II SA/Kr 1737/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2012-04-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościcel wywłaszczeniapostępowanie administracyjneWSAdecyzja administracyjnaAgencja Mienia WojskowegoMilicja Obywatelska

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zamiast merytorycznie ją rozstrzygnąć.

Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele Milicji Obywatelskiej. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, kwestionując realizację celu wywłaszczenia. WSA w Krakowie uznał, że Wojewoda niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ sam dokonał analizy materiału dowodowego i miał podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia, zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Agencji Mienia Wojskowego na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję organu I instancji odmawiającą zwrotu nieruchomości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda argumentował, że materiał dowodowy nie pozwolił na przyjęcie, iż nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, kwestionując sposób i termin realizacji celu, jakim miało być przystosowanie budynku do potrzeb Milicji Obywatelskiej. WSA uznał, że Wojewoda niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ sam dokonał szerokiej analizy materiału dowodowego i wyciągnął własne wnioski, co dawało mu podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a nie jej kasacji. Sąd wskazał, że organ odwoławczy powinien był sam uzupełnić postępowanie wyjaśniające lub wydać merytoryczną decyzję, zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podkreślono, że ustalenie celu wywłaszczenia, zwłaszcza gdy jest on ogólnikowy, wymaga dogłębnej analizy, a samo wybudowanie garaży i magazynu depozytów mogło stanowić realizację celu wywłaszczenia, nawet jeśli nie zrealizowano wszystkich planowanych inwestycji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, uznając naruszenie przepisów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie powinien przekazywać sprawy do ponownego rozpatrzenia, jeśli sam ma podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Wojewoda niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ sam dokonał szerokiej analizy materiału dowodowego i wyciągnął własne wnioski, co dawało mu podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a nie jej kasacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 138 § par 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145 § par 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ sam dokonał analizy materiału dowodowego i miał podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy powinien był sam uzupełnić postępowanie dowodowe lub wydać merytoryczną decyzję, zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Częściowa adaptacja nieruchomości na potrzeby Milicji Obywatelskiej (np. budowa garaży) mogła stanowić realizację celu wywłaszczenia.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy nie wykazał w sposób przekonywujący, aby decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania brak było de facto podstaw do przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, lecz organ II instancyjny miał wszelkie podstawy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia sama konieczność uzupełnienia dowodów nie zawsze jest wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji nie sposób zaprzeczyć, iż samo wykorzystywanie tej nieruchomości na potrzeby Milicji Obywatelskiej było jednym z elementów stanowiących uzasadnienie jej nabycia Teza, że tylko budowa całej planowanej "bazy" (3-10 boksów garażowych), stanowiłby adaptacje nieruchomości, a więc realizację celu wywłaszczenia jest nie do przyjęcia.

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

przewodniczący

Krystyna Daniel

członek

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz stosowania art. 138 § 2 k.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania celu wywłaszczenia i jego realizacji w kontekście przepisów o gospodarce nieruchomościami i k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznych aspektów zwrotu nieruchomości wywłaszczonych w czasach PRL, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Kiedy państwo musi oddać ziemię? Sąd rozstrzyga o celu wywłaszczenia nieruchomości z czasów PRL.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1737/11 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2012-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /przewodniczący/
Krystyna Daniel
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7 , art. 77 par 1 , art. 136 , art. 138 par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par 1 pkt 1 lit. c , art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Krystyna Daniel Mariusz Kotulski / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2012 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] G.M. sprawy ze skargi Agencji Mienia Wojskowego z siedzibą w W. Oddział Terenowy Biura Agencji Mienia Wojskowego w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Agencji Mienia Wojskowego z siedzibą w W. Oddział Terenowy Biura Agencji Mienia Wojskowego w K. kwotę 557 / pięćset pięćdziesiąt siedem / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezydenta Miasta K. decyzją z dnia [...]kwietnia 2011r, nr: [...] po rozpatrzeniu wniosku W.Z.-W. orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] położonej w obrębie [...]. ewid. P. m. K. objętej księga wieczystą nr [...] na rzecz W.Z.-W. j (c. P. i J. .
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W.Z.-W. reprezentowana przez adwokata M.R. .
Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2011r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2011r., nr: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu stwierdzono, że zgromadzony dotychczas przez organ I instancji materiał dowodowy nie pozwolił na przyjęcie, iż zawnioskowana do zwrotu nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Jak wskazano w umowie sprzedaży z dnia 5 listopada 1973r. Rep [...] jej nabycie było argumentowane koniecznością "wykorzystania jej na potrzeby Milicji Obywatelskiej", zaś co do znajdującego się na niej budynku wskazano, iż "znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę indywidualną i jest przeznaczony do adaptacji". Zdaniem Wojewody w świetle powyższego nie sposób zaprzeczyć, iż wykorzystywanie tej nieruchomości na potrzeby Milicji Obywatelskiej było jednym z elementów stanowiących uzasadnienie jej nabycia. Jednocześnie jednak w ocenie organu odwoławczego nie było prawidłowym przyjęcie, iż samo korzystanie z niej przez tę służbę w latach 1973-1983 już stanowiło realizację celu wywłaszczenia w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, tym bardziej, iż z akt sprawy jednoznacznie wynikało, że wspomniany budynek był przez Milicję Obywatelską użytkowany jeszcze przed wywłaszczeniem, w oparciu o zawartą z ówczesnymi właścicielkami umowę najmu. Niewątpliwie nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa - Ministerstwo Spraw Wewnętrznych miało na celu ułatwienie wynajmującej budynek Milicji Obywatelskiej dokonanie na nieruchomości różnego rodzaju prac adaptacyjnych mających na celu przystosowanie nieruchomości do potrzeb Milicji Obywatelskiej. Wobec powyższego kluczowym było ustalenie, czy adaptację nieruchomości rozpoczęto w terminie 7 lat od daty jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa oraz jakie z tychże prac zostały wykonane do roku 1983 i czy w ich wyniku doszło do pełnej adaptacji w/w nieruchomości pozwalającej na jej optymalne wykorzystanie przez Milicję Obywatelską.
Dalej wskazano, że w opinii organu odwoławczego zgromadzony przez Prezydenta Miasta K. materiał dowodowy nie pozwalał na potwierdzenie powyższego faktu. Zdaniem Wojewody kluczowym elementem mogła być tutaj treść znajdującego się w aktach sprawy protokołu technicznego nieruchomości z dnia 18 kwietnia 1980r., w którego punkcie 2 zawarte zostały "postulaty użytkownika" takie jak "1/. Malowanie pomieszczeń 2/. Naprawa dachu 3/. Dopasowanie stolarki 4/. Naprawa oraz uzupełnienie instalacji elektr. i wod.-kan. 5/. Wykonanie regału na depozyty 6/. Adaptacja części strychu na szatnię i pomieszcz. dla sprzątaczki 7/. Naprawa tynków zewn. i wewn. 8/. Naprawa schodów zewn. 9/. Malowanie ogrodzenia l0/. Wymiana wykł. PCW w korytarzu aresztów oraz w WC Ip". Pełny zakres mających zostać wykonanych prac zawierał stanowiący załącznik do w/w protokołu "Opis techniczny robót remontowych wraz z wyceną". Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy "Rozliczenia zrealizowanego remontu" sporządzonego w dniu 12 grudnia 1985r., w/w prace (choć jak się wydaje zdaniem Wojewody, nie w pełnym zakresie tego co pierwotnie było planowane) były prowadzone od września 1983r. do listopada 1985r. Z powyższego wynika więc w opinii Wojewody, iż wbrew temu co sugerował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezydent Miasta K. , w/w prace remontowe (których celem - przynajmniej w części było przystosowanie omawianego budynku do potrzeb zajmującej go Milicji Obywatelskiej) o znacznym zakresie, zostały wykonane nie w roku 1976, lecz dopiero w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych.
Następnie organ II instancji przyznał, że faktem było, iż rzeczywiście już w roku 1976 miał miejsce pewien remont budynku (wynikało to chociażby z Karty Budynku-Lokalu - karta [...] przedmiotowych akt sporządzonej w roku 1990, która świadczyła o tym, iż do tego czasu budynek był remontowany trzykrotnie: właśnie w roku 1976, w latach 1983-1985 oraz latach 1988-1990. Jednak w ocenie organu odwoławczego, jak świadczą omawiane dokumenty, nie doprowadził on do stanu pożądanego tej nieruchomości z punktu widzenia potrzeb użytkującej go Milicji Obywatelskiej.
Następnie organ odwoławczy podniósł, że wybudowanie tylko dwóch (miało być od 3 do 8) boksów garażowych jak również wiaty - magazynu depozytów (co jak wynika z kart budynku - lokalu miało miejsce w roku 1977) nie pozwolił na przyjęcie, iż tak jak wyżej wskazano, cel wywłaszczenia został zrealizowany. Z kolei w przypadku masztu radiowego (na którego istnienie na przedmiotowej nieruchomości powołał się organ I instancji) Wojewoda zauważył, iż nie było wiadomym kiedy został on wzniesiony. Wątpliwości wywoływała również data ogrodzenia nieruchomości.
W konkluzji uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta K. wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2011r., nr [...] nie zgromadził pełnego materiału dowodowego potwierdzającego fakt, iż działka nr [...] położona w obrębie [...] m. K. faktycznie została wykorzystana na cel wywłaszczenia w terminach o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś materiał dowodowy już zgromadzony organ I instancji ocenił w sposób budzący liczne wątpliwości, nie wyjaśniając przy tym wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] września 2011r., znak: [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Agencja Mienia Wojskowego z/s w W. Oddział Terenowy Biura Agencji Mienia Wojskowego w K. reprezentowana przez adwokata T.T .
Zaskarżonej decyzji zarzucono błędna subsumcję art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w ustalonym stanie faktycznym. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu napisano, że w ocenie strony skarżącej nie sposób przyjąć, że cel wywłaszczenia nieruchomości nie został spełniony. Tym bardziej nie można uznawać za kluczowe dokonywanie ustaleń, czy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu. Stanowisko organu odwoławczego, iż celem wywłaszczenia nieruchomości nie było jedynie wykorzystanie jej na potrzeby Milicji Obywatelskiej, gdyż budynek wzniesiony na tejże nieruchomości w dacie wywłaszczenia "znajdował się na terenie przeznaczonym pod zabudowę indywidualną i jest przeznaczony do adaptacji" pozostaje całkowicie błędne. Podkreślono, że cel wywłaszczenia już w chwili uprawomocnienia się decyzji został de facto zrealizowany.
Zdaniem strony skarżącej skupić uwagę należało zatem na ustaleniu celu nabycia działek oraz wyjaśnieniu, czy po nabyciu działki były wykorzystywane na cel określony w umowach sprzedaży. W świetle niekwestionowanych okoliczność wykorzystywania nieruchomości na potrzeby komisariatu Milicji Obywatelskiej po jej nabyciu przez Skarb Państwa nie sposób przyjąć niezrealizowania zasadniczego celu wywłaszczenia.
W uzasadnieniu skargi dodano także, iż zmiana sposobu wykorzystania nieruchomości po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia, nie dawała podstaw do zwrotu nieruchomości. Na gruncie art. 137 ust. 1 u.g.n. należało przyjąć zdaniem strony skarżącej, że jeżeli cel nabycia nieruchomości definitywnie został osiągnięty (art. 137 ust. 1 pkt 2 in fine), to nie istniała możliwość jej zwrotu, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a
Oznacza to, iż Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem organ odwoławczy w sposób nieprawidłowy zastosował w rozpoznawanej sprawie przepis art. 138 § 2 k.p.a., oraz w sposób bezzasadny uchylił się od obowiązku uzupełnienia postępowania wyjaśniającego zgodnie z dyspozycją art. 136 k.p.a. co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] września 2011r., znak: [...] uchylająca w całości decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zaznaczyć na wstępie należy, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k.p.a. Powyższe oznacza, że organ II instancji zobowiązany jest merytorycznie rozpoznać sprawę zawisłą przed organem I instancji i ustalić we własnym zakresie prawidłowe rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie kasacyjne przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. stanowi więc wyjątek od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego i może zostać wydane jedynie w sytuacji, gdy zachodzi dalsza konieczność wyjaśnienia pewnego zakresu sprawy, istotnego dla jej rozstrzygnięcia. Wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. jest niedopuszczalna. O wyjątkowości uregulowania zawartego w art. 138 § 2 k.p.a. świadczy także stanowisko przyjęte w judykaturze i doktrynie, w świetle którego wydanie decyzji kasacyjnej może nastąpić tylko wtedy, gdy organ l instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadził z rażącym naruszeniem prawa procesowego którego konsekwencją jest brak wyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (m.in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 2011). Zaznaczyć przy tym należy, iż wprawdzie stanowisko to wypracowane zostało przed zmianą przepisu dokonaną nowelizacją z dnia 3 grudnia 2010r. w ustawie o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2011r. Nr 6 poz. 18) tym niemniej nowelizacja ta w ocenie sądu nie zmieniła prawnego charakteru decyzji kasacyjnych i generalnych zasad ich stosowania a miała jedynie na celu bardziej precyzyjne ujęcie przesłanek warunkujących możliwość wydania tego typu decyzji, a wręcz ich zaostrzenie. Za zmianą przepisu art. 138 § 2 nie poszła bowiem zmiana innych przepisów postępowania (jak art. 15 k.p.a. czy art. 136 k.p.a) warunkujących zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, którego istotą jest dwukrotna, merytoryczna ocena ustalonego stanu faktycznego dokonywana przez organy administracji i urzeczywistniająca się w postaci wydawanych decyzji merytorycznych. Dokonania doktryny i orzecznictwa w wyżej wskazanym zakresie, w ocenie sądu w znacznej części, zachowują w dalszym ciągu swą aktualność. A zatem stwierdzić należy, iż sama konieczność uzupełnienia dowodów nie zawsze jest wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W ocenie Sądu organ odwoławczy nie wykazał w sposób przekonywujący, aby decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i jakich konkretnie, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie dopuszczając się tym samym naruszenia art.138 § 2 k.p.a. oraz art. 7 i art.107 § 3 k.p.a. w aspekcie zasady ogólnej nakazu szybkości postępowania. Organ odwoławczy w pierwszym rzędzie powinien rozważyć wydanie decyzji merytorycznej, o jakiej mowa w art.138 § 1 k.p.a. Jest to istotne w kontekście niniejszej sprawy, gdyż organ odwoławczy sam we własnym zakresie dokonał szerokiej analizy w zasadzie samego tego materiału dowodowego (gdyż w postępowaniu odwoławczym nie były przeprowadzane żadne środki dowodowe, ani gromadzony nowy materiał dowodowy) i wyciągnął własne wnioski odmienne od ocen organu I instancji. Skoro zatem organ odwoławczy poczynił tak daleko idące samodzielne ustalenia oraz oceny, i to odmienne od tych dokonanych przez organ I instancji, a jednocześnie które miały wiązać przy ponownym rozpatrywaniu sprawy (np. co do ustalenia celu wywłaszczenia, oceny wykonanych robót w kontekście realizacji celu wywłaszczenia), to brak było de facto podstaw do przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, lecz organ II instancyjny miał wszelkie podstawy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Sąd odnosząc się ponadto do stwierdzenia Wojewody , że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy nie pozwolił na przyjęcie, iż zawnioskowana do zwrotu nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, wskazuje, iż zakres sprawy wymagający ewentualnego ustalenia powinien zatem zostać uzupełniony przez organ odwoławczy w ramach przeprowadzonego przez ten organ dodatkowego postępowania dowodowego w ramach kompetencji przyznanej mu np. przez przepis art. 136 k.p.a. A zatem, o ile organ II instancji dostrzegał potrzebę przeprowadzenia dalej idącego postępowania dowodowego celem ustalenia, czy adaptacje przedmiotowej nieruchomości rozpoczęto w terminie 7 lat od daty jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa oraz jakie z tych prac zostały wykonane do roku 1983 i czy w ich wyniku doszło do pełnej adaptacji rzeczonej nieruchomości, to zdaniem sądu, sam powinien podjąć próby pozyskania takich dowodów, jeśli są one w jego ocenie konieczne do ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Przede wszystkim jednak dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest ustalenie celu wywłaszczenia. Wojewoda zakwestionował cel wywłaszczenia przyjęty w decyzji organu I instancji tzn. przeznaczenia budynku wraz z nieruchomością na potrzeby Milicji Obywatelskiej. Cel ten, zdaniem organu I instancji, wynikał z w aktu notarialnego – umowy sprzedaży z dnia 5 listopada 1973r. Rep. [...] która zawierała informacje o nabyciu i wykorzystywaniu nieruchomości na potrzeby Milicji Obywatelskiej. Jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie wyjaśnił przekonywująco dlaczego nie podziela tak określonego celu wywłaszczenia i dlaczego w jego ocenie jest on błędny. Zwłaszcza, że sam pisze w uzasadnieniu, że "nie sposób zaprzeczyć, iż samo wykorzystywanie tej nieruchomości na potrzeby Milicji Obywatelskiej było jednym z elementów stanowiących uzasadnienie jej nabycia." Jednocześnie sam odwołując się do zapisów cyt. aktu notarialnego przyjmuje, że celem wywłaszczenia nieruchomości była adaptacja budynku, gdyż nabycie budynku przez Skarb Państwa "miało na celu ułatwienie wynajmującej budynek Milicji Obywatelskiej dokonanie na nieruchomości różnego rodzaju prac adaptacyjnych mających na celu przystosowanie nieruchomości do potrzeb Milicji." Tak określony cel wywłaszczenia budzi również wątpliwości, może nawet większe niż ten, który został wskazany przez organ I instancji. W szczególności celu tego nie można wprost wyprowadzić z pkt II aktu notarialnego – umowy sprzedaży z dnia 5 listopada 1973r. Rep. [...], a w szczególności ze słów: "budynek znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę indywidualna i jest przeznaczony do adaptacji". Zapis ten jest wprost przytoczeniem przeznaczenia terenu w wówczas obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego obejmującego wywłaszczaną nieruchomość za pismem Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. w K. z 3.05.1973r. Nie wskazano tu celu wywłaszczenia, a jedynie sposób przeznaczenia tej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego. Był to obszar M 94 MN – Tereny zabudowy jednorodzinnej, przeznaczony do adaptacji, wymiany i uzupełnienia na działkach normatywnych obowiązujących dla terenów częściowo uzbrojonych (k. [...] akt adm). W szczególności nie oznacza, to że celem była adaptacja budynku, a jedynie to, że zgodnie z wówczas obowiązującym planem taka adaptacja była możliwa. Nawet, gdyby przyjąć, iż taki był właśnie cel wywłaszczenia - "dokonanie na nieruchomości różnego rodzaju prac adaptacyjnych mających na celu przystosowanie nieruchomości do potrzeb Milicji", to wskazać należy że sam organ odwoławczy przyznaje, iż w 1977r. wybudowano 2 garaże oraz wiatę – magazyn depozytów. Niewątpliwie stanowiło to adaptację, przystosowanie nieruchomości do potrzeb zadań wykonywanych przez Milicję (zgodzić się jedynie można, że zachodzą wątpliwości co do daty ogrodzenia nieruchomości oraz wzniesienia masztu radiowego). Fakt, iż nie zrealizowano całości zamierzeń inwestycyjnych, polepszających funkcjonalność tego obiektu dla potrzeb Milicji, nie oznacza że w ogóle nie dokonano żadnej adaptacji na przedmiotowej nieruchomości. Teza, że tylko budowa całej planowanej "bazy" (3-10 boksów garażowych), stanowiłby adaptacje nieruchomości, a więc realizację celu wywłaszczenia jest nie do przyjęcia. Tym samym organ odwoławczy popada tu w sprzeczność.
Niewątpliwie ani w akcie notarialnym – umowie sprzedaży z dnia 5 listopada 1973r. Rep. [...], ani w poprzedzającej jej zawarcie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z 13.10.1973r. znak: I...] nie wskazano w sposób bezpośredni celu wywłaszczenia. Jeżeli cel wywłaszczenia w decyzji lub akcie notarialnym jest określony w sposób ogólnikowy bądź też w ogóle brakuje jego wskazania, to niezbędna jest w takich przypadkach dogłębna analiza całości przesłanek i okoliczności wywłaszczenia oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Jak wynika z brzmienia art.3 ustawy z 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Niewątpliwie takim celem użyteczności publicznej było i jest budowa i utrzymywanie obiektów oraz urządzeń niezbędnych na potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa publicznego.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy zobowiązany będzie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, stosownie do dyspozycji art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a., a także mając na względzie możliwości wynikające z art. 136 k.p.a. oraz zasadę ekonomiki procesowej (art. 12 § 1 i 2 k.p.a.) dokonać własnych ustaleń, co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie do prawidłowego zastosowania art.138 k.p.a. Dokonując jednoznacznych ustaleń i ocen co do całokształtu sprawy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy zobowiązany jest orzekać merytorycznie, a nie przekazywać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI