II SA/Kr 1655/24

II SA/Kr 1655/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Joanna Tuszyńska
Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
art 6
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art 66  , art 81  ust 2 i 104
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia [...] w B. i O. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 18 października 2024 r. znak: SKO-OŚ-4170-10/23 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz Stowarzyszenia [...] w B. j kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) oraz na rzecz O. w M. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. zarządza zwrot na rzecz Stowarzyszenia [...] w B. kwoty 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem nadpłaconego wpisu.
Uzasadnienie
II SA/Kr 1655/24
UZASADNIENIE
Burmistrz Miasta Zakopane decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r., znak: WOŚ.6220.8.2019, określił P. S.A. w Z. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia "Realizacja zamierzenia inwestycyjnego polegającego na modernizacji infrastruktury narciarskiej w rejonie Kasprowego Wierchu oraz Doliny Goryczkowej".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 18 października 2024 r., znak: SKO-OŚ-4170-10/23, wydaną po rozpatrzeniu odwołań S. w B. , T. w W. i S. w M., utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium zwróciło uwagę na datę wszczęcia postępowania (wpływ wniosku: 30 lipca 2015 r.) i w świetle nowelizacji u.o.o.ś. stwierdziło, że co do zasady zastosowanie mają przepisy sprzed nowelizacji.
Kolegium wskazało, ze brak rozważenia kwalifikacji przedsięwzięcia z § 3 ust. 1 pkt 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (w związku z przewidywanym uruchomieniem tymczasowego węzła betoniarskiego na czas trwania robót budowlanych) nie ma znaczenia, bo w aktach nie ma danych co do tego, czy produkcja betonu będzie "nie mniejsza niż 15 t na dobę", a poza tym kwalifikacja jako przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko nie budzi wątpliwości (§ 3 ust. 1 pkt 49 i pkt 61 oraz § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Postanowieniem z 16 listopada 2015 r. – po uzyskaniu opinii RDOŚ w Krakowie (30 października 2015 r.) i opinii PPIS w Zakopanem (8 października 2015 r.) – Burmistrz stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Kolegium wskazało przy tym, że w świetle art. 33 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. Burmistrz nie miał obowiązku udostępnienia raportu na stronie internetowej.
Burmistrz uzyskał pozytywną opinię PPIS w Zakopanem (5 stycznia 2022 r.) i uzgodnienie (w 59 punktach) warunków realizacji przedsięwzięcia (postanowienie RDOŚ w Krakowie z 17 maja 2022 r.). Opinia i postanowienie zostały wydane w następstwie przedłożenia w październiku 2021 r. uzupełnienia do raportu, w którym przedstawiono nowy wariant realizacyjny (wariant nr 4), albowiem pierwotnie przedstawione warianty nie znalazły akceptacji RDOŚ w Krakowie w części dotyczącej budowy instalacji śnieżenia trasy narciarskiej oraz zbiornika na wodę do celów śnieżenia pod budynkiem dolnej stacji kolejki (postanowienie z 12 czerwca 2020 r.). W sprawie doszło więc do wyrażenia zgody inwestora, o której mowa w art. 81 ust. 1 u.o.o.ś., zaś zarzut niedopuszczalności ponownego uzgodnienia przez RDOŚ w Krakowie jest nietrafny, bo po zaprezentowaniu nowego wariantu organ ten miał obowiązek zweryfikować aktualność swojego rozstrzygnięcia. Choć wystąpienie przez Burmistrza o uzgodnienie do Dyrektora ZZ w Nowym Sączu PGW WP – w świetle art. 545 Prawa wodnego – nie miało podstawy prawnej, to jednak Burmistrz mógł uznać warunki wskazane (w 6 punktach) w postanowieniu z 28 grudnia 2021 r. za własne, więc nie można dopatrywać się wadliwości w zakresie pkt 7 (od 7.54 do 7.59) i umorzyć postępowania przed Burmistrzem w tej części, tym bardziej, że mogłoby to naruszyć zakaz reformationis in peius.
Kolegium dostrzegło pominięcie przez Burmistrza Zarządu Tatrzańskiego Parku Narodowego w Tatrzańskiej Łomnicy (Správa Tatranského národného parku so sídlom v Tatranskej Lomnici) wykonującego uprawnienia właścicielskie w stosunku do terenu położonego po słowackiej stronie granicy, bezpośrednio sąsiadującego z działką nr [...]. Pismem z 18 kwietnia 2024 r. Kolegium zawiadomiło o toczącym się postępowaniu odwoławczym, lecz dostrzeżona strona nie skorzystała ze swoich uprawnień procesowych, co przesądza o tym, że naruszenie prawa procesowego przez Burmistrza w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy. Kolegium wyjaśniło, że status strony wynika z art. 28 k.p.a. (art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. nie ma zastosowania), bo nieruchomość słowacka znajduje się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia co najmniej w fazie jego realizacji (zwiększony poziom hałasu związany z pracami przy modernizacji trawersu i górnej stacji; odległość stacji na Kasprowym Wierchu od granicy państwa to około 70 m; trawers leży w bezpośrednim sąsiedztwie granicy i dlatego w fazie kształtowania trawersu i przelotów śmigłowca nad Doliną Goryczkową może pojawić się wzrost hałasu w otoczeniu). Kolegium wskazało też, że Burmistrz nie zweryfikował przesłanek dopuszczenia F. w S. , jednakże i to naruszenie prawa procesowego nie miało wpływu na wynik sprawy.
Zdaniem Kolegium zarzut braku umożliwienia wypowiedzenia się co do treści pisma inwestora z 25 listopada 2022 r. jest bezzasadny, bo przed wydaniem decyzji Burmistrz zawiadomieniem z 5 października 2022 r. pouczył strony o ich uprawnieniach, a część stron z nich skorzystała. Z art. 10 § 1 k.p.a. nie sposób wywodzić obowiązku każdorazowego zawiadamiania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, ilekroć inna strona postępowania złoży do nich nowe pismo.
Kolegium wskazało, że z raportu i jego uzupełnień z 24 stycznia 2020 r., 7 kwietnia 2020 r. i października 2021 r. wynika, że przedsięwzięcie będzie zlokalizowane w Tatrach Zachodnich w Zakopanem w rejonie Kasprowego Wierchu oraz Doliny Goryczkowej (działki nr [...], nr [...] i nr [...] w obr. [...] a w przyjętym do realizacji wariancie nr 4 obejmie: wymianę istniejącej dwuosobowej krzesełkowej kolei linowej Goryczkowa na nową czteroosobową (zwiększenie przepustowości z 720 os./h do maksymalnie 2400 os./h) wraz z modernizacją stacji dolnej kolei, modernizację stacji górnej kolei wraz z budową peronu; dostosowanie trawersu zjazdowego z górnej stacji kolei; wymianę podpór trasowych i przystacyjnych (likwidacja i budowa nowych podpór w miejscu podpór zdemontowanych, a także likwidacja wybranych podpór istniejących i budowa podpór w nowej lokalizacji); wykonanie dodatkowej, niezbędnej infrastruktury towarzyszącej/technicznej. Obszar realizacji znajduje się w całości w granicach Tatrzańskiego Parku Narodowego i obszaru Natura 2000 Tatry PLC1200012. Wskazane obszary chronione wraz z ich słowackimi odpowiednikami obejmującymi obszar Tatr Słowackich stanowią Tatrzański Transgraniczny Rezerwat Biosfery UNESCO.
W obrębie istniejącej stacji górnej zaplanowano m.in. nowe uformowanie peronu dla wysiadających celem doprowadzenia do zgodności rozwiązań technicznych i wysiadania pasażerów z obowiązującymi przepisami branżowymi. Po modernizacji peron stanowić będzie płyta żelbetowa lub częściowo stalowa, zorganizowana wokół nowej pary żelbetowych głównych podpór stacyjnych (słupy stacyjne przedni i tylny), na której zostanie zlokalizowany zadaszony napęd główny kolei - zespół koła napędowego wraz z urządzeniami napędu, a także wprzęgania i wyprzęgania krzesełek. Przewidziano adaptację istniejącego budynku stacji górnej, w ramach której w części frontowej budynku znajdującej się od strony elewacji południowo-zachodniej wkomponowana zostanie nowa jednokondygnacyjna i prostopadłościenna bryła sterowni (dyspozytornia). Z kolei istniejąca obecnie maszynownia i układ napędowo-napinający w niszy budynku (za nową dyspozytornią) zostaną zdemontowane, a zwolniona przestrzeń zostanie przeznaczona na cele magazynowo-serwisowe oraz lokalizacji zmodernizowanej rozdzielni elektrycznej. Funkcja pozostałych pomieszczeń budynku stacji górnej pozostanie bez zmian względnie zostanie przekształcona dla funkcji pomocniczych. Bez zmian pozostanie również forma zewnętrzna budynku stacji górnej. Projektowana kolej będzie dostosowana do ruchu okrężnego z pojazdami – krzesłami zawieszonymi na linie nośno-napędowej przy pomocy wprzęgieł rozłącznych. Stacja górna - napędowa zawierać będzie zespoły posadowione na dwóch podporach przystacyjnych stanowiących konstrukcję wsporczą dla układu napędowego znajdującego się nad peronem. Napęd planowanej do modernizacji kolei krzesełkowej bazował będzie na moście ruchomym. Siły z napędu przenoszone będą na linę nośno-napędową przez koło napędowe z wykładziną, połączone wałem z zespołem napędowym. Do napędu głównego służyć będzie silnik elektryczny. Na stacji górnej zostanie zamieszczony również napęd awaryjny z silnikiem Diesla zlokalizowany w dotychczasowej przestrzeni maszynowni za nową dyspozytornią wbudowaną w bryłę stacji. Z uwagi na typ kolei (kolej wyprzęgana) możliwe będzie zdjęcie krzesełek z liny nośnej oraz ich garażowanie. Lina nośno-napędowa prowadzona będzie na trasie na krążkach linowych zamontowanych na stalowych podporach trasowych o konstrukcji rurowej (podpory pośrednie międzystacyjne). Inwestor przewidział budowę 13 takich podpór. Ich lokalizacja w przeważającej większości będzie się pokrywać z istniejącymi podporami, przy czym w niektórych częściach trasy przewidziano ograniczenie ich liczby w stosunku do stanu istniejącego (obecnie 17). Wiąże się to jednak z lokalizacją niektórych nowych podpór trasowych (głównie w górnej części trasy) pomiędzy dotychczasowymi podporami lub w dalszym sąsiedztwie względem istniejących. Trzon każdej z podpór mocowany będzie w strefie podestu zabetonowanymi śrubami kotwiącymi do fundamentu żelbetowego, przy czym konieczne będzie wykonanie nowych fundamentów. Obecne fundamenty są bowiem za małe i wymagają pogłębienia i poszerzenia. Co za tym idzie, budowa nowych podpór w miejscu podpór istniejących, będzie wymagać uprzedniego skucia istniejących fundamentów w całości. Natomiast pozostałości po fundamentach starych podpór, w miejscach w których nie przewidziano budowy nowych, zostaną skute poniżej poziomu gruntu i przysypane materiałem rodzimym. Nowe podpory wyposażone będą w kozły do podnoszenia liny, drabiny, pomost roboczy, pałąki i bariery ochronne. Wysokość podpór będzie zależała od danego ukształtowania terenu i obliczeń inżynieryjnych i wynosić będzie od ok. 8 m do maksymalnie ok. 20 m. Rozstaw lin wynosić będzie do ok. 5,5 m (+/- 0,5 m), natomiast łączna szerokość tzw. "korytarza kolei" wzdłuż istniejącej osi, czyli pasa przestrzeni, w którym mogą wychylać się zawieszone krzesła wraz z zewnętrznym marginesem bezpieczeństwa, wyniesie 15 m. Pod osią kolei (w gruncie) zostaną poprowadzone odpowiednie kable teletechniczne, niskoprądowe i kabel średniego napięcia, łączące technologicznie i użytkowo stację dolną, górną i poszczególne podpory. Zostaną one ułożone w rurach osłonowych w wykopie o szerokości około 1,5 m wzdłuż trasy kolei (w obrębie korytarza kolei). Przewidziano również wyburzenie i rozbiórkę istniejącej zabudowy dolnej stacji zlokalizowanej na polanie Wyżnia Goryczkowa Rówień, w miejscu której powstanie nowa zabudowa jednokubaturowa o kubaturze ok. 10.000 m3 i powierzchni zabudowy do 1300 m2. Nowy budynek stacji dolnej będzie się składał z dwóch części: wiaty peronu oraz zaplecza przeznaczonego na potrzeby obsługi technicznej, socjalnej i magazynowej stacji (garaż dla krzesełek kolei, dyspozytornia, aneks warsztatowy, garaż dla ratraka, zespół pomieszczeń technicznych i magazynowych przeznaczony m.in. na lokalizację pomp ciepła dla ogrzewania budynku, dwukondygnacyjna część socjalno-magazynowa, w tym zaplecze personelu i pomieszczenie porządkowe, toalety ogólnodostępne dla narciarzy oraz kasa biletowa). Pod wiatą od strony zachodniej znajdować się będzie układ zwrotny kolei oraz strefa wsiadania narciarzy od strony odstokowej. Natomiast nad peronem znajdzie się instalacja technologiczna układu wyprzęgania oraz zwalniającego i przyspieszającego ruch krzeseł. Przewiduje się realizację obiektu dolnej stacji jako wkomponowanego w krajobraz: bryła stacji zostanie zrealizowana z zastosowaniem biologicznie czynnego zielonego tarasu, zadaszenie wiaty peronowej będzie miało nachylenie zgodne z kierunkiem spadku terenu, krawędź tarasu zielonego będzie nawiązywać do warstwie wysokościowych terenu, a płaszczyzna zadaszenia garażu krzesełek będzie częściowo połączona z płaszczyzną istniejącego terenu. Narciarze będą dojeżdżać do peronu z Wyżniej Goryczkowej Równi przez uformowany trawers od strony północnej fasady budynku. Na czas trwania robót budowlanych (inwestor zakłada, że faza ta potrwa dwa sezony budowlane od kwietnia do listopada) na Wyżniej Goryczkowej Równi przy projektowanej stacji dolnej przewidziano umiejscowienie zaplecza budowy, w tym m.in. umieszczenie tymczasowego węzła betoniarskiego wraz z kruszarnią. Do transportu materiałów budowlanych i maszyn inwestor zamierza wykorzystać istniejącą kolej linową, śmigłowiec oraz pojazdy o obniżonej emisyjności (wariant nr 4 nie przewiduje budowy i wykorzystania kolei materiałowej). Przebieg istniejącej trasy narciarskiej oraz wielkość zajmowanego przez nią terenu (poza początkowym odcinkiem trawersu dojazdowego od stacji górnej do trasy narciarskiej o długości ok. 520 m) nie ulegnie zmianie w stosunku do stanu obecnego. Prace przewidziane na trawersie będą polegać wyłącznie na jego uformowaniu za pomocą wykopów i nasypów w celu złagodzenia istniejącej formy, tj. uzyskania maksymalnie 5% nachylenia poprzecznego oraz nachylenia powstałych skarp maksymalnie o wartości 1:1, a tym samym podniesienia poziomu bezpieczeństwa narciarzy. Z raportu (str. 105) wynika, że w związku z planowanym uformowaniem trawersu inwestor zamierza zachować zerowy bilans mas ziemnych, przez co rozumie takie przekształcenie formy istniejącego trawersu, aby ilość mas ziemnych powstałych z wykopów równoważyła ilość nasypów. Wariant dopuszczony nie obejmuje budowy systemu do częściowego dośnieżania trasy narciarskiej oraz podziemnego zbiornika na wodę do dośnieżania, co stanowi najistotniejszy element odróżniający go od pozostałych wariantów. Wariant nie przewiduje również wycinki drzew. Po zakończeniu budowy kolej będzie funkcjonowała w godzinach od 8:00 do godz. 16:30 i co do zasady tylko w sezonie zimowym. Poza sezonem zimowym prowadzone będą jedynie prace naprawcze i serwisowe. Kolej będzie mogła być również wykorzystywana w celach prowadzania badań naukowych, monitoringów przyrodniczych, prowadzenia akcji ewakuacyjnych lub ratunkowych. Zdolność przewozowa projektowanej kolei linowej będzie odpowiadać jej maksymalnej teoretycznej przepustowości i wyniesie 2400 os./h (obecnie 720 os./h). Długość projektowanej kolei linowej mierzona po stoku wyniesie ok. 1695 m.
Analizowane były inne warianty, w tym W1 (preferowany przez inwestora) i W2, różniące się przede wszystkim pod względem proponowanej lokalizacji stacji dolnej. W1 zakładał budowę stacji dolnej kolei w nowej lokalizacji, tj. w górnej partii Doliny Goryczkowej przy Potoku Goryczkowym oraz w sąsiedztwie leśniczówki przy Niżnej Goryczkowej Równi, natomiast W2, podobnie jak W4, przewidywał budowę nowego budynku stacji dolnej w obecnej lokalizacji na Wyżniej Goryczkowej Równi. Zasadniczym elementem odróżniającym W1 i W2 było objęcie zakresem przedsięwzięcia w kształcie pierwotnie preferowanym przez inwestora budowy systemu infrastruktury dośnieżania, w tym m.in. budowy dwóch nowych ujęć wody, pompowni, rurociągu transportującego wodę na stok do studni hydrantowych oraz montażu urządzeń dośnieżających, jak również budowy podziemnego zbiornika na wodę do dośnieżania, przewidzianego do realizacji w obrębie najniższej, podziemnej kondygnacji budynku stacji dolnej. W ramach W1 i W2 zostały wyróżnione również dalsze warianty technologiczne i lokalizacyjne. Dla W1 i W2 (wariantów podstawowych) wyodrębniono po cztery podwarianty, które zróżnicowano pod względem zastosowanego systemu dośnieżania - w wariantach W1A, W1C, W2A i W2C był to system oparty na armatkach śnieżnych, natomiast w pozostałych czterech system oparty na lancach śnieżnych - oraz pod względem formy transportu materiałów koniecznych do realizacji poszczególnych elementów technologicznych - w wariantach W1A, W1B, W2A i W2B była to kolej materiałowa oraz auta elektryczne, natomiast w pozostałych czterech podwariantach, śmigłowiec i auta elektryczne.
W uzupełnieniu do raportu z 20 kwietnia 2020 r. przedstawionym w odpowiedzi na wezwanie RDOŚ w Krakowie inwestor przedstawił kolejne podwarianty w ramach W1, a to wariant W1E przewidujący inną lokalizację i formę zbiornika na wodę dla systemu dośnieżania, a także warianty W1F i WIG, zakładające wykonanie systemu doprowadzającego wodę do dośnieżania w śladzie nartostrady z Kuźnic do Doliny Goryczkowej. Rozważono również kwestię możliwości obniżenia stacji górnej kolei linowej i wykonania trawersu dojazdowego w nowej lokalizacji, co zostało opisane jako warianty W3A i W3B.
W ocenie Kolegium spośród wszystkich wariantem najkorzystniejszym dla środowiska jest wariant nr 4. Przede wszystkim nie obejmuje on budowy systemu dośnieżania trasy narciarskiej, która spotkała się ze sprzeciwem Tatrzańskiego PN. Zakłada pozostawienie głównych elementów zagospodarowania terenu, takich jak stacja dolna i górna czy taras dojazdowy od stacji górnej co do zasady w dotychczasowej lokalizacji. Nie przewiduje wycinki drzew czy budowy nowych ujęć wody. Zajmie znacznie mniej terenu (ok. 4,5 ha). W jego przypadku skala przedsięwzięcia jest najmniejsza (zmniejszona liczba roboczogodzin pracy maszyn i sprzętu budowlanego, ograniczenia liczby planowanych lotów śmigłowcem: maksymalnie 500).
Kolegium wskazało, że raport jest dowodem prywatnym o szczególnej mocy dowodowej i może być kwestionowany wyłącznie na podstawie dokumentu posiadającego taką samą moc dowodową, a więc tzw. kontrraportu, czyli opinii sporządzonej również przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Tego rodzaju opracowanie, które w dostatecznym stopniu podważyłoby wiarygodność raportu, nie zostało przedstawione. Za kontrraport nie może być uznana "Opinia dotycząca wpływu inwestycji polegających na rozbudowie i modernizacji Infrastruktury narciarskiej na Nosalu, w rejonie Kasprowego Wierchu i Doliny Goryczkowej na transgraniczną populacje niedźwiedzia brunatnego w Tatrach" z 15 września 2022 r. Sformułowany w niej wniosek co do znaczącego negatywnego wpływu przedsięwzięcia na tę populację, w świetle rodzaju, skali i lokalizacji tego przedsięwzięcia, wydaje się nieuzasadniony. Po pierwsze, opinia dotyczy dwóch różnych przedsięwzięć (tym drugim jest budowa stacji narciarskiej na Nosalu planowana przez Tatrzański PN) o odmiennej skali, planowanych do realizacji przez dwa różne podmioty w dwóch różnych lokalizacjach na terenie Tatrzańskiego PN. Z urzędu wiadomo, że skala drugiego przedsięwzięcia jest znacznie większa, bo obejmuje ono m.in. wycinkę ponad hektara lasu, zmianę ukształtowania istniejącej trasy narciarskiej, budowę nowej trasy, systemu dośnieżania, zbiornika na wodę, przyłącza wodociągowego oraz oświetlenia tras; dotyczy infrastruktury narciarskiej, która obecnie nie jest w ogóle użytkowana, a jej realizacja wiąże się z zajęciem nowych obszarów pod przyszłe tereny narciarskie. Kwestia wpływu przedsięwzięcia na populację niedźwiedzia brunatnego powinna być oceniana indywidulanie – nie ma podstaw, aby obie te inwestycje traktować zbiorczo i oceniać łącznie, skoro nie pozostają one ze sobą w żadnym związku. Niezależnie od powyższego "Opinia..." jest dokumentem nieobszernym i ogólnikowym, bo poza przywołaniem pojedynczych (błędnych) danych liczbowych na temat planowanej przepustowości kolei oraz zajętości terenu, w ogóle nie odnosi się do skali przedsięwzięcia, w tym pomija to, że na obszarze planowanego przedsięwzięcia od lat istnieje i jest eksploatowana infrastruktura narciarska. Jest to o tyle istotne, że jak wywodzą sami autorzy opinii, niedźwiedzie preferują obszary o mniejszej antropopresji, do których z całą pewnością nie można zaliczyć terenów zajętych pod trasę i infrastrukturę narciarską. "Opinia..." pomija wyniki inwentaryzacji przyrodniczej, na podstawie których można stwierdzić, że na obszarze planowanego przedsięwzięcia niedźwiedź brunatny występuje raczej rzadko i wyłącznie w rejonie dolnej części trasy narciarskiej. Nie wynika z niej, aby autorzy zapoznali się z treścią raportu. Opinia w ogóle nie odnosi się do raportu, ani nie wskazuje, które z ustaleń czy wniosków w nim zawartych odnoszących się do przewidywanego wpływu przedsięwzięcia na tatrzańską populację niedźwiedzia brunatnego są w ocenie autorów opinii błędne i dlaczego. Uprawnionym wydaje się zatem przypuszczenie, że została wydana na podstawie bardzo ogólnych informacji o planowanym przedsięwzięciu, a jej sporządzenie nie zostało poprzedzone analizą dokumentów inwestora. Przypuszczenie to potwierdza wniosek w kwestii znaczącego negatywnego wpływu przedsięwzięcia na populację niedźwiedzia oparty m.in. na założeniu, że w wyniku jego realizacji wzrośnie przepustowość kolei z 720 os./h do 24000 os./h, podczas gdy wzrośnie ona jedynie do 2400 os./h. Autorzy oparli wniosek o znacznym wzroście antropopresji na błędnym założeniu, przyjmując 10-krotnie zawyżone dane. Wreszcie we wniosku końcowym wskazali dodatkowo na transgraniczny charakter oddziaływania inwestycji na populację niedźwiedzia, przy czym nie wyjaśniono bliżej na czym owo transgraniczne oddziaływanie będzie konkretnie polegać. "Opinia..." nie podważyła więc w wystarczającym stopniu prawidłowości wniosku wyrażonego w decyzji Burmistrza (str. 21), zgodnie z którym realizacja inwestycji nie powinna mieć bezpośredniego wpływu na populację tego gatunku. Fakt przedłożenia opinii prywatnej nie rodził potrzeby dopuszczania przez Burmistrza dowodu z opinii biegłego.
Odnosząc się do kwestii braku przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, Kolegium wskazało, że – w świetle art. 104 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. – aby zaistniała taka konieczność, niezbędne jest stwierdzenie "możliwości znaczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko". Oznacza to, że nie każde transgranicznie oddziaływanie będzie pociągało za sobą obowiązek przeprowadzenia takiego postępowania. Planowane przedsięwzięcie jest zlokalizowane w bliskiej odległości od granicy państwa, przy czym najbliżej niej znajduje się budynek stacji górnej kolei, którego odległość od granicy wynosi w linii prostej zaledwie ok. 70 metrów oraz trawers zjazdowy. Przy stacji górnej i trawersie będzie zresztą zlokalizowany jeden z trzech placów budowy. Również całość pozostałej infrastruktury znajduje się w bardzo bliskiej odległości od granicy polsko-słowackiej wynoszącej przy uwzględnieniu długości projektowanej kolei mniej niż 2 km. Z akt sprawy wynika również, że etap realizacji wiązał się będzie m.in. z koniecznością wykorzystania śmigłowca do transportu maszyn i materiałów budowlanych, a przewidywana liczba lotów niezbędnych do wykonania w tych celach wyniesie pomiędzy 400 a 500 (str. 44 i 89 uzupełnienia do raportu z października 2021 r.), przy czym jest to łączna ilość lotów zaplanowanych na dwa sezony realizacji robót budowlanych. Zagadnienie transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zostało opisane na str. 660-661 raportu, a także nieco szerzej na str. 47-49 uzupełnienia do raportu z 24 stycznia 2020 r. i na str. 6-9 pisma wyjaśniającego z 25 listopada 2022 r. Z przedstawionych tam informacji wynika, że planowane przedsięwzięcie na etapie jego budowy może być źródłem oddziaływań na tereny położone po słowackiej stronie granicy, w tym na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000 Tatry SKUEV0307 i Tatry SKCHVU030. Będą to głównie oddziaływania związane z emisją akustyczną, przy czym na podstawie przedstawionych w raporcie wyników badań akustycznych (str. 233-241) oraz map propagacji hałasu dotyczących wariantu nr 4 dla fazy realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia (rysunki nr 4.7 i 4.8 z załączników graficznych do raportu z października 2021 r.) można stwierdzić, że poziom hałasu po słowackiej stronie granicy zasadniczo nie powinien przekraczać 35 dB(A) i będzie zbliżony do poziomu zmierzonego tła akustycznego wynoszącego 32 dB(A). Inwestor zasadniczo nie kwestionuje możliwości wystąpienia pośrednich lub bezpośrednich oddziaływań związanych z emisją hałasu na zwierzęta o charakterze transgranicznym, w szczególności na niektóre duże gatunki ptaków i ssaków stanowiące przedmioty ochrony obszarów Tatry SKUEV0307 i Tatry SKCHVU030, pośród których wymienia: płoszenie, ograniczanie przemieszczania się w obrębie siedlisk wysokogórskich, zaburzanie funkcji rozrodczych oraz konieczność ponownej adaptacji do terenu. Niemniej jednak, jak zauważył RDOŚ w Krakowie, na etapie eksploatacji przedsięwzięcia jego oddziaływanie w zakresie emisji hałasu zamknie się w obrębie Doliny Goryczkowej, tj. nie będzie miało charakteru transgranicznego, natomiast faza realizacji będzie prowadzona etapami, a same prace związane z ukształtowaniem trawersu, czyli bezpośrednio najbliżej granicy, będą trwały zaledwie około jednego miesiąca i będą prowadzone ręcznie (co gwarantuje warunek określony w pkt 7 ppkt 7.20) w trakcie sezonu wegetacyjnego w pobliżu miejsca, w którym już obecnie występuje oddziaływanie (płoszenie) wynikające z obecności ludzi na szlakach turystycznych. O ile zatem w przypadku fazy realizacyjnej przedsięwzięcia można w ocenie organu odwoławczego mówić o prawdopodobnych oddziaływaniach transgranicznych, o tyle nie można uznać, aby oddziaływania te miały charakter znaczący.
Odnosząc się do zarzutu znaczącego negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 Tatry PLC1200012 (na poszczególne przedmioty ochrony tego obszaru, pośród których wymienione zostały m.in. niedźwiedź brunatny, kozica tatrzańska, świstak tatrzański, płochacz halny, świergotek górski, dzięcioł trójpalczasty, głuszec, cietrzew, jarząbek i sóweczka), Kolegium wskazało, że art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie mówi o jakimkolwiek oddziaływaniu, lecz o znaczących negatywnych oddziaływaniach na środowisko. Zasada ostrożności (przezorności) nie oznacza bezwzględnego zakazu podejmowania wszystkich inwestycji, które wiążą się z ingerencją w środowisko naturalne, lecz nakazuje odpowiednie rozpoznanie ryzyka dla środowiska w celu zezwolenia na realizację przedsięwzięć, które zgodnie z prawem są dopuszczalne (nieznaczące negatywne oddziaływanie albo znaczące negatywne oddziaływanie w szczególnych warunkach w przypadku obszarów Natura 2000 określonym w art. 34 ustawy o ochronie przyrody). Na oceniane przedsięwzięcie zasadniczo składa się ogół działań inwestora czyli zarówno działania główne, zmierzające do zrealizowania celu przedsięwzięcia, jak i działania minimalizujące. Dopiero wówczas, kiedy działania minimalizujące nie są w stanie zniwelować negatywnego oddziaływania do poziomu poniżej znaczącego, pojawia się konieczność podjęcia działań kompensujących ujętych w art. 35 ustawy o ochronie przyrody. Kolegium stwierdziło, że planowane przedsięwzięcie nie wiąże się z budową nowej infrastruktury narciarskiej na terenie, który jak dotąd w żaden sposób nie został przekształcony przez człowieka, ale na zastąpieniu istniejącej w tym miejscu od przeszło 50 lat i cały czas funkcjonującej kolei linowej. Jakkolwiek zatem teren planowanego przedsięwzięcia stanowi część obszaru Natura 2000 Tatry PLC1200012 (wynoszącą ok. 0,03 % powierzchni całego tego obszaru; str. 610 raportu) o wysokim reżimie ochronnym, to zarazem nie można tracić z pola widzenia tego, że już dzisiaj znajduje się tu i jest eksploatowane przedsięwzięcie tego samego rodzaju, którego funkcjonowanie w sezonie zimowym wiąże się z konkretnymi oddziaływaniami, w tym np. na klimat akustyczny, a w konsekwencji również na niektóre przedmioty ochrony obszaru. Oddziaływanie bezspornie będzie dotyczyć przede wszystkim etapu realizacji (budowy). Nie ulega bowiem wątpliwości, że hałas i wibracje generowane przez pojazdy oraz śmigłowiec, które będą wykorzystywane do transportu materiałów budowlanych, a także przez maszyny i elektronarzędzia używane w trakcie robót budowlanych, jak również regularna obecność pracowników budowlanych czy sam rodzaj prowadzonych robót budowlanych (np. roboty ziemne) będzie w sposób negatywny oddziaływać na część siedlisk oraz wrażliwych gatunków chronionych, w szczególności ptaków. Niemniej, jak zauważył RDOŚ w Krakowie, oddziaływania te będą dotyczyć niewielkiej powierzchni i będą krótkookresowe, tj. ograniczone do czasu prowadzenia robót budowlanych. Z dokumentacji przedsięwzięcia (str. 601 i 607 raportu oraz str. 68 i 69 uzupełnienia z października 2021 r.) oraz ustaleń RDOŚ w Krakowie (str. 17 uzgodnienia) rzeczywiście wynika, że w obszarze realizacji planowanego przedsięwzięcia stwierdzono m.in. występowanie 7 siedlisk przyrodniczych wyszczególnionych w Standardowym Formularzu Danych dla obszaru Natura 2000 Tatry PLC120001, tj. 4060 - wysokogórskie borówczyska bażynowe, 4070 - zarośla kosodrzewiny, 6150 - wysokogórskie murawy acydofilne i bezwapienne wyleżyska śnieżne; 6230 - bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe, 6430 - ziołorośla górskie i ziołorośla nadrzeczne, 8110 - piargi i gołoborza krzemianowe, 9410 - górskie bory świerkowe, które fragmentarycznie ulegną zniszczeniu w związku z realizacją inwestycji, przy czym jak zauważył organ wyspecjalizowany ingerencja w te siedliska będzie niewielka, tj. będzie dotyczyła zaledwie ułamka procenta dotychczasowego pokrycia w obszarze chronionym (maksymalnie wyniesie ok. 0,5 % w przypadku siedliska o kodzie 8110). Jednocześnie Burmistrz określił szereg bardzo szczegółowych warunków korzystania z terenu inwestycji na etapie jej realizacji oraz obowiązków dotyczących zapobiegania czy ograniczania oddziaływania przedsięwzięcia w fazie budowy (od 7.12 do 7.29), które z całą pewnością pozwolą zminimalizować negatywny wpływ prowadzonych robót budowlanych na glebę, rośliny, grzyby i porosty, w tym również na siedliska przyrodnicze.
Zarzut jakoby w 7.25 decyzji Burmistrza dopuszczono możliwość zniszczenia siedlisk, w sytuacji gdy w istocie jest to okoliczność bezsporna, gdyż taki skutek realizacji inwestycji został wprost przyznany przez inwestora w raporcie, jak też został potwierdzony przez organ ochrony środowiska (str. 23 uzgodnienia), jest niezrozumiały. Trudno natomiast odnieść się do zarzutu "niedopuszczalności przecinki kosodrzewiny" w 7.74 decyzji Burmistrza. Z raportu (str. 512-567) wynika również potencjalnie istotne oddziaływanie przedsięwzięcia na faunę, w tym zwłaszcza na niektóre gatunki ptaków oraz ssaków. Dotyczyć ono będzie w głównej mierze fazy realizacji inwestycji i emitowanego w tym czasie hałasu i drgań, które w przypadku ptaków może m.in. skutkować zakłócaniem komunikacji dźwiękowej (maskowanie sygnałów dźwiękowych używanych np. do łączenia w pary i poszukiwania partnera, do komunikacji czy ostrzegania o zagrożeniach) i obniżeniem skuteczności detekcji ofiar przez drapieżniki, a w konsekwencji opuszczeniem rewirów lęgowych. Z przedstawionych w raporcie wyników inwentaryzacji przyrodniczej (str. 478-502) wynika przy tym, iż na obszarze realizacji przedsięwzięcia stwierdzono występowanie 69 gatunków ptaków (w tym 11 gatunków z załącznika I dyrektywy ptasiej), z których praktycznie wszystkie objęte są ścisłą ochroną gatunkową (za wyjątkiem kruka), a większość (39) stanowi przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 Tatry PLC1200012. Spośród nich do najbardziej rzadkich i zagrożonych w skali kraju należą cietrzew, orzeł przedni, sokół wędrowny, sóweczka, jarząbek, mornel, dzięcioł trójpalczasty i płochacz halny, dla których Tatry są jednym z najważniejszych obszarów występowania. Z raportu wynika, że zagrożenie ze strony hałasu i wibracji obejmie od 30 do 40 gatunków ptaków, przy czym w przeważającej większości dotyczyć będzie licznych gatunków, dla których zagrożenie to nie ma charakteru istotnego, gdyż ich populacje zasiedlające teren inwestycji nie stanowią wysokiego odsetka populacji zasiedlającej Tatrzański PN. Natomiast do gatunków ptaków, w stosunku do których opisane zagrożenie należy traktować jako istotne raport wymienia cietrzewia, jarząbka i sóweczkę, które pomimo niskiej liczebności zasiedlającej teren inwestycji stanowią znaczny odsetek zasiedlający Tatrzański PN. Analizowane oddziaływanie według autorów raportu powinno mieć charakter krótkoterminowy (na czas trwania robót budowlanych), choć oddziaływanie średnioterminowe (gatunki mogą nie powrócić na uprzednio zajęte stanowiska w następnych latach po zakończeniu budowy) również nie jest wykluczone. Zauważyć jednakże należy, że w decyzji Burmistrza określony został szereg warunków, które niewątpliwie pozwolą ograniczyć i zminimalizować oddziaływanie akustyczne etapu realizacyjnego przedsięwzięcia na chronione gatunki ptaków. W szczególności: 7.5 nakłada obowiązek stosowania ekranów akustycznych lub innych ochron dźwiękochłonnych przy eksploatacji węzła betoniarskiego i kruszarni; 7.12 przewiduje obowiązek zapewnienia nadzoru przyrodniczego na czas trwania robót budowlanych, którego zadaniem ma być m.in. sprawowanie kontroli nad prowadzonymi pracami w celu ograniczenia negatywnego oddziaływania na zwierzęta; 7.33 przewiduje prowadzenie prac mogących prowadzić do płoszenia i niepokojenia poza okresem lęgowym ptaków, których gniazdowanie zostało stwierdzone na/przy poszczególnych elementach infrastruktury projektowanej kolei linowej; 7.36 nakłada obowiązek poprzedzenia wszelkich prac rozpoznaniem możliwości występowania m.in. tokowisk ptaków kurowatych, czy gniazdujących ptaków drapieżnych, których stwierdzenie może skutkować wstrzymaniem lub opóźnieniem prac przez nadzór przyrodniczy, w tym osoby reprezentujące Tatrzański PN. Odrębnym negatywnym oddziaływaniem jest również potencjalne ryzyko kolizji ptaków z elementami napowietrznymi projektowanej kolei linowej (przedsięwzięcie w wariancie nr 4 nie przewiduje budowy kolei materiałowej do transportu sprzętu i materiałów budowlanych, której wykorzystanie było przedmiotem oceny w ramach analizy wariantowej przedsięwzięcia jako alternatywa dla śmigłowca), a przez to zwiększonej śmiertelności ptaków, przy czym jak wynika z raportu jest to ryzyko stosunkowo niewielkie i występuje ono już w stanie obecnym, a zatem jest niezależne od tego, czy przedsięwzięcie zostanie zrealizowane czy nie. W pkt 7 ppkt 7.34 nałożono na inwestora obowiązek wyposażenia podpór kolei linowej oraz jej elementów napowietrznych (lin) w elementy poprawiające ich widoczność, takie jak (flagi, zawieszki, spirale, malowanie farbą, lina znakująca) w miejscach kolizyjnych, co niewątpliwie powinno ograniczyć ryzyko kolizji ptaków z tymi elementami kolei w stosunku do stanu obecnego. Zatem uprawnionym wydaje się stwierdzenie, że przy uwzględnieniu określonych w decyzji Burmistrza działań minimalizujących, przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na występujące na terenie inwestycji gatunki ptaków, w tym na populacje gatunków stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 Tatry PLC1200012. Przywołane wyżej warunki wraz z określonymi w 7.35 szczegółowymi obowiązkami w zakresie monitorowania oddziaływania planowanych prac budowlanych związanych z kształtowaniem tarasu zjazdowego na stwierdzone w trakcie inwentaryzacji przyrodniczej gniazdo płochacza halnego, należy uznać za wystarczające działania minimalizujące ewentualne oddziaływanie przedsięwzięcia na potencjalne miejsce jego gniazdowania.
Również zawarta w raporcie analiza wpływu budowy i eksploatacji gatunki ssaków nie budzi większych zastrzeżeń. Z raportu (str. 502-512) oraz ustaleń organu ochrony środowiska wynika, że na obszarze realizacji przedsięwzięcia stwierdzono występowanie 10 gatunków nietoperzy (wszystkie objęte ochroną ścisłą, w tym 1 wymieniony w załączniku II dyrektywy siedliskowej) oraz 20 dalszych gatunków ssaków innych niż nietoperze (w tym 6 wymienionych w załączniku II dyrektywy siedliskowej), z których 10 objętych jest ochroną ścisłą i stanowi przedmiot ochrony na terenie obszaru Natura 2000 Tatry PLC1200012. Pośród zinwentaryzowanych gatunków ssaków są gatunki endemiczne, takie jak kozica tatrzańska, czy świstak tatrzański, duże drapieżniki jak wspomniany wcześniej niedźwiedź brunatny, wilk czy ryś, a także rzadkie gatunki gryzoni.
Z raportu (str. 531-536) wynika, że podobnie jak w przypadku ptaków, potencjalnie najbardziej negatywne skutki oddziaływania fazy realizacyjnej przedsięwzięcia będą związane z hałasem i wibracjami. Ich emisja może m.in. skutkować maskowaniem sygnałów dźwiękowych, a tym samym zakłócać komunikację wewnątrzgatunkową, detekcję ofiar, unikanie ataków drapieżników, względnie ograniczać aktywność w żerowiskach czy zwiększać czujność. W przypadku drapieżników, które są szczególnie wrażliwe na oddziaływanie hałasu i cechują się znaczną antropofobowością, hałas i wibrację mogą też utrudniać odszukiwanie pożywienia, obniżać skuteczność polowania lub powstrzymywać żerowanie, jak też powodować płoszenia, a w konsekwencji zmianę w użytkowaniu lub czasowe opuszczenie zajmowanego terenu. Hałas, w przypadku niektórych ssaków np. kozicy tatrzańskiej, może też doprowadzić do negatywnych reakcji fizjologicznych (wzrost hormonów stresu), czy behawioralnych (wzrost ilości przemieszczeń i czuwania). Zdaniem autorów raportu zagrożenie związane z emisją hałasu i wibracji w przypadku wybranych gatunków ssaków o wysokim poziomie antropofobii takich jak wspomniana kozica, ryś, wilk, niedźwiedź czy świstak tatrzański należy zatem postrzegać jako istotne. Jednocześnie z raportu wynika, że analizowane oddziaływania w zakresie emisji hałasu i wibracji, a także emisji zapachów, których źródłem będą np. spaliny, substancje ropopochodne, materiały budowlane czy obecność człowieka, skutkujące ograniczeniem siedlisk prawdopodobnie powinny zasadniczo mieć charakter krótkoterminowy, ograniczony do okresu prowadzenia robót budowlanych, choć nie można wykluczyć, zwłaszcza w przypadku dużych ssaków, również oddziaływania średnioterminowego związanego z wydłużonym okresem powrotu na tereny objęte robotami budowlanym. Również i w tym zakresie w decyzji Burmistrza (7.36, 7.37, 7.39, 7.40 i 7.41) nałożono szereg szczegółowych obowiązków, których wykonanie zminimalizuje negatywne oddziaływanie prowadzonych robót budowlanych na ssaki. O ile zatem nie ulega wątpliwości, że budowa planowanej kolei linowej prawdopodobnie będzie się wiązała z negatywnymi oddziaływaniami na ssaki stanowiące przedmiot ochrony obszaru Natura 2000, to jednak brak dostatecznych podstaw by zidentyfikowane oddziaływanie, przy uwzględnieniu określonych w decyzji środków minimalizujących, określić mianem znacząco negatywnych.
Odnośnie do fazy eksploatacji (użytkowania) po zakończeniu robót budowlanych Kolegium stwierdziło, że przewidywalne, potencjalne oddziaływania na siedliska przyrodnicze i świat zwierzęcy wydają się porównywalne do stanu istniejącego. Owszem, plany przewidują ponad trzykrotne zwiększenie przepustowości kolei linowej, niemniej jednak trafne i przekonujące wydaje się spostrzeżenie organu uzgadniającego, że faktyczna przewozowość nowej kolei linowej będzie limitowana m.in. przepustowością kolei linowej Kasprowy Wierch, transportującą narciarzy na szczyt Kasprowego Wierzchu, skąd mogą oni udać się na trasę narciarską w Dolinie Goryczkowej (względnie w Dolinie Gąsienicowej), wynoszącą zaledwie 360 osób na godzinę. Jakkolwiek zatem można przypuszczać, iż budowa kolei o lepszych parametrach spowoduje, że będzie się ona cieszyć większym zainteresowaniem ze strony narciarzy, a tym samym większą uśrednioną dzienną liczbą użytkowników, tym niemniej brak jest dostatecznych podstaw do twierdzenia, aby takie następstwo realizacji inwestycji miało charakter znacząco negatywnego oddziaływania na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000. Ponadto kolej krzesełkowa będzie czynna tylko w porze dnia i tylko w sezonie zimowym (7.46). Poza sezonem zimowym funkcjonowanie ocenianej kolei linowej będzie się natomiast wiązało z niewielkimi oddziaływaniami (ograniczonymi do oddziaływania na krajobraz, względnie ryzykiem kolizji ptaków lub nietoperzy z nadziemnymi elementami infrastruktury), identycznymi jak w stanie obecnym.
Co do zarzutu naruszenia zakazów określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 599), Kolegium wskazało, że aktualnie zakazy obowiązujące na terenie parku narodowego wynikają z 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, przy czym nie dotyczą one wykonywania zadań wynikających z planu ochrony lub zadań ochronnych. Zważyć zatem należy, że w pkt I ppkt 1 pppkt 1.7 rozdziału 7 planu ochrony dla Tatrzańskiego PN oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków Tatry (PLC1200012) w części pokrywającej się z obszarem Tatrzańskiego PN stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 lipca 2021 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Tatrzańskiego Parku Narodowego działania ochronne na obszarach ochrony ścisłej obejmują m.in. remonty, przebudowę i budowę obiektów i urządzeń technicznych oraz infrastruktury związanej z udostępnianiem obszaru Parku. Natomiast w pkt II ppkt 1 pppkt 1.1 l.p. 6.1 i 6.2 planu ochrony działania dotyczące infrastruktury obejmują m.in. utrzymanie dróg, szlaków oraz tras turystycznych, tras narciarskich, miejsc pod kolejami linowymi i wyciągami narciarskimi (l.p. 6.1), a w ramach tego m.in. konserwację, remonty, przebudowę lub budowę infrastruktury związanej z udostępnieniem obszaru Parku, w tym tras narciarskich, miejsc pod kolejami linowymi i wyciągami narciarskimi, jak również utrzymanie infrastruktury edukacyjnej, turystycznej rekreacyjnej i sportowej (l.p. 6.2), w tym konserwację, remonty, przebudowę i budowę infrastruktury związanej z udostępnianiem obszaru Parku dla celów edukacyjnych, rekreacyjnych, turystycznych i sportowych. Zważyć zatem należy, że pośród obszarów i miejsc udostępnianych na terenie Tatrzańskiego PN dla celów edukacyjnych, rekreacyjnych i sportowych - w pkt 2 lp. 19, w pkt 4 lp. 5 oraz w pkt 5 lp. 4 rozdziału 10 planu ochrony - zostały wymienione m.in. infrastruktura narciarska (kolej linowa i trasa narciarska) na Hali Goryczkowej. W ramach określonych w pkt 1 rozdziału 12 planu ochrony kierunków wyznaczających politykę przestrzenną Parku, w sposób wyraźny dopuszczono budowę, przebudowę i rozbudowę obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych służących celom Parku. W świetle powyższego konserwacja, remonty, przebudowa i budowa infrastruktury narciarskiej w Hali Goryczkowej co do zasady stanowi realizację zadań wynikających z planu ochrony Tatrzańskiego PN i jako taka nie jest objęta zakazami wynikającymi z art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Ponadto przepisy ustawy o ochronie przyrody przewidują procedurę udzielania przez ministra zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących na obszarze parku narodowego, jeżeli jest to uzasadnione m.in. celami rekreacyjnymi i nie spowoduje to negatywnego oddziaływania na przyrodę parku. Jakkolwiek zastosowanie tej procedury należy uznać za zbędne, to gdyby nawet okazało się, że którekolwiek z działań przewidzianych do realizacji na terenie Tatrzańskiego PN będzie wykraczać poza te wyraźnie dopuszczone w planie ochrony i jednocześnie naruszać którykolwiek z zakazów, to przed ich podjęciem wnioskodawca będzie zobowiązany uzyskać zezwolenie na odstępstwo od takiego zakazu. Na marginesie warto odnotować, że przedsięwzięcie w wariancie dopuszczonym do realizacji zaskarżoną decyzją uzyskało pozytywną opinię Dyrektora Tatrzańskiego PN, o wydanie której wnioskował RDOŚ w Krakowie. Badanie przedsięwzięcia pod kątem zgodności z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego, które nie obowiązuje od ponad 20 lat, jest zbędne.
Kolegium nie podzieliło zarzutu, jakoby błędnie ustalono, że obszar realizacji przedsięwzięcia nie stanowi terenu podlegającego ochronie akustycznej. Istotnie art. 113 ust. 2 pkt 1 lit. e Prawa ochrony środowiska oraz przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku jako jeden z terenów podlegających ochronie przez hałasem wskazują tereny rekreacyjno-wypoczynkowe. Zauważyć jednak należy, że teren planowanego przedsięwzięcia nie jest objęty ustaleniami planu miejscowego, więc zgodnie z art. 115 Prawa ochrony środowiska ocena, czy teren należy do rodzajów terenów, dla których określono normy oddziaływania akustycznego, należy dokonać na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów. Wskazać zatem trzeba, że obszar jedynie sezonowo w okresie zimowym jest wykorzystywany w celach rekreacyjnych jako teren narciarski. Przez pozostałą, dłuższą część roku, kolej linowa nie jest użytkowana. Przez obszar nie przebiegają również szlaki turystyczne, co oznacza, że nie jest on także wykorzystywany na inne formy pozazimowej rekreacji czy wypoczynku. Analizowany teren to lasy, polany leśne, hale i obszary porośnięte kosodrzewiną, położone w granicach parku narodowego, którego celem podstawowym jest ochrona dziedzictwa przyrodniczego. Nie można więc uznać, że analizowany obszar jest terenem przede wszystkim rekreacyjnym, skoro nie jest to główna i dominująca forma jego wykorzystywania. Dodatkowo zgodnie z danymi EGiB działki zajęte pod kolej linową, stacje oraz trasę narciarską to lasy (Ls), nieużytki (N), pastwiska trwałe (Ps), grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (Wp) oraz drogi (dr), nie zaś tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz).
Nietrafny jest zarzut nieadekwatności nazwy przedsięwzięcia ("modernizacja"), bo wskazał ją inwestor, a organy nie mogą jej modyfikować, ani oczekiwać posłużenia się terminologią prawa budowlanego. Z dokumentów inwestora wynika, iż realizacja wiązać się będzie z wykonywaniem różnego rodzaju robót budowlanych, w tym obejmie m.in. rozbiórkę, budowę, przebudowę oraz montaż kilku różnych obiektów i urządzeń budowlanych stanowiących infrastrukturę istniejącej lub projektowanej infrastruktury kolei linowej, natomiast ich szczegółowy zakres, a tym samym precyzyjna kwalifikacja będzie możliwa dopiero po przedłożeniu przez inwestora projektu budowalnego.
Kolegium podkreśliło, że nie może oceniać zasadności, celowości, czy opłacalności realizacji przedsięwzięcia.
Nietrafny jest zarzut jakoby obowiązek monitoringu przyrodniczego określony został wbrew zaleceniom raportu ograniczony wyłącznie do etapu użytkowania. Z 7.12 zd. 1 wynika bowiem obowiązek prowadzenia robót budowlanych w fazie realizacji przedsięwzięcia pod nadzorem przyrodniczym (biologiczno-botanicznym), przy czym w dalszej treści tego podpunktu określono szczegółowe wymagania, którymi winna się legitymować osoba pełniąca taki nadzór. Również w 2.5 wyraźnie wskazano na obowiązek monitorowania stref poruszania się maszyn i pracowników budowy przez nadzór przyrodniczy. Nie ma potrzeby, aby wymogi te jeszcze bardziej uszczegóławiać. W 7.11 nałożono także obowiązek prowadzenia prac pod nadzorem względnie w uzgodnieniu z Tatrzańskim PN. Z kolei ewentualne naruszenie obowiązków w zakresie monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest sankcjonowanie przez ustawodawcę karą pieniężną w wysokości do 1.000.000,00 zł (art. 136a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 2 lit c u.o.o.ś.).
Kolegium wskazało, że konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko (art. 82 ust. 1 pkt 4 u.o.o.ś.) występuje, gdy w fazie początkowej realizacji przedsięwzięcia nie można przewidzieć wszystkich skutków oddziaływania na środowisko. Sytuacja taka nie zachodzi, bo skala planowanego przedsięwzięcia, w tym jego istotne parametry techniczne oraz potencjalne oddziaływania związane z jego realizacją i eksploatacją, zostały zidentyfikowane i w wystarczającym ocenione przez Burmistrza oraz organy współdziałające. Nałożenie takiego obowiązku byłoby w istocie powtórzeniem oceny w tych samych warunkach. W sprawie uwzględniono bowiem m.in. zamiar wykorzystania przy pracach budowlanych węzła betoniarskiego, który zostanie umieszczony na placu budowy w pobliżu stacji dolnej. Z punktu widzenia skali oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie ma większego znaczenia maksymalna wydajność takiego urządzenia, ale przewidywana ilość betonu, który zostanie przy jego użyciu wyprodukowany i wykorzystany w trakcie prowadzonych robót, co zresztą zostało omówione na str. 43 uzupełnienia do raportu z października 2021 r.
W skardze na powyższą decyzję S. w B. wniosło o uchylenie decyzji organów obu instancji i postanowienia RDOŚ w Krakowie z 17 maja 2022 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzucając przy tym naruszenie:
1) art. 10 § 1 w zw. z art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez pominięcie w postępowaniu przed Burmistrzem jako strony Tatrzańskiego PN w Tatrzańskiej Łomnicy;
2) art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 108 ust. 1 pkt 1-3 u.o.o.ś. w zw. z art. 6 ust. 3 Dyrektywy Siedliskowej przez brak przeprowadzenia postępowania dotyczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko mimo istnienia możliwości znaczącego transgranicznego oddziaływania na terytorium Słowacji, a w konsekwencji zaniechanie oceny skutków realizowanego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 Tatry SKCHVU030 oraz Tatry SKUEV0307;
3) art. 10 k.p.a. przez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do dopuszczonego dowodu w postaci pisma inwestora z 25 listopada 2022 r.;
4) art. 66 ust. 1 pkt 1-20 w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 1-3 i ust. 2 o.o.ś. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez zaakceptowanie raportu z brakami, uchybieniami i błędami merytorycznymi, które powodują, że nie mógł on stanowić podstawy merytorycznej do wydania postanowienia uzgadniającego, a w konsekwencji również decyzji, co wynika z braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, i związane było z zaniechaniem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
5) art. 33 ust. 1 pkt 1-3 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez brak właściwej analizy znaczącego, negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000 Tatry PLC120001, a w konsekwencji wydanie decyzji, która: pogarsza stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 Tatry PLC120001; wpływa negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 Tatry PLC1200012 i pogarsza integralność obszaru Natura 2000;
6) art. 77 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 62 ust. 1 i 2 u.o.o.ś. przez zaakceptowanie postanowienia uzgadniającego, które wydane zostało z pominięciem prawidłowej analizy i oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko;
7) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez brak dokładnego i wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, zwłaszcza nieuwzględnienie dokumentu prywatnego autorstwa uznanych naukowców ("Opinia dotycząca wpływu inwestycji polegających na rozbudowie i modernizacji infrastruktury narciarskiej na Nosalu, w rejonie Kasprowego Wierchu i Doliny Goryczkowej na transgraniczną populację niedźwiedzia brunatnego w Tatrach") i brak samodzielnego uzasadnienia, co miało związek z przywoływaniem w jego treści jedynie stanowiska inwestora;
8) art. 15 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nierozpoznanie istoty sprawy ze względu na zawężenie jej rozpoznania do zarzutów odwołania;
9) art. 75 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez przyjęcie, że raport może być podważony jedynie przez "kontrraport" i wskazanie, że przysługuje mu szczególna wartość dowodowa, co doprowadziło do uznania dowodu z dokumentu prywatnego autorstwa uznanych naukowców ("Opinia...") za niewiarygodny;
10) art. 81 ust. 2 u.o.o.ś. przez stwierdzenie braku konieczności jego zastosowania w sprawie i wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, co było konsekwencją przeprowadzenia nieprawidłowej oceny oddziaływania na środowisko mimo to, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 Tatry PLC120001;
11) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza zamiast wydania orzeczenia kasatoryjnego.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło w szczególności, że Kolegium powinno orzec kasatoryjnie z powodu wystąpienia przesłanki wznowieniowej, tj. zawiadomienia podmiotu słowackiego o toczącym się postępowaniu dopiero na etapie postępowania przed Kolegium, zaś fakt, że podmiot ten nie wziął faktycznego udziału w postępowaniu po jego zawiadomieniu jest irrelewantny, bo Kolegium nie może domniemywać, że podmiot słowacki nie wziąłby czynnego udziału w postępowaniu przed Burmistrzem, gdyby tylko takiej możliwości nie był pozbawiony.
Zdaniem Stowarzyszenia ocena transgraniczna powinna być przeprowadzona, ponieważ wystąpiło znaczące transgraniczne oddziaływanie na przedmioty ochrony Parku Narodowego TANAP i obszary Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk Tatry SKCHVU030 i Tatry SKUEV0307 oraz na transgraniczne populacje niedźwiedzia brunatnego, kozicy tatrzańskiej i świstaka tatrzańskiego. Na etapie budowy zlokalizowanej kilkadziesiąt metrów od granicy polsko-słowackiej dojdzie do 400-450 nalotów helikoptera generującego hałas o natężeniu 143 dB. Przyroda obszarów tatrzańskich po obu stronach granicy jest już poddana silnej presji turystycznej, a kolejne inwestycje ten problem tylko nasilą. Niedźwiedź brunatny i kozica tatrzańska są przedmiotami ochrony obu słowackich obszarów Natura 2000. Według Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska stan ochrony tych gatunków w obszarze przygranicznym jest słaby. Większość populacji kozicy tatrzańskiej znajduje się po stronie słowackiej (prawie 69%), a jej status ochrony za granicą jest niekorzystny, dlatego też należy maksymalnie ograniczyć antropopresję na obszarze występowania gatunku po stronie polskiej. Obszar występowania jest niewielki, więc koncentracja wielu inwestycji narciarskich, które przekształcają siedliska pod infrastrukturą i wywołują wzrost presji turystycznej, będzie miała znaczący negatywny wpływ na populację kozicy tatrzańskiej.
Stowarzyszenie zwróciło uwagę na to, że Burmistrz uniemożliwił jej odniesienie się do pisma inwestora z 25 listopada 2022 r., które dało Kolegium asumpt do twierdzenia, że opinia-niedźwiedź nie stanowi tzw. kontrraportu i nie jest opracowaniem, które w dostatecznym stopniu podważyłoby wiarygodność raportu.
Stowarzyszenie wskazało, że Kolegium stwierdziło, że ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000 nie występuje, choć z decyzji (str. 28-32) wynika, że do znacząco negatywnych oddziaływań dojdzie nie tylko na etapie budowy, ale i eksploatacji. W tym kontekście Stowarzyszenie podkreśliło, że ocena "znaczności" pogorszenia stanu środowiska nie zależy od jego intensywności, zakresu czy długości trwania, bo znaczenie ma jedynie negatywny wpływ na cel ochrony, a w niniejszej sprawie negatywny wpływ na cel ochrony jest znaczący, bo dotyczy rozrodu zwierząt i ograniczenia funkcji obszaru jako korytarza ekologicznego. Jeśli nie wykluczono braku negatywnych oddziaływań na środowisko, to w myśl zasady ostrożności realizacja przedsięwzięcia jest niemożliwa. W raporcie podano, że w trakcie realizacji przedsięwzięcia ze względu na hałas i wibracje nie można wykluczyć negatywnego oddziaływania na cietrzewia, jarząbka oraz sóweczkę. Ponadto przy ocenie wpływu na gatunki chronione hałasu i wibracji, autorzy raportu podnieśli, że "ze względu na zakłócenie interakcji wewnątrz i międzygatunkowych prace związane z etapem realizacji bez wątpienia będą okresowo oddziaływać na funkcjonowanie awifauny Doliny Goryczkowej, a zatem zakłócą naturalne procesy ekologiczne będące podstawowym celem ochrony Tatrzańskiego Parku Narodowego" (s. 523). Podobnie oceniono wpływ hałasu wynikającego z eksploatacji obiektu na gatunki zimujące na tym obszarze. Za szczególnie znaczące oddziaływanie uznano kolizję z linami napowietrznymi głuszca, cietrzewia, orła przedniego, sokoła wędrownego oraz puchacza, których liczebności na terenie Tatrzańskiego PN są bardzo niskie. Zauważono bowiem, że dla "gatunków o wysokim statusie ochronnym i jednocześnie niskiej liczebności w Tatrach, kolizje z linami napowietrznymi stanowią duże zagrożenie, ponieważ utrata nawet jednego osobnika może mieć znaczenie dla zachowania gatunku w całym obszarze Tatr [...]. Stąd też, w przypadku wskazanych wyżej gatunków o wysokim stopniu kolizyjności, nie można wykluczyć istotnego, negatywnego oddziaływania tego czynnika na ich lokalne populacje zasiedlające Tatry" (s. 548). Ponadto negatywny wpływ na gatunki ssaków będących przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 Tatry PLC1200012, mających wysoki poziom antropofobii (kozica tatrzańska, ryś, wilk, niedźwiedź i świstak tatrzański), należy postrzegać jako znaczący. W tym zakresie, dokonując oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko na etapie jego realizacji, autorzy raportu stwierdzili, że "ze względu na zakłócenie interakcji wewnątrz i międzygatunkowych prace związane z etapem realizacji będą okresowo negatywnie oddziaływać na funkcjonowanie teriofauny Doliny Goryczkowej, a zatem zakłócą naturalne procesy ekologiczne będące podstawowym celem ochrony Tatrzańskiego Parku Narodowego" (s. 532) i dalej, że "ze względu na zakres oddziaływań i charakter oraz złożoność reakcji behawioralnych ssaków precyzyjne przewidywanie reakcji osobniczych i/lub populacyjnych nie jest możliwe do przeprowadzenia, a co za tym idzie negatywne oddziaływanie nie może być wykluczone" (s. 536). W raporcie zauważono także, że narciarstwo jest szczególnym zagrożeniem dla gatunków płochliwych, a w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia znajduje się znaczna część gatunków cennych zasiedlających Dolinę Goryczkową, a są to kozica tatrzańska oraz świstak tatrzański (hibernujący w czasie użytkowania infrastruktury) i duże drapieżniki (niedźwiedź - również hibernujący, wilk, ryś). W raporcie zwrócono ponadto uwagę, że presja turystyczna jest udokumentowanym czynnikiem wpływającym na populacje kozicy na terenie Kopuły Kasprowego Wierchu (s. 560-561 raportu). W omówieniu zbiorczego wpływu eksploatacji infrastruktury narciarskiej w rejonie Doliny Goryczkowej oceniono, że w odniesieniu do aktywności zwierząt "wyrokowanie jest trudne" a "odpowiedzi szczegółowych we wskazanych kwestiach dałyby ewentualne monitoringi przyrodniczej w fazie eksploatacji przedsięwzięcia " (s. 565). Z powyższego wynika, że negatywny wpływ na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 nie tylko nie został wykluczony, ale wręcz jest przewidywany.
Odnosząc się do "Opinii...", Stowarzyszenie zestawiło ze sobą daty złożenia raportu (listopad 2018), jego ostatniego uzupełnienia (grudzień 2021), wydania decyzji Burmistrza (grudzień 2022) oraz datę uchwalenia planu miejscowego "NOSAL – STACJA NARCIARSKA" (2020), aby stwierdzić, że przy ocenie modernizacji infrastruktury narciarskiej trzeba uwzględniać też drugą inwestycję, która zakłada rozbudowę infrastruktury narciarskiej. Skutkiem realizacji obu inwestycji będzie znacząco zwiększona presja turystyczna, która została pominięta w obu postępowaniach - nie tylko jako skutek realizacji inwestycji, ale także łącznego, skumulowanego oddziaływania rozbudowy i modernizacji, zwłaszcza że sama modernizacja zakłada zwiększenie przepustowości kolei z 720 osób/godz. do 2400 osób/godz., co oznacza drastyczny wzrost liczby turystów. Spornego przedsięwzięcia nie sposób oceniać tak, jak gdyby była to tylko "wymiana starego na nowe", zaś konieczność uwzględnienia w raporcie oddziaływania wynikającego z użytkowania zmodernizowanej kolei wynika wprost z art. 66 ust. 6 u.o.o.ś. Skumulowane oddziaływanie zostało wyłuszczone w opinii eksperckiej "Budowa stacji narciarskiej Nosal: braki i błędy w ocenie oddziaływania na środowisko i obszar Natura 2000 PLC1200012 "Tatry"", której treść była w posiadaniu Kolegium jako organu rozpatrującego odwołanie od decyzji Burmistrza z 18 października 2023 r. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia "Budowa stacji narciarskiej Nosal". Kolegium stwierdziło, że wniosek o znaczącym negatywnym oddziaływaniu przedsięwzięcia na populację niedźwiedzia brunatnego "wydaje się nieuzasadniony", wskazując przy tym na wyniki inwentaryzacji przyrodniczej przedłożonej do raportu z listopada 2018 r. (później nieaktualizowanej) oraz fakt istnienia i użytkowania infrastruktury narciarskiej w obszarze inwestycji, jednakże świadczy to o braku wiedzy z biologii i niezrozumieniu behawioru oraz ekologii niedźwiedzi, bo brak częstych stwierdzeń niedźwiedzia w rejonie inwestycji nie uprawnia wszak do stwierdzenia, że jej realizacja nie będzie miała wpływu na ten gatunek. Wszak oozywistym jest, że gatunek antropofobny unikać będzie obszarów silnie penetrowanych przez ludzi, co nie uprawnia jednak do podejmowania działań nasilających problem antropopresji (dodatkowa obecność narciarzy). Stowarzyszenie podkreśliło, że niedźwiedź brunatny jest gatunkiem o znaczeniu priorytetowym, więc państwa członkowskie UE ponoszą szczególną odpowiedzialność za jego ochronę. Tymczasem populacja występująca na terenie Tatrzańskiego PN jest istotna w stosunku do populacji polskiej i słowackiej, zaś dane z Państwowego Monitoringu Ochrony Środowiska GIOŚ wskazują, że od roku 2007 r. raportowana do Komisji Europejskiej ocena stanu ochrony niedźwiedzia dla regionu alpejskiego nie zmienia się i jest niezadowalająca. To, że "Opinia..." nie odnosi się precyzyjnie do ustaleń raportu, wcale nie uniemożliwia uznania jej za element materiału dowodowego, zwłaszcza że zwiększona presja turystyczna będąca skutkiem realizacji przedsięwzięcia w raporcie w ogóle nie została poddana analizie. Zbadanie "Opinii..." prowadzić powinno przynajmniej do wniosku, że raport należy uzupełnić o rzetelną analizę oddziaływania przedsięwzięcia na tatrzańską populację niedźwiedzia brunatnego (także na etapie eksploatacji). Co do tego zaś, że "Opinia..." nie stanowi "kontrraportu", Stowarzyszenie wskazało, że przepisy k.p.a. nie znają prymatu jednych dowodów nad innymi, zaś kreowanie instytucji "superdowodu" miałoby daleko idące skutki procesowe, bo żaden z podmiotów występujących w roli skarżącego nie mógłby w podobnym postępowaniu realnie zakwestionować raportu ze względu na koszty pozyskania takiego "kontrraportu".
Stowarzyszenie podniosło też, że Kolegium zignorowało kwestię negatywnego oddziaływania inwestycji na kozice tatrzańską, choć w piśmie z 14 maja 2024 r. zwrócono uwagę na wyniki badań naukowych przeprowadzonych po ostatniej modernizacji kolei liniowej na Kasprowy Wierch (2007 r.), której efektem było podwojenie liczby turystów. Naukowcy wskazali, ze PN leży w promieniu 1 km od szlaku turystycznego, oraz że "W szczycie sezonu letniego kolejka linowa wywozi na szczyt 1200-1300 osób dziennie, a kolejne 2000-3000 osób dociera tam pieszo (Pęksa i Ciach 2015). Takie tłumy ludzi są niezwykle stresujące dla kozic, prowadząc do reakcji mierzalnych zarówno na poziomie fizjologicznym (podwyższony poziom hormonów stresu; Zwijacz-Kozica i in. 2013), jak i behawioralnym (rozpad dużych grup kozic na mniejsze)".
Stowarzyszenie wskazało, że inwestycja nie jest jedynie modernizacją infrastruktury narciarskiej, lecz zakłada znaczącą jej przebudowę i rozbudowę. Planuje się wyburzenie i rozbiórkę istniejącej zabudowy stacji dolnej. Stacja ta (obecnie jedna kondygnacja naziemna) ma zyskać dodatkowy, nadziemno-podziemny poziom; w sumie powierzchnia zabudowy budynku stacji dolnej wynosić będzie do 1300 mkw. Budynek obejmujący wiatę peronu z podjazdem dla narciarzy oraz zaplecze obejmujące funkcję obsługi techniczno-magazynowej stacji (w tym dwukondygnacyjna część socjalno-magazynowa) ma zostać częściowo wkopany w zbocze. Mimo to nie przeprowadzono badań geotechnicznych. Zaplanowano również kształtowanie trawersu zjazdowego (początkowego odcinka trasy narciarskiej w bezpośrednim sąsiedztwie stacji górnej kolei na odcinku około 520 m). Przekształceniu ulec ma około 2,1 ha terenu (wliczając powierzchnię wykopów i nasypów). Realizacja inwestycji wiąże się też z pracą ciężkiego sprzętu budowlanego, tj. młoty pneumatyczne, kompresory, agregaty tynkarskie, giętarki oraz pojazdów typu koparki kroczące, koparka gąsienicowa, spychacz, pompa do betonu, ciągnik gąsienicowy, żurawie budowlane, w strefie ochrony ścisłej PN. Węzeł betoniarski z kruszarnią zlokalizowany będzie przy stacji dolnej w wąskiej strefie ochrony krajobrazowej znajdującej się w środku strefy ochrony ścisłej. Prace planowane są na okres od wiosny do jesieni, prawdopodobnie przez więcej niż jeden sezon i przewidują kilkaset nalotów śmigłowca jako jednego z głównych środków transportujących. Kwestia hałasu i wibracji generowanych podczas prac oraz ich wpływu na przedmioty ochrony obszaru nie zostały poddane należytej ocenie. Mimo lokalizacji na terenie PN zakładana jest praca "w typowej technologii prac budowlanych i demontażowych", a jedyne ograniczenia dotyczą powierzchni przeznaczonych pod zaplecze budowlane i place manewrowe (w zakresie ścisłego wytyczenia granic tych obszarów). Najcięższe i najbardziej inwazyjne prace prowadzone mają być w czasie rozrodu gatunków, dla których ochrony ustanowiono PN, najprawdopodobniej w dwóch (lub więcej) kolejnych sezonach, w strefie ochrony ścisłej. Stowarzyszenie wskazało, że postępująca zmiana klimatu będzie powodować skrócenie okresu zalegania pokrywy śniegowej lub jej zupełny brak nawet w górach, więc celowość rozbudowy infrastruktury narciarskiej budzi wątpliwości, zaś obiekty narciarskie co do zasady nie są inwestycjami celu publicznego. Plan ochrony PN przewiduje, że jednym z głównych celów ochrony jest minimalizacja negatywnych skutków udostępniania zasobów parku (rocznie sprzedawanych jest ponad 4,5 mln biletów, co jawi się jako ponadnormatywna presja w porównaniu z najpopularniejszą plażą w Sydney odwiedzaną przez 2,6 mln osób rocznie), więc określenie oddziaływania jako "porównywalnego do stanu istniejącego" nie jest trafne.
Stowarzyszenie wskazało też, że nie dość, że Kolegium nie rozpatrzyło sprawy w całokształcie, to jeszcze nie rozpatrzyło wszystkich zarzutów odwołania (np. tego, że w postanowieniu RDOŚ błędnie przyjęto, że inwestor jest zwolniony z obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy pobór wody na potrzeby dolnej stacji bezsprzecznie będzie dotyczył działalności gospodarczej i niezależnie od wielkości poboru wody nie może być on uznany ani za powszechne, ani za zwykłe korzystanie z wód).
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, wskazując przy tym, że zarzut pominięcia Zarządu Tatrzańskiego PN w Tatrzańskiej Łomnicy mógłby podnieść tylko ten podmiot.
W odpowiedzi na skargę P. S.A. w Z. wniosła o oddalenie skargi, wskazując przy tym w szczególności, że: 1) podmiot słowacki nie był zainteresowany udziałem w postępowaniu, a poza tym za stronę został uznany asekuracyjnie, podczas gdy stroną nie jest (hałas budowy i sporadycznych przelotów helikoptera nie wpłynie na sposób korzystania z nieruchomości, zwłaszcza że hałas helikopterów i maszyn utrzymania stoku narciarskiego od dawna tam występuje); 2) porównanie z ostatnią modernizacją kolei liniowej na Kasprowy Wierch (2007 r.) jest nieuprawnione ze względu na różnice między tymi przedsięwzięciami, a Stowarzyszenie pomija fakt zwiększenia się populacji kozic tatrzańskich; 3) nie można uwzględniać drugiej inwestycji zakładającej rozbudowę infrastruktury narciarskiej na Nosalu w ramach skumulowanego oddziaływania, a to ze względu na ich lokalizację (3,5 km odległości w linii prostej przy wysokogórskim ukształtowaniu terenu utrudnia propagację hałasu; brak połączenia szlakami turystycznymi i nartostradami) oraz to, że art. 66 ust. 1 pkt 3b u.o.o.ś. obejmuje inwestycje, dla których uzyskano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach (a nie inwestycje planowane jedynie abstrakcyjnie); 4) żaden z przepisów u.o.o.ś. nie wymaga, aby autorzy raportu przeprowadzali badania geologiczne, a dokumentację tego typu opracowuje się dopiero na potrzeby projektu zagospodarowania lub projektu architektoniczno-budowlanego; 5) kwestia pozwolenia wodnoprawnego wykracza poza ocenę oddziaływania na środowisko /T.II, k. 218 akt sąd./.
W skardze na powyższą decyzję O. w M. wniosło o uchylenie decyzji organów obu instancji, postanowienia RDOŚ w Krakowie z 17 maja 2022 r. i postanowienia Dyrektora ZZ w Nowym Sączu PGW WP z 28 grudnia 2021 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzucając przy tym naruszenie:
1) art. 81 ust. 1 u.o.o.ś. przez uznanie, że po przeprowadzeniu oceny inwestorowi przysługiwało prawo przedstawienia propozycji kolejnego (dodatkowego) wariantu przedsięwzięcia celem jego akceptacji;
2) art. 85 ust. 3 u.o.o.ś., bo w BIP Kolegium nie opublikowano obwieszczenia o wydaniu zaskarżonej decyzji i możliwości zapoznania się z nią przez każdego zainteresowanego;
3) art. 7 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego/prawnego sprawy w związku z:
a. art. 82 ust. 2 pkt. 1-3 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt. 1 lit. c u.o.o.ś. przez błędne uznanie, że Burmistrz wydał prawidłowe i uzasadnione stanowisko o braku potrzeby przeprowadzenia powtórnej oceny na etapie wydawania decyzji realizacyjnej;
b. art. 85 ust. 2 pkt. 1 lit. b tiret pierwsze u.o.o.ś. przez błędne uznanie, że w ustaleniach środowiskowych uwzględniono wszystkie zalecenia zawarte w raporcie, w szczególności dotyczące realizacji monitoringu przyrodniczego na etapie realizacji;
c. art. 104 ust. 1 pkt. 1 lit. a u.o.o.ś. w zw. z art. 80 k.p.a. z uwagi na błędne uznanie, że nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny transgranicznej, na podstawie której należało ustalić zagrożenia dla środowiska przyrodniczego fragmentu Tatr Słowackich;
d. art. 81 ust. 2 u.o.o.ś. w zw. z art. 191 ust. 2 TFUE i art. 6 ust. 3 Dyrektywy Siedliskowej przez brak analizy przesłanek przemawiających za odmową ustalenia środowiskowych uwarunkowań mimo okoliczności wskazujących na znacząco negatywne oddziaływanie tej inwestycji na obszary sieci Natura 2000, w tym obszar "Tatry" (PLC 120001);
4) art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. przez brak posiłkowania się przez Kolegium opinią biegłego przy ocenie dokumentu prywatnego autorstwa uznanych naukowców ("Opinia dotycząca wpływu inwestycji polegających na rozbudowie i modernizacji infrastruktury narciarskiej na Nosalu, w rejonie Kasprowego Wierchu i Doliny Goryczkowej na transgraniczną populację niedźwiedzia brunatnego w Tatrach"); opinii biegłego powinno być poddane również stanowisko Rady Naukowej Tatrzańskiego PN dot. oceny wariantów realizacji omawianego przedsięwzięcia, które zostało zanegowane bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego;
5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez błędne zastosowanie oraz art. 138 § 2 k.p.a. przez niezastosowanie;
6) naruszeniem prawa przez postanowienie RDOŚ w Krakowie z 17 maja 2022 r., którym ponownie uzgodniono ustalenie środowiskowych uwarunkowań, podczas gdy z uwagi na wcześniejsze postanowienie RDOŚ w Krakowie z 12 czerwca 2020 r. ocena powinna zostać zakończona i należało zastosować art. 81 ust. 1; postanowienie to rozstrzyga w przedmiocie dokonanych wcześniej ostatecznych ustaleń, które nie mogły być wzruszone, a nadto nieprawidłowo ocenia zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 77 ust. 5 pkt. 1-3 u.o.o.ś.;
7) naruszeniem prawa przez postanowienie Dyrektora ZZ w Nowym Sączu PGW WP z 28 grudnia 2021 r., bo wydano je bez podstawy prawnej, skoro wprowadzony w art. 509 pkt. 9 lit. a Prawa wodnego art. 77 ust. 1 pkt 4 u.o.o.ś. – w świetle art. 545 ust. 1 Prawa wodnego – nie stosuje się w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2018 r.
W uzasadnieniu skargi Towarzystwo podniosło w szczególności, że art. 81 ust. 1 u.o.o.ś. zakłada, że po ocenie i uzyskaniu stanowisk organów współdziałających inwestor nie może zgłaszać kolejnego autorskiego wariantu, bo może jedynie albo wybrać wariant niezgłoszony, który wyłonił się w trakcie oceny, albo pogodzić się z odmową ustalenia uwarunkowań środowiskowych. Zdaniem Towarzystwa powtórna ocena na etapie wydawania decyzji realizacyjnej jest uzasadniona, bo: w raporcie i jego uzupełnieniach nie ma ani dokładnej lokalizacji nowych podpór dla modernizowanego wyciągu narciarskiego, ani informacji o dziennej wydajności produkcyjnej tymczasowej betoniarni (art. 82 ust. 2 pkt 1 u.o.o.ś.); mamy do czynienia z kumulacją negatywnych oddziaływań związanych z istniejącym funkcjonowaniem kolei liniowej i nie uwzględniono kumulacji oddziaływań akustycznych: z jednej strony związanych z dostarczaniem elementów budowlanych helikopterem, a z drugiej strony związanych z regularnymi lotami ratowniczymi i w ramach ćwiczeń wojskowych (art. 82 ust. 2 pkt 2 u.o.o.ś.); uwiarygodniono oddziaływanie na obszar Natura 2000 "Tatry", obszar ochrony ścisłej w Tatrzańskim PN (niedźwiedź brunatny, kozica, świstak, cietrzew, płochacz halny, sóweczka) oraz obszar Natura 2000 "Tatry" SKUEV 0307 i SKCHVU 030 (uśrednione natężenie hałasu przy granicy przekroczy poziom akustycznego tła o ok. 3 dB; każdy z planowanych 400-450 nalotów helikopterów dostarczających elementy budowlane będzie skutkował hałasem o natężeniu 143 dB; brak szczegółowych danych z uwagi na odstąpienie od oceny transgranicznej) (art. 82 ust. 2 pkt 3 u.o.o.ś.). Nadto Towarzystwo wskazało, że decyzja Burmistrza (pkt 2.5, str. 2) uwzględnia monitoring skutków poruszania się maszyn i pracowników budowy, natomiast bez żadnego uzasadnienia odstępuje od zalecenia prowadzenia monitoringu śmiertelności ptaków na skutek ich kolizji z elementami napowietrznymi (str. 674 raportu) i monitoringu oddziaływania na obszary chronione (str. 679 raportu, podrozdział 14.3).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o oddalenie skargi.
W odpowiedzi na skargę P. S.A. w Z. wniosła o oddalenie skargi, wskazując przy tym w szczególności, że: 1) jeśli wariant ostatecznie wyłoniony został poddany ocenie, to nie różni się niczym od poddanego ocenie wariantu rozważanego od samego początku postępowania; 2) publikacja decyzji w BIP nastąpiła co prawda dopiero po wniesieniu skargi, lecz po pierwsze spełnia to wymóg "niezwłoczności", po drugie publikacja nie jest doręczeniem (art. 49 k.p.a.), lecz ma charakter dodatkowej informacji, a po trzecie po publikacji żadna organizacja ekologiczna nie wniosła skargi; 3) przeprowadzenie powtórnej oceny na etapie wydawania decyzji realizacyjnej byłoby prostym powtórzeniem oceny w tych samych warunkach, bo istotne parametry przedsięwzięcia zostały zidentyfikowane; 4) skoro raport zawiera propozycje monitoringu, to nie są one wiążące dla Burmistrza/Kolegium, więc nie może być mowy o naruszeniu prawa; jeśli zaś chodzi o kolizję ptaków z elementami napowietrznymi, to ryzyko zwiększenia śmiertelności zostało ocenione jako niewielkie; 5) ryzyko kumulowania lotów helikopterów różnego rodzaju jest pomijalne, bo ewentualny przelot helikoptera ratowniczego jako priorytetowy będzie uziemiać helikopter montażowy, zaś wartość 143 dB jest odnoszona do punktu w niewielkiej odległości od helikoptera i nie oddaje poziomu hałasu odczuwalnego na powierzchni ziemi; 6) choć podstawa prawna do wystąpienia przez Burmistrza o opinię Dyrektora ZZ w Nowym Sączu PGW WP odpadła w toku postępowania, to nie miało to żadnego wpływu na wynik postępowania /T.II, k. 338 akt sąd./.
Uczestnik przedstawił nadto swoje argumenty dodatkowo w piśmie z dnia 21.03.2025r. /T.II, k. 425 akt sąd./.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skargi okazały się być zasadne, jakkolwiek większość zarzutów w nich zawartych w ocenie Sądu nie okazała się trafna. Niemniej wadliwość postępowania dostrzeżona przez Sąd okazała się na tyle istotna, że musiała prowadzić do uchylenia decyzji w obu instancjach, albowiem nie można jej naprawić na poziomie postępowania odwoławczego bez naruszenia zasady dwuinstancyjności ( art. 15 k.p.a.).
W pierwszej kolejności omówiona zostanie zatem przyczyna uchylenia decyzji środowiskowej, a w dalszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutów, które w jego ocenie nie są zasadne w całości lub w części.
I. Przyczyny uchylenia decyzji.
Na wstępie należy zaznaczyć, że organ odwoławczy rzetelnie i wyczerpująco objaśnił w decyzji, że na gruncie omawianego stanu faktycznego co do zasady zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r.o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2023.1094 t.j., dalej "ustawa środowiskowa" ) w brzmieniu sprzed 2017r. z wyjątkami. Tak więc istotne przepisy, a więc przede wszystkim art.104, art. 81 ust. 2 i art. 66 (poza ust. 1 pkt 5) będą miały zastosowanie w brzmieniu sprzed nowelizacji. I w takim brzmieniu będą cytowane.
Przyczyną uchylenia decyzji jest niewyjaśnienie przez organy wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia aspektów sprawy, a w ramach tego niedoprowadzenie do uzupełnienia raportu i tym samym rozwiązania istniejących sprzeczności, a więc naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa dotyczy przedsięwzięcia mającego być realizowanym na terenie: Tatrzańskiego Transgranicznego rezerwatu Biosfery UNESCO, w granicach strefy rdzennej o najwyższym reżimie ochrony, Tatrzańskiego Parku Narodowego (jedynego w Polsce o charakterze alpejskim); Obszaru Natura 2000 Tatry PLC20001 (32 typy siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej oraz 15 gatunków zwierząt i 7 gatunków roślin z Załącznika II tej dyrektywy, jedyna ostoja w Polsce ssaków alpejskich – kozicy i świstaka i ważna ostoja dla dużych drapieżników: wilka, rysia i niedźwiedzia oraz dla wielu gatunków ptaków – m.in. płochacz halny, głuszec, cietrzew, orzeł przedni, sokół wędrowny) i Karpackiego Korytarza Ekologicznego. Inwestycja ma być realizowana przy granicy ze Słowackim Parkiem Narodowym TANAP i obszarami Natura 2000 Tatry SKUEV030 i Tatry SKCHVU030.
Na wstępie należy przedstawić wypracowane stanowisko orzecznicze odnośnie charakteru raportu (art. 66 ustawy środowiskowej) jako dowodu w sprawie. Jest to również niezbędne celem wyjaśnienia, dlaczego Sąd opierał się przede wszystkim na jego ustaleniach oraz odparcia w końcowej części uzasadnienia zarzutów skarżących opartych o inne opinie.
Z punktu widzenia zasad postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, raport jest dokumentem prywatnym. Raport nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., niemniej jest to dokument, który posiada szczególną moc dowodową, która wynika przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia (wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r. III OSK 3374/21 LEX nr 3555050).
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dowodem o szczególnej mocy, ale nie oznacza to, że jest on niewzruszalny. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko - mimo iż jest przygotowywany przez osobę posiadającą wiadomości specjalne - stanowi dowód w sprawie, który podlega ocenie także w trybie zasad ogólnych postępowania dowodowego, w tym w szczególności art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.(wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 października 2015 r. II SA/Łd 238/15 LEX nr 1930203). Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czyli spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( wyrok NSA z dnia 1 marca 2013 r. II OSK 2105/11, LEX nr 1340187, tak samo wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2021 r. IV SA/Wa 2480/20 LEX nr 3176841, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2022 r. II SA/Po 322/21, LEX nr 3308172). Kwestionowanie merytorycznej treści raportu przez strony postępowania możliwe jest wyłącznie na podstawie dokumentu posiadającego taką samą moc dowodową, a więc tzw. kontrraportu, czyli opinii sporządzonej również przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Nie jest natomiast możliwe zakwestionowanie raportu przez gołosłowne twierdzenia lub odesłanie do ogólnych ustaleń publikacji naukowych ( wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2024 r. III OSK 1418/22 LEX nr 3703008).
Sąd administracyjny nie dokonuje merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko, lecz tylko kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Dlatego też zastrzeżenia składane do raportu nie mogą być gołosłowne, tylko powinny być poparte np. kontrraportem lub ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże na wady raportu. Powinno to nastąpić w postępowaniu administracyjnym, a nie dopiero w postępowaniu sądowym ( wyrok NSA z dnia 28 lipca 2016 r. II OSK 2661/14 LEX nr 2118244).
W sprawie sporządzono raport główny pochodzący z 2018r. ( dalej "r.g.") oraz raporty uzupełniające (dalej "r.u". z odpowiednią numeracją) z dalszych lat.
Na wstępie trzeba zaznaczyć, że decyzja środowiskowa była wydawana dla przedsięwzięcia określonego jako modernizacja infrastruktury narciarskiej w rejonie Kasprowego Wierchu oraz Doliny Goryczkowej. Po lekturze akt sprawy jest dla Sądu oczywistym, że z punktu widzenia prawa budowlanego, pod używanym w raporcie pojęciem "modernizacja" kryje się rozbiórka i budowa stacji, na co wskazuje również raport główny /str. 8/. Niemniej jednak istotnym jest, że cel przedsięwzięcia został określony jako infrastruktura służąca narciarzom, jako podtrzymanie tradycji narciarskiej regionu od początku XX wieku /str. 19 raportu głównego/. Raport wspomina również o uatrakcyjnieniu oferty związanej z turystyką zimową na tym obszarze /str. 244 raportu głównego/. Innymi słowy, cel budowy stacji w Dolinie Goryczkowej jest nakierowany wyłącznie na jej działanie w okresie zimowym, jako stacja narciarska. Raport nie przewiduje letniego wykorzystania kolei na masową, turystyczną skalę. To stwierdzenie jest bardzo istotne w kontekście dalszych rozważań.
Raport główny z 2018r., stanowiący zasadniczą bazę dla oceny przedsięwzięcia, jest kompleksowy, zawiera zasadniczo wszystkie wymagane przepisem art. 66 ustawy środowiskowej aspekty, został sporządzony przez zespół osób – specjalistów w swoich branżach (39 osób, w tym osoby z tytułami naukowymi). Na etapie postępowania przed organami, a także przed Sądem nie udało się wiarygodnie podważyć ustaleń tego raportu w zakresie środowiskowym, o czym będzie jeszcze mowa. Dla Sądu jego ustalenia przyrodnicze odnośnie flory i fauny stanowiły podstawę dla wyprowadzania wniosków i twierdzeń.
Niemniej część raportu głównego dotycząca wariantów przedsięwzięcia nie jest aktualna. Raport główny przedstawiał ich 8. Były to główne warianty W1 i W2 z podwariantami. Wariant W1 zakładał budowę nowej stacji dolnej w nowej lokalizacji, dwa podwarianty W1 przewidywały użycie kolei materiałowej i aut elektrycznych, zaś pozostałe dwa – śmigłowca i aut elektrycznych. Wariant W2 przewidywał budowę nowej stacji dolnej w obecnej lokalizacji i podobnie jak poprzedni – różnicował podwarianty na te z użyciem aut elektrycznych i kolei materiałowej oraz śmigłowca i aut elektrycznych.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że kolej materiałowa jest to osobna, odrębna kolej ( na osobnych masztach trasowych), z napędem elektrycznym lub spalinowym, której udźwig przekracza udźwig śmigłowca, wykorzystywana do transportu materiałów. W wypadku tej inwestycji mogła by przewozić materiały tak do realizacji elementów technologicznych, jak i transportu materiałów do kształtowania trawersu czy zaopatrywania placu budowy przy stacji dolnej. Jej zastosowanie pozwoliłoby na znaczne ograniczenie lotów śmigłowca, mniejsze uzależnienie od warunków pogodowych oraz ograniczenie oddziaływań akustycznych /str. 74-75 r.g./.
Najistotniejszym jest, że wszystkie warianty przewidywały system dośnieżania, oparty na dwóch rodzajach urządzeń do produkcji śniegu ( na bazie armatek i na bazie lanc). W wariancie 1 i 2 przewidziano pod stacją dolną zbiornik na wodę do dośnieżania o pojemności około 10 000 m3 /str.57 r.g./. Planowano dośnieżanie jedynie określonej (dolnej) części trasy.
Należy przywołać w tym miejscu te stwierdzenia raportów, które odnoszą się do tej kwestii, albowiem jest ona zasadnicza dla końcowego wyniku postępowania.
Inwestor przewidywał, że bez możliwości dośnieżania trasy Goryczkowej i modernizacji technologii w niedługim czasie będzie zmuszony do zamknięcia wyeksploatowanej kolei /str. 40 r.g./. Dośnieżanie części trasy pozwoli na zapewnienie trwalszej pokrywy śnieżnej w miejscach wywiewania śniegu i stabilne funkcjonowanie trasy, która może być zamknięta z innych powodów, ale nie z powodu miejscowego braku śniegu /str. 43 r.g./. Warunkiem niezbędnym z punktu widzenia możliwości przeprowadzenia działań modernizacyjnych w Dolinie Goryczkowej jest budowa instalacji systemu dośnieżania trasy narciarskiej. Zdaniem inwestora inwestycja bez opcji dośnieżania nie będzie mogła być zrealizowana /str.82 r.g./. Założenie utworzenia nowoczesnej kolei linowej, której funkcjonowanie w znacznej mierze miałoby zależeć od zmieniających się warunków atmosferycznych i wywiewania śniegu z trasy – podważa sens zasadności modernizacyjnej /str. 82 r.g./.
W raporcie głównym na str. 82 inwestor wskazywał, jakie perturbacje wystąpiły w latach 2008-2017 z powodu niewystarczającej pokrywy śnieżnej. Średnio, z powodu braku śniegu, wiatru halnego czy prac renowacyjnych kolej mogła pracować w tych latach średnio 75 dni w sezonie zimowym. Dlatego inwestor jest zainteresowany przeprowadzeniem prac modernizacyjnych kolei w Dolinie Goryczkowej, ale tylko przy założeniu, że będzie miał wpływ na przygotowanie trasy dla narciarzy przez opcje dośnieżania /str. 83 r.g./. Wskazał, że bez możliwości budowy instalacji dośnieżania trasy i modernizacji technologii będzie zmuszony do zamknięcia trasy /str. 83 r.g./.
W raporcie uzupełniającym z 5.02.2020r. ("r.u.13"), odnosząc się do problemu ewentualnego przemieszczania mas śniegu ( celem uzupełnienia na trasie, wobec występującej w ostatnich latach zbyt niskiej grubości pokrywy śnieżnej, jak czytamy w raporcie) – wskazano: Przemieszczanie mas śniegu naturalnego, przy niewystarczającej grubości pokrywy śnieżnej – nie stanowi działań efektywnych. Dalsza kontynuacja tego typu działań nie jest dopuszczona przez inwestora, a dowodem na brak efektywności tego typu działań jest brak możliwości funkcjonowania kolei w roku 2011 ( mimo możliwości podbierania śniegu). Poza tym istnieje możliwość uszkodzenia darni roślin naczyniowych na skutek przemieszczania śniegu. Inwestor kierując się dbałością o przyrodę a także brakiem efektywności działań nie dopuszcza możliwości modernizacji kolei przy założeniu, iż przemieszczanie mas śniegu stanowiło będzie jedyną formę adaptacji trasy (grubości pokrywy śnieżnej) /str.38 r.u.13/.
W raporcie uzupełniającym z 7.04.2020r. ("r.u.12") powtórzono powyższe stwierdzenia, akcentując, że inwestor jest zainteresowany przeprowadzeniem prac modernizacyjnych kolei w Dolinie Goryczkowej, ale tylko przy założeniu, że będzie mógł mieć wpływ na przygotowanie trasy dla narciarzy przez opcje dośnieżania /str. 28 r.u.12/. Brak realizacji systemu dośnieżania wpływałby też na bezpieczeństwo narciarzy ( poprzez wystające głazy mogące być przyczyną upadków i kontuzji). W ocenie inwestora rozwiązania wariantowe zakładające brak realizacji systemu związanego z dośnieżaniem nie stanowią dla inwestora racjonalnych wariantów alternatywnych przedsięwzięcia ( mogących być wybranymi przez organ). Inwestor nie przedstawi w uzupełnieniach do raportu wariantu, którego faktyczna realizacja jest skazana na niepowodzenie ze względów ekonomicznych i może mieć wpływ na bezpieczeństwo użytkowników trasy narciarskiej. Warunkiem niezbędnym z punktu widzenia możliwości przeprowadzenia działań modernizacyjnych w Dolinie Goryczkowej jest budowa instalacji systemu dośnieżania części trasy narciarskiej. Modernizacja kolei bez systemu dośnieżania jest ekonomicznie nieuzasadniona a poprzez mogące wystąpić ubytki w pokrywie śnieżnej - niebezpieczna dla narciarzy. Założenie utworzenia nowoczesnej kolei linowej, której funkcjonowanie w znacznej mierze miałoby zależeć od zmieniających się warunków atmosferycznych i wywiewania śniegu z trasy – podważa sens zasadności modernizacyjnej /str. 33-34 r.u.12/.
W raporcie głównym przedstawiono dane dotyczące klimatu oraz zmian klimatu. Podkreślenia wymaga, że dane te pochodziły z lat 1991-2016. Otóż jak chodzi o temperatury, to w stacjach meteorologicznych na Kasprowym Wierchu i na Hali Gąsienicowej obserwowano wzrost temperatury średniorocznej, co pokrywa się z informacjami o ocieplaniu się klimatu /str.222 r.g./, nieznaczną tendencję spadkową opadów atmosferycznych na przełomie lat /str. 223 r.g./. Jak chodzi o pokrywę śnieżną, wskazano, że od 25 lat na Kasprowym Wierchu zaznacza się tendencja wzrostu średnich miesięcznych temperatur listopada i kwietnia, oraz stycznia i lutego; nieco mniejsza tendencja wzrostu dla grudnia i marca /str. 225 r.g./. Widać tendencję do występowania coraz mniejszej liczby dni z opadami śniegu w okresie zimowym, z wyjątkiem stycznia. Dlatego też, w celu stabilizacji pokrywy śnieżnej w listopadzie proponuje się uruchomienie urządzeń odśnieżających, aby warstwa technicznego śniegu zapobiegła wywianiu pokrywy naturalnej. Co do grubości pokrywy śnieżnej, zaznacza się tendencja spadkowa /str. 226 r.g./. Podobne tendencje obserwuje się na Hali Gąsienicowej /str. 228 r.g./.
Po tak zarysowanych wnioskach i twierdzeniach raportu w kwestii śnieżenia – zarówno Tatrzański Park Narodowy ( TPN), jak i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie (RDOŚ) zajęły w tym względzie stanowisko negatywne. TPN wskazał, że odstąpienie przez inwestora od śnieżenia zminimalizuje ryzyko nasilenia niebezpiecznych zjawisk związanych z występowaniem suszy oraz ograniczy ingerencję w teren /T.II akt I instancji, k. 208/. Z kolei RDOŚ postanowieniem z dnia 12.06.2020r. /T.II, k. 209/. odmówił uzgodnienia warunków środowiskowych w zakresie instalacji śnieżenia i budowy zbiornika, natomiast uzgodnił pozytywnie przedsięwzięcie w wariancie W1 z podwariantami A i B (to jest z koleją materiałową i autami elektrycznymi). Co do śnieżenia, RDOŚ stwierdził, że obszar planowanej inwestycji charakteryzuje się wyjątkowymi wartościami przyrodniczymi, a w miejscach planowanego śnieżenia występują rzadkie siedliska przyrodnicze, które mają niewielki zasięg występowania w Polsce /T.II, k. 218/, obszaru Natura 2000. Skoro nie można wykluczyć negatywnego oddziaływania śnieżenia na obszar Natura 2000, dopuszczenie śnieżenia nie jest możliwe /T.II, k. 219/. W ocenie RDOŚ, infrastruktura narciarska może funkcjonować jak dotychczas, z mechanicznym przemieszczaniem mas śniegu naturalnego za pomocą ratraków /T.II, k. 219 verte/.
W związku z takim stanowiskiem RDOŚ, inwestor w dniu 29.10.2021r. wystąpił z pismem, gdzie dopuścił możliwość realizacji inwestycji bez śnieżenia /T.II, k.236 akt adm./. Wskazał jednakże, że ponosi prawdopodobne ryzyko, iż mimo wykonania modernizacji kolei w Dolinie Goryczkowej bez systemu dośnieżania nie będzie mógł udostępniać tejże infrastruktury narciarzom. W związku z czym ograniczył plany inwestycyjne, zakładając modernizację kolei w jej dotychczasowym przebiegu, z najmniejszą ingerencją w przyrodę /T.II, k. 236 verte i 237/. Między innymi w fazie realizacji nie założył wykonania kolei materiałowej, a zamiast niej wykorzystana być miała istniejąca kolej, transport kołowy i w przypadkach uzasadnionych – śmigłowiec /T.II, k. 236 verte/. Inwestor pisał, że w tym wariancie jego faktyczna realizacja może być skazana w fazie eksploatacji na niepowodzenie ze względów ekonomicznych i może mieć wpływ na bezpieczeństwo użytkowników trasy narciarskiej. Oznacza to, że bez wykonania systemu częściowego dośnieżania trasa ta w wybranych sezonach/latach nie będzie mogła być udostępniona dla narciarzy /T.II, k. 236 verte/.
Kolejny krok to przedstawienie w październiku 2021r. raportu uzupełniającego ("r.u.11") przedstawiającego inwestycję w tzw. wariancie 4. Wariant ten odróżniał się od wariantu W2 między innymi tym, że nie zaplanowano do wykonania systemu do częściowego dośnieżania. Jednocześnie został zaprezentowany jako najmniej ingerujący w środowisko.
W podsumowaniu wskazano, że jego faktyczna realizacja w fazie eksploatacji może być skazana na niepowodzenie ze względów ekonomicznych i może mieć wpływ na bezpieczeństwo użytkowników trasy narciarskiej. Oznacza to, że bez wykonania systemu częściowego dośnieżania trasa ta w wybranych sezonach/latach nie będzie mogła być udostępniona dla narciarzy, a infrastruktura kolei nie będzie mogła być użytkowana ze względu na niewystarczającą pokrywę śnieżną /str. 87 r.u.11/.
W raporcie uzupełniającym rozdział zatytułowany "klimat oraz zmiany klimatu" zasadniczo odsyła do ustaleń raportu głównego w tym zakresie /str. 64 r.u.11/, a więc do danych nakreślonych do 2016r (podobnie jest z danymi dotyczącymi inwentaryzacji środowiska przyrodniczego).
Postanowieniem z 17 maja 2022r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie uzgodnił przedsięwzięcie w wariancie 4 /T.II, k. 261/. Wskazano w uzasadnieniu, że wariant ten zyskał pozytywną opinię Dyrektora TPN (pismo TPN k. 270, akt SKO). W postanowieniu RDOŚ nie odnosi się do kwestii zmian klimatycznych, uznaje, że przedsięwzięcie realizowane w wariancie W4 bez realizacji sztucznego śnieżenia nie będzie powodować ponadnormatywnych uciążliwości dla środowiska, jakkolwiek wskazuje na wątpliwości związane z fazą realizacyjną, o czym jeszcze będzie mowa.
W konsekwencji powyższego uzgodnienia kolejno w 2022 i 2024r. zapadły decyzje w I i II instancji, bez jakiegokolwiek uzupełnienia materiału dowodowego.
Tymczasem, w ocenie Sądu, należało doprowadzić co najmniej do uzupełnienia raportu przez inwestora, albowiem w wersji raportu przedstawionej w postępowaniu dla wariantu 4 (r.u.11) nie została należycie udokumentowana możliwość powodzenia inwestycji w fazie eksploatacji. Tym samym nie wykazano należycie powodów dla podjęcia przedsięwzięcia, które dla odmiany, jak wskazuje raport, w fazie realizacji ma istotne i nie do końca możliwe do przewidzenia, negatywne oddziaływanie na przyrodę TPN i Obszaru Natura 2000, żeby wymienić tylko te dwie (najwyższe) formy ochrony.
W ocenie Sądu bardzo ważny jest aspekt bardziej lub mniej przewidywanych skutków realizacji przedsięwzięcia, w kontekście pytania, czy w wariancie 4 ma ono szansę powodzenia. Poniżej zostaną zestawione skutki przedstawione w raporcie, a wyszczególnione przez Sąd uprzednio w postanowieniu o wstrzymaniu. Ponieważ chodzi o te same konsekwencje, należy przywołać odpowiedni fragment uzasadnienia, gdzie sięgnięto do głównego raportu zawierającego zbiorcze informacje ("r.g.") oraz do jego uzupełnienia (skoroszyt 11 – "r.u.11") zawierającego opis wariantu nr 4, ostatecznie przyjętego przez organy w wydanych decyzjach.
Skarżący oraz RDOŚ w swym stanowisku przede wszystkim wskazują na kwestię hałasu i wibracji w fazie realizacyjnej przedsięwzięcia i ich negatywny wpływ na funkcjonowanie awifauny. Sięgając zatem w tym zakresie do raportu uzupełniającego wskazać należy, że wariant ten będzie wymagał wykonania około 400-450 nalotów śmigłowca, wykonania przejazdów autami dostawczymi (hybrydowymi lub spalinowymi z ograniczeniem spalin) ok. 1500 przejazdów, od 8 do 13 dziennie, /str. 8 r.u.11/. Sumaryczny czas lotów dla tego wariantu przewidziano na ok 98.73 ha /str. 63 r.u.11/, a w ciągu jednego dnia przewiduje się około 5-6 nalotów, o ile pozwoli pogoda /str. 44 r.u.11/. Czas trwania prac określono jako dwa sezony budowlane - kwiecień – listopad /str. 9 r.u.11/. Największe oddziaływanie tego wariantu w etapie realizacji dotyczy wykorzystania śmigłowca do transportu maszyn i materiałów i nie ma możliwości ochrony klimatu akustycznego przed hałasem z tego źródła /str. 66 r.u.11/.
Dla terenu inwestycji przyjęto jako dopuszczalny poziom hałasu 35 dB. Natomiast w fazie realizacji w przypadku stacji górnej i podpór uwzględniono ciągłą pracę koparki 102 dB, kompresora 104 dB oraz betoniarki 91 dB. Dla trawersu przyjęto prace jednej koparki 102 dB lub spycharki /str. 236 r.g./. W przypadku stacji dolnej –przyjęto pracę koparki 102 dB, spycharki gąsienicowej 103 dB, kompresora 104 dB i betoniarki 91 dB /str.235 r.g./.
Co do helikoptera – jego poziom mocy akustycznej obliczono na 143 dB w powietrzu i wskazano, że jego zasięg oddziaływania hałasu jest tak duży, że go nie zobrazowano, albowiem wykracza poza analizowany obszar ( Dolinę Goryczkowej i Dolinę Bystrej) /str.237 r.g./.
Uogólniając, wskazano, że hałas w fazie realizacji będzie emitowany w wielu miejscach i obejmie swym zasięgiem znaczną część Doliny Goryczkowej /str. 522 r.g./.
Należy teraz zreasumować skutki tych i innych oddziaływań w fazie realizacji wskazane w raporcie.
Transport drogowy będzie skumulowany w okresie bezśnieżnym, a tym samym w znacznej części okresu godowego ptaków i oddziaływanie to będzie miało charakter bezpośredni ( płoszenie, zakłócanie komunikacji dźwiękowej i ograniczenie możliwości detekcji ofiar) /str. 522 r.g./.
Hałas i wibracje emitowane podczas fazy realizacji są dla ptaków potencjalnym zagrożeniem, na które mogą zareagować opuszczeniem rewirów. W przypadku kilku gatunków zagrożenie to należy postrzegać jako istotne (cietrzew, jarząbek oraz sóweczka). Brak jest wystarczającej wiedzy, aby precyzyjnie ocenić skalę zagrożenia hałasu i wibracji na występujące na terenie inwestycji gatunki, ale szereg badań wskazuje, że jest istotne dla wszystkich gatunków ptaków, zakłócając sygnały dźwiękowe. Ze względu na zakłócenie interakcji wewnątrz i międzygatunkowych, prace związane z etapem realizacji bez wątpienia będą okresowo oddziaływać na funkcjonowanie awifauny Doliny Goryczkowej, a zatem zakłócą naturalne procesy ekologiczne będące podstawowym celem ochrony Tatrzańskiego Parku Narodowego /str. 522-523 r.g./.
Szczególnie wrażliwe na hałas, nawet krótkotrwały, mogą być drapieżniki (niedźwiedź, wilk, ryś). Emisja hałasu może doprowadzić do ciągłego płoszenia, czego skutkiem może być zmiana w użytkowaniu areałów osobniczych, a nawet czasowe opuszczenie aktualnie zajmowanych areałów. Z tego względu nie są zalecane warianty bazujące na znacznym udziale śmigłowca. Hałas i wibracje w fazie realizacji są dla ssaków potencjalnym zagrożeniem; istotnym i powodującym płoszenie dla gatunków antropofobicznych (kozica tatrzańska, świstak tatrzański, niedźwiedź, wilk, ryś). Także i tutaj raport podkreśla brak możliwości precyzyjnego ustalenia skali zagrożenia i wskazuje na okresowe negatywne oddziaływanie na teriofaunę i tym samym na cele ochrony TPN /str. 532 r.g./.
Raport nie ukrywa, że najistotniejsze oddziaływanie nastąpi w fazie realizacji i jest związane z pracą ciężkich maszyn i obecnością człowieka. W związku z tym wskazywano, że kluczowe znaczenie będą miały auta elektryczne i kolej materiałowa. /str. 613 r.g./. Jak wiadomo, wariant 4 nie przewiduje użycia jednych i drugich. Niemniej raport wskazywał, że po ustaniu czynników zaburzających integralność w Dolinie Goryczkowej, tereny, z których zwierzyna była przepłaszana, zostaną przez nie ponownie zasiedlone. Przypuszczenia te jednakże mogą znaleźć potwierdzenie po przeprowadzeniu monitoringu przyrodniczego w fazach realizacji i eksploatacji /str. 613 r.g./, a więc w sytuacji bez możliwości odwrócenia tych skutków.
Raport w większości przypadków nie przewiduje istotnego negatywnego oddziaływania na spójność sieci Natura 2000 pod kątem wpływu na zwierzęta małe i średnie. Natomiast w przypadku dużych drapieżników (niedźwiedź, wilk, ryś) spójność sieci w fazie realizacji może zostać zaburzona. W pewnym stopniu ograniczona zostanie możliwość przemieszczania się zwierząt w pasie siedlisk wysokogórskich – należy pamiętać, że Kasprowy Wierch ( gdzie przy grani będą się odbywały prace na trawersie i przy stacji górnej) to główna i jedyna grań łącząca Tatry Wysokie i Tatry Zachodnie /str.614 r.g./.
Faza realizacji w aspekcie raportu głównego winna się zamknąć w 1 sezonie wegetacyjnym, dlatego rekomendowano warianty trwające 1 sezon. Wskazano bowiem, że częste przeloty śmigłowca na przełomie dwóch sezonów budowlanych oraz trwająca dwa sezony faza budowy (co ostatecznie przyjęto) mogą mieć znamiona oddziaływania średnioterminowego /str. 620 r.g./ ( zauważyć tutaj należy, że oddziaływanie w fazie realizacji raport w innych miejscach klasyfikował jako "krótkoterminowe" /str. 665 r.g./ czy "krótkotrwałe" /str. 661 r.g./, podczas gdy tutaj określono je jako średnioterminowe).
W świetle zatem raportu, wpływ przede wszystkim hałasu i wibracji w fazie realizacji budowy na ptaki, w tym gatunki szczególnie chronione oraz na duże drapieżniki jest istotny i może mieć skutki średnioterminowe ( w raporcie odnośnie świata zwierząt znalazło się wskazanie nawet o oddziaływaniu długoterminowym, "w większości odwracalnym" fazy budowy – str. 667 r.g.) i co więcej, nie można w chwili obecnej tych skutków precyzyjnie przewidzieć. Może też zaburzyć spójność sieci obszaru Natura 2000. Można do tego dodać pojawiające się w wielu miejscach raportu stwierdzenia, że nie sposób przewidzieć, ile "dni lotniczych" będzie w danym sezonie, a to powoduje, że wskazanie, że budowa będzie trwała 2 sezony, jest tylko pewnym założeniem. Szczególnie należy podkreślić, co Sąd uwypuklał powyżej, że autorzy raportu nie są w stanie określić ani czasu trwania skutków fazy realizacji w zakresie głównie płoszenia zwierząt (w raporcie wymienia się skutki krótkoterminowe, średnioterminowe, aby na końcu wskazać, że co do zwierząt to nawet długoterminowe), ani wskazać na skutki zaburzenia spójności obszaru Natura 2000 czy zaburzenia możliwości przemieszczania się zwierząt. Wskazuje się też, że uderza to wprost w cele ochrony TPN. Raport preferuje i rekomenduje warianty z autami elektrycznymi i koleją materiałową ( z uwagi na ograniczenie przelotów śmigłowcem), żeby aktualnie przy wariancie 4 wskazać, że tak naprawdę auta elektryczne są w fazie testowej i nie występują na rynku budowlanym i śmigłowiec będzie w użyciu tak, jak to opisano na wstępie. Wszystko to daje asumpt do stwierdzenia, że z jednej strony zagrożenie dla środowiska nie jest w sposób do końca przewidywalny rozpoznane, a z drugiej, że w fazie realizacji ingerencja będzie istotna.
Wspomniane możliwe negatywne efekty fazy realizacyjnej zauważył także RDOŚ w uzasadnieniu uzgodnienia wariantu 4 /T.II, k. 271/. RDOŚ wskazał, że należy w związku z tym przeprowadzić prace jak najszybciej, najlepiej w jednym sezonie (tego nie przewiduje inwestor) i pod nadzorem przyrodniczym TPN. RDOŚ wskazał także między innymi, że prace budowlane, prowadzone tylko w porze dziennej, powinny być wstrzymane lub opóźnione w przypadku stwierdzenia obecności rzadkich gatunków flory i fauny obszaru Natura 2000 w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji; a w szczególności powinny być poprzedzone rozpoznaniem możliwości gawrowania niedźwiedzia, zimujących świstaków, tokowisk ptaków kurowatych i gniazdujących ptaków drapieżnych.
Trzeba w tym miejscu zauważyć, że takich sytuacji ( siedlisk ptaków i ssaków), należy się spodziewać, skoro raport w inwentaryzacji przyrodniczej wskazał na gatunki, których obecność stwierdzono w jej trakcie /str. 499-501, 502-505 r.g./.
Nawiasem mówiąc, RDOŚ wskazał także, że powinno się wykorzystać przede wszystkim auta elektryczne, w sytuacji, gdy inwestor w raporcie uzupełniającym wskazał, o czym już wspomniano, że takich brak na rynku.
Także Dyrektor TPN w piśmie z dnia 22.05.2020r. wskazał, że duża część negatywnych oddziaływań przedsięwzięcia będzie miała miejsce w fazie realizacji i że faza realizacji, która przy optymistycznych prognozach potrwa dwa sezony, a w przypadku nieprzewidzianych sytuacji potrwa znacznie dłużej, zaburzy w dużej mierze ustabilizowaną sytuację w rejonie Doliny Goryczkowej /T.II, k. 207/.
Wszystko powyższe wskazuje na to, że faza realizacyjna tak czy inaczej przyniesie większe lub mniejsze, ale negatywne skutki dla celów ochrony Natura 2000 i Tatrzańskiego Parku Narodowego. Działania minimalizacyjne wskazane w raporcie na pierwszym miejscu, a to realizacja inwestycji przez 1 sezon, przy użyciu kolei materiałowej czyli z minimalnym użyciem śmigłowca /str. 620, r.g./ czy aut elektrycznych - na tym etapie się zdezaktualizowały. Raport wskazuje, że częste przeloty śmigłowca na przełomie dwóch sezonów budowlanych mogą mieć znamiona oddziaływania średnioterminowego /str. 620 r.g./ ( a więc nie krótkookresowego, jak przyjmuje RDOŚ w uzgodnieniu – T.II k. 271 verte).
Mając więc na uwadze powyższe i przyjmując za raportem, że oddziaływanie na przedmioty ochrony Natura 2000 będzie istotne i negatywne przez czas trwania budowy, a skutki nie są do końca możliwe do przewidzenia ( czy ostatecznie oddziaływanie będzie krótkoterminowe, czy średnioterminowe), oraz mając na uwadze stanowisko inwestora, że inwestycja w wariancie 4 (bez śnieżenia) może nie mieć szans powodzenia - należy zauważyć, że organy nie wyjaśniły tej kwestii w sposób, który pozwoliłby na podjęcie racjonalnej decyzji w kwestii wydania pozytywnej decyzji środowiskowej. Jeśli bowiem ma się zamiar podjąć na terenie objętym najwyższymi formami ochrony przyrody ( w tym Natura 2000) jakąś działalność, która negatywnie wpłynie na środowisko chronione, nawet w skończonym okresie czasu, to koniecznym jest ustalenie, czy określona działalność ma wymiar na tyle istotny, aby usprawiedliwiona była ingerencja w przyrodę na taką skalę. W szczególności, jeśli projektuje się działalność, o której z góry wiadomo, że nie ma szans powodzenia, to z pewnością taka ingerencja usprawiedliwiona być nie może. Nie ma bowiem słusznego powodu do tej ingerencji
Trzeba w tym miejscu wspomnieć, że w art. 6 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U.UE.L.1992.206.7, tzw. dyrektywa siedliskowa) wskazano: Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii całego społeczeństwa. Jak wskazała Agnieszka Knade – Plaskacz w artykule "Kryteria oceny negatywnych skutków planu lub przedsięwzięcia dla integralności siedlisk przyrodniczych i specjalnych obszarów ochrony w rozumieniu art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej - wprowadzenie i wyrok TS (trzecia izba) z 11.04.2013 r. w sprawie C-258/11 Peter Sweetman i inni przeciwko An Bord Pleanála" (publ. Lex/el.) - wskazany wyrok stanowi podsumowanie orzecznictwa TSUE dotyczącego wykładni wspomnianej dyrektywy. Trybunał Sprawiedliwości sprecyzował również zakres stosowania zasady ostrożności podczas dokonywania oceny oddziaływania planów i projektów na tereny należące do programu "Natura 2000". Autorka wskazała: "W omawianym wyroku TS uznał, że w sytuacji gdy plan o którym mowa w art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej, niesie ze sobą ryzyko naruszenia założeń ochrony, należy je uznać za mogące oddziaływać na przedmiotowy teren w sposób istotny. Ocena tego ryzyka powinna być dokonana w szczególności w świetle charakterystyki i specyficznych uwarunkowań środowiskowych terenu, którego dotyczy plan lub przedsięwzięcie. W konsekwencji brak naruszenia integralności terenu, jako siedliska przyrodniczego w rozumieniu art. 6 ust. 3 zd. 2 dyrektywy siedliskowej, należy interpretować w ten sposób, że musi zostać zachowany właściwy stan jego ochrony, co z kolei oznacza zapewnienie trwałego utrzymania takich cech chronionego terenu, które uzasadniały umieszczenie go w wykazie terenów mających znaczenie dla Wspólnoty (obecnie Unii).Trybunał przyjął zatem restrykcyjne kryterium oceny wpływu danego przedsięwzięcia/planu na obszar ochroniony, uznając, że art. 6 ust. 3 zd. 2 dyrektywy siedliskowej zawiera w sobie tzw. zasadę ostrożności. Zasada ostrożności nie została zdefiniowana w prawie unijnym. W orzecznictwie jest ona analizowana w zakresie, w którym przy niepewności co do wystąpienia ryzyka mogą zostać podjęte interwencyjne środki ochrony, bez konieczności oczekiwania na pełne wykazanie zaistnienia ryzyka i jego ciężaru. Decydującym elementem jest z tego względu brak naukowej pewności co do oceny ryzyka. Jednak w konkretnych przypadkach interwencje związane ze środkami ochrony powinny być współmierne względem przypuszczalnego ryzyka. Z zasady tej wynika zatem obowiązek odmowy wydania przez organy krajowe pozwolenia dla planu lub przedsięwzięcia, nie tylko gdy istnieją przesłanki pozwalające na ustalenie niekorzystnych jego skutków na integralność terenu chronionego, lecz także w sytuacji gdy istnieje jedynie prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Ma ona zatem, jak zauważyła w swojej opinii rzecznik generalna E. Sharpston, zastosowanie już momencie, gdy pojawia się niepewność dotycząca istnienia lub zakresu zagrożenia integralności terenu. Pojęcie "integralności" należy przy tym rozumieć jako odnoszące się do trwałej nienaruszalności i dobrego stanu terenu, ocenianego przez pryzmat istotnych jego cech, a więc takich, które przesądzały o koniczności objęcia go ochroną oraz powiązanych z nimi założeń ochrony .Przesądzając o konieczności zastosowania zasady ostrożności, TS wskazał, że dokonywana przez władze krajowe na podstawie art. 6 ust. 3 zd. 2 dyrektywy siedliskowej ocena powinna zawierać całościowe, precyzyjne i ostateczne spostrzeżenia i wnioski, które mogłyby rozwiać z naukowego punktu widzenia wszelkie rozsądne wątpliwości w odniesieniu do skutków zamierzonych robót dla terenu chronionego, którego dotyczy".
Z kolei w prawie krajowym w Ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2024.54 t.j., dalej ) mamy art. 6 o następującym brzmieniu:
Art. 6.
1. Kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu.
2. Kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.
Karol Gruszecki w Komentarzu do tego przepisu ( publ. Lex/el.) wskazał, że zasadą zawartą w art. 6 ust. 2 p.o.ś. jest zasada przezorności, mająca swoje źródło w postanowieniach art. 191 ust. 1 TFUE, który określa, że: "Polityka Wspólnoty (...) opiera się na zasadzie przezorności". Autor pisał :" W praktyce stosowanie zasady przezorności powinno przejawiać się w tym, że wszystkie podmioty podejmujące działalność, której skutki nie są do końca sprawdzone, a mogą wywrzeć negatywny wpływ na środowisko, powinny dokonać wszechstronnej analizy, w jaki sposób można wyeliminować zagrożenia. W sytuacji gdy przeprowadzone badania wskazują, że nawet przy zastosowaniu najnowocześniejszych osiągnięć techniki nie da się wyeliminować zagrożeń dla środowiska wynikających z planowanej działalności, podmiot zainteresowany jej podjęciem powinien z tego zrezygnować albo wyniki te będą jedną z podstaw do odmowy wydania przez organ administracyjny zezwolenia na prowadzenie takiej działalności. W judykaturze przyjmuje się, że: "Również potencjalne ryzyko wystąpienia negatywnego oddziaływania na środowisko może być przesłanką zastosowania instrumentów prawnych zgodnych z zasadą przezorności, uregulowaną w art. 6 ust. 2 p.o.ś." (wyrok WSA w Poznaniu z 3.08.2017 r., II SA/Po 1033/16, LEX nr 2357187). "Sięgnięcie po środki ochrony środowiska, w tym reglamentacyjne, polegające na zakazie podejmowania pewnych działań, nie musi być następstwem wykazania szkodliwości tych działań, czyli jej udowodnienia w sposób wolny od wątpliwości, lecz może opierać się na uprawdopodobnieniu i wynikającej z niego hipotezie co do potencjalnego wpływu tych działań na środowisko" (wyrok NSA z 15.03.2018 r., II OSK 2297/17, LEX nr 2483028)". Co bardzo istotne, autor wskazał również, że "Zasada przezorności realizowana jest także przez obowiązek uwzględniania zagrożeń, wynikający z zasady planowości, gdyż nakreślenie zagrożeń na etapie planowania przedsięwzięcia, a następnie kierowanie się przezornością pozwala podjąć możliwe środki zapobiegawcze (E. Iwanek-Chachaj, Zasada prewencji i przezorności..., s. 40)".
Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 listopada 2019 r. II OSK 3177/17 LEX nr 2754938 wskazał, że dla prawidłowego stosowania zasady przezorności, niezbędne jest ustalenie w procedurze oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 granic dopuszczalnego ryzyka planowanego do realizacji przedsięwzięcia, którego negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 nie jest jeszcze w pełni rozpoznane. W wyroku z dnia 15 marca 2018 r. II OSK 2297/17 LEX nr 2483028 NSA powiada: "Sięgnięcie po środki ochrony środowiska, w tym reglamentacyjne, polegające na zakazie podejmowania pewnych działań, nie musi być następstwem wykazania szkodliwości tych działań, czyli jej udowodnienia w sposób wolny od wątpliwości, lecz może opierać się na uprawdopodobnieniu i wynikającej z niego hipotezie co do potencjalnego wpływu tych działań na środowisko". I wreszcie wyrok NSA z dnia 26 maja 2023 r. III OSK 80/22 LEX nr 3725727 wskazuje: "W zasadzie przezorności chodzi o to, aby ryzyko podjęcia realizacji przedsięwzięcia w obszarze Natura 2000 przyjmowało pewną wartość dopuszczalną. Realizacja przedsięwzięcia, którego negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, powinno być oparte na racjonalnych i uzasadnionych konkretną sytuacją przesłankach. Dla prawidłowego stosowania zasady przezorności niezbędne jest ustalenie w procedurze oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 granic dopuszczalnego ryzyka planowanego do realizacji przedsięwzięcia, którego negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 nie jest jeszcze w pełni rozpoznane".
I wreszcie wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r. II OSK 2002/15, LEX nr 2330223 zauważa: "Istotą zasady przezorności jest przyjęcie, iż w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, może być ono znaczące, a racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je na korzyść środowiska, a nie na korzyść inwestycji".
Tak więc istotna treść zasady przezorności to unikanie ryzyka negatywnego oddziaływania z interpretacją wątpliwości w tym względzie na korzyść środowiska.
W ocenie Sądu, zasada ta (jak i zasada ostrożności wynikająca z europejskiego orzecznictwa) może mieć zastosowanie w przypadku niniejszej sprawy.
Mamy tutaj do czynienia z sytuacją, gdy inwestor twierdził stanowczo i zdania w tym zakresie nie zmienił, że kolej liniowa Goryczkowa nie może funkcjonować bez częściowego śnieżenia, że inwestycja taka nie ma sensu i może być niebezpieczna dla narciarzy. Wskazywano wielokrotnie, że kolej może przez sezony/lata nie być w związku z tym wykorzystywana i że nie wystarczy przesuwanie mas śniegu na stoku (mimo tego RDOŚ w pierwszym uzgodnieniu uznał, że przesuwanie takie jest wystarczające). Takie stanowisko potwierdzały dane klimatyczne zaoferowane w raporcie do 2016r (wzrost temperatury, zmniejszanie się pokrywy śnieżnej, zmniejszanie opadów śniegu). Zarówno Dyrektor TPN jak i RDOŚ, czyli najistotniejsze organy w procesie uzgodnień i konsultacji nie zgodziły się na instalację śnieżenia (ryzyko nasilenia zjawisk związanych z suszą i zagrożenie dla gatunków roślin chronionych). W tej sytuacji inwestor, bez zmiany stanowiska w kwestii istotności śnieżenia – od niego odstąpił, a organy konsultujące, uzgadniające i ostatecznie decyzyjne taki wariant przyjęły jako optymalny.
Tymczasem zagrożenia w fazie realizacyjnej dla wielu objętych najwyższą ochroną gatunków zwierząt, dla integralności obszaru Natura 2000 i korytarza ekologicznego ( z Tatr Zachodnich do Tatr Wysokich) są istotne, a oddziaływania tej fazy zostały ocenione jako negatywne i nie do końca dające się przewidzieć w zakresie skutków. Zatem przy założeniu, że organy godzą się na tę inwestycję, także ze względów historycznych - zasada przezorności wobec tego nakazuje sprawdzić, czy jest ona możliwa w obecnym kształcie. Czy wybudowanie praktycznie od nowa kolei linowej ( nowe budynki, nowe podpory, niektóre w nowych miejscach, realizacja nowego trawersu), przy dużej ingerencji w przedmioty ochrony Natura 2000 jest celowe. Jeśli bowiem dla uzasadnienia "modernizacji" mówi się o kolei działającej od 1968r., o "świętej górze narciarzy", o jedynym alpejskim stoku w Polsce – to mówi się o pewnych wyobrażeniach, które aktualnie, w obecnych warunkach, być może już nie znajdą potwierdzenia w rzeczywistości. W ocenie Sądu powodowanie tak dużych (nawet przyjmując, że przejściowych, ale tego do końca nie wiadomo) szkód dla środowiska musi mieć swoje racjonalne uzasadnienie, to znaczy, że buduje się kolej, która ma szansę być kontynuacją dotychczasowej, będzie działać i spełniać swoje zadanie dla narciarzy. Powodowanie takich zaburzeń dla wybudowania kolei, która w zakresie działalności nie ma szans powodzenia, byłoby działaniem całkowicie nieracjonalnym i wówczas musiałoby zostać określone jako brutalna, nie mająca uzasadnienia ingerencja w środowisko będące przedmiotem ochrony. W ocenie Sądu, zasada przezorności wymaga, aby oceniać pierwotnie racjonalność takiej ingerencji na równi ze skutkami, jakie powoduje. Założeniem bowiem stosowania zasady przezorności jest to, że działanie powodujące jakieś skutki w środowisku ma być racjonalne i wówczas dopiero oceniamy, czy z uwagi na skutki może zostać podjęte. Jeśli działanie nie jest racjonalne, nie jest istotne i potrzebne, to w ogóle nie powinno dojść do jego podjęcia.
W świetle powyższych uwag należy dojść do przekonania, że inwestycja, o której sam inwestor twierdził, że jest bez śnieżenia nieuzasadniona, nie została pod tym kątem zbadana przez organy, w relacji do prognozowanych skutków dla środowiska. Innymi słowy, nie wyjaśniono, czy z uwagi na te skutki warto ją podejmować, czy ma ona szanse powodzenia, skoro sam inwestor twierdzi, że tak nie jest. Z uwagi bowiem na zasadę przezorności, w obliczu tych skutków należałoby odmówić zezwolenia na inwestycję nie rokującą nadziei na to, że będzie tym, czym wszyscy się spodziewają. To zaś zależy przede wszystkim od prognoz klimatycznych. W ocenie Sądu, organy powinny były doprowadzić do uzupełnienia raportu pod kątem zmian klimatu. Trzeba przypomnieć, o czym już powiedziano, że raport uzupełniający z wariantem 4 z 2021r. takiego uzupełnienia nie zawierał, odsyłając w tym zakresie do danych z raportu głównego z 2016r. Tymczasem organ II instancji orzekał 8 lat później. To długi czas, kiedy zachodziły dalsze procesy klimatyczne. Jeśli zatem inwestor twierdził w roku 2018 na podstawie danych z 2016r., że inwestycja nie może działać bez śnieżenia, a w 2021r. przedstawił wariant bez śnieżenia, ale i bez badań klimatycznych uzasadniających zmianę stanowiska, to należało nakazać uzupełnienie raportu w tym zakresie. Brak wiedzy w obszarze ewentualnych zmian klimatycznych i w jakim kierunku one zmierzają, w kontekście deklarowanej jako zimowa kolei, w ocenie Sądu uniemożliwił organom podjęcie logicznej i racjonalnej decyzji, opartej na prawidłowym stosowaniu zasady przezorności. Sądowi zaś brak ten uniemożliwia prawidłową ocenę pozytywnej dla wariantu 4 decyzji środowiskowej.
W świetle powyższego, przede wszystkim należy zarzucić organom naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a., albowiem nie wyjaśniono okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym dla prawidłowego zastosowania art. 6 ust. 2 p.o.ś.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy, jeśli nadal będą procedować wariant 4, doprowadzą do uzupełnienia raportu o zaktualizowane dane ( od 2016r. do wykonania opinii`) odnośnie "klimatu i zmian klimatu" w odniesieniu do obszaru inwestycji. Jeśli wyniki w tendencji okażą się niekorzystne, w ocenie Sądu konieczne też będzie zasięgnięcie opinii niezależnego biegłego na okoliczność, czy inwestycja bez śnieżenia w obliczu zmian klimatu ma szansę działać w sposób, który odpowiada deklarowanemu jej przeznaczeniu. Dopiero wówczas organy podejmą właściwą decyzję w zakresie ich kompetencji.
Na marginesie dostrzec należy, że Państwowa Rada Ochrony Przyrody – Komisja ds. Ochrony Ekosystemów w opinii z dnia 24 maja 2024r. " w sprawie inwestycji służących celom narciarskim w parkach narodowych" wskazała: "Postępująca zmiana klimatu będzie powodować skrócenie okresu zalegania pokrywy śniegowej lub jej zupełny brak, nawet w górach. Budzi to wątpliwości co do celowości rozbudowy infrastruktury narciarskiej w warunkach Polski, ale także stwarza dodatkowe ryzyko środowiskowe związane z lokalizacją takiej infrastruktury. W obliczu zmiany klimatu i wobec braku śniegu posiadacze takiej infrastruktury nieuchronnie będą starać się sięgać po deficytowe zasoby środowiskowe – wode do sztucznego naśnieżania lub śnieg pobrany z innych lokalizacji ( także w obszarze chronionym). Tereny narciarskie w wyższych położeniach podlegać będą zwiększonej presji narciarskiej wobec braku śniegu na innych terenach. Te dodatkowe ryzyka muszą być uwzględnione we wszystkich ocenach oddziaływania na środowisko i na obszary chronione" (T.I, str. 84 akt sądowych).
Z kolei dr hab. P. C. w opinii "Modernizacja infrastruktury narciarskiej w rejonie Hali Goryczkowej" ze stycznia 2025r. /T.II, k. 281 akt sądowych/ napisał: "(...) równie istotne zagrożenie dla trwałości przedsięwzięcia w obecnie planowanej postaci stanowią szybkie zmiany klimatu. Długość zalegania pokrywy śnieżnej na Kasprowym Wierchu ulega systematycznemu skróceniu. O ile w latach 1990-1999 okres bezśnieżny trwał średnio 138 dni w roku, o tyle w latach 2010-2019 już 152 dni, a w roku 2024 przekroczył 180 dni. Problemem może być brak śniegu, w szczególności pokrywy śnieżnej o wystarczającej grubości. Inwestor zdaje sobie z tego sprawę, gdyż uzasadniając w raporcie potrzebę realizacji inwestycji ( w wariancie przewidującym dośnieżanie trasy) powoływał się właśnie na nieodległy brak odpowiedniej grubości pokrywy śnieżnej (Raport 40). (...) Ostentacyjne deklaracje inwestora o braku możliwości likwidacji przedsięwzięcia z uwagi na tradycje kulturowe regionu ( Raport 40 oraz 44) budzą niepokój i rodzą przypuszczenia, że w przypadku uzyskania DUŚ na realizację wariantu W4, w nieodległej przyszłości może on wystąpić o pozwolenie na dośnieżanie trasy" /str. 286 verte/.
Niezależnie od tego, czy taka ewentualność zaistnieje (a pamiętać trzeba, że inwestor zamierza przeznaczyć na inwestycję deklarowaną kwotę [...]mln zł) – należy ocenić sytuację i występujące zagrożenia na chwilę orzekania przez organy, w tym organ II instancji ( 2024r.). To zaś nie jest możliwe bez uzupełnienia materiału dowodowego o wskazane wyżej kwestie klimatyczne.
Zupełnie na marginesie zauważyć trzeba, w sezonie 2023/24 i 2024/25, o ile Sądowi wiadomo, kolej nie była czynna w ogóle z powodu braku wystarczającej pokrywy śnieżnej.
Końcowo dla tego wątku należy podkreślić, że nie jest celem tych rozważań twierdzenie, że przyszła inwestycja musi mieć śnieżenie. Ta kwestia leży poza kompetencjami Sądu, podobnie jak kwestia ekonomicznej opłacalności dla inwestora. Sąd jedynie pragnie wskazać, że zgoda na realizację przedsięwzięcia niosącego duże zagrożenia dla środowiska w fazie realizacyjnej winna oprzeć się na racjonalnych przesłankach wskazujących na jego powodzenie, po to, by w maksymalny sposób chronić przyrodę.
Skarżąca [...], poprzez złożoną opinię ekspercką dr hab. P. C. /T.II k. 281 akt sąd./ wskazała na jeszcze jeden brak raportu uzupełniającego wariant 4. który należy uznać za istotny.
Należy wskazać, że od Kuźnic do Wyżniej Goryczkowej Równi, gdzie znajduje się stacja dolna, prowadzi 3 kilometrowa droga wewnętrzna TPN /str. 585 r.g./. W raporcie głównym wskazano na trudności w dojeździe do samej stacji dolnej z uwagi na stromy podjazd; napisano nawet, że istniejące warunki terenowe uniemożliwiają podjazd do samej stacji aut dostawczych. /str.62 r.g./. Powyżej Wyżniej Goryczkowej Równi (podpory i stacja górna) nie ma już dróg /pismo TPN z 9.10.2015r. T.1, k. 45 verte/.
Niemniej w raporcie głównym inwestor brał pod uwagę transport albo śmigłowcem, albo elektrycznymi autami dostawczymi i za pomocą tych ostatnich chciał ograniczać oddziaływania akustyczne /str. 71 r.g./. Powyżej stacji dolnej pozostawał śmigłowiec i/lub kolej materiałowa.
W wariancie 4, jak to już wspomniano, przy założeniu cięcia kosztów transport powyżej Wyżniej Goryczkowej Równi ma się odbywać śmigłowcem i istniejącą koleją (o ile będzie to możliwe z uwagi na jej udźwig). Natomiast od Kuźnic do stacji dolnej będą jeździły auta hybrydowe lub samochody dostawcze spełniające restrykcyjne normy spalin EURO6 ( jak zapewnia inwestor), a przy elementach wielkogabarytowych – ciągniki rolnicze lub ciągniki przegubowe; w ostateczności śmigłowiec i spalinowe auta dostawcze /str. 8 r.u.11/. Ponieważ inwestor w raporcie uzupełniającym nie podał przykładów terenowych aut dostawczych hybrydowych, należy przypuścić, że będą raczej wykorzystywane istniejące na rynku auta standardowe. Rację zatem ma skarżąca, że zupełnie pominięto oddziaływanie wynikające z intensywnego ruchu samochodów dostawczych między Kuźnicami a stacją dolną (teren Parku), zwłaszcza, że ilość tych przejazdów określono na ok. 1500 /str. 8 r.u./, lub 8-13 dziennie /str. 66 r.u.11/. Przy czym raport uzupełniający zauważa, że przy chęci ograniczania przelotów śmigłowca liczba ta może ulec zmianie ( to znaczy zwiększeniu) /str.8/. Raport stwierdza, że źródłem hałasu liniowego będzie transport realizowany drogą wewnętrzną parku, o wielkości 87 dB w całym dniu. Nie oszacowano i nie oceniono jednak tego oddziaływania i efektów transportu na ptaki i ssaki. Trzeba przy tym zauważyć, że raport główny zakładał zasadniczo dojazd elektrycznymi autami dostawczymi ( w każdym z 8 podwariantów – str. 37 r.g.), a więc nie prowadzono symulacji oddziaływania transportu drogowego na drodze do stacji dolnej, poza kwestią śmiertelności płazów na skutek ruchu pojazdów, co przewidziano już w raporcie głównym /str.519 r.g./.
Kwestie hałasu w raporcie głównym rozpatrywano w odniesieniu do obszaru Doliny Goryczkowej /str.531 r.g./. W raporcie uzupełniającym założenia się zmieniły; zatem zdaniem Sądu jest to brak raportu.
Zgodnie z art. 66 ustawy środowiskowej w uprzednim brzmieniu:
1. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać:
1)opis planowanego przedsięwzięcia, a w szczególności:
2)opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym:
a) elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz korytarzy ekologicznych w rozumieniu tej ustawy,
Można zatem powiedzieć, że także w tym zakresie nie uzupełniono raportu z wariantem nr 4, pomijając przewidywane oddziaływanie na elementy przyrodnicze środowiska w fazie realizacji. Brak ten sytuuje się obok wskazanego wcześniej braku w zakresie zmian klimatycznych. Dopiero całość zinwentaryzowanych zagrożeń
oraz wiedzy na temat sytuacji klimatycznej pozwoli organom podjąć właściwą decyzję.
Jak to trafnie wskazał WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 r. II SA/Bd 994/16, LEX nr 2291473: " W sytuacji gdy dojdzie do nieprecyzyjnego określenia rodzaju i skali możliwego oddziaływania na środowisko, rozważanego w odniesieniu do uwarunkowań wynikających z zasięgu oddziaływania, w tym wielkości i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej, to przekłada się to na naruszenie zasad i trybu postępowania w sprawach ocen oddziaływania na środowisko".
Z wymienionych przyczyn, na zas. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 2 p.o.ś, w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 i 2b ustawy środowiskowej oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
II. Zarzuty skarg które nie okazały się trafne, względnie nie trafne częściowo.
1/ Zarzut naruszenia art. 104 ust. 1 ustawy środowiskowej, art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (DZ.U. 2023.1336.t.j., dalej "u.o.p.").
W ocenie Sądu najpoważniejszym zarzutem skarg był zarzut naruszenia art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej w zw. z art. 33 ust. 1 u.o.p.
Art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej:
2. Jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Art. 33 ust. 1 u.o.p.:
1. Zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności:
1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub
2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub
3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.
Art. 34 ust. 1 u.o.p.
1. Jeżeli przemawiają za tym konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, i wobec braku rozwiązań alternatywnych, właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, może zezwolić na realizację planu lub działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszary znajdujące się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, zapewniając wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000.
Teza skarżącej [...] była taka, że oddziaływanie i inwestycji na obszar Natura 2000 będzie "znacząco negatywne" w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p., a więc należało zastosować art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej i z tego powodu odmówić zgody na realizację przedsięwzięcia.
Dla Sądu na tym etapie rozpoznawania sprawy, sytuacja jest niejasna z racji brakujących a koniecznych uzupełnień raportu. Podkreślenia natomiast wymaga, że elementy będące przedmiotem zainteresowania art. 33 ust. 1 u.o.p. są związane głównie z inwentaryzacją przyrodniczą, której wyniki umieszczono w raporcie głównym ( raport uzupełniający w tym zakresie się do niego odnosi). Wnioski zaś raportu głównego były wsparte założeniem racjonalności, a tym samym przydatności inwestycji z uwagi na tradycje kulturowe regionu, gdyż zakładano z racji śnieżenia jej nieprzerwane działanie przez następnych kilkadziesiąt lat /str.40 i 44 r.g./. Było to widoczne zarówno w opisie fazy realizacji, jak i eksploatacji, gdzie bazowano na twierdzeniu, że i obecnie istnieje ruch narciarski w Dolinie Goryczkowej.
Reasumując, chcąc odpowiedzieć na zarzut znacząco negatywnego oddziaływania, Sąd musi oprzeć się na raporcie, który przyjął inną optykę niż raport uzupełniający. Wymaga zatem podkreślenia, że jedynie przyjmując racjonalność inwestycji i czyniąc założenie, że jest ona celowa i będzie działać ( to, że jest to obecnie wątpliwe, wskazano wyżej) – można odpowiedzieć na ten zarzut. Sąd w tej kwestii opiera się o wnioski raportu głównego, jakkolwiek zarzucono wyżej, że raport uzupełniający nie został uzupełniony o pełną ocenę oddziaływania ( droga z Kuźnic). Przy tym wszystkim jednak raport główny, będący bardzo szczegółową inwentaryzacją przyrody Doliny Goryczkowej jest w ocenie Sądu nieporównanie obszerniejszym i dokładniejszym źródłem informacji na ten temat, niż wszystkie opinie i analizy załączone do akt ( tzw. opinia Niedźwiedź w aktach administracyjnych i 3 opinie w aktach sądowych). Ocena tzw. Opinii Niedźwiedź została już dokonana przez Kolegium i Sąd podziela w tym względzie zapatrywanie SKO. Opinia P. C. "Budowa Stacji Narciarskiej Nosal" /T.I, str. 32 akt sądowych/ dotyczy Nosala, a nie Doliny Goryczkowej. Raport "Niedźwiedź 2030" Fundacji Dziedzictwo Przyrodnicze /T.I, str. 44 akt sądowych/, z rozdziałem "Niedźwiedzie w Tatrach" dr Tomasza Zwijacza – Kozicy, bardzo interesujący, nie zawiera stwierdzeń prowadzących do przyjęcia wspomnianej przesłanki, oprócz tego, że konkluduje, iż im więcej ludzi, tym większy niepokój w ostojach zwierząt, oraz że realnym zagrożeniem jest rozbudowa infrastruktury turystycznej.
Omawiając tę przesłankę w kontekście inwestycji ( przy założeniach czynionych wyżej) – należy rozważyć dwa rodzaje oddziaływań: w fazie realizacji i w fazie eksploatacji.
W pierwszej części uzasadnienia szeroko omówiono oddziaływania w fazie realizacji, wskazano, że Sąd uważa je za kluczowe; co więcej, że są one istotne i negatywne. Należy teraz odpowiedzieć na pytanie, dlaczego, zakładając w tym miejscu abstrakcyjnie racjonalność zrealizowania inwestycji – Sąd nie uważa ich za "znacząco negatywne".
Co do fazy realizacji – istota oceny Sądu zasadza się na tych stwierdzeniach raportu, które wskazują, że zagrożenia głównie ze strony hałasu na ptaki i ssaki chronione będą miały charakter okresowy ( krótko lub średnioterminowy – k.523,524, 533 r.g.). Z tym, że wzrost śmiertelności płazów na drodze może mieć konsekwencje długoterminowe/str. 519 r.g./.
Podkreślano jednak w raporcie, że opisany negatywny wpływ ustanie zaraz po zakończeniu prac. Wskazano, że teren planowanego przedsięwzięcia w fazie realizacji stanowi niespełna 0,03 % powierzchni całego obszaru Natura 2000; tak mały odsetek powierzchniowy oraz zarekomendowane działania ograniczające wpływ inwestycji przemawiają za przyjęciem braku istotnie negatywnego wpływu na integralność i spójność sieci obszarów chronionych /str. 610 r.g./. Raport zauważał najistotniejsze oddziaływanie w fazie realizacji /str. 613 r.g./ ale dużą wagę przywiązywał do działań minimalizujących /str. 612 i 620 r.g./. Prawdą jest, że za kluczowe uznano użycie aut elektrycznych oraz kolei materiałowej, co jest już nieaktualne /str.613 r.g./. Jednakże przyjmowano użycie śmigłowca i niemożność jego wyeliminowania /str.613 r.g./. Założenie jednak czyniono takie, że tereny, z których zwierzyna będzie przepłaszana – zostaną przez nią ponownie zasiedlone (jakkolwiek okaże się to dopiero po monitoringu) /str. 613 r.g./, oraz że korytarze migracyjne nie zostaną przerwane /str. 614 r.g./.
Trudno jest oczywiście wyznaczyć granicę między odziaływaniem negatywnym, a znacząco negatywnym. Z uwagi na tę trudność tak istotne jest też ustalenie, że inwestycja ma klimatycznie szansę powodzenia. Niemniej co do tego ostatniego zwrotu, to na tle art. 33 i 34 u.o.p. w Komentarzu do tych przepisów (publ. Lex/.el.) K. G. pisze tak: "Mówiąc o negatywnych oddziaływaniach na cele ochrony obszaru Natura 2000, należy również zauważyć, że art. 33 ust. 1 u.o.p. stanowi o znaczących negatywnych oddziaływaniach na środowisko. Oznacza to, że nie wszystkie negatywne oddziaływania będą uniemożliwiały realizację przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala oddziaływania będzie uznana za znaczącą. Takie stanowisko znalazło potwierdzenie w orzecznictwie przyjmującym, że: "Z art. 33 ustawy z 2004 r. o ochronie przyrody, nie wynika zakaz podejmowania przedsięwzięć, które oddziaływałyby na obszar Natura 2000 w jakikolwiek negatywny sposób, a wyłącznie takich przedsięwzięć, które oddziaływałyby na ten obszar w sposób znacząco negatywny" (postanowienie WSA w Warszawie z 28.12.2010 r., IV SA/Wa 602/10, LEX nr 821213; podobnie także wyrok NSA z 10.03.2011 r., II OSK 2561/10, LEX nr 992529). Niestety pojęcie znaczącego negatywnego oddziaływania jest kolejnym przykładem zwrotu nieostrego, któremu w zależności od konkretnej sytuacji może być nadawany inny zakres znaczeniowy. Dlatego też w każdym przypadku dokonywania takiej oceny organ administracji prowadzący postępowanie powinien precyzyjnie wskazać, czym kierował się w tym zakresie (A. Habuda, Decyzje w ochronie [w:] Prawo i polityka w ochronie środowiska, red. H. Lisicka, Wrocław 2006, s. 63–71). Z żadnego z przepisów prawa nie wynika wprost, jakie przedsięwzięcia mogą w znacząco negatywny sposób oddziaływać na obszary Natura 2000".
W ocenie Sądu, jakkolwiek przedstawione wyżej oddziaływania w fazie realizacji są istotne, na tyle, że Sąd zdecydował o uzupełnieniu raportu celem ustalenia, czy można w określonych warunkach dotyczących inwestycji pozwolić na ich zaistnienie - to jednak element decydujący o tym, że w rozumieniu tych przepisów nie są "znaczące" – to skończony czas ich trwania. Nie ma bowiem najmniejszej wątpliwości, że czas trwania fazy realizacyjnej ulegnie zakończeniu. W tym przypadku, w tym konkretnym stanie faktycznym jest to element decydujący o takiej ocenie Sądu. Ta ograniczoność czasowa negatywnych oddziaływań odróżnia tę inwestycję od inwestycji, o której mowa choćby w orzeczeniu TSUE C 142/16, gdzie brak pewności i racjonalnej oceny dotyczył funkcjonowania przedsiębiorstwa jako takiego.
Bowiem, dla odmiany, na tle ewentualnej fazy eksploatacji brak w ogóle podstaw do twierdzenia o znaczącym negatywnym oddziaływaniu. W ocenie Sądu spornym jest, czy można nawet mówić o istotnym oddziaływaniu. Albowiem nie jest gołosłowne twierdzenie, że inwestycja położona jest w miejscu, gdzie występują od kilkudziesięciu lat akcenty antropogeniczne ( KLK Goryczkowa, KLK Gąsienicowa, KL Kasprowy Wierch, budynek IMiGW); gdzie w związku z tym przebywali w zimie narciarze. Z tego względu nie przewiduje się, aby inwestycja w fazie eksploatacji wpłynęła na integralność obszaru Natura 2000 w stopniu istotnie wyższym, niż ma to miejsce obecnie /str. 614 r.g./. Jak chodzi o obawy co do liczebności narciarzy, inwestor przewiduje, że liczba ta będzie regulowana przepustowością KL Kasprowy Wierch (350 osób/ha), a ponadto nie należy zapominać, że ruch z tej kolei rozkłada się na dwie doliny ( Gąsienicowa i Goryczkowa). Owszem, istnieje możliwość podejścia do dolnej stacji z Kuźnic, ale można założyć, z uwagi na długość podejścia wykonywanego z nartami, że ilość osób podchodzących nie będzie ważąca. Inwestor przewiduje, że dzienna liczba narciarzy korzystających ze stoku w szczycie sezonu wyniesie około 560 osób /str.672, r.g./. Jest jasnym, że sama obecność narciarzy na trasie będzie działać odstraszająco na zwierzęta, ale taka sytuacja ma miejsce już obecnie ( i od kilkudziesięciu lat). W ocenie Sądu ta sytuacja, a więc fakt, że w dwóch sąsiadujących dolinach narciarstwo uprawiało się od kilkudziesięciu lat, nie może zostać pominięta. Przeciwnie, musi stanowić tło do porównań i tak też czyni się na kartach raportu głównego. Natomiast twierdzenie opinii dr hab. P. C., że także obecne obciążenie terenu Hali Goryczkowej obecnością ludzi istotnie ogranicza integralność obszaru chronionego (str. 9 opinii), a więc że nie może stanowić takiego punktu wyjścia – wedle Sądu pozostaje nieweryfikowalne.
Zidentyfikowanym problemem fazy eksploatacji jest tzw. narciarstwo pozatrasowe istniejące także w chwili obecnej /str. 552 r.g./. Rację ma dr hab. P. C., że w opinii zwraca uwagę na powiązanie kolejki o większej przepustowości z większą liczbą narciarzy wyjeżdżających poza trasę, o czym wspomina również raport. Inwestor oczywiście zabezpieczy trasę wygrodzeniami naprowadzającymi oraz siatkami ochronnymi /str. 109 r.g./, ale trafnie wskazuje, że w celu zapobiegania istotna jest akcja informacyjna na terenie P. , zwiększenie wysokości mandatów za łamanie przepisów na terenie TPN oraz współpraca służb TPN i P. w celu kontroli i przeciwdziałania /str.552 r.g./. W ocenie Sądu tylko skoordynowana współpraca j.w. może dać efekt odstraszający i powinna zredukować to zagrożenie.
Niewątpliwie istnieje w fazie eksploatacji zagrożenie kolizji ptaków z linami, jednak należy pamiętać, że istnieje ono od wielolecia, odkąd istnieje kolej linowa. Aktualnie liny nie są nie oznakowane, a więc wprowadzenie oznakowania, co postuluje się w raporcie, z pewnością nie zwiększy kolizyjności, a może ją zmniejszyć / str. 524 r.g./.
Powracając końcowo do kwestii obecności ludzi jako czynnika utraty siedlisk i spadku liczebności populacji zwierząt, trzeba przywołać dwie kwestie. Należy zauważyć, że ulokowana po sąsiedzku Kolej Gąsienicowa istnieje od 1962r. (modernizacja w 2000r.), Kolej Goryczkowa od 1968r., a Kolej Kasprowy Wierch od 1936r. Tak więc obecność człowieka w tym rejonie ma swoją historię. Oczywiście, można założyć, że ludzi nie powinno być w Tatrach z uwagi na nie niepokojenie zwierząt, nie ograniczanie siedlisk, itp. Jednak w załączniku do Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6.07.2021r. (poz. 1462) "Plan ochrony dla Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków Tatry (PLC120001) w części pokrywającej się z obszarem TPN" czytamy:
"3.5.Ochrona dziedzictwa przyrodniczego jest celem podstawowym i wszystkie inne działania realizowane przez Park powinny być podporządkowane właśnie temu celowi. Przy jego realizacji musi być jednak wzięta pod uwagę specyfika Tatr. Działalność Parku powinna być analizowana w szerszym kontekście funkcjonowania i dotyczyć zarówno obszaru samego Parku, jak i obszarów przyległych. Należy przy tym pamiętać, że Park jest kolebką tradycyjnej i unikatowej kultury górali podhalańskich ze wszystkimi jej przejawami. Jest także kolebka polskiej turystyki, narciarstwa, taternictwa powierzchniowego i taternictwa jaskiniowego. Park ma służyć ludziom zarówno w celach edukacyjnych, turystycznych i rekreacyjnych, jak i zaspokajaniu ich potrzeb duchowych. Zakres tej służebnej roli nie może jednak wpływać na zubożenie jego zasobów przyrodniczych i kulturowych. Park jest trwałym elementem społeczności i będzie wspierał rozwój lokalny w takim wymiarze, jaki będzie sprzyjał regionowi i uzyskiwaniu dochodów przez społeczność lokalną. Jednak zawsze granica tych działań będzie negatywny wpływ na dziedzictwo przyrodnicze, którego zachowanie jest głównym zadaniem Parku".
W świetle powyższego założenie braku obecności ludzi w TPN, w tym narciarzy, jest założeniem sprzecznym z jego celami, a więc bezzasadnym. Istotą jest wypracowanie odpowiedniej równowagi, co jest zadaniem władz TPN, także poprzez ustalenie odpowiednich limitów osób odwiedzających Park. Nie można jednak z góry zakładać, tak jak to czyni skarżąca (poprzez przedłożoną opinię dr hab. P. C. ), że sama obecność ewentualnie zmodernizowanej kolei Goryczkowej jest sprzeczna z celami ochrony przyrody na terenie TPN.
Zarzuty skarżącej [...] dotyczyły także naruszenia art. 104 ustawy środowiskowej.
Art. 104.
1. W razie stwierdzenia możliwości znaczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko, pochodzącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek:
1) realizacji planowanych przedsięwzięć objętych:
a) decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach,
b) decyzjami, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, jeżeli w ramach postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,
2) realizacji projektów polityk, strategii, planów lub programów, o których mowa w art. 46 lub 47
- przeprowadza się postępowanie dotyczące transgranicznego oddziaływania na środowisko.
Krzysztof Gruszecki w Komentarzu do tego przepisu ( publ. Lex/.el.) wskazał: "Aby zatem zaistniała konieczność przeprowadzenia postępowania w sprawie oddziaływania transgranicznego, niezbędne jest stwierdzenie "możliwości znaczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko". Oznacza to, że nie każde transgranicznie oddziaływanie będzie pociągało za sobą obowiązek przeprowadzenia takiego postępowania. Pojawi się on tylko wówczas, gdy zostanie stwierdzona możliwość oddziaływania znaczącego. Ustawodawca nie wprowadza jednak żadnych obiektywnych kryteriów, które pozwoliłyby stwierdzić, kiedy oddziaływanie transgraniczne ma charakter znaczący".
Jak chodzi o raport, to wskazuje on, że w sąsiedztwie inwestycji na terenie Republiki Słowackiej również znajduje się obszar chroniony Natura 2000 Tatry SKUEV0307 i Tatry SKCHVU030; jednak raport stwierdza, że nie przewiduje znaczącego negatywnego oddziaływania na te obszary. Ze względu na sąsiedztwo modernizowanej stacji górnej i trawersu z granicą państwa może dojść do płoszenia zwierząt "przygranicznych" w fazie realizacji, ale te oddziaływania ustąpią wraz z jej zakończeniem. Faza eksploatacji nie będzie się cechowała dużo większym wpływem na tereny przygraniczne niż obecnie. Obecnie zaś, mimo niemal stałej obecności turystów w rejonie Kasprowego Wierchu, inwentaryzacja potwierdziła występowanie zwierząt przemieszczających się w obrębie siedlisk wysokogórskich ( zwłaszcza kozica tatrzańska) /str. 586 r.g./.
Zwiększony poziom hałasu w fazie realizacji może potencjalnie sięgać obszaru po stronie słowackiej, ale ma charakter krótkoterminowy. Zakłada się, że po zakończeniu prac zwłaszcza kozice będą stopniowo wykorzystywać na powrót ten rejon i ograniczenie możliwości przemieszczeń nie będzie trwałe. Inne rodzaje zagrożeń tej fazy (wibracje, ryzyko kolizji, utrata siedlisk) nie dotyczą oddziaływania transgranicznego /str.660-661 r.g./.
Sąd podziela powyższe zapatrywanie. Trzeba jednak w tym miejscu uczciwie wskazać, że raport podkreślając, że niepokojenie fauny nie będzie się odbywało w porze nocnej oraz poranno – wieczornej – jednocześnie rekomenduje rozwiązania oparte na kolei materiałowej przewidujące mniejszą liczbę nalotów śmigłowca oraz zakończenie prac w ciągu jednego sezonu /str. 661 r.g./, co jak wiadomo nie będzie mieć miejsca. Jednak i tutaj nacisk należy położyć na krótkotrwałość oddziaływania w znaczeniu skończonego okresu budowy i zgodzić się, że w związku z tym nie będą to oddziaływania znaczące.
Trzeba w tym miejscu odnieść się do zarzutu [...] uznania za stronę TANAP ( Słowackiego Tatrzańskiego Parku Narodowego) dopiero na etapie drugoinstancyjnym. Mianowicie dopiero SKO zawiadomiło TANAP o postępowaniu, dochodząc do przekonania, że posiada interes prawny w tym zakresie.
W ocenie Sądu nie doszło tutaj do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Przede wszystkim TANAP został wezwany z zapewnieniem odpowiedniego czasu na czynne wzięcