II SA/KR 173/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-05-22
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenieruchomości sąsiednieremont ogrodzeniawejście na terendecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneprawo sąsiedzkiegranice nieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą zezwolenia na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości w celu remontu ogrodzenia, uznając naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego przez organ odwoławczy.

Skarżący domagał się zezwolenia na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości w celu remontu ogrodzenia. Organ I instancji wydał decyzję zezwalającą, jednak organ II instancji uchylił ją i odmówił zezwolenia, uznając brak porozumienia między stronami. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu II instancji, stwierdzając naruszenie zakazu reformationis in peius oraz błędne ustalenie braku ustosunkowania się skarżącego do warunków sąsiada. Sąd uchylił również decyzję organu I instancji z powodu błędnego określenia warunków korzystania z nieruchomości sąsiedniej.

Sprawa dotyczyła skargi W. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego, która uchyliła decyzję Starosty Chrzanowskiego o zezwoleniu na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości w celu remontu ogrodzenia. Skarżący złożył wniosek o zezwolenie na wejście na teren sąsiada (T. D.) w celu wykonania remontu ogrodzenia. Organ I instancji wydał decyzję zezwalającą na wejście i zajęcie pasa gruntu o szerokości 0,8 m i długości 18 m, zobowiązując skarżącego do wykonania prac z należytą starannością i przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Organ I instancji zakazał jednocześnie poszerzania podmurówki ogrodzenia w kierunku działki sąsiada. Organ II instancji uchylił tę decyzję, odmawiając zezwolenia na wejście, argumentując, że strona wyraziła zgodę na wejście pod pewnymi warunkami, które nie zostały w pełni uzgodnione, a skarżący nie ustosunkował się do tych warunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organ II instancji naruszył zakaz reformationis in peius, wydając decyzję na niekorzyść skarżącego, który był jedynym odwołującym się. Ponadto, sąd uznał, że organ II instancji błędnie ocenił materiał dowodowy, nie dostrzegając pisma skarżącego z 5 kwietnia 2022 r., w którym skarżący ustosunkował się do warunków sąsiada. Sąd uchylił również decyzję organu I instancji, wskazując, że zakaz poszerzania podmurówki stanowił ingerencję w zakres prac inwestycyjnych, a nie warunek korzystania z nieruchomości sąsiedniej, co wykraczało poza kompetencje organu na podstawie art. 47 P.b. Sąd podkreślił, że ustalenie przebiegu granic nieruchomości nie należy do kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny, co musi być szczegółowo wykazane w uzasadnieniu. W tej sprawie organ odwoławczy nie wykazał takiej podstawy.

Uzasadnienie

Organ II instancji wydał decyzję na niekorzyść skarżącego, który był jedynym odwołującym się, nie uzasadniając odstępstwa od zasady reformationis in peius.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

P.b. art. 47 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę.

P.b. art. 47 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W razie nieuzgodnienia warunków, organ administracji architektoniczno-budowlanej – na wniosek inwestora – rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, określając jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości.

K.p.a. art. 139

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest działać na podstawie przepisów prawa i wnikliwie ustalać stan faktyczny.

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Reguluje postępowanie rozgraniczeniowe.

k.c.

Kodeks cywilny

Reguluje kwestie rozgraniczenia nieruchomości przez sąd powszechny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zakazu reformationis in peius przez organ II instancji. Błędne ustalenie braku ustosunkowania się skarżącego do warunków sąsiada z powodu niedostrzeżenia przez organ II instancji pisma z 5 kwietnia 2022 r. Organ I instancji przekroczył swoje kompetencje, narzucając zakaz poszerzania podmurówki ogrodzenia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja, o której mowa w art. 47 ust. 2 P.b. może być wydana dopiero w razie nieuzgodnienia warunków prac przez inwestora i właściciela sąsiedniej nieruchomości. Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Na gruncie art. 47 ust. 2 P.b. organ nie jest uprawniony do kwestionowania ani rodzaju planowanych robót budowlanych, ani analizowania czy istnieje potrzeba ich przeprowadzenia. Ustalenie przebiegu granic na gruncie możliwe jest jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym, prowadzonym przez właściwe organy na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, jak również przez sąd powszechny na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Fronc

członek

Monika Niedźwiedź

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości (art. 47 P.b.), stosowanie zasady reformationis in peius (art. 139 K.p.a.) oraz zakres kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji remontu ogrodzenia i wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości. Interpretacja art. 47 P.b. w kontekście ingerencji w zakres prac inwestycyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe procedowanie przez organy administracji i jak istotne są szczegóły w postępowaniu. Pokazuje również, że nawet w sprawach technicznych, jak remont ogrodzenia, mogą pojawić się istotne kwestie proceduralne i prawne.

Sąsiad nie wpuścił na remont ogrodzenia? Sąd administracyjny wyjaśnia, jak powinny wyglądać procedury.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 173/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 47
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Fronc WSA Monika Niedźwiedź Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2023 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 16 grudnia 2022 r. znak: WI-I.7840.6.3.2022.EG w przedmiocie zezwolenia na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz W. W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. W. (dalej: skarżący) jest decyzja Wojewody Małopolskiego z 16 grudnia 2022 r. znak WI-I.7840.6.3.2022.EG uchylająca decyzję Starosty Chrzanowskiego z 28 kwietnia 2022 r., znak: AGN.6740.1.109.2022.AP26, orzekającą o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości gruntowej i orzekająca o odmowie niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości.
W stanie faktycznym sprawy pismem z 15 lutego 2022 r. skarżący złożył, na podstawie art. 47 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.; dalej P.b.) wniosek o wydanie decyzji o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości nr [...] własności T. D. (dalej: strony) celem wykonania remontu ogrodzenia (demontaż przęseł, remont podmurówki, montaż przęseł).
Decyzją z 28 kwietnia 2022 r. organ I instancji stwierdził o niezbędności wejścia skarżącego na teren nieruchomości sąsiedniej, celem wykonania remontu ogrodzenia stanowiącego własność wnioskodawcy. Organ wskazał, że zezwala na wejście i zajęcie pasa gruntu na szerokości 0,8 m i długości 18 m wzdłuż ogrodzenia celem jego remontu. Skarżący został zobowiązany do nieposzerzania podmurówki ogrodzenia w kierunku działki strony. Roboty budowlane miały być wykonane z należytą starannością i ochroną nasadzonych roślin, a po zakończeniu robót skarżącego zobowiązano do przywrócenia nieruchomości strony do stanu poprzedniego. Zezwolenie wydano na okres od 1 czerwca 2022 r. przez 22 dni robocze maksymalnie do 30 czerwca 2022 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i wskazał jakie warunki wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości powinna wskazywać decyzja. Skarżący zakwestionował zakaz poszerzania podmurówki własnego ogrodzenia. Podkreślił, że na remont ogrodzenia, jego przebudowę czy wzniesienie nowego ogrodzenia prawo nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani nawet zgłoszenia.
Decyzją z 16 grudnia 2022 r. organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekł o odmowie niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości. Wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia organ zaakcentował, że w aktach sprawy znajduje się pismo strony z 16 marca 2022 r., w którym jest zapis "1.) Prace przy remoncie ogrodzenia mogą się odbywać wyłącznie w mojej obecności nie dłużej niż 2 godziny dziennie, 0.5 m od linii granicznej po mojej stronie posesji. 2.) W obrębie płotu są nasadzenia roślin ozdobnych, które nie powinne być uszkodzone. 3.) Za uszkodzenia czegokolwiek sąsiad p. W. poniesie koszty naprawy. 4.) Proponuję wykonanie remontu (dostępu 0.5 m) 2 tygodnie od rozpoczęcia prac 1 czerwca t.j środa do 14 czerwca t.j. wtorek. Po tym czasie dostępność będzie nie możliwa. 5.) Proszę opisać szczegółowy plan robót na moim terenie oraz określić, czym będą wypełnione przęsła płotu, szerokość oraz wysokość. 6.) Nie wyrażam zgody na poszerzenie podmurówki pod płot w stronę mojej posesji. 7.) Gałęzie od nasadzonych tui, które zaśmiecają moją posesję proszę usunąć".
