II SA/KR 1699/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-05-19
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościodszkodowaniegospodarka nieruchomościamispadekgarażewzrost wartości nieruchomościskarżącyorgan administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spadkobierców na decyzję Wojewody dotyczącą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, potwierdzając prawidłowość rozliczeń odszkodowania i odmowy zwrotu części działek.

Sprawa dotyczyła skargi L. M. i J. M. na decyzję Wojewody w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżące, jako spadkobierczynie, domagały się zwrotu działek, które zostały wywłaszczone na cele budowy bazy magazynowej, lecz cel ten nie został zrealizowany. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta, która orzekała o zwrocie części działek na rzecz spadkobierczyń, ale zobowiązywała je do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania wraz z kwotą odpowiadającą wzrostowi wartości nieruchomości po wywłaszczeniu (w tym wartości garaży wybudowanych przez osoby trzecie). Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając rozliczenia za prawidłowe i potwierdzając odmowę zwrotu działki nr F z uwagi na ustanowione na niej użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę L. M. i J. M. na decyzję Wojewody dotyczącą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nieruchomość została wywłaszczona w 1976 r. na cele budowy bazy magazynowej, jednak cel ten nie został zrealizowany na części wywłaszczonych działek, które zostały następnie zabudowane garażami przez osoby fizyczne. Spadkobierczynie poprzedniej właścicielki domagały się zwrotu tych działek. Wojewoda, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, orzekł o zwrocie części działek, ale jednocześnie zobowiązał skarżące do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania oraz kwoty odpowiadającej wzrostowi wartości nieruchomości po wywłaszczeniu, uwzględniając wartość wybudowanych garaży. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Potwierdzono, że zwrot nieruchomości wiąże się z obowiązkiem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, a jego wysokość podlega waloryzacji i uwzględnia zmiany wartości nieruchomości po wywłaszczeniu. Sąd wskazał, że rozliczenie następuje pomiędzy właścicielem (Gminą) a podmiotem, na rzecz którego następuje zwrot, a kwestia nakładów dokonanych przez osoby trzecie (budowniczych garaży) nie stanowi przeszkody w rozliczeniu odszkodowania. Odnośnie działki nr F, sąd potwierdził odmowę zwrotu, ponieważ ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wyłącza możliwość zwrotu na mocy art. 229 tej ustawy. Sąd zauważył, że ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło w trakcie postępowania zwrotowego, wbrew przepisom, jednakże brak było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego, a droga sądowa cywilna jest otwarta dla oceny tej czynności prawnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, spadkobiercy mają prawo do zwrotu nieruchomości, jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jednakże wiąże się to z obowiązkiem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania oraz kwoty odpowiadającej wzrostowi wartości nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd potwierdził prawo do zwrotu nieruchomości, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Rozliczenie obejmuje zwrot odszkodowania zwaloryzowanego i uwzględniającego wzrost wartości nieruchomości wynikający z nakładów, niezależnie od tego, kto te nakłady poczynił.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.g.n. art. 140 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy oznacza obowiązek zwrotu Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego wypłaconego odszkodowania.

u.g.n. art. 140 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji nie może być większa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2.

u.g.n. art. 217 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.

u.g.n. art. 140 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zwaloryzowane odszkodowanie podlega odpowiednio zmniejszeniu lub zwiększeniu o kwotę równą różnicy wartości ustalonej na dzień zwrotu. Przy ustalaniu różnicy wartości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu.

u.g.n. art. 229

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (1.01.1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Pomocnicze

u.g.n. art. 136 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

u.g.g.i.w.n. art. 49 § 5

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dz. U. Nr 153, poz. 1271 art. 97 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Dz. U. Nr 98 poz. 612

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 140, 217 ust. 2 i 229. Wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu, wynikający z nakładów (garaży), podlega doliczeniu do zwaloryzowanego odszkodowania. Ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Zarzut skarżących dotyczący pominięcia zbadania źródła zwiększenia się wartości działek. Zarzut skarżących dotyczący nałożenia obowiązku zwrotu równowartości boksów garażowych wzniesionych przez osoby trzecie. Zarzut skarżących dotyczący braku podstawy prawnej do zwrotu równowartości garaży na rzecz Gminy. Zarzut skarżących dotyczący kwestionowania wysokości wyliczonej przez rzeczoznawcę kwoty zwiększającej wartość nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

Zwrot wywłaszczonej nieruchomości jak powiedziano implikuje obowiązek zwrotu wypłaconego odszkodowania poprzedniemu właścicielowi, przy czym kwota odszkodowania podlega waloryzacji... Nieruchomość podlega zwrotowi w takim stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu. Decyduje zatem w świetle kategorycznego brzmienia tegoż przepisu stan faktyczny nieruchomości, w jakim ma być ona zwrócona... Bez znaczenia jest przy tym kwestia kto dokonał nakładów na nieruchomość podlegającą zwrotowi. Rozliczenie następuje wyłącznie pomiędzy właścicielem tj Skarbem Państwa lub gminą, a podmiotem na rzecz, którego następuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Skład orzekający

Jan Zimmermann

przewodniczący

Małgorzata Brachel - Ziaja

sprawozdawca

Wojciech Jakimowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Rozliczenia odszkodowania przy zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza gdy nieruchomość została zabudowana przez osoby trzecie lub ustanowiono na niej prawa rzeczowe."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i stanem prawnym nieruchomości w określonym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność rozliczeń przy zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, szczególnie gdy pojawiają się nakłady osób trzecich (garaże) i ustanowione są prawa rzeczowe. Jest to ciekawy przykład praktycznego zastosowania przepisów o gospodarce nieruchomościami.

Wywłaszczona działka z garażami: kto zapłaci za cudze nakłady przy zwrocie nieruchomości?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1699/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-05-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jan Zimmermann /przewodniczący/
Małgorzata Brachel - Ziaja /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2006 r. sprawy ze skargi L. M. i J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości - skargę oddala -
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją dnia [...] 2002 r., [...], na podstawie art 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 46, poz. 543 z 2000 r. - tekst jednolity/ oraz art. 138 § l pkt l i pkt 2 k.p.a, - po rozpatrzeniu odwołania L. M. J. M. od decyzji Prezydenta Miasta [...]- miasta na prawach powiatu z dnia [...] 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w punktach:
1. zwrocie działek nr A o pow [...] m2, B o pow. [...] m, C o pow. [...] m2, D o pow. [...] m2 i E o pow. [...] m2 obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] m. [...] na rzecz J. M. w 1/2 części i L. M. w 1/2 części,
2. o zobowiązaniu wymienionych w pkt. l osób do zwrotu na rzecz Gminy [...] kwoty [...] zł. odpowiadającej zwaloryzowanemu odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalonemu przez rzeczoznawcę majątkowego wzrostowi wartości nieruchomości po wywłaszczeniu odpowiednio do udziałów: J. M. w kwocie [...] zł. i L. M. w kwocie [...] zł.,
3. o sposobie zapłaty należności wymienionej w pkt. 2,
4. o skutkach prawnych decyzji o zwrocie nieruchomości,
5. o odmowie zwrotu działki nr F o pow. [...] m2 obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] m. [...] na rzecz poprzedniego właściciela, oraz uchylił zaskarżoną decyzje w punkcie
6. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr G o pow. [...] m2 obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] i orzekł: o odmowie zwrotu działki nr G o pow. [...] m2 obręb [...] jednostka ewidencyjna [...]
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, co następuje.
Decyzją z dnia [...]1976 r. Nr: [...] Urząd Dzielnicowy [...] orzekł o wywłaszczeniu parceli [...]. kat. X obręb [...] ([...]), o pow. [...] m2, na cele budowy bazy magazynowej dla Okręgowej Składnicy [...] w [...], przy ul. [...].
W dniu wywłaszczenia, zgodnie z wpisem w Iwh [...] b. gm. kat. [...], działka X obręb [...] ([...]) stanowiła własność M. S. w ½ części i M. z P. W. w ½ cz, po której zgodnie z postanowieniem spadkowym Sądu Powiatowego dla [...] z dnia [...]1973 r. sygn. akt [...] dziedziczyła M. S. w całości. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] 1998 r. sygn. [...], po zmarłej M. S. spadek nabyli: W. S. J. M. i L. M. po 1/3 części Na podstawie umowy o dział spadku z dnia [...]1998 r. Rep. A Nr [...], roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje J. M. w l/2 cz. i L. M. w l/2 części.
W dniu [...] 1992 r. M. S. złożyła wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, odpowiadającej obecnie działkom nr A, B, C, D, F oraz części działki nr G i części działki nr H, jako zbędnej na cel wywłaszczenia podając, że nie została ona dotychczas zagospodarowana zgodnie z jej przeznaczeniem, a tylko zabudowano ją boksami garażowymi.
Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia [...]1994 r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu części parceli X, Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...]. 1994 r. Nr; [...], ze względu na art. 8 ust. l ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości zgodnie z którym, osoba która na podstawie pozwolenia na budowę wybudowała ze środków własnych garaż na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa lub gminy, ma prawo nabyć ten garaż nieodpłatnie oraz otrzymać grunt w użytkowanie wieczyste.
Wniesiona przez stronę skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego została odrzucona, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi sąd oddalił.
W dniu [...]1995 r. M. S. ponownie złożyła wniosek o zwrot części wywłaszczonej parceli [...]. kat. X, na który Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...]1995 r. informującym o braku podstaw do ponownego rozpatrywania sprawy ostatecznie załatwionej. Strona wniosła skargę do Wojewody [...], a następnie do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, którzy uznali, iż w przedmiotowej sprawie został wyczerpany tok instancji postępowania administracyjnego. Dopiero Biuro Kontroli Urzędu Rady Ministrów uznało skargę M. S. za zasadną, a Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził w dniu [...]1999 r. nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 1994 r. Nr [...]
Z uwagi na powyższe Wojewoda [...] w dniu [...] 1999 r. nr [...] uchylił decyzję organu l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W trakcie postępowania ustalono, iż zawnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej parceli została zabudowana boksami garażowymi przez pracowników Spółdzielni [...] Ustalono także, że wywłaszczona parcela X obręb [...] ([...]) obejmuje jedynie boksy garażowe na działkach nr: A,B, C, D, część działki nr H, oznaczona jest obecnie jako działka nr E. Z kolei na działce nr F zostało ustanowione użytkowanie wieczyste na rzecz osób fizycznych - właścicieli garaży. Organ l instancji ustalił też, iż działka nr G powstała z części sąsiedniej działki nr I obr. [...] ([...]).
W tym stanie faktycznym i prawnym organ l instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej i orzekł o zwrocie działek nr A o pow. [...] m2. B o pow. [...] m2. C o pow. [...] m2, D o pow. [...] m2 i E o pow. [...] m2 obręb l jednostka ewidencyjna [...] o odmowie zwrotu działki nr F obręb l jednostka ewidencyjna [...] oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr G obręb l jednostka ewidencyjna [...]
Od decyzji Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej odwołanie złożyły: L. M. i J. M. Odwołujące wniosły o uchylenie punktu 2 i 3 decyzji lub o uchylenie tych punktów i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji oraz o zawieszenie postępowania w przedmiocie zwrotu części działki nr F ze względu na wszczęcie postępowania o rozwiązanie użytkowania wieczystego. Odwołujące zarzucają przedmiotowej decyzji rażące naruszenie art. 140 u. g. n. przez pominięcie zbadania istoty i źródła zwiększenia wartości działki oraz brak uzasadnienia dla wydania decyzji o zwrocie na rzecz gminy kwot stanowiących równowartość prywatnych nakładów osób fizycznych budujących garaże.
Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie dokonał tylko niezbędnej korekty orzeczenia organu I instancji w zakresie dotyczącym działki nr G. Natomiast uznając trafność zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. Analizując materiał dowodowy dotyczący tej działki nr. G obręb l jednostka ewidencyjna [...] organ odwoławczy stwierdził, iż powstała ona z części sąsiedniej działki nr I obr. [...] ([...]), która nie wchodziła poprzednio w skład wywłaszczonej parceli [...]. kat. X, a więc nie stanowiła własności M. S. Dlatego należało odmówić zwrotu tej działki gdyż jest to przypadek bezzasadności żądania strony, która musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę, co do jej istoty Nie można w takiej sytuacji wydawać decyzji o umorzeniu postępowania, gdyż stanowi to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
W odpowiedzi zaś na zarzut błędnej interpretacji art. 140 u g n. organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z tym przepisem zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy oznacza obowiązek zwrotu, Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, wypłaconego odszkodowania.
Ze względu na rozbieżności jakie pojawiły się na tle stosowania przez Starostów przepisów art. 140 i 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda [...] pismem z dnia [...] 2002 r. nr [...] zwrócił się o pomoc w rozstrzygnięciu wątpliwości do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Zgodnie z otrzymaną w dniu [...] 2002 r. opinią Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, odszkodowanie należy obliczać w sposób w jaki dokonał tego Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej w zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z ust. 140 ust. 2 u g.n, odszkodowanie za. wywłaszczoną nieruchomość podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być większa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu.
Art. 217 ust.2 wskazuje, iż: "osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r- w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości".
W niniejszym postępowaniu zwaloryzowana kwota odszkodowania wynosi [...] zł. i nie przekracza 50% aktualnej wartości rynkowej nieruchomości
Należy także wziąć pod uwagę zapis zawarty w ust 3 art. 140 u.g.n, który dotyczy ustalenia stopnia zwiększenia lub zmniejszenia wartości podlegającej zwrotowi działki ;"w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zwaloryzowane odszkodowanie podlega odpowiednio zmniejszeniu lub zwiększeniu o kwotę równą różnicy wartości ustalonej na dzień zwrotu. Przy ustalaniu różnicy wartości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu."
Według sporządzonego przez B. B. aktualnego operatu szacunkowego, wartość rynkowa działki nr G wg stanu na dzień wywłaszczenia wynosi [...] zł, a wartość tej działki wg stanu na dzień sporządzenia operatu szacunkowego jest równa kwocie [...]zł. Z powyższego wynika, iż różnica wartości, o której mowa w art. 140 ust. 3 u,g.n. wynosi [...] zł. i stanowi kwotę, o którą należy zwiększyć zwaloryzowane odszkodowanie na skutek zwiększenia się wartości nieruchomości wskutek działań na niej podjętych po dacie wywłaszczenia. Ponieważ w omawianej sprawie, kwota zwaloryzowanego odszkodowania wynosi [...] zł, dlatego do sumy tej należy dodać [...]. zł. Otrzymaną w ten sposób kwotę należy podzielić stosownie do udziałów we własności zwracanej nieruchomości, co organ l instancji prawidłowo uczynił. Zobowiązanie do zwrotu powyższej kwoty na rzecz Gminy [...] jest prawidłowe, ponieważ właścicielem nieruchomości na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] 1992 r. nr [...] , stała się Gmina [...]
W odpowiedzi na zarzut dotyczący pominięcia zbadania źródła zwiększenia się wartości działek, Wojewoda [...] wyjaśnił, że organ administracyjny w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie bada kto poczynił nakłady, wskutek których wartość nieruchomości uległa zwiększeniu, ponieważ wyżej opisany przepis art. 140 ust. 3 ustawy tak nie nakazuje. Nakazuje natomiast ustalić stopień zwiększenia lub zmniejszenia tej wartości. W każdym bowiem przypadku zwrot zwaloryzowanego odszkodowania następuje na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu zgodnie z art. 140 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Na skutek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości prawo własności tej nieruchomości wraz z jej częściami składowymi - w tym przypadku garażami - przechodzi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, w zależności od tego, na rzecz kogo zwrot ten następuje Nie można bowiem stać się właścicielem gruntu bez nabycia jego części składowych. W przypadku zwrotu na rzecz Gminy [...] odszkodowania, powiększonego wskutek zwiększenia się wartości nieruchomości poprzez nakłady /garaże/ dokonane przez osoby trzecie , osobom tym będzie przysługiwało roszczenie o zwrot nakładów tylko w stosunku do Gminy Wnioskodawczynie nie przedstawiły dowodu przeciwnego na okol. innej wartości działki i nie można buło faktycznie skonfrontować ich stanowiska z opinią biegłego.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżące zarzuciły, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] jest niezgodna z prawem i wniosły o uchylenie decyzji organów obu instancji albo o uchylenie w całości pkt. 2 decyzji organu I instancji i pkt. 2 decyzji organu II instancji, i odesłanie w tym przedmiocie zainteresowanych na drogę postępowania cywilnego przed sądami powszechnym. Skarżące kwestionują nałożony na nich obowiązek zwrotu równowartości boksów garażowych wzniesionych przez osoby trzecie Uważają, że zabudowa działek boksami wywołała tylko "wiadome skutki prawno - rzeczowe oparte na kodeksie cywilnym" Zdaniem skarżących brak jest podstawy prawnej do zwrotu równowartości boksów podmiotowi, który nie ma nic wspólnego z kosztami tej inwestycji. Ponadto mimo obszerności uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ nie ustosunkował się do zasadniczych kwestii prawnych występujących w sprawie, a w szczególności;
- dlaczego skarżące w ramach zwrotu uprzednio wypłaconego im odszkodowania w rozumieniu art 140 mają płacić łącznie [...]. zł za działkę o pow. [...] m2 oraz
- dlaczego w tym zwracanym odszkodowaniu mieści się wartość garaży i na jakiej podstawie i dlaczego równowartość tych garaży ma otrzymać Gmina
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art 97 par. l ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153,poz 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 p.p.s.a /
Skarga nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy i nie mogła być przez Sąd uwzględniona .
Bezsporną jest w sprawie okoliczność, że Skarb Państwa przejął nieruchomość stanowiącą parcelę [...]. kat X obr. [...] ([...]) o pow. [...] m5, decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] , z dnia [...] 1976 r.,. Nr [...], w trybie ustawy z dnia 12. 03. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
- pod budowę bazy magazynowej dla Okręgowej Składnicy [...] w [...] W dacie wywłaszczenia nieruchomość ta stanowiła własność M. S. i M. z P. W. po połowie każdej z nich.
Skarżące; L. M. i J. M. są spadkobierczyniami poprzednich właścicielek, a ich prawa do spadku zostały stwierdzone wykazanymi w aktach postanowieniami Sądu Rejonowego [...] oraz umową o dział spadku
Bezsporną jest też okoliczność, że cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany na tej czesi przedmiotowej nieruchomości, która na skutek podziału odpowiada obecnie działkom nr nr A, B. C, D, F oraz części działki nr H odpowiadającej obecnie działce nr E .
Jak wynika z akt sprawy M. S. w dniu [...] 1992 r. złożyła wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, o pow. [...] m. 2 znajdującej się poza ogrodzeniem terenu Okręgowej Składnicy [...], która została zabudowana garażami przez osoby fizyczne - pracowników Spółdzielni [...]. Sprawa ta została zakończona ostateczną decyzją o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
W dniu [...]1995 r. M. S. złożyła ponownie wniosek o zwrot działek oznaczonych numerami A, B., C ,D, oraz części działek nr G i nr F /k. [...]/, a przebieg postępowania zwrotowego został rzetelnie przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wywłaszczone działki stanowią własność Gminy [...], z tym, że działka nr F o pow. [...] m2 została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz osób fizycznych będących właścicielami wybudowanych na nich garaży - na podstawie aktów notarialnych z dnia [...]. 1994 r., Rep. A Nr [...] i Rep. AI. Nr [...] oraz z dnia [...] 1994 r rep. A Nr [...] , a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw [...] w 1994 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1.01. 1998 r./ por. k. [...]/
Na tle powyższych okoliczności trzeba stwierdzić, iż zaskarżona decyzją odpowiada prawu.
Organy obu instancji prawidłowo zastosowały w stosunku do części wywłaszczonej działki, która obecnie odpowiada działce ozn nr F przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przepis ten ustawia wyjątek od zasady określonej w art, 136 ust. l tej ustawy, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, i ma on zastosowanie do sytuacji gdy trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osoby trzeciej.
Powołany przepis art. 229 stanowi, iż : roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (t). 1.01. 1998r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
W niniejsze sprawie występują odnośnie działki nr F kumulatywnie ustawowe warunki konieczne stanowiące łącznie przesłankę negatywną zwrotu nieruchomości, w postaci ujawnionego do niej prawa osób trzecich jakim jest prawo użytkowania wieczystego, a które zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami Zatem skoro roszczenie zgodnie z przepisem art. 229 u. g n. w omówionej sytuacji nie przysługuje wywłaszczonemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, to zaskarżona decyzja rozstrzygająca o odmowie zwrotu działki nr F jest trafna.
Jednakże, należy zauważyć, z uwagi na fakt, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził decyzją z dnia [...]. 1999 r. nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...]1994 r., znak: [...], , a następnie Wojewoda [...] w dniu [...]1999 r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...]1994 r. [...] o odmowie zwrotu m.in. tej nieruchomości, - że oddanie przedmiotowej działki nr F umowami notarialnymi w użytkowanie wieczyste osobom trzecim, miało miejsce w toku postępowania zwrotowego, wbrew ustawowemu zakazowi wynikającemu z obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29.04. 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( art 49 ust. 5 , a obecnie art 136 ust. l u g.n) użycia nieruchomości na inny cel niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu.
Ponieważ dotychczas nie toczyło się i obecnie nie toczy się żadne postępowanie o stwierdzenie nieważności tej czynności prawnej (art. 58 kc.) lub o rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania przed sądem powszechnym, przeto nie było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego przez organy prowadzące postępowanie ani też nie ma podstaw do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zresztą droga postępowania sądowego przed sądem powszechnym jest otwarta, niezależnie od wyniku postępowania w niniejszej sprawie i do sądu powszechnego w takim przypadku będzie należała ocena wskazanych wyżej zaszłości.
Zaskarżona decyzja w czesi zawierającej rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu działki nr G jest prawidłowa..
W świetle niekwestionowanych w tym zakresie ustaleń faktycznych zostało wykazane, iż dziełka ta powstała z sąsiedniej działki nr I obr [...] ([...]), która nigdy nie wchodziła w skład wywłaszczonej przedmiotowej parceli nr X. Skoro zatem działka ta nie stanowiła własności poprzedników prawnych skarżących, to rzecz jasna, że wniosek o jej zwrot i nie mógł być uwzględniony, z uwagi na jego bezzasadność.
Zarzuty skarżących odnośnie pozostałych pięciu działek również nie znajdują uzasadnienia w okolicznościach spawy i jej stanie prawnym.
Zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz uprawnionego podmiotu powoduje po jego stronie obowiązek zwrotu wypłaconego mu odszkodowania w ustalonej wysokości; w rozliczeniu dokonanym wedle reguł przewidzianych w przepisach art. 140 -142 u.g.n. przy zastosowaniu art. 217 ust. 2 u.g.n. przytoczonego w dosłownym brzmieniu w uzasadnieniu organu odwoławczego.
Zgodnie z przepisem art. 139 u.g.n. nieruchomość podlega zwrotowi w takim stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu. Decyduje zatem w świetle kategorycznego brzmienia tegoż przepisu stan faktyczny nieruchomości, w jakim ma być ona zwrócona mianowicie; "w tym stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu". Oznacza to, że poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy nie przysługuje roszczenie o przywrócenie do stanu pierwotnego nieruchomości Bez znaczenia jest przy tym jest kwestia kto dokonał nakładów na nieruchomość podlegającą zwrotowi. Rozliczenie następuje wyłącznie pomiędzy właścicielem tj Skarbem Państwa lub gminą, a podmiotem na rzecz, którego następuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości .
Właśnie ów stan w jakim znajduje się nieruchomości w dniu zwrotu ma zasadnicze znaczenie dla rozliczeń, o których mowa w art 140 u g n.
Zwrot wywłaszczonej nieruchomości jak powiedziano implikuje obowiązek zwrotu wypłaconego odszkodowania poprzedniemu właścicielowi, przy czym kwota odszkodowani podlega waloryzacji w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości zwracanej nieruchomości w przypadku, gdy jak w niniejszej sprawie wywłaszczenia dokonano przed dniem 5. 12. 1990 r. /art. 140 ust. l i 2 i art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Stosownie do reguły zawartej w treści przepisu art. 140 ust. 3 u. g n. podlegająca zwrotowi kwota odszkodowania ulega zwiększeniu albo zmniejszeniu o kwotę różnicy wartości, jaka zachodzi między stanem nieruchomości z dnia zwrotu a stanem z dnia wywłaszczenia . Ustalenie zaś różnicy wartości nieruchomości zwiększającej kwotę zwracanego odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, /art. 140 ust. 4 u.g.n./
Bezsporną jest okoliczność, że podlegające zwrotowi wymienione działki ozn. numerami ew. A, B, C, D i E zostały zabudowane garażami. Na każdej z nich wybudowano po jednym garażu murowanym o powierzchni zabudowy odpowiadającej prawie wielkości działki. Łącznie 5 obiektów. Dokładny opis stanu technicznego tych garaży wraz z dokumentacją fotograficzną znajduje się w operacie szacunkowym uprawnionego rzeczoznawcy majątkowego i budowlanego mgr inż. B. B. Wartość nieruchomości została ustalona wg. zasad wynikających z powyższych przepisów, a nadto zgodnie z obowiązującym w dacie opracowania operatu rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7. 07. 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego /Dz. U. Nr 98 poz. 612/, przy uwzględnieniu wszystkich atrybutów przedmiotowych działek, jak lokalizacja, dostępność komunikacyjna , cechy fizjograficzne ; ukształtowanie terenu, kształt działek, przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego, uzbrojenie terenu, zagospodarowanie i. t p. Wartość poszczególnych garaży - rzeczoznawca określił dla każdego z osobna uwzględniając ich konstrukcję, stan techniczny, standard wykończenia i stopień zużycia technicznego. Następnie rzeczoznawca wyliczył łączną wartość rynkową tych działek wraz z ich zabudową w kwocie [...] zł czyli wg obecnego stanu nieruchomości i poziomu cen aktualnego /na dzień sporządzania operatu/ oraz podał wartość ich łączna rynkowa wg. stanu nieruchomości z dnia wywłaszczenia tj. [...]1976 r. i poziomu cen aktualnego w kwocie [...] zł .Różnica wartości wynosi kwotę [...] zł. Jest to zarazem kwota o jaką nieruchomość zwiększyła wartość na skutek działań podjętych na nieruchomości po wywłaszczeniu. Do kwoty tej została doliczona jeszcze należna kwota [...] zł,, z tytułu zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi, co łącznie stanowi kwotę określoną w decyzji tj.[...] zł, podzieloną stosownie do udziałów -przypadających każdej ze skarżących. Zarówno przyjęta metoda jak i dokonane wyliczenie odszkodowania nie budzą zastrzeżeń.
Kwestionując wysokość wyliczonej przez rzeczoznawcę kwoty, zwiększającej wartość nieruchomości na skutek wybudowania boksów garażowych, skarżące nie przedstawiły żadnych merytorycznych zarzutów, co do sposobu dokonanego rozliczenia i treści omawianego operatu. Zatem zarzut ten jako gołosłowny nie mógł odnieść skutku rozliczenia i treści omawianego operatu Zatem zarzut ten jako gołosłowny nie mógł odnieść skutku
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako nie zasługującą na uwzględnienie oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI