II SA/Kr 180/24

II SA/Kr 180/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Paweł Darmoń
Sebastian Pietrzyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145  par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 11 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie z dnia 10 listopada 2023 roku, znak: SKO.GN/4160/115/2021 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz B. sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. Spółka z o.o. z siedzibą w K. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 11 stycznia 2024 roku, znak: SKO.GN/4160/93/2023 utrzymujące w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 listopada 2023 r. nr SKO.GN/4160/52/2021 o odmowie wszczęcia na wniosek B. Spółka z o.o. z siedzibą w K. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa znak: GS-09.6826.3.9.2012.MN z dnia 13 kwietnia 2012 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], objętej KW nr [...] - na rzecz A. i M. K..
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach.
Prezydent Miasta Krakowa decyzją znak: GS-09.6826.3.9.2012.MN z dnia 13 kwietnia 2012 r. orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], objętej KW nr [...] - na rzecz A. i M. K..
W dniu 5 marca 2021 r. B. Spółka z o.o. z siedzibą w K. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego T. K. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, oparty na treści art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Strona podniosła, że decyzja ta rażąco narusza prawo. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Dotyczy ona nieruchomości, która została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze z dnia 25 maja 1976 r. nr DZGT II 630/1/75/76.
Jak dalej podniosła wnioskująca Spółka stosownie do art. 3 ust. 3 powołanej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. decyzja z 13 kwietnia 2012 r. nie mogła naruszać praw osób trzecich. Tymczasem decyzja ta narusza prawa wnioskodawcy w stopniu rażącym. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. I i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, a w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym B. Sp. z o.o. (dawniej działająca jako L. spółka akcyjna z siedzibą w K. a jeszcze wcześniej jako [...] L. S.A. w likwidacji) winna zostać powiadomiona o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W ocenie Wnioskodawcy, zadysponowanie nieruchomością na inny cel, bez zawiadomienia poprzedniego właściciela o tym zamiarze jest działaniem niezgodnym z prawem, które narusza interesy wywłaszczonego. Z dyspozycji przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika obowiązek poinformowania przez Skarb Państwa byłych właścicieli nieruchomości o tym, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna dla realizacji celu jej wywłaszczenia, a co za tym idzie istnieje możliwość jej zwrotu. Niepoinformowanie byłych.: właścicieli, a co za tym idzie niezwrócenie nieruchomości ma charakter bezprawny i powoduje odpowiedzialność odszkodowawczą. Skarb Państwa ma bowiem prawny obowiązek zawiadomienia byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości o zaistnieniu okoliczności mających wpływ na sferę ich uprawnień i obowiązków.
Jak podkreśliła Wnioskująca, przez prawa osób trzecich o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego własności nieruchomości, należy rozumieć również roszczenie podmiotu wywłaszczonego lub jego następcy prawnego o zwrot nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Innymi słowy, decyzja taka nie mogłaby być wydana wówczas, kiedy naruszałoby to prawo podmiotu wywłaszczonego do zwrotu nieruchomości, która stała się zbędna na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie może mieć miejsca przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z pominięciem ww. praw przysługujących wywłaszczonemu. Podmiot wywłaszczający jest zobowiązany przed dokonaniem zmiany sposobu wykorzystania nieruchomości zwrócić się do poprzedniego właściciela z pytaniem, czy jest zainteresowany jej odzyskaniem. Dopiero gdy osoba ta nie wyrazi woli odzyskania wywłaszczonej nieruchomości, podmiot wywłaszczający może przeznaczyć nieruchomość na inne cele. Rozstrzygnięcie o zasadności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu uwłaszczeniowym, bowiem do osób trzecich o których traktuje art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości należy zaliczać także poprzedniego właściciela nieruchomości wywłaszczonej.
Stosownie do wystosowanego przez Kolegium wezwania o wykazanie interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności ww. decyzji, Wnioskodawczyni poinformowała, że teren stanowiący obecnie działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] stanowił własność B. (dawniej działająca jako L. spółka akcyjna z siedzibą w K. , a jeszcze wcześniej jako [...] L. S.A. w likwidacji) przed wywłaszczeniem dokonanym na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze z dnia 25 maja 1076 r. (znak: DZGT II 630/1/75/76) na okoliczność tę przedstawiono kopię decyzji. Ponadto wskazano, że również w treści decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 stycznia 2021 r. o odmowie zwrotu części działki nr [...], potwierdza się że Wnioskodawca był poprzednim właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem niniejszej sprawy. Przedłożono także odpis pełny z KRS dla B. Sp. z o.o. oraz dla L. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. dla potwierdzenia, że Wnioskująca spółka powstała w wyniku przekształcenia L. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. (dawniej [...] L. S.A. w likwidacji, a jeszcze wcześniej [...] L. Towarzystwo A.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 13 listopada 2023 r. nr SKO.GN/4160/52/2021 orzekło o odmowie wszczęcia na wniosek B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa znak: GS-09.6826.3.9.2012.MN z dnia 13 kwietnia 2012 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], objętej KW nr [...] - na rzecz A. i M. K.. W uzasadnieniu podniesiono, że legitymację do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności na wniosek ma podmiot, który twierdzi, że decyzja wadliwa dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku (art. 28 kpa). Treścią pojęcia interesu prawnego na gruncie prawa administracyjnego jest wyłącznie publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, z uwagi na fakt, iż orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej.
Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie, przy ocenie występowania interesu prawnego uwzględniać należy, że Wnioskodawca domaga się stwierdzenia nieważności ww. decyzji znak: S-09.6826.3.9.2012.MN z dnia 13 kwietnia 2012 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] na rzecz A. i M. K., wskazując, że decyzja ta wydana została z naruszeniem jego uprawnień - jako osoby trzeciej - poprzedniego właściciela ww. nieruchomości, (tu rozumianych przez Wnioskodawcę, jako prawa osób trzecich, o jakich mowa w art. 3 ust. 3 tej ustawy) wyrażających się w roszczeniu pomiotu wywłaszczonego lub jego następcy prawnego o zwrot nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniu. Źródła swego interesu prawnego do żądania wszczęcia niniejszego postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wnioskodawczyni upatruje zatem w treści art. 3 ust. 3 ww. ustawy w związku przysługującym jej na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. roszczeniem o zwrot nieruchomości, którego nie wykorzystała w toku tamtejszego postępowania, wobec wadliwego niezawiadomienia organu o prawie zgłoszenia ww. roszczenia.
Co do zasady, Kolegium zgodziło się z Wnioskującą, że przy ocenie jej interesu prawnego do złożenia niniejszego wniosku i udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. decyzji (jako wpływającej na jej uprawnienia i obowiązki) uwzględniać należy nie tylko ww. przepisy art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 poz. 83), zwanej dalej "ustawą", ustalające formalny krąg stron postępowania, lecz również treść art. 3 ust. 3 ww. ustawy przekształceniowej z którego wynika, że decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza praw osób trzecich.
Jak się wskazuje w orzecznictwie możliwe jest dwojakie rozumienie przytoczonego w art. 3 ust. 3 ww. ustawy zwrotu: "nie narusza prawa osób trzecich". Po pierwsze, może on oznaczać zastrzeżenie, że przekształcenie nie może nastąpić, jeżeli naruszałoby to prawa osób trzecich. Po drugie zaś, możliwa jest interpretacja, według której fakt dokonania przekształcenia nie przeszkody do dochodzenia swych praw przez osoby trzecie. Również przy uwzględnieniu ww. interpretacji treści art. 3 ust. 3 ustawy, Wnioskodawca nie może skutecznie wywodzić swego interesu prawnego do wszczęcia ww. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przekształceniowej. Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z regulacją art. 136 ust. 7 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 tj.) przywoływane roszczenie o zwrot nieruchomości uległo przedawnieniu.
W myśl art. 136 ust. 3 u.g.n , poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Strona wykazuje w swym wniosku negatywne skutki zaniechania przez organ przed wydaniem skarżonej decyzji zawiadomienia Jej poprzednika prawnego (poprzedniego właściciela ww. działki o prawie zgłoszenia żądania zwrotu nieruchomości ) i z tego tytułu wywodzi potrzebę ochrony swych praw jako następcy prawnego, i z tytułu posiadania ww. uprawnienia do żądania zwrotu ww. nieruchomości wywodzi swój interes prawny w stwierdzeniu nieważności tej decyzji, jednak pomija istotną cześć regulacji art. 136 ust. 7 u.g.n. , która wskazuje, że uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Przepis art. 136 ust. 7 u.gn. dodany został przez art. 1 pkt 1 lit.f ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. (Dz.U. z 2019 r.poz.801) zmieniającej nin. ustawę o zmieniającej ustawę o gospodarce nieruchomości z dniem 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej albo gdy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. Z art. 5 ustawy zmieniającej wynika, że ustawa ta wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Ogłoszenie nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2019 r. co ma ten skutek, że wniosek o zwrot nieruchomości mógł być złożony najpóźniej do dnia 14 maja 2020 r. Do tej daty przedłużono zatem podmiotom, takim jak m.in. Wnioskodawczyni okres, w którym przysługuje im roszczenie o zwrot ww. nieruchomości. Należy przyjąć zatem, że w tym okresie Wnioskodawczyni mogłaby, jako uprawniona dysponentka ww. roszczenia, wywodzić swój interes prawny do żądania wszczęcia nadzwyczajnego trybu nieważnościowego w celu wyeliminowania kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego i tym samym, spowodowania (jak żąda) uwzględnienia jej roszczeń o zwrot nieruchomości.
Podkreślono, że przywoływany przez Wnioskodawcę interes prawny do wszczęcia na jej wniosek z dnia 5 marca 2021 r. niniejszego postępowania nadzwyczajnego, opierany na treści art. 3 ust. 3 ustawy w zw. z art. 136 ust. 3 u.gn. zdezaktualizował się. O ile bowiem ujawnienie ww. roszczeń przed wydaniem ww. decyzji o przekształceniu praw, wszczęcie postępowania o zwrot nieruchomości w celu dochodzenia ww. roszczenia mogłoby mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie przekształcenia, tj. w okresie w którym nie przedawniło się ww. roszczenie o zwrot, o tyle obecnie, wobec upływu terminu przedawnienia do skorzystania z ww. roszczenia, Strona nie może skutecznie wywodzić swoich uprawnień do ww. nieruchomości.
Mając na względzie powyższe, Kolegium stwierdziło, że Wnioskodawczyni nie wykazała istnienia interesu prawnego do złożenia w dniu 5 marca 2021 r. wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji i uczestniczenia w takim postępowaniu w charakterze strony.
Spółka B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego P. W. B. w ustawowym terminie złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Kolegium.
Zarzucono, że termin do składania wniosków o zwrot wywłaszczonych nieruchomości nie upływał w dniu 14 maja 2020 r. W związku bowiem z wprowadzaniem stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii, doszło do zawieszenia biegu terminu z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kwestie związane z zawieszeniem biegu terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulował art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W konsekwencji tej regulacji termin ten upływał zatem 25 lipca 2020 r. względnie najwcześniej w dniu 7 lipca 2020 r. Ponadto wnioskodawca w dniu 7 lipca 2020 r. złożył wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, co wykazano w piśmie z dnia 8 lipca 2021 r. złożonym w niniejszej sprawie. Wniosek ten wpłynął zatem we wskazanym wyżej terminie do jego złożenia i roszczenie o zwrot nie wygasło ani nie "przedawniło się ". W związku z powyższym argumentacja organu mająca świadczyć o braku interesu prawnego wnioskodawcy w niniejszej sprawie jest bezzasadna.
Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 11 stycznia 2024 roku utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 listopada 2023 r.
W uzasadnieniu wskazano, że Na wstępie podkreślić należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest trybem szczególnym, nadzwyczajnym, pozwalającym na odstąpienie od jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego określonej w art. 16 k.p.a.,t.j. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wszczęcie takiego postępowania może być poprzedzone wnioskiem strony, bądź też może być wszczęte z urzędu. Właściwy w sprawie organ w pierwszej kolejności ma obowiązek ustalić, czy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest dopuszczalne.
Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może mieć charakter przedmiotowy jak i podmiotowy. Niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi w szczególności, gdy strona wystąpi z żądaniem stwierdzenia nieważności nie decyzji administracyjnej, a innej formy działalności administracji, np. umowy cywilnej, gdy żąda stwierdzenia nieważności decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie są znane organowi treść uzasadnienie i okoliczności wydania decyzji, nie istnieje dokumentacja dotycząca decyzji dotkniętej wadą nieważności, czy też żądanie zostało oparte na przesłankach stanowiących podstawę do uruchomienia innych trybów nadzwyczajnych. Natomiast przyczynami podmiotowymi niedopuszczalności są: brak zdolności prawnej, brak legitymacji po stronie Wnioskodawcy. Niedopuszczalność postępowania powoduje konieczność podjęcia rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania. Przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 1997 r., (sygn. III SA 1802/95): "Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (...) ma miejsce wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu."
W przedmiotowej sprawie, Wnioskodawca domaga się stwierdzenia nieważności ww. decyzji znak: S-09.6826.3.9.2012.MN z dnia 13 kwietnia 2012 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] na rzecz A. i M. K..
Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 poz. 83), zwanej dalej "ustawą"
Jak wynika z treści art. 1 ust. 1 , ust. la i ust. 2 tej ustawy zasadą pozostaje, że to użytkownik wieczysty, której dotyczy postępowanie jest jedynym podmiotem uprawnionym do wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (tj. osoby fizycznej prawne) będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego; spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży, a także następcy prawni użytkowników wieczystych osób, o których mowa w ust. 1 i la ustawy). Przepis art. 2 tej ustawy reguluje zaś krąg stron, ze względu na współużytkowanie wieczyste. Określenie w ten sposób, w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r., kręgu podmiotów, które mogą wystąpić z wnioskiem o przekształcenie, wpływa w sposób bezpośredni na zakres podmiotowy prowadzonego postępowania. Inne podmioty - poza użytkownikami wieczystymi (w przypadkach określonych w art. 1 i art. 2 ) nie dysponują przymiotem strony tego postępowania.
Kolegium w zaskarżonym postanowieniu zwróciło uwagę, że konsekwencją przepisu art. 3 ust. 3 ustawy jest brak możliwości przekształcenia, w razie gdyby naruszałoby to prawa osób trzecich. Nie ulega wątpliwości, że przekształcenie użytkowania wieczystego we własność nie może nastąpić wówczas, gdy nieruchomość objęta jest prawem podmiotowym bezpośrednim - prawem własności innej osoby. Oznacza to, że wykluczone byłoby więc pozytywne i skuteczne dla wnioskodawcy lub jego następcy prawnego rozpatrzenie wniosku o przekształcenie, w przypadku, gdyby osoba trzecia nabyła własność nieruchomości. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie nie budzi wątpliwości, że przepis art. 3 ust. 3 ustawy dotyczy również osób, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub obligacyjne wobec użytkownika wieczystego, ale treść tego przepisu oznacza także, że osoby roszczące sobie prawa do danej nieruchomości, kwestionujące prawidłowość nabycia jej własności przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, nie mogą zostać pozbawione swoich roszczeń. Ujawnienie się zaś ich przed wydaniem decyzji przekształceniowej i wszczęcie postępowania w celu ich dochodzenia, powinno skutkować zawieszeniem postępowania w sprawie przekształcenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 3014/13; z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1452/16; z dnia 14 kwietnia 2017 r., sygn. aktl OSK 1613/15 i z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 3194/14).
Znamiennym jest, że decyzją nr 5 z dnia 29 stycznia 2021 r. znak GS-11.6821.151.2020.KB Prezydent Miasta Krakowa odmówił w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrotu części działki nr [...] o pow. 36m2, obręb [...] jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonej działki nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz B. Sp. z o.o. w K. , a Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 12 marca 2021 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Z kolei skarga Spółki została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 589/21.
Powyższa nieruchomość nie jest zatem objęta prawem podmiotowym innej osoby, a Wnioskodawcy nie przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub obligacyjne wobec użytkownika wieczystego, co w konsekwencji prowadzi do wniosku co do braku legitymacji Spółki do wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 13 kwietnia 2012 r.
Niezależnie od powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymuje pogląd, że przywoływane roszczenie o zwrot nieruchomości jest nieaktualne.
W myśl art. 136 ust. 3 u.g.n , poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Strona wykazuje w swym wniosku negatywne skutki zaniechania przez organ przed wydaniem skarżonej decyzji zawiadomienia Jej poprzednika prawnego (poprzedniego właściciela ww. działki o prawie zgłoszenia żądania zwrotu nieruchomości ) i z tego tytułu wywodzi potrzebę ochrony swych praw jako następcy prawnego, i z tytułu posiadania ww. uprawnienia do żądania zwrotu ww. nieruchomości wywodzi swój interes prawny w stwierdzeniu nieważności tej decyzji, jednak pomija istotną cześć regulacji art. 136 ust. 7 u.g.n. , która wskazuje, że uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Przepis art. 136 ust. 7 u.gn. dodany został przez art. 1 pkt 1 lit.f ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. (Dz.U. z 2019 r.poz.801) zmieniającej nin. ustawę o zmieniającej ustawę o gospodarce nieruchomości z dniem 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej albo gdy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. Z art. 5 ustawy zmieniającej wynika, że ustawa ta wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Ogłoszenie nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2019 r. co ma ten skutek, że wniosek o zwrot nieruchomości mógł być co do zasady złożony najpóźniej do dnia 14 maja 2020 r.
Mając na uwadze zarzuty Strony skarżącej, należy zauważyć, że w dniu 8 marca 2020 r., w związku z zagrożeniem rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem SARS-CoV-2, weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej powoływana jako "uCOVID-19". Ustawodawca zdecydował powołanym aktem prawnym wprowadzenie szczególnych rozwiązań, umożliwiających podejmowanie działań minimalizujących zagrożenie dla zdrowia publicznego, które miały stanowić uzupełnienie podstawowych regulacji. Z dniem 31 marca 2020 r. dokonano, na podstawie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) zmian w ww ustawie z dnia 2 marca 2020 r. poprzez dodanie m.in. art. 15zzr ust. 1 w brzmieniu: w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem;
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki;
3) przedawnienia;
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i
wierzytelności, a także popadniecie w opóźnienie;
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony;
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
W powołanym przepisie ustawodawca określił więc, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 następuje wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i dokonuje się zawieszenia tych terminów, które rozpoczęły już bieg. Powołany art. 15zzr ust. 1 został dodany do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r., która w tym dniu weszła w życie. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 433) i obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491).
W związku z tym z dniem 14 marca 2020 roku nastąpiło wstrzymanie, (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia z dnia 5 października 2021 roku, sygn. I OSK 456/21) wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i zawieszenie tych terminów, które rozpoczęły swój bieg. Następnie zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875) uchylono art. 15 zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r., a terminy zaczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy to jest od dnia 24 maja 2020 r.
W związku z tym termin do złożenia wniosku upłynął z dniem 7 lipca 2020 roku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 209/23).
W rozpatrywanej sprawie wniosek z dnia 7 lipca 2020 r. o zwrot nieruchomości nadany został przez Wnioskodawcę za pośrednictwem operatora pocztowego i wpłynął do Starostwa Krakowskiego w dniu 13 lipca 2020 r. (następnie został przekazany Prezydentowi Miasta Krakowa w dniu 24 lipca 2020 r.). W świetle art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi, a zatem wpływ pisma do Organu (nawet niewłaściwego) po upływie daty 7 lipca 2020 r. sprawia, że nie został zachowany termin do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, a zatem stanowisko Kolegium przedstawione w zaskarżonym postanowieniu z dnia 13 listopada 2023 r. jest co do zasady prawidłowe - przy uwzględnieniu wskazanych powyżej okoliczności. Należy zatem podzielić pogląd, że przywoływany przez Spółkę interes prawny do wszczęcia na jej wniosek z dnia 5 marca 2021 r. niniejszego postępowania nadzwyczajnego, opierany na treści art. 3 ust. 3 ustawy w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. zdezaktualizował się. Ponadto postępowanie o zwrot nieruchomości w celu dochodzenia roszczenia zostało zakończone decyzją odmowną, a Spółka nie może skutecznie wywodzić swoich uprawnień do ww. nieruchomości.
Mając na względzie powyższe, Kolegium stwierdziło, że Wnioskując Spółka nie wykazała istnienia interesu prawnego do złożenia w dniu 5 marca 2021 r. wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji i uczestniczenia w takim postępowaniu w charakterze strony.
Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła B. Spółka z.o.o. z siedzibą w K. zarzucając naruszenie:
1/ art. 149 § 1, 2 i 3 K.p.a. i art.148 § 2 K.p.a. w zw. z art. 147 K.p.a. i art.138 § 1 pkt 1 w związku art. 144 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 28 K.p.a. oraz art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i art. 136 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, iż Prezydent Miasta Krakowa mógł odmówić wznowienia postępowania z uwagi na rzekomy brak legitymacji B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. , podczas gdy w wypadku przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. weryfikacja przymiotu strony może się odbywać dopiero w trakcie wznowionego postępowania, przymiot strony, w wypadku wniosku opartego o taką przesłankę można więc badać dopiero po wznowieniu postępowania a samo twierdzenie wnioskodawcy, że winien być stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną, ale został bez swojej winy pominięty, skutkować musi wszczęciem postępowania, tj. jego wznowieniem,
2/ art. art. 9 i 28 K.p.a. oraz art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i art. 136 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, iż B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. rzekomo nie była i nie jest stroną postępowania i rzekomo nie służy jej legitymacja do złożenia wniosku o wznowienia postępowania, podczas gdy spółka ta była właścicielem wywłaszczonej nieruchomości i winna zostać powiadomiona o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu jak również winna zostać powiadomiona o postępowaniu uwłaszczeniowym i jako właściciel wywłaszczonej nieruchomości interes prawny, w rozumieniu art. 28 K.p.a., aby być traktowany jako strona we wszystkich postępowaniach dotyczących wywłaszczonej nieruchomości, które mogą uniemożliwić lub utrudnić realizację roszczenia o jej zwrot.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Organ podnosi, że w odniesieniu do strony skarżącej, która domaga się wznowienia tego postępowania powołując się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4, zachodzi oczywistość braku przymiotu strony, postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W ocenie organu, strony tego postępowania zdefiniowane są przepisami art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1314 z późn. zm.), do których nie należy skarżąca spółka. Strona skarżąca swoje roszczenia opiera o fakt, domagania się przez nią zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (działki objętej postępowaniem) jako niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia.
W ocenie sądu skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.
Przepis art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 775 ze zm.) – dalej jako "K.p.a" stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z kolei przepis art. 149 k.p.a. przesądza, iż wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).
Postępowanie administracyjne po wpłynięciu podania o wznowienie postępowania jest podzielone na dwie fazy. W pierwszej fazie, organ bada czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz 154a oraz, czy zostało ono wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. a także czy wnoszący poddanie jest stroną tego postępowania. Negatywna weryfikacja którejkolwiek z tych przesłanek tj. stwierdzenie, że podanie nie pochodzi od strony, nie jest oparte na przyczynie wznowienia wskazanej w art. 145 § 1 K.p.a. oraz 154a K.p.a. lub też jest spóźnione, uprawnia organ do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 K.p.a.
Kwestią dyskusyjną jest uprawnienie do badania przez organ przymiotu strony na tym wczesnym, wstępnym etapie, w sytuacji, kiedy wnoszący podanie o wznowienie postępowanie powołuje się na brak swojego udziału w postępowaniu a więc powołuje się na zaistnienie przesłanki wznowieniowej, co samo w sobie (oprócz zachowania terminu do wniesienia podania) obliguje organ do wznowienia postępowania. W orzecznictwie dominującym jest pogląd, że wniesienie podania o wznowienie postępowania z powołaniem się na przesłankę z art. art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. obliguje organ do wznowienia postępowania i zbadania, czy przesłanka ta faktycznie zaistniała, chyba że brak wystąpienia tej przesłanki jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia przez organ postępowania, np. strona nie powołuje się na własny interes prawny ale interes społeczny, czy z samych twierdzeń zawartych we wniosku wynika, że sprawa nie dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy. W takiej sytuacji organ uprawniony jest do odmowy wznowienia postępowania. Jak mowa o tym wyżej, muszą być to jednak kwestie oczywiste.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 18 września 2019 r., sygn. II OSK 1833/19 wskazuje, iż jeśli zachodzą jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy, na której zostało oparte żądanie wznowienia postępowania i potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje. Sytuacja taka zachodzi w szczególności w przypadku oparcia zgłoszonego żądania na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w którym zgłaszający to żądanie wywodzi, że został pominięty w postępowaniu mimo posiadania przymiotu strony. Weryfikacja tych twierdzeń wnoszącego podanie winna wtedy nastąpić po wznowieniu postępowania. Jeśli więc są wątpliwości co do legitymacji wnoszącego wniosek o wznowienie postępowania i zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to postępowanie powinno być wznowione w celu zbadania czy dana podstawa występuje. Podobne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 września 2019 r., sygn. II OSK 2559/17, z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. II OSK 383/17, z dnia 19 maja 2017 r., sygn. II OSK 2411/15, z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 2025/15, z dnia 7 maja 2013 r., sygn. I OSK 2185/11.
Prezentowane wyżej stanowisko podziela także sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Co do zasady, organy administracji mają podstawę do weryfikacji, czy wnoszący podanie o wznowienie postępowania ma przymiot strony, w pierwszej, wstępnej fazie postępowania. Jest to jedna (obok powołania się na ustawową przesłankę wznowienia i zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie) z formalnych przesłanek wznowienia postępowania a negatywna weryfikacja tej okoliczności, skutkować powinna odmową wznowienia postępowania. Zasada ta doznaje jednak poważnego ograniczenia w sytuacji, kiedy podmiot składający podanie o wznowienie postępowania, jako podstawę wskazuje 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podnosząc, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej nie brał udziału bez własnej winy pomimo, że status strony mu przysługiwał. W sytuacji takiej organ administracji, przymiot strony podmiotu składającego podanie, powinien badać, jako przyczynę wznowienia – a zatem po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Z zasady bowiem z wnioskiem takim występują podmioty pominięte przez organy administracji w ustalaniu kręgu stron danego postępowania administracyjnego, które stoją na stanowisku (zasadnie lub niezasadnie), iż w postępowaniu tym powinny brać udział jako strony. Przyznanie lub odmowa przyznania statusu strony takiemu podmiotowi rozstrzyga o tym czy zaistniała wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przyczyna wznowienia postępowania. Co do zasady, ustalenie tej okoliczności powinno nastąpić w pełnowymiarowym postępowaniu administracyjnym a nie na wstępnym, formalnym jego etapie. Wyjątkiem od tej reguły może być ocena organu dokonana w oparciu o treść samego podania. Otóż, jeżeli z tej treści w sposób ewidentny, nie budzący żądnej wątpliwości wynika, że pochodzi ono od podmiotu nie będącego stroną postępowania – co można stwierdzić z samych twierdzeń w nim zawartych a nie, z odmiennej oceny prawnej danego stanu faktycznego, organ może wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Kwestie wątpliwe, sporne muszą być przedmiotem badania organu administracji po wznowieniu postępowania. Organ ma podstawy wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, negatywnie oceniając przymiot strony przez wnoszącego o wznowienie postępowania, jedynie wtedy, gdy okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości tj. wnoszący podanie o wznowienie postępowania nie powołuje się na własny interes prawny a wręcz wskazuje na okoliczności przesądzające, że interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy nie posiada. Weryfikacja tej okoliczności nie może jednak nastąpić na podstawie polemicznej oceny prawnej organu, ale na podstawie okoliczności obiektywnych, gdy wnioskujący o wznowienie postępowania np. powołuje się jedynie na potrzebę ochrony praworządności, interes społeczny lub niezadowolenie z działalności administracji publicznej, co do sposobu załatwienia określonej sprawy (por. B. Adamiak "Prawo do procesu na drodze administracyjnej jako gwarancja realizacji zasady demokratycznego państwa prawnego (w:) Instytucje procesu administracyjnego i sądowoadministracyjnego; Księga jubileuszowa dedykowana prof. nadzw. dr. hab. Ludwikowi Żukowskiemu, Przemyśl - Rzeszów 2009, s. 42). W przeciwnym razie tj. gdy strona żąda wznowienia postępowania wskazując na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. powołując się na konieczność ochrony własnego interesu prawnego, organ powinien wznowić postępowania a po ewentualnej negatywnej weryfikacji okoliczności wskazywanych przez wnioskodawcę, zakończyć postępowanie stosownie do wskazań zawartych w art. 151 § 1 k.p.a.
W sprawie będącej przedmiotem kontroli sądu, strona skarżąca domagała się wznowienia postępowania podnosząc, iż przymiot strony zakończonego postępowania administracyjnego przysługuje jej, jako podmiotowi domagającemu się zwrotu nieruchomości, w stosunku do orzeczono o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W ocenie sądu w sytuacji takiej, nie zachodzi oczywistość bezzasadności podania o wznowienie postępowania z uwagi na brak przymiotu strony po stronie wnioskodawcy. Strona skarżąca powołuje się bowiem na własny interes prawny, oraz wskazuje podstawę prawną uzasadniającą jej roszczenie dotyczące istnienia tego interesu. Podstawę tą można oceniać różnie, z pewnością jednak, nie zachodziła oczywista bezzasadność żądania wznowienia postępowania w oparciu o tą podstawę. Żądanie swoje strona skarżąca opiera o art. 3 pkt 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza praw osób trzecich. Przepis ten wprowadza ustawową gwarancja respektowania praw osób trzecich, w postępowaniu o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, co nakazuje przyjąć, że stroną tego postępowania nie są wyłącznie podmioty wskazane w art. 1 oraz art. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, ale też mogą nimi by podmioty, które domagają się ochrony własnych praw, jakie w postępowaniu tym mogą być narażone lub uszczuplone. W sposób oczywisty prawa te dotyczyć mogą nieruchomości objętej postępowaniem, a ponieważ podstawą przekształcenia jest fakt, że nieruchomość objęta postępowaniem jest władnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego prawa, prawa, o których mowa w tym przepisie dotyczyć mogą zatem stosunków własnościowych po stronie tych podmiotów. Kwestionowanie faktu że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest właścicielem nieruchomości, objętej przedmiotem postępowania, lub próba wyzbycia tych podmiotów z prawa własności, samo w sobie nakazuje przyjąć, że podmiot który na takie okoliczności się powołuje przynajmniej z założenia może być podmiotem, o którym mowa w w/w przepisie. Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 marca 2018 r., sygn. II SA/Kr 209/18 możliwe jest dwojakie rozumienie przytoczonego w art. 3 ust. 3 ww. ustawy zwrotu: "nie narusza prawa osób trzecich". Po pierwsze, może on oznaczać zastrzeżenie, że przekształcenie nie może nastąpić, jeżeli naruszałoby to prawa osób trzecich. Po drugie zaś, możliwa jest interpretacja, według której fakt dokonania przekształcenia nie przeszkody do dochodzenia swych praw przez osoby trzecie. Konsekwencją zatem przepisu art. 3 ust. 3 ustawy jest brak możliwości przekształcenia, w razie gdyby naruszałoby to prawa osób trzecich. Nie ulega wątpliwości, że przekształcenie użytkowania wieczystego we własność nie może nastąpić wówczas, gdy nieruchomość objęta jest prawem podmiotowym bezpośrednim - prawem własności innej osoby. Oznacza to, że wykluczone byłoby więc pozytywne i skuteczne dla wnioskodawcy lub jego następcy prawnego rozpatrzenie wniosku o przekształcenie, w przypadku, gdyby osoba trzecia nabyła własność nieruchomości. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie nie budzi wątpliwości, że przepis art. 3 ust. 3 ustawy dotyczy również osób, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub obligacyjne wobec użytkownika wieczystego, ale treść tego przepisu oznacza także, że osoby roszczące sobie prawa do danej nieruchomości, kwestionujące prawidłowość nabycia jej własności przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, nie mogą zostać pozbawione swoich roszczeń. Ujawnienie się zaś ich przed wydaniem decyzji przekształceniowej i wszczęcie postępowania w celu ich dochodzenia, powinno skutkować zawieszeniem postępowania w sprawie przekształcenia (por. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 3014/13; NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. I OSK 1452/16; NSA z dnia 14 kwietnia 2017 r., sygn. I OSK 1613/15 i NSA z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 3194/14).
Podzielając pogląd zaprezentowany wyżej, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi oczywistość braku przymiotu strony względem skarżącego (wnioskodawcy), brak było zatem podstaw do odmowy wznowienia postępowania, a zatem oceny dokonanej przez organ, że nie ziściła się przesłanka wznowienia już na wstępnym, formalnym etapie postępowania, tym bardziej, że w aktach sprawy są dokumenty wykazujące, że nie tylko to, że strona skarżąca domaga się zwrotu nieruchomości objętej postępowaniem przekształceniowym, ale też, że w ocenie organu jest ona podmiotem który był uprawniony (jako następca prawny podmiotu wywłaszczonego) do zgłoszenia tego żądania.
Nie przesądzając, czy strona skarżąca ma przymiot strony w zakończonym decyzją ostateczną postępowaniu o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wskazaniem sądu jest wznowienie postępowania w sprawie, a następnie dokonania oceny tej kwestii, w pełnowymiarowym postępowaniu administracyjnym.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Na zasądzone koszty w wysokości 597 zł składa się: kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2142 ze zm.).