Z treści powyższego pisma wynika, że strona wyraziła zgodę na wejście w teren jego nieruchomości i wykonanie prac remontowych pod pewnymi warunkami, które –o ile nie są niemożliwe do spełnienia – nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu administracyjnym przed organami architektoniczno-budowlanymi I i II instancji. Tym samym ustalenia pomiędzy skarżącym a stroną, dotyczące uzyskania dobrowolnej zgody, nie zostały całkowicie i skutecznie zakończone, co świadczy o braku spełnienia przesłanki wynikającej z ww. art. 47 ust. 1 P.b. Jak zaznaczył organ wyrażenie stosownej zgody na wejście teren, jest uzależnione od wcześniej dokładnie określonych przez stronę warunków. W aktach sprawy brak dowodu potwierdzającego, że skarżący odpowiedział na warunki stawiane przez stronę, dotyczące zakresu wejścia w teren. Organ skonstatował, że warunki określone przez stronę były możliwe do spełnienia przez inwestora, co oznacza, że nie zasadne było rozstrzygnięcie w drodze decyzji administracyjnej o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości na potrzeby remontu ogrodzenia.
W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
1) art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: K.p.a.) w ten sposób, że Wojewoda Małopolski orzekł na niekorzyść odwołującego naruszając zasadę zakazu reformationis in peius,
2) art. 136 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie kwestii rzekomego braku ustosunkowania się skarżącego na warunki strony, co jest nieprawdą,
3) art. 140 w związku z art. 77 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w postaci pisma skarżącego z 5 kwietnia 2022 roku,
4) art. 140 w związku z art. 80 K.p.a. poprzez stwierdzenie, że skarżący nie ustosunkował się do warunków strony podczas gdy pismem z 5 kwietnia 2022 roku skarżący ustosunkował się do warunków i nie zaakceptował ich,
5) art. 47 P.b. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:
a. Starosta Chrzanowski ma prawo ingerować w zakres prac jakie ma wykonać skarżący,
b. strona ma prawo ingerować w zakres prac jakie ma wykonać skarżący na swojej nieruchomości,
c. Starosta Chrzanowski ma prawo ustalać przebieg granic i położenie ogrodzenie, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 47 P.b. wskazuje, że ani Starosta Chrzanowski ani właściciel sąsiedniej nieruchomości nie ma prawa ingerować w zakres prac skarżącego, a przedmiotem postępowania administracyjnego na podstawie art. 47 P.b. jest ustalenie zasadności wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej, a nie ustalanie przebiegu granic, miejsca położenia ogrodzenia i tym samym naruszenia prawa własności,
6) art. 6 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie poprzez wydanie decyzji naruszającej art. 139 K.p.a.,
7) art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, Wojewoda Małopolski w ogóle nie zapoznał się z aktami sprawy i pominął pismo skarżącego,
8) art. 9 K.p.a. poprzez jego skarżącego o wyjaśnienie czy ustosunkował się na warunki strony ani nie zwrócił się do Starosty Chrzanowskiego o przesłanie brakujących dokumentów m.in. pisma z 5 kwietnia 2022 roku, a że takie pismo zostało złożone wynikało z treści decyzji Starosty Chrzanowskiego,
9) art. 10 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie poprzez poinformowanie o braku pisma z 5 kwietnia 2022 roku,
10) art. 11 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie w ten sposób, że Wojewoda Małopolski nie zwrócił się do skarżącego o wyjaśnienie czy ustosunkował się do pisma strony, gdyż brak ustosunkowania wywoła negatywne skutki dla skarżącego,
11) i 12) art. 19 i 20 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie w ten sposób, że Wojewoda Małopolski na podstawie art. 47 P.b. nie ustala przebiegu granic ani nie wkracza w sferę prawa własności poprzez zakazywanie poszerzanie podmurówki,
13) art. 76 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie,
14) art. 77 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie w ten sposób, że Wojewoda Małopolski nie rozpatrzył całości materiału dowodowego w postaci:
a. wniosku skarżącego o zezwolenie na wejście na teren nieruchomości sąsiedniej wraz z załącznikami,
b. pisma z 10 stycznia 2022 roku wraz z dowodem nadania,
c. wydruku z poczty polskiej - śledzenie przesyłek,
d. kserokopii koperty wraz z dowodem nadania i adnotacją poczty o dwukrotnym awizo i nie podjęciem w terminie,
e. pisma W. W. z 5 kwietnia 2022 roku,
15) art. 79a K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niepoinformowanie skarżącego, że brak ustosunkowania się do warunków strony skutkować będzie nieuwzględnieniem wniosku, co skutkowałoby zwróceniem uwagi Wojewodzie Małopolskiego, że pismo z 05 kwietnia 2022 roku znajdujące się w aktach sprawy stanowi ustosunkowanie się na warunki,
16) art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nierozpoznanie sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego wymienionego w punkcie 14):
17) art. 1 K.p.a. w związku z przepisem art. 47 P.b. w związku z art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez ograniczenie prawa własności skarżącego w drodze decyzji administracyjnej do czego Wojewoda Małopolski oraz Starosta Chrzanowski nie mieli prawa.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów i nakazanie wydania decyzji o określonej treści. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zwrócił uwagę, że decyzja została wydana po stwierdzeniu przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego bezczynności i przewlekłości w załatwieniu odwołania przez wojewodę. Skarżący podkreślił, że tylko on był stroną odwołującą się, a wojewoda wydał decyzję na niekorzyść strony odwołującej się. Przyczyna zmiany decyzji jest sprzeczna ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W aktach sprawy zatem jest stanowisko skarżącego odnośnie do warunków strony. Nawet gdyby przyjąć hipotetycznie, że brak jest ustosunkowania się skarżącego na warunki, to wojewoda mógł zwrócić się do skarżącego z zapytaniem. Gdyby zaś hipotetycznie nie było pisma z 5 kwietnia 2022 roku w aktach sprawy to lektura decyzji starosty przeczy stanowisku wojewody. Z treści decyzji starosty wynika, że skarżący ustosunkował się do warunków. Zdaniem skarżącego wojewoda prawdopodobnie nie zapoznał się z treścią zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że strony nie doszły do porozumienia. W ocenie skarżącego warunki sąsiada są niedopuszczalne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z 8 maja 2023 r. skarżący podkreślił, że wojewoda nie ustosunkował się do zarzutów skargi. Skarżący zaznaczył, że żądania strony odnoszące się do warunków wykonania remontu ograniczają prawo własności i są absurdalne. Wskazał, że istotną kwestią jest orzeczony przez starostę zakaz poszerzania podmurówki, bowiem organy nie mogą zabronić poszerzenia podmurówki do granicy własnej działki skarżącego. Skarżący zaakcentował, że był jedyną osobą, która złożyła odwołanie od decyzji starosty, a orzeczenie II instancji narusza zakaz reformationis in peius. W piśmie z 16 maja 2023 r. skarżący ponowił wniosek o uchylenie decyzji organów i domagał się stwierdzenia niezbędności wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej. Skarżący przedłożył odpis pisma z 5 kwietnia 2022 r. wraz z dowodem doręczenia i wniósł o dopuszczenie dowodu z tegoż pisma. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania.
Z kolei strona w piśmie z 15 maja 2023 r. wskazała, że nie zgadza się na przesunięcie podmurówki w stronę jej posesji i poinformowała, że złożyła na skarżącego skargę do miejscowej komendy policji.
Na rozprawie 22 maja 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wyrażone dotąd stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być zasadna.
Zgodnie z art. 47 ust. 1 P.b., jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu. Z kolei w razie nieuzgodnienia warunków, o których mowa w ust. 1, organ administracji architektoniczno-budowlanej – na wniosek inwestora – w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, organ administracji architektoniczno-budowlanej określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości (ust. 2).
Jak zatem trafnie dostrzegł organ II instancji, decyzja, o której mowa w art. 47 ust. 2 P.b. może być wydana dopiero w razie nieuzgodnienia warunków prac przez inwestora i właściciela sąsiedniej nieruchomości. Organ odwoławczy jednak błędnie stwierdził, że w niniejszej sprawie ustalenia między skarżącym i stroną nie zostały zakończone, a w aktach sprawy brak dowodu, że skarżący odpowiedział na warunki stawiane przez drugą stronę. W rzeczywistości bowiem z akt administracyjnych organu I instancji wyłania się wniosek przeciwny. Pismem z 16 marca 2022 r. strona w siedmiu punktach przedstawiła warunki, pod jakimi remont mógłby się odbywać (k. 8 akt administracyjnych). Kopia tego pisma została przekazana przez organ I instancji do skarżącego, z prośbą o ustosunkowanie się (k. 9a). Co najistotniejsze, pismem z 5 kwietnia 2022 r. (k. 10a-10c) skarżący odniósł się punkt po punkcie do wymagań stawianych przez stronę, wnosząc o ich nieuwzględnienie. Skarżący jasno wskazał, że nie zgadza się na ograniczenie czasu remontu do 2 godzin dziennie i 2 tygodni prac, podkreślił, że wymóg obecności strony przy robotach jest absurdalny, sprzeciwił się sugerowanemu przez stronę zmniejszeniu szerokości dostępu do działki sąsiedniej do 0,5 m i podkreślił, że brak jest podstaw do ograniczenia go w możliwości przesunięcia podmurówki w granicach własnej działki. Nie ulega zatem wątpliwości, że uczestnicy postępowania nie doszli do porozumienia w zakresie warunków remontu ogrodzenia. Przyjęcie odmiennej konstatacji przez organ II instancji, wynikające z niedostrzeżenia pisma z 5 kwietnia 2022 r., stanowiło naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Naruszenie tych przepisów postępowania nie tylko mogło mieć, ale miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ na podstawie niepełnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przyjął, że niezasadne było wydanie przez organ I instancji decyzji w trybie art. 47 ust. 2 P.b. i że taką decyzję należało uchylić. W związku z powyższym zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.).
Co więcej, zasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 139 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zestawienie treści osnowy obu zapadłych w sprawie decyzji prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie organu II instancji jest mniej korzystne dla skarżącego, niż decyzja I instancji. W tej ostatniej bowiem stwierdzono niezbędność wejścia skarżącego na nieruchomość sąsiednią i zezwolono – mimo określonych warunków – na wejście na nieruchomość sąsiednią. Skutkiem decyzji organu I instancji była możliwość realizacji przedmiotowego remontu wraz z wejściem na nieruchomość sąsiednią. Z kolei rozstrzygnięcie organu II instancji, przez orzeczenie o odmowie niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, jednoznacznie stawia skarżącego w gorszej sytuacji prawnej niż był przed wniesieniem odwołania, bowiem skarżący został pozbawiony uprawnienia do wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej.
Trzeba mieć na uwadze, że w orzecznictwie wyjaśnia się, iż w sytuacji, gdy odwołania złożyły strony o sprzecznych interesach i żądania odwołań są przeciwstawne, to zagadnienie reformationis in peius nie powstaje, skoro uwzględnienie żądania jednej ze stron (decyzja na korzyść strony) jest równoznaczne z nieuwzględnieniem żądania innej strony (decyzja na niekorzyść strony) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2007 r., VI SA/Wa 443/07). W niniejszej sprawie jednak skarżący był jedyną stroną wnoszącą odwołanie, zatem nie sposób mówić o przeciwstawnych żądaniach odwołań. Organ miał zatem obowiązek zastosowania art. 139 K.p.a.
Art. 139 K.p.a. dopuszcza odstępstwa od zakazu reformationis in peius, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Odstępstwa te mają charakter wyjątków od generalnej zasady niepogarszania sytuacji prawnej strony odwołującej się i jako takie nie podlegają wykładni rozszerzającej. Powinny zatem mieć zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych. Rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się organ odwoławczy zobowiązany jest szczegółowo wykazać w uzasadnieniu swej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji brak jednak jakichkolwiek rozważań w zakresie stwierdzenia zaistnienia rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Tym samym zastosowanie odstępstwa od zakazu reformationis in peius pozostało nieuzasadnione. Naruszenie art. 139 K.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ pozwoliło organowi ukształtować orzeczenie reformatoryjne w określony sposób, niekorzystny dla skarżącego. Powyższe stanowiło dodatkowy powód uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Kolejno należy wyjaśnić motywy uchylenia również decyzji organu I instancji. W tym miejscu należy zaakcentować treść art. 47 ust. 2 in fine P.b. – "W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, organ administracji architektoniczno-budowlanej określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości". Nie ulega zatem wątpliwości, że orzekając w niniejszej sprawie organ miał prawo określić granice niezbędnej potrzeby i warunki korzystania z sąsiedniej nieruchomości. Natomiast w ocenie Sądu nie znajduje oparcia w przepisach nałożony na skarżącego wymóg nieposzerzania podmurówki ogrodzenia w kierunku działki sąsiedniej. Zakaz ten należałoby bowiem zakwalifikować, jako wskazania co do sposobu wykonania samej inwestycji przez skarżącego, a nie warunków korzystania z nieruchomości sąsiedniej przy realizacji tej inwestycji. Na gruncie art. 47 ust. 2 P.b. organ nie jest uprawniony do kwestionowania ani rodzaju planowanych robót budowlanych, ani analizowania czy istnieje potrzeba ich przeprowadzenia. Dokonanie przez organ I instancji błędnej wykładni art. 47 ust. 2 P.b., która miała wpływ na wynik sprawy, bowiem ukształtowała warunek nałożony na skarżącego, obligowało Sąd do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. i uchylenia również decyzji poprzedzającej decyzję zaskarżoną.
Końcowo należy zwrócić uwagę, że wyznaczając granice niezbędnej potrzeby organ I instancji posłużył się sformułowaniem "zajęcie pasa gruntu tej nieruchomości o szerokości 0,8 metra i długości 18m wzdłuż ogrodzenia położonego na działce numer [...]". Powołany numer działki oznacza działkę sąsiednią. W kontekście tego, że w poprzednim punkcie decyzji organ przyznał, że ogrodzenie stanowi własność skarżącego, zaś w dalszej korespondencji ze skarżącym (k. 19a) wskazywał, że ogrodzenie jest jednak na działce sąsiedniej, należy uznać, że użyte słowo "położonego" może odnosić się zarówno do "pasa gruntu", jak i do "ogrodzenia". Warto przy tym zaznaczyć, że zarówno skarżący, jak i strona nie kwestionują tego, że przedmiotowe ogrodzenie jest własnością skarżącego. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy – prócz uwzględnienia wywodów przytoczonych w poprzednich akapitach – zadbają zatem o jednoznaczne określenie granic wejścia skarżącego na teren nieruchomości sąsiedniej, tak aby nie pozostawały wątpliwości co do spójności wywodów organu.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że prowadząc sprawę w trybie art. 47 ust. 2 P.b. organ nie rozstrzyga kwestii przebiegu granic. Organ, rozpatrując wniosek inwestora, nie jest uprawniony do badania prawidłowości przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami (działkami inwestora i właściciela sąsiedniej nieruchomości), gdyż sprawy graniczne pozostają poza regulacją Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 4 marca 2015 r., sygn. II OSK 1870/13 i podane tam orzecznictwo). Ustalenie przebiegu granic na gruncie możliwe jest jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym, prowadzonym przez właściwe organy na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, jak również przez sąd powszechny na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 29 czerwca 2021 r. sygn. II SA/Ke 262/21). Powyższa uwaga miała zatem znaczenie wyłącznie dla zapewnienia spójności wywodów organu w zgodzie z zasadą przekonywania zawartą w art. 11 K.p.a.
Mając na względzie przytoczone powyżej naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a.
O kosztach orzeczono w punkcie II. sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a i z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na zasądzone koszty złożyły się: 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, łącznie 697 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI