszczalność określania przedmiotu regulacji przez radę gminy. Rada gminy była związana granicami przedmiotowymi wyznaczonymi przez ustawę o zagospodarowaniu przestrzennym i samodzielnie mogła określać treść regulacji objętej planem wyłącznie w granicach ustawowego upoważnienia zawartego w art. 10 ustawy. W literaturze wyrażono zasadny pogląd, że wyjście poza katalog spraw określonych w przepisie rangi ustawowej oznaczałoby wydanie aktu normatywnego z naruszeniem granic ustawowego upoważnienia i akt taki w związku z tym dotknięty byłby wadą nieważności, albowiem nie mieściłby się w konstytucyjnym porządku, a w szczególności w konstytucyjnie określonym systemie źródeł powszechnie obowiązującego prawa. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest bowiem aktem prawa miejscowego w rozumieniu Konstytucji i z tego względu musi on odpowiadać wymogom określonym w art. 94 Konstytucji (zob.: M. Szewczyk w: Z. Leoński i M. Szewczyk: Zasady prawa budowlanego i zagospodarowania przestrzennego, Bydgoszcz-Poznań 2002, s. 87). Z drugiej jednak strony charakter poszczególnych wymogów, jakie powinien realizować miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został istotnie zróżnicowany pod względem stopnia ich szczegółowości (w planie miejscowym miały być określane np.: przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania, zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, szczególne warunki zagospodarowania terenów, w tym zakaz zabudowy, wynikające z potrzeb ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego, zasobów wodnych i zdrowia ludzi, prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz ochrony gruntów rolnych i leśnych), co - niezależnie od oceny treści cytowanego art. 10 ustawy nie należącej do kompetencji sądu administracyjnego -nie wykluczało zamieszczania w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego tzw. norm blankietowych rozumianych jako takie normy, które - w przeciwieństwie do norm o treści merytorycznej - jedynie określają, w jaki sposób mają być określone czyny przez normę nakazane czy zakazane do spełnienia (zob. A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński: Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s. 82).
Zaskarżony § 10 ust. 3 uchwały Nr VII/59/2003 Rady Gminy Czarny Dunajec z dnia 30 maja 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Czarny Dunajec jest wynikiem naruszenia właściwości przez Radę Gminy w Czarnym Dunajcu i uzasadnia zatem zastosowanie art. 27 ust. 1 cyt. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a co za tym idzie uchwała powyższa w zakresie ustaleń § 10 ust. 3 podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).
Zgodnie z treścią art. 100 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, postępowanie sądowe w niniejszej sprawie jest wolne od opłat sądowych.
Art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia-2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie znajduje zastosowania, gdyż rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej uchwały jest zbędne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI