II SA/Kr 1757/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2004-10-05
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościcele wywłaszczeniazbędność nieruchomościsamowola budowlanaprawo administracyjnenieruchomości kolejowegospodarka gruntami

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie częściowo uchylił decyzję o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele kolejowe, uznając część działek za zbędną, a w części dotyczącej innej działki nakazał ponowne postępowanie wyjaśniające.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1952 r. na cele kolejowe, które nie zostały zrealizowane. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, organy odmówiły zwrotu części nieruchomości, argumentując jej zagospodarowanie garażami. WSA w Krakowie uchylił decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu części działek, uznając je za zbędne na cel wywłaszczenia, a w odniesieniu do działki z garażami nakazał ponowne postępowanie wyjaśniające, wskazując na samowolę budowlaną i brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Sprawa rozpatrywana przez WSA w Krakowie dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1952 r. na rzecz Skarbu Państwa pod rozbudowę stacji kolejowej i osiedla kolejowego. Cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a istniejące drewniane budynki uległy dewastacji. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, organy kolejnych instancji wydawały sprzeczne decyzje. Ostatecznie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję odmawiającą zwrotu części nieruchomości, uznając, że garaże znajdujące się na jednej z działek stanowią niezbędną infrastrukturę. WSA w Krakowie, rozpoznając skargi Gminy S. i L.M. (spadkobierczyni właścicielki), oddalił skargę Gminy, uznając część działek za zbędną na cel wywłaszczenia i podlegającą zwrotowi. Jednocześnie, uwzględnił skargę L.M. w części dotyczącej odmowy zwrotu działki z garażami, uchylając decyzję w tym zakresie. Sąd wskazał, że garaże zostały wybudowane w warunkach samowoli budowlanej, a organy nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia ich pochodzenia i podstawy prawnej. Sąd podkreślił, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu, a samowolnie wybudowane garaże nie mogą stanowić przeszkody do zwrotu, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nieruchomość podlega zwrotowi, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia, co należy oceniać ściśle według celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej i kryteriów ustawowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomości stały się zbędne, co uzasadnia ich zwrot. W przypadku działki z garażami, sąd nakazał ponowne postępowanie wyjaśniające, wskazując na samowolę budowlaną i brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

u.g.n. art. 137 § 1

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

u.g.n. art. 139

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

u.g.n. art. 136 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia z uwagi na niezrealizowanie celu i zły stan techniczny istniejących budynków. Samowolnie wybudowane garaże nie mogą stanowić przeszkody do zwrotu nieruchomości, która podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje. Brak należytego postępowania wyjaśniającego w kwestii budowy garaży.

Odrzucone argumenty

Cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez wybudowanie osiedla i garaży, które stanowią niezbędną infrastrukturę. Nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Godne uwagi sformułowania

Cel wywłaszczenia należy interpretować bardzo ściśle, stosownie do treści art. 136 ust. l u.g.n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość polega zwrotowi w takim stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu, co wynika wprost z art. 139 u. g. n. Samowola ta miała miejsce w czasie toczącego się postępowania o zwrot nieruchomości.

Skład orzekający

Joanna Tuszyńska

przewodniczący

Małgorzata Brachel - Ziaja

sprawozdawca

Wojciech Jakimowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, znaczenie samowoli budowlanej w kontekście zwrotu nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wywłaszczeniem na cele kolejowe i późniejszym zagospodarowaniem terenu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje długotrwały i skomplikowany proces zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, z elementami samowoli budowlanej i sporną interpretacją celu wywłaszczenia. Jest to przykład walki o odzyskanie majątku po latach.

Po dekadach walki o odzyskanie ziemi wywłaszczonej pod kolej: sąd uchyla odmowę zwrotu, ale sprawa garaży budzi wątpliwości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1757/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Małgorzata Brachel - Ziaja /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę,  częściowo uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2004r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel -Ziaja (spr) AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2004r sprawy ze skarg L.M. i Gminy S. na decyzję Wojewody [....] z dnia 03 lipca 2003r , nr : [....] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [....] oddala skargę Gminy S. , III. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżącej L.M. kwotę 300 zł (trzysta złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania .
Uzasadnienie
IISA/Kr 1757/03
UZASADNIENIE
P.J. z d. B. , W.B. , J.J. i W.D. w dniu 17 lipca 1991 r. - złożyli wniosek w Urzędzie Rejonowym w J. o zwrot nieruchomości, położonych w S. obecnie oznaczonych, jako działka nr [....] , obr. [....] , o pow. 5.9582 ha. wywłaszczonej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , z dnia 19.06. 1952 r. na rzecz Skarbu Państawa.
Wywłaszczone działki zostały przeznaczone dla [....] Dyrekcji Kolei Państwowych w L. pod rozbudowę osiedla kolejowego oraz pod rozbudowę stacji kolejowej S. Jednakże cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Prowizoryczne osiedle domów mieszkalnych dla kolejarzy węzła [....], przestało istnieć. Obecnie domy opuszczone, uległy samoistnej destrukcji. Tym samym cel wywłaszczenia odpadł i nastąpiły przesłanki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Żaden z wywłaszczonych dawnych właścicieli nie otrzymał odszkodowania.
Organ I instancji - Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją Nr, [....] z dnia 23.12.1991 r, odmówił uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu z dn. 19.06.1952 r.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, że w czasie okupacji niemieckiej, nieruchomość została przymusowo zajęta przez władze okupacyjne pod budowę drewnianego osiedla mieszkaniowego dla kolejarzy. Cel ten został zrealizowany gdyż okupant wybudował na zajętym terenie wielomieszkaniowe domy drewniane. Po wyzwoleniu tereny te objęła we władanie Dyrekcja Okręg. Kolei Państwowych w L. która pragnąc uregulować stan prawny tej nieruchomości uzyskała w dniu 19.06 1952 r. decyzję o jej wywłaszczeniu. Cel wywłaszczenia był zgodny z przeznaczeniem nieruchomości. Aktualnie znajdują się na niej budynki mieszkalne nr nr ; [....] wraz z zabudowaniami gospodarczymi oraz przedszkole [...] . Pozostałe budynki zostały rozebrane. Wnioskodawcy źle rozumieją przywołany prze nich przepis art. 69 ust. o gosp. gruntami i wywłaszczeniach, skoro uważają, że nieruchomości stała się zbędna i podlega zwrotowi. Wywłaszczenie nie ma charakteru czasowego. Wprawdzie wywłaszczenie nastąpiło następczo po wybudowaniu drewnianego osiedla, jednakże cel został osiągnięty, a następnie budynki zostały wyeksploatowane i obecnie na skutek złego stanu technicznego podlegają rozbiórce. Nie oznacza to jednak, że nieruchomość stała się zbędna, na cel określony w decyzji. Istota wywłaszczenia nie może polegać na czasowym odjęciu prawa własności; na taki czas, na jaki ze względu na charakter inwestycji byłaby potrzebna ona dla Państwa. DOKP w L. nadal jest zainteresowana tym terenem, a w perspektywie przewiduje budowę wielomieszkaniową, realizowaną przez [....] Spółdzielnię Mieszkaniową "[....] ".
Decyzją z dnia 10.02.1992 r. ,Nr [....] Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa K. po rozpatrzeniu odwołania wszystkich wnioskodawców, .uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że sprawa nie jest należycie wyjaśniona. Celem wywłaszczenia była "rozbudowa stacji kolejowej S. oraz rozbudowa osiedla kolejowego" w związku z czym organ I instancji winien był wykazać czy rozbudowa taka nastąpiła czy tez nie, czy WDOKP posiada aktualną decyzje o lokalizacji inwestycji budownictwa mieszkaniowego, o którym mówi w swoim piśmie z dnia [....] .12.1991 r. i czy ten teren jest nadal przeznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na ten cel. Powoływanie bowiem się na przewidywane w perspektywie wykorzystanie terenu pod budowę bloków mieszkalnych, w bliżej nieokreślonym terminie, nie może uzasadnić odmowy uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia.
Decyzję Nr [....] z dnia 12.09.1994 r. Urząd Rejonowy w J. odmówił zwrotu nieruchomości o pow. 5.9582 ha. Położonej w S. Obręb [....] ozn. w ewidencji gruntów, jako działka nr [....] .
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, że na mocy powołanej decyzji PWRN w K. , właściciele przedmiotowej nieruchomości ,a to Z.Z. , J.J. , G.N. , P.B. , W.B. , S.B. , E.D. , J.B. i M.Z. zostali wywłaszczeni. Ustalonego odszkodowania nie przyjęli, w związku z czym zostało ono przekazane do depozytu sądowego. Nieruchomość obecnie jest oznaczona, jak wskazano w decyzji nr [....] , a dacie wywłaszczenia stanowiła kilka działek oznaczonych nr nr. [....] o łącznej pow. 5.95 82 ha. Nieruchomością w ocenie organu I instancji nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż rozbudowano osiedle poprzez wybudowanie budynku przedszkola, budynku gospodarczego, murowanego oraz związanej z tym infrastruktury technicznej. Ponadto zgodnie z decyzją lokalizacyjną i szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego na nieruchomości przewidziano zabudowę mieszkaniową p.n. "[....]". Stosownie do ww. decyzji przystąpiono do rozbiórki istniejących od 1943 r. drewnianych budynków, przygotowując teren pod budowę nowego osiedla . Wyburzeniu uległo już 8 budynków. Ponadto nieruchomość znajduje się w zarządzie WDOKP w L . Zgodnie z przepisami ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dn. 29. 09.1990 r., grunty będące w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stały się z dniem wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Wprawdzie jeszcze brak decyzji o uwłaszczeniu przedsiębiorstwa WDOKP w L., to jednak ta okoliczność nie ma znaczenia wobec braku przesłanek do zwrotu nieruchomości.
W odwołaniu od powyższej decyzji odwołujący się zarzucili,, że inwestor w ciągu trzech lat nie rozpoczął inwestycji mieszkaniowej tj. budowy osiedla S., a tym samym decyzja lokalizacyjna utraciła moc. Pozostawienie nieruchomości we władaniu [...] oznacza dalszą, postępująca degradacja nieruchomości, która jest już dzisiaj śmietnikiem położonym w centrum miasta . Cel nigdy nie zostanie osiągnięty wobec zadłużenia i braku środków[....] . Dlatego wobec zaistnienia wszelkich przesłanek ustawowych żądają zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Organ odwoławczy Urząd Wojewódzki w K. decyzją z dn. 19.01.1995 r. Nr [....] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wskazując w uzasadnieniu na oczywistą zbędność terenu wynikająca z faktów stwierdzonych w czasie oględzin gruntu; obecnie znajduje się tylko 5 budynków drewnianych jednopiętrowych z zabudowaniami gospodarczymi, budynek przedszkola, basen przeciwpożarowy. Osiem budynków zostało wyburzonych z uwagi wyeksploatowanie i bardzo zły stan techniczny. Pozostały po nich jedynie fragmenty fundamentów. Naczelnik Miasta i Gminy w S. wydał w dn. 9.06.1990 r. w odniesieniu do tego terenu decyzję lokalizacyjną; o ustaleniu lokalizacji inwestycji polegającej na budowie wielorodzinnego osiedla mieszkaniowego. Decyzja ta jednakże utraciła swoją ważność. Z oświadczenia przedstawiciela [...] Oddział Gospodarki. Mieszkaniowej wynika, że WDOKP w L. nie będzie budować nowych mieszkań na tej nieruchomości. Zbędność niezabudowanej części nieruchomości dla potrzeb [....] wynika także z pisma WDOKP w L. skierowanym do Urzędu Rejonowego w J., w którym wyraziła zamiar sprzedaży przedmiotowych gruntów.
Organ odwoławczy podkreślił, że przed wywłaszczeniem poszczególne działki stanowiły odrębna własność poszczególnych osób dlatego postępowanie o zwrot powinno być prowadzone odrębnie w stosunku do każdej działki. Ponadto właścicielom nie przysługuje roszczenie o uporządkowanie terenu (usunięcie betonowych fundamentów) gdyż nieruchomość podlega zwrotowi w takim stanie faktycznym i prawnym w jakim znajduje się w dniu j ej zwrotu.
Wojewoda K. decyzją Nr: [....] , z dnia 25.09. 1995 r. stwierdził nabycie z dniem . 5.12.1990 r. przez dotychczasowego zarządcę [....] Koleje Państwowe; prawa wieczystego użytkowania gruntu Skarbu Państwa o pow. ogólnej 5.9582 ha położonego w S. , przy ul. L. oznaczonego, jako działka nr [....] , odpowiadająca wywłaszczonym działkom nr nr. [....] - na okres 99 lat.
Aktem notarialnym - umową o nieodpłatne przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków / Rep....., z dnia 16.11.1998 r./, użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości tj.[....] przeniósł nieodpłatnie prawo użytkowania wieczystego na rzecz Gminy S. ., która z mocy prawa nabyła własność tej nieruchomości, na podstawie art. 6 ust.2 ustawy z dnia 12.10. 1994 r. /Dz. U. nr 119 poz. 567 z poź. zm./
W toku postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, na zlecenie Starostwa Powiatowego w J. został wykonany projekt podziału nieruchomości działki nr [....] o pow . 5.9582 m2 na poszczególne działki odpowiadające wywłaszczonym, przedstawione na mapie wykonanej przez uprawnionego geodetę mgr inż. U.S.
Wyodrębnienie działek nastąpiło zgodnie z zaleceniem Wojewody K., aby postępowanie o zwrot nieruchomości było prowadzone odrębnie w stosunku do każdej działki, gdyż każda z nich była własnością innego właściciela posiadającego tytuł własności.
Burmistrz Miasta .i Gminy w S. odmówił zatwierdzenia tego projektu podział decyzją Nr: [....] , z dn. 11.09.2002 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania dawnych właścicieli bądź ich spadkobierców oraz Starosty J., decyzją z dnia 21.11.2002 r, Nr: [....] , uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i zatwierdziło przyjęty do państwowego zasobu kartograficznego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w J. pod nr ewid. [....] projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność Gminy S. oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [....] o pow. 5,99582 ha na 33 działki o numerach od [....] do [....], przedstawiony na mapie sporządzonej przez uprawnionego geodetę U.S.
Wywłaszczona działka, stanowiąca własność E.D. z d. B., w dacie wywłaszczenia była oznaczona nr [....] , o pow. 6.438m2, po wywłaszczeniu weszła w skład działki nr [....] , o pow . 5.9582 ha, a po jej podziale jw. odpowiada obecnie działkom oznaczonym nr nr [....] o pow. 2.168 m2, [....] , o pow. 1.680m2, [....] o pow. 2580 m2.
Wnioskodawczyni; L.M. z domu D., córka poprzedniej właścicielki E.D. , jest jej spadkobiercą, a jej prawo do spadku zostało stwierdzone postanowieniami Sądu Rejonowego w S. /syg. akt Ns 513/70/ i Sądu Rejonowego dla ....w K. /syg. akt INs 1007/00/K/.
Organ I instancji - Starosta J. decyzją Nr: [....] , z dnia 23.01.2003 r.-orzekło zwrocie na własność L.M. nieruchomości niezabudowanej, położonej w mieście S. obr. [....] ozn. jako działki nr [....] i nr [....] o pow. O, 4748 ha stanowiącej część wywłaszczonej działki nr [....] , i zobowiązał doją do zwrotu kwoty 552,45 zł na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w S. stanowiącej zwaloryzowane odszkodowanie za ten grunt, Jednocześnie odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej w ewidencji grunt ów, jako działka nr [....] o pow. 0.1680 ha położonych w mieście S. Obr. [....].
W motywach uzasadnienia organ I instancji podał, iż wywłaszczona działka nr [....] była własnością E.D. córki J.B. , a jej tytuł własności został stwierdzony wyrokiem Sądu Grodzkiego w J. syg. C 43/38 z dn. 29.04. 1939 r. Działka ta stanowiła część osady hipotecznej zwanej "[....] " , przedstawionej na planie gruntów kolonii "[....] " wykonanej w 1936 r., jako część działki hip. Nr [....] . Po wywłaszczeniu działka ta weszła w skład dz. [....] , po jej podziale stanowi działki ozn. nr. nr [....]. Na działkach nr [....] o pow. 2168 m2 i nr [....] o pow 2580 m2 , nie zrealizowano celu wywłaszczenia. W szczególności nie nastąpiła rozbudowa przez WDOKP w L. , osiedla mieszkalnego ani też rozbudowa stacji i węzła kolejowego S. Dawne budynki drewniane, prowizoryczne, wzniesione przez okupanta, zostały rozebrane z uwagi na wyeksploatowanie i bardzo zły stan techniczny. Oględziny wywłaszczonej nieruchomości wykazały, że teren po wyburzeniach budynków jest zdewastowany , nieuporządkowany, zakrzaczony i zamieniony w dzikie wysypisko śmieci. Nie przewiduje się na tym terenie budowy nowych budynków, ani obiektów kolejowych. Decyzja o lokalizacji inwestycji polegającej na budowie wielorodzinnego osiedla mieszkaniowego z 9.06.19990 r. Nr [....] utraciła swoją ważność. Nieruchomość ta więc stała się zbędna na cel wywłaszczenia i należało ją zwrócić spadkobiercy poprzedniego właściciela.
Natomiast działka nr [....] o pow 1680 m2 jest zabudowana . Znajduje się na niej część budynku gospodarczego murowanego w którym obecnie mieszczą się garaże oraz budynek drewniany gospodarczy. Działka ta, nie może zostać zwrócone, gdyż jest zagospodarowana i na niej został częściowo zrealizowany cel wywłaszczenia. Z garaży bowiem korzystają mieszkańcy osiedla, jest to więc infrastruktura niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania osiedla.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosły; Gmina S. oraz L.M.
Gmina S. w swoim odwołaniu domagała się uchylenia decyzji w części dotyczącej zwrotu działek nr nr [....] , i rozstrzygnięcia o odmowie ich zwrotu lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołująca się Gmina zarzuciła; brak przesłanek faktycznych i właściwej analizy prawnej uzasadniającej zwrot przedmiotowej nieruchomości. Decyzja wywłaszczeniowa bowiem legalizowała celowe z punktu widzenia interesu publicznego wykorzystanie nieruchomości, które zostały zajęte na potrzeby wybudowania wielorodzinnych budynków mieszkalnych dla pracowników kolejnictwa. Fakt, że budynki te wskutek zużycia technicznego należało rozebrać, nie może stanowić podstawy do oceny, że nieruchomość jest zbędna, skoro przez tak długi czas była wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. Nastąpiło więc, zdaniem odwołującej się Gminy, naruszenie przepisów art. 136 i 137 u. g.n. .
L.M. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w części odmowy zwrotu działki nr [....] i orzeczenia o jej zwrocie , podając iż na tej działce znajdują się garaże w fatalnym stanie technicznym, - sterczące rudery - wybudowane "na dziko" bez zezwolenia władzy budowlanej przez osoby fizyczne, w czasie trwającego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Organ odwoławczy - Wojewoda [....] decyzją Nr: [....] , z dnia 2..07..2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z motywów jej wynika , że podzielił w pełni poglądy zawarte w uzasadnieniu decyzji Starosty J. , zarówno odnoszące się , co do zwrotu działek nr [....] i nr [....] , jak i co do odmowy zwrotu działki nr [....].
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż niezabudowane działki [....] i [....] stały się zbędne na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. i należało je zwrócić w trybie art 139 u.g.n. Natomiast na pozostałej działce nr [....] została zlokalizowana niezbędna infrastruktura do prawidłowego funkcjonowania "osiedla drewnianego" , w postaci wybudowanych garaży służących mieszkańcom osiedla, wobec czego brak elementu zbędności tych działek na cel wywłaszczenia, jako koniecznej przesłanki zwrotu nieruchomości.
Skargi do tej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wniosły; Gmina S. oraz L.M.
Skarżąca Gmina S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w części dotyczącej zwrotu na rzecz L.M. działek nr [....] i nr [....] , stanowiących własność Gminy. Skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a zwłaszcza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, choć z wybudowanych przez okupanta 13 obiektów drewnianych pozostało 5 gdyż reszta musiała zostać rozebrana z uwagi na zły stan techniczny. Budowa osiedla została zrealizowana faktycznie przez władze niemieckie, a wywłaszczenie miało charakter następczy, bo cel został zrealizowany już uprzednio. Po kilkudziesięciu latach, gdy osiedle jest wyeksploatowane technicznie zwrot nieruchomości nie powinien mieć miejsca.
W odpowiedzi na skargę Gminy, Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Stwierdził, iż nie wnosi ona żądnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na ewentualną zmianę stanowiska organu II instancji zajętego w sprawie.
Skarżąca, L.M. w swój ej skardze od powyższej decyzji Wojewody [....] wniosła, ojej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [....]. Skarżąca zarzuciła , iż nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego; kiedy , kto, i na jakie podstawie dokonał wybudowania garaży na przedmiotowej działce . Garaże te powstały pod koniec lat 90-tych w warunkach samowoli budowlanej, bez prawem wymaganych zezwoleń. Przy czym nie zostały wybudowane ani przez [...] ani przez Gminę, tylko przez osoby fizyczne nie będące mieszkańcami "[....] " . Samowola ta miała miejsce w czasie toczącego się postępowania o zwrot nieruchomości. Działka ta nie została zabudowana na potrzeby kolejowe -rozbudowę stacji kolejowej S. oraz rozbudowę osiedla kolejowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie podając, iż nic nowego zarzuty nie wnoszą do sprawy. Wybudowanie ciągu garaży w zabudowie szeregowej, przeznaczonych do użytkowania przez mieszkańców [....] ", potwierdza fakt realizacji celu wywłaszczenia. Zasadna jest zatem odmowa zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr [....] na rzecz poprzedniego właściciela.
Zgodnie z przepisem art. 97 par l ustawy z dnia 30.08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracje na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08. 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca L.M. przedłożyła:
- pismo Urzędu Miejskiego w S. na okoliczność ; że w latach od 1990 r do 2003 r. Urząd nie wydał żadnej decyzji z pozwoleniem na budowę przedmiotowych garaży,
- aktualną mapę obejmującą m.in. działkę [....] , z której wynika, że działka ta nie jest zabudowana, żadnym budynkiem gospodarczym, a jedyną zabudowę na jej nieznacznej części w stosunku do jej całkowitej powierzchni stanowią przedmiotowe garaże,
- plik zdjęć garaży, dokumentujących ich stan techniczny.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd zważył, co następuje:
Skarga Gminy S. nie zasługuje na uwzględnienie.
Roszczenie poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powstaje z chwilą, kiedy tylko zaistnieje przesłana z art. 136 ust. 3 u.g.n, a więc, kiedy nieruchomość staje się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. Nie ma przy tym ograniczeń czasowych. Przesłanką konieczną zwrotu jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia . Przy j ej ocenie trzeba zawsze sięgnąć do decyzji o wywłaszczeniu, gdzie cel ten jest określony i dopiero skonfrontować go ze sposobem wykorzystania nieruchomości. Przy czym cel wywłaszczenie należy interpretować bardzo ściśle, stosownie do treści art. 136 ust. l u.g.n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zaś przy ocenie zbędności należy się kierować kryteriami zawartymi w jej normatywnej definicji zamieszczonej w treści przepisu art. 137 ust. l pkt. l i 2 u.s.g., wedle którego nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia , którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.
Jak wynika z powołanej wyżej decyzji WPRN Nr [....] z dnia 19.06.1952 r. o wywłaszczeniu, wywłaszczenie nieruchomości będącej własnością E.D. (matki skarżącej), stanowiącej dawną działkę nr [....] nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa "na potrzeby kolejowe; rozbudowa stacji kolejowej S. oraz rozbudowa osiedla kolejowego". Bezspornym jest, w świetle protokół oględzin i niekwestionowanych ustaleń organu I instancji, że na działkach nr [....] i [....] nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Prowizoryczne budynki drewniane, wzniesione po przymusowym zajęciu działki przez władzę okupacyjną w czasie II wojny światowej, zostały rozebrane z uwagi na zły stan techniczny. [...] - użytkownik terenu pod potrzeby , którego dokonano wywłaszczenia, nie wybudował na tym terenie żadnych nowych obiektów spełniających cel ,/ozbudowy osiedla kolejowego bądź stacji kolejowej" ani też nie planuje żadnej zabudowy.
Uzyskana przez [...] decyzja lokalizacyjna w 1990 r na budowę osiedla wielomieszkaniowego "[....] " /....., z dn. 9.06.1990 r./, na wywłaszczonym kompleksie nieruchomości stanowiących dawniej własność poszczególnych członków rodziny B. , utraciła swoją ważność.
Co więcej [...] - użytkownik wieczysty terenu , w sposób oczywisty uznał nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, przenosząc swoje prawa do niej na rzecz Gminy S.
Przedmiotowe działki, - co jest okolicznością bezsporną - są niezabudowane, zdewastowane i skrajnie zaniedbane; stanowią, dzikie wysypisko śmieci.
W tej sytuacji Sąd uznając trafność zaskarżonych decyzji, w przedmiocie orzeczenia o zwrocie działek nr [....] , nr [....] na rzecz L.M. , skargę Gminy S. , jako całkowicie bezzasadną oddalił na postawie at. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznając skargę L.M. , Sąd zważył, co następuje.
Skardze nie można odmówić słuszności. Za przeszkodę do zwrotu części dawnej działki nr [....] , obecnie stanowiącej działkę oznaczoną nr [....] , uznano wybudowanie na niej murowanych garaży wielosegmentowych, które zakwalifikowano, jako infrastrukturę dawnego osiedla drewnianego.
W związku z takim stanowiskiem organów I i II instancji skarżąca zarzuca, że samowolne wybudowanie prymitywnych garaży na przedmiotowej działce nie może przesądzać o jej przydatności, na cel wywłaszczenia. Trafnie skarżąca podnosi, że organ orzekający nie przeprowadził postępowania dowodowego dla ustalenia; kto i kiedy oraz na podstawie jakiej decyzji, wybudował te garaże. Należy też zauważyć , że w akcie notarialnym /Rep .....z dnia 16.11. 1988 r./ o nieodpłatne przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków, w szczegółowym opisie zabudowań przekazanych Gminie garaże nie są wymienione. Zaś z przedłożonego prze skarżącą pisma Urzędu Miejskiego w S. wynika, Urząd ten nie wydał na przestrzeni lat od 1990 r do 2003 r pozwoleń na budowę takich obiektów. W świetle tych dokumentów znajduje potwierdzenie zarzut skarżącej, że garaże nie są pozostałością dawnego osiedla drewnianego, a wybudowano je w warunkach samowoli budowlanej przez nieustalone osoby, już po przekazaniu nieruchomości Gminie, dobudowując prowizoryczne, kolejne segmenty. Wyjaśnienie tych okoliczność będzie miało zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie o zwrot tej działki, w aspekcie jej dalszej przydatności, bądź zbędności na cel wywłaszczenia . Należy pamiętać przy tym o zakazie użycia nieruchomości na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczaniu (art. 136 ust. 1 u.g.n.), i o ustawowych kryteriach zbędności zawartych w powołanym, już wyżej art. 137 ust. l pkt l i 2 u.g.n. Gdyby okazało się, ż e nieruchomość ta, jest zbędna na cel wywłaszczenia, to przedmiotowe garaże nie stanowiły by przeszkody do zwrotu nieruchomości. Nieruchomość bowiem polega zwrotowi w takim stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu , co wynika wprost z art. 139 u. g. n.
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że decyzja w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [....] , została wydana bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego i analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania art. 7 i 77 k.p.a.
W tej sytuacji, Sąd uwzględniając skargę orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 par l lit. c, prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 par l powołanej wyżej ustawy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI