II SA/Kr 177/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2016-04-28
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyodmowa wszczęcia postępowaniaroboty budowlaneparkingpostępowanie administracyjneuchylenie postanowieniawiedza urzędowapowaga rzeczy osądzonej

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie budowy parkingu, wskazując na błędy proceduralne i brak właściwego ustalenia stanu faktycznego.

Skarżący A.B. złożył skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie budowy parkingu. Sąd administracyjny uchylił zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadnieniem uchylenia były błędy proceduralne, w tym niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, powoływanie się na "wiedzę urzędową" bez weryfikacji, niejednoznaczne określenie przedmiotu robót budowlanych oraz wątpliwości co do ostateczności decyzji organu pierwszej instancji, a także pominięcie skarżącego w innym, potencjalnie powiązanym postępowaniu.

Sprawa dotyczyła skargi A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w K., które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w C. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie budowy parkingu przy ul. [...] w C. PINB odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że brak jest podstaw do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, a wykonane prace nie stanowią "budowy parkingu". WINB utrzymał postanowienie w mocy, ale z innego powodu – powołując się na ostateczną decyzję PINB z dnia 17 sierpnia 2015 r. w sprawie tych samych robót budowlanych, co miało stanowić przeszkodę w ponownym wszczęciu postępowania (powaga rzeczy osądzonej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił oba postanowienia. Sąd uznał, że postanowienie PINB było wadliwe, ponieważ opierało się na "wiedzy urzędowej" bez należytego udokumentowania i nieprecyzyjnie określało przedmiot robót. WINB również naruszył prawo, utrzymując odmowę wszczęcia postępowania. Sąd wskazał na wątpliwości co do ostateczności decyzji PINB z 17 sierpnia 2015 r. (brak potwierdzenia, niepełna kopia), niejednoznaczne określenie przedmiotu robót budowlanych w obu postanowieniach, a także na potencjalne celowe pominięcie skarżącego w innym postępowaniu dotyczącym tych samych robót. Sąd podkreślił, że ustalenia faktyczne powinny być dokonywane w toku postępowania administracyjnego, a nie przed jego wszczęciem, oraz że należy zbadać, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony. W związku z tym, Sąd uchylił oba zaskarżone postanowienia, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy po właściwym wszczęciu postępowania administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może opierać odmowy wszczęcia postępowania na "wiedzy urzędowej" bez jej weryfikacji i udokumentowania, a także bez precyzyjnego określenia przedmiotu sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powoływanie się na "wiedzę urzędową" jako podstawę ustaleń faktycznych jest niedopuszczalne, jeśli nie jest poparte dowodami i nie zostało zakomunikowane stronie. Ustalenia faktyczne muszą być dokonane w ramach postępowania, a nie przed jego wszczęciem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

u.p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dotyczy samowolnych robót budowlanych, które były przedmiotem wniosku skarżącego.

u.p.b. art. 51 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dotyczy robót budowlanych wykonanych w sposób niezgodny z przepisami lub pozwoleniem, w kontekście decyzji PINB z 17 sierpnia 2015 r.

k.p.a. art. 123

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu administracyjnym.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy rozpatrzenia zażalenia przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w kontekście powagi rzeczy osądzonej.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

u.p.b. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja budowy.

u.p.b. art. 3 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 80 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dotyczy obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych.

u.p.b. art. 83 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dotyczy właściwości organów nadzoru budowlanego.

u.p.b. art. 83 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dotyczy właściwości organów nadzoru budowlanego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji, które miało wpływ na wynik sprawy. Wady proceduralne w postanowieniach organów obu instancji, w tym oparcie się na niezweryfikowanej "wiedzy urzędowej" i nieprecyzyjne określenie przedmiotu robót. Wątpliwości co do ostateczności decyzji PINB z 17 sierpnia 2015 r. i tożsamości przedmiotu postępowań.

Godne uwagi sformułowania

"wiedza urzędowa" nie poddaje się weryfikacji, jako podstawa prawna ustaleń faktycznych postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter proceduralny, formalny organ administracji nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku strony powaga rzeczy osądzonej stanowi kwalifikowaną wadę prawną decyzji i prowadzi do wyeliminowania jej z obrotu prawnego ustalenia faktyczne są dokonywane w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, a nie przed jego wszczęciem

Skład orzekający

Mirosław Bator

przewodniczący

Paweł Darmoń

sprawozdawca

Iwona Niżnik-Dobosz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61a k.p.a.) w kontekście robót budowlanych, znaczenie \"wiedzy urzędowej\" w postępowaniu administracyjnym, oraz zasady dotyczące powagi rzeczy osądzonej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z budową parkingu i postępowaniami nadzoru budowlanego. Interpretacja przepisów proceduralnych może mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji, nawet jeśli początkowo wydają się one uzasadnione. Podkreśla znaczenie prawidłowego ustalania stanu faktycznego i przestrzegania zasad postępowania.

Sąd administracyjny uchyla decyzje urzędników: jak błędy proceduralne zniweczyły odmowę wszczęcia postępowania w sprawie budowy parkingu.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 177/16 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2016-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-02-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Iwona Niżnik-Dobosz
Mirosław Bator /przewodniczący/
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II inst
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 par 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 48 i art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie : WSA Paweł Darmoń (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 16 listopada 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015r., nr [...] , znak: [...] na podstawie art. 61a § 1 w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) oraz art. 80 ust. 2 pkt. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek A.B. z dnia 24 kwietnia 2015 r., który został poprzedzony wnioskami z 21 i 22 kwietnia 2015 r. w sprawie dotyczącej wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 k.p.a w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane - budowy parkingu położonego w C. przy ul.[...] .
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do zastosowania wnioskowanego trybu z art. 48 ustawy Prawo budowlane, bowiem przedwczesnym jest określanie wykonanych prac mianem "budowa parkingu" w myśl art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Podkreślono, że PINB jest w posiadaniu wiedzy urzędowej, iż na nieruchomości przy ul. [...] w C. istniał teren, na którym parkowano samochody osobowe. Teren jest zlokalizowany w sąsiedztwie siedziby PINB.
Powołując się na art. 3 pkt 1 i pkt 7 ustawy Prawo budowlane stwierdzono, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z pracami polegającymi na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego, jak również nie mamy do czynienia z budynkiem wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi ani obiektem małej architektury. Na działce został jedynie wysypany kamień. Nie jest to budowla w rozumieniu podanych przepisów. PINB jest w posiadaniu wiedzy urzędowej, że na terenie przy ul. [...] w C. prowadzone były roboty budowlane, których zasadność i cel należy zbadać w odrębnym postępowaniu wyjaśniającym, które zostanie przeprowadzone przez PINB.
A.B. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, żądając interwencji na podstawie k.p.a. poprzez unieważnienie lub uchylenie postanowienia w całym zakresie jako bezzasadnego, wydanego bez jakiegokolwiek rozpoznania zasadniczego rzeczywistych faktów złamania prawa budowlanego i dowodów o tym świadczących.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem nr [...] z dnia 16 listopada 2015 r., Znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 123 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie MWINB wskazał, że w art. 61a § 1 k.p.a. ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Bez względu jednak, którą z nich przyjąć, jest oczywiste, że w razie ich zaistnienia organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Pierwszą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest wniesienie podania "przez osobę niebędącą stroną", a drugą jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania". Podkreśla się, że art. 61a k.p.a., z uwagi na to, że zamyka drogę do merytorycznego rozstrzygnięcia żądania zawartego w podaniu, może być stosowany jedynie w sytuacjach, w których udzielenie odpowiedzi na pytania, czy podanie pochodzi od strony oraz czy w sprawie nie występują inne uzasadnione przyczyny prowadzące do odmowy wszczęcia postępowania, jest jednoznaczne i niekontrowersyjne.
Organ odwoławczy uznał, że zaskarżone postanowienie PINB jest w ustalonym stanie sprawy zasadne, jednakże z innych powodów niż te, które zostały wskazane przez organ I instancji.
PINB oparł swoje orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania na przesłance przedmiotowej wystąpienia innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, mianowicie z uwagi na brak przyczyny uzasadniającej możliwość wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 48 u.p.b. Zdaniem organu I instancji okoliczność ta stanowi inną uzasadnioną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania, o której mowa w art. 61a k.p.a.
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska PINB. Podkreślono, że postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter proceduralny, formalny. Wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania organ administracji nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku strony, nie może formułować wniosków i ocen dotyczących treści żądania. Badanie kwestii merytorycznych staje się możliwe dopiero po wszczęciu postępowania, a więc na kolejnym jego etapie.
Tymczasem organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu zawarł analizę przepisów ustawy Prawo budowlane pod kątem dokonania kwalifikacji wykonanych robót budowlanych i możliwości ich zastosowania w sprawie. Takie rozumowanie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Powody, na których oparł się organ I instancji nie mogły stanowić podstawy do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Dokonanie niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego, w tym zgodności wykonywanych robót budowlanych z dokonanym zgłoszeniem bądź przepisami ustawy Prawo budowlane może być prowadzone w toku postępowania administracyjnego oraz w decyzji merytorycznej, którą w braku podstaw do prowadzenia postępowania może być także decyzja umarzająca postępowanie. Należy przy tym zaznaczyć, że stosując art. 61a § 1 k.p.a. organ nie rozstrzyga kwestii naruszenia prawa budowlanego, jeżeli to dotyczy zagadnień określonych w prawie budowlanym.
Organ odwoławczy uznał że organ I instancji nieprawidłowo odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek A.B. .
Jednocześnie WINB podkreślił, że jako organ odwoławczy jest zobowiązany do ponownego, pełnego rozpatrzenia sprawy i do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o aktualny stan faktyczny i prawny.
W toku postępowania zażaleniowego WINB pozyskał z urzędu informację, że w sprawie robót budowlanych polegających na budowie parkingu zlokalizowanego w C. przy ul. [...] PINB przeprowadził odrębne postępowanie naprawcze, które zakończyło się wydaniem decyzji nr [...] z dnia 17 sierpnia 2015 r., znak: [...] którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 nie stwierdzono podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych w zakresie zagospodarowania nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] na działkach nr [...] oraz nr [...] poprzez utwardzenie terenu tych działek kamieniem drobnoziarnistym, do stanu zgodnego z prawem. Decyzja ta jest ostateczna.
WINB zauważył, że jedną z przesłanek uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania jest wystąpienie innych uzasadnionych przyczyn, do których zaliczyć należy między innymi powagę rzeczy osądzonej. Organ administracji nie może, bowiem prowadzić postępowania w sprawie, w której postępowanie administracyjne już się toczy, albo w której zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie.
Z uwagi na tę okoliczność WINB wskazał, że nie jest możliwe wszczęcie kolejnego postępowania administracyjnego w sprawie, w której już toczyło się postępowanie administracyjne. Stanowiłoby to istotne naruszenie procedury administracyjnej. Konsekwencją wydania nowej decyzji w sprawie, zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, byłaby nieważność późniejszej decyzji z powodu powagi rzeczy osądzonej, co stanowi kwalifikowaną wadę prawną decyzji i prowadzi do wyeliminowania jej z obrotu prawnego zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Wskazana przyczyna nieważności decyzji administracyjnej powoduje, że ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko jeśli pierwotna decyzja została uchylona w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 maja 1981 r., SA 895/81).
Okoliczności sprawy w zakresie określonym przedmiotem rozstrzygnięcia PINB prowadzą do wniosku, że zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o przepis art. 61a k.p.a. - jest w ustalonym stanie sprawy zasadne, chociaż z innych przyczyn, niż te wskazane przez PINB. Biorąc pod uwagę stan faktyczny z chwili orzekania przez organ odwoławczy należy podkreślić, że organ I instancji nie może wszcząć postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych polegających na budowie parkingu zlokalizowanego w C. przy ul. [...] z uwagi na to, że sprawa ta została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją PINB z dnia 17 sierpnia 2015 r., znak: [...] , czego konsekwencją jest istnienie przeszkody uniemożliwiającej wszczęcie postępowania w postaci powagi rzeczy osądzonej.
Odnosząc się do uwag odwołania wskazano, że organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozstrzygania spraw wynikłych ze sporów o charakterze cywilnym. Takie zdarzenie stanowi podstawę do roszczeń o charakterze cywilnoprawnym, których dochodzenie mogłoby się odbyć w trybie postępowania przed sądem powszechnym w oparciu o przepisy ustawy Kodeks cywilny.
Postanowienie to zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.B. . Podniósł, że jest właścicielem działki bezpośrednio przyległej do działki, na której były prowadzone roboty budowlane. Roboty te były prowadzone bez tablicy informacyjnej, bez pozwolenia i bez właściwego powiadomienia o celu, zakresie i przedmiocie tych poczynań - wyraźnie, jak twierdzi skarżący, dla niego szkodliwych. Swoimi interwencjami domagał się wyjaśnienia sprawy i bronił się, żądając urzędowo od PINB w C. wstrzymania robót budowy parkingu z urzędu, jednak takiego postanowienia nie otrzymał. Skarżący zarzucił wewnętrzną sprzecznością postanowienia WINB oraz wniósł o jego uchylenie.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. (k – [...] ) skarżący dołączył do akt sprawy pismo z dnia 27 kwietnia 2016 r , w którym szerzej przedstawił swoje stanowisko oraz wyjaśnił do protokołu rozprawy, że wykonane prace budowlane uniemożliwiają mu korzystanie z nieruchomości, na której stoi jego garaż. Zdecydowanie wskazał, że wybudowany obiekt jest parkingiem, budowano go przy użyciu ciężkiego sprzętu, a w trakcie prac wykonano także wykop.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.".
Dokonując sądowej kontroli według tych kryteriów stwierdzić należy że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające go postanowienie organu I instancji podlegają uchyleniu.
Przedmiotem skargi jest postanowienie organu nadzoru budowlanego o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 , poz. 414 ze zm.) w zakresie robót budowlanych polegających na budowie parkingu w C. ul. [...]
Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie twierdząc, że nie wykonano robót budowlanych dających podstawę do wszczęcia i prowadzenia postępowania. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał takie uzasadnienie rozstrzygnięcia za naruszające prawo, jednakże zaskarżone postanowienie PINB utrzymał w mocy z innym uzasadnieniem.
W pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko organu odwoławczego co do niedopuszczalności wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na zakres wykonanych robót budowlanych w okolicznościach zaistniałych w niniejszej sprawie. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego to orzeczenie o charakterze formalnym, które zapada w sytuacji oczywistego zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 61a § 1 k.p.a. Organ I instancji dokonał stanowczych ustaleń faktycznych właśnie, co do zakresu wykonanych robót budowlanych, co musiało mieć miejsce w ramach postępowania administracyjnego. Jednocześnie trzeba podkreślić, że sposób dokonania tych ustaleń budzi poważne zastrzeżenia. PINB stwierdził bowiem, że "jest w posiadaniu wiedzy urzędowej", która "jest niepodważalna z uwagi, że omawiany teren jest zlokalizowany w sąsiedztwie siedziby PINB", a także "jest w posiadaniu wiedzy urzędowej, iż na omawianym terenie przy ul. [...] w C. prowadzone były roboty budowlane, których zasadność i cel należy zbadać w odrębnym postępowaniu wyjaśniającym, które zostanie przeprowadzone przez PINB".
Z treści postanowienia I instancji nie wynika nawet, na której konkretnie działce roboty budowlane zostały wykonane, gdyż organ nadzoru budowlanego posługuje się wyłącznie pojęciem "teren/nieruchomość przy ul. [...] ". Nie wiadomo również, jakie właściwie roboty budowlane zostały wykonane - w postanowieniu PINB stwierdzono jedynie, że >>przedwczesnym jest nazywanie ich mianem "budowa parkingu"<<. Powoływanie się na "wiedzę urzędową" nie poddaje się weryfikacji, jako podstawa prawna ustaleń faktycznych, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie wskazano nawet, jakich konkretnie okoliczności faktycznych ta wiedza dotyczy. Zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. W postanowieniu PINB zakresu tych znanych organowi z urzędu faktów nie wskazano.
W aktach organu I instancji na k. 3 znajduje się "Notatka służbowa", z której wynika, że w dniu 23 kwietnia 2015 r. o godz. 9:45 na nieruchomości przy ul. [...] w C. nie zastano prowadzenia robót budowlanych, stwierdzono jedynie wysypanie kamienia (tłuczeń) w kształt litery L oraz brak wykonawcy i sprzętu. Notatka ta została podpisana w sposób nieczytelny i nie sposób nawet ustalić, przez kogo została sporządzona. Jeżeli to właśnie ta notatka stanowiła źródło "wiedzy urzędowej", na którą powołuje się organ I instancji, to sytuacja taka jest niedopuszczalna. W myśl art. 72 § 1 k.p.a. czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności. Oczywiście wadliwe jest jednak zastępowanie protokołu z oględzin notatką urzędową i na tej podstawie czynienie ustaleń faktycznych dających podstawę do wydania aktu administracyjnego.
Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. było całkowicie wadliwe, przy czym najistotniejszą wadą było niewskazanie w treści postanowienia przedmiotu sprawy - w szczególności miejsca oraz zakresu wykonanych robót budowlanych. Postanowienie to nie mogło pozostać w obrocie prawnym i wymagało uchylenia.
W ocenie Sądu również postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. , którym utrzymano w mocy odmowę wszczęcia postępowania, nie mogło się ostać.
WINB utrzymując w mocy odmowę wszczęcia postępowania powołał się na całkiem odmienne jego uzasadnienie. Stwierdził mianowicie, że sprawa została już rozpoznana i zakończona decyzją ostateczną tj. decyzją PINB z dnia 17 sierpnia 2015 r., znak: [...] , nr [...] , którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 nie stwierdzono podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych w zakresie zagospodarowania nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] na działkach nr [...] oraz nr [...] poprzez utwardzenie terenu tych działek kamieniem drobnoziarnistym, do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy stwierdził, że ta decyzja jest ostateczna, zatem nie można prowadzić postępowania w sprawie, w której takie postępowanie już się toczy albo zostało już wcześniej zakończone decyzją ostateczną.
Przede wszystkim należy podkreślić, że w aktach przesłanych do Sądu znajduje się wyłącznie niepotwierdzona za zgodność z oryginałem kopia decyzji PINB z 17 sierpnia 2015 r., jej poszczególne strony są nieponumerowane i ułożone w niewłaściwej kolejności, co budzi również wątpliwości, czy dołączono do akt sprawy wszystkie strony decyzji. Kopia ta nie zawiera również stwierdzenia ostateczności decyzji, na tę okoliczność brak choćby adnotacji urzędowej. Nie wiadomo więc, na jakiej podstawie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. przyjął, że jest to decyzja ostateczna. Wobec dysponowania jedynie mało czytelną, niepotwierdzoną za zgodność kopią decyzji czynienie na jej podstawie ustaleń faktycznych było niedopuszczalne.
Zaskarżone postanowienie, podobnie jak postanowienie PINB również niejednoznacznie określa przedmiot postępowania, którego wszczęcia odmówiono. Wprawdzie w treści postanowienia WINB stwierdzono, że jego przedmiotem jest "zasadność odmowy wszczęcia postępowania na wniosek P. A.B. w sprawie robót budowlanych polegających na budowie parkingu zlokalizowanego w C. przy ul.[...] ", jednak trzeba przypomnieć, że organ I instancji ustalił, że roboty budowlane, których dotyczy wniosek A.B., nie stanowiły budowy parkingu. WINB nie wskazał na jakiej podstawie uznał, że zakres robót budowlanych wykonanych przy ul. [...] w C. na bliżej nieokreślonej działce, w bliżej nieokreślonym czasie oraz przez bliżej nieokreślonego inwestora zakwalifikował jednak jako budowę parkingu.
Wreszcie należy zbadać związek pomiędzy postępowaniem, którego wszczęcia odmówiono a postępowaniem, w którym wydano decyzję PINB z dnia 17 sierpnia 2015 r. Zupełnie nielogiczne było odmawianie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie bliżej nieokreślonych robót budowlanych niestanowiących budowy parkingu przy ul. [...] w C. przy jednoczesnym stwierdzeniu konieczności zbadania zasadności i celu prowadzenia tych samych (?) robót budowlanych w innym postępowaniu.
Podstawową różnicą, którą można dostrzec pomiędzy postanowieniem PINB z dnia 29 kwietnia 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania a przywołaną w zaskarżonym postanowieniu WINB decyzją PINB z dnia 17 sierpnia 2015 r. jest całkowicie odmienny krąg stron, którym rozstrzygnięcia te doręczono. O ile bowiem zaskarżone postanowienie I i II instancji doręczono wyłącznie A.B. i całkowicie pominięto osobę inwestora, to w rozdzielniku do decyzji PINB widnieje Sąd Rejonowy w C. (jako inwestor) oraz Gmina C. (jako właściciel nieruchomości), natomiast A.B, nie występuje. Można przypuszczać, że zabieg proceduralny polegający na odmowie wszczęcia postępowania na wniosek skarżącego z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania i jednocześnie wszczęcie i prowadzenie postępowania, co do tych samych robót budowlanych bez udziału A.B. miał na celu pozbawienie skarżącego udziału w postępowaniu dotyczącym tych robót budowlanych.
Trzeba przy tym podkreślić, że skarżący wywodził swój interes prawny z faktu użytkowania garażu, do którego dojazd został utrudniony poprzez wykonanie przedmiotowych robót budowlanych oraz z tytułu przysługującego mu prawa służebności. Ani organ I instancji, ani też organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu nie ocenił, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym tych robót budowlanych. To samo dotyczy decyzji PINB z dnia 17 sierpnia 2015 r. Nie zanalizowano, czy w odniesieniu do objętych wnioskami skarżącego robót budowlanych ma on interes prawny by brać udział w postępowaniu.
Kolejna różnica pomiędzy zaskarżonym postanowieniem a decyzją PINB z dnia 17 sierpnia 2015 r. to tryb postępowania: postanowienie odmawia wszczęcia postępowania w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, natomiast decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. W zaskarżonym postanowieniu w żaden sposób się do tej kwestii nie odniesiono, jedynie ogólnie stwierdzając, że przedmiotem obu postępowań są te same roboty budowlane.
Prawidłowo procedując organ nadzoru budowlanego powinien był : wszcząć postępowanie, ustalić zakres wykonanych robót budowlanych, ich umiejscowienie oraz czas ich wykonania i dopiero wówczas ustalić, który z trybów postępowania przewidzianych w ustawie Prawo budowlane ma zastosowanie w sprawie. Powinien również z urzędu ustalić krąg stron postępowania.
Na uwagę zasługuje również fakt, że w decyzji PINB wydanej na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane jest mowa wyłącznie o robotach budowlanych polegających na utwardzeniu działek nr [...] i [...] kamieniem drobnoziarnistym, podczas gdy skarżący na etapie postępowania przed organami nadzoru budowlanego oraz przed Sądem mówił o pracy ciężkim sprzętem, wykonywaniu wykopów (prawdopodobnie pod kabel zasilający szlaban energią elektryczną). Ta okoliczność nie została wyjaśniona a pominięta.
Wreszcie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dostrzegł znajdującego się w aktach sprawy pisma A.B. z dnia 30 kwietnia 2015 r., w którym złożył on oświadczenie o wycofaniu swojego pisma z dnia 24 kwietnia 2015 r. i wcześniejszych dwóch pism kierowanych w tej samej sprawie.
Wszystkie powyższe uchybienia czynią zaskarżone postanowienie WINB wadliwym i uzasadniają jego uchylenie wraz postanowieniem organu I instancji. Te naprowadzone wyżej okoliczności winny być wyjaśnione po zwróceniu akt do organu I instancji. Wymaga to wszczęcia postępowania administracyjnego, bowiem - jak już wcześniej wskazano - ustalenia faktyczne są dokonywane w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, a nie przed jego wszczęciem.
W razie pewnego ustalenia, że decyzja PINB z dnia 17 maja 2015 r. uzyskała przymiot ostateczności, a przedmiot (zakres) obu postępowań jest taki sam - to wtedy dopiero można rozważyć zasadność umorzenia postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, jako naruszające przepisy postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy - na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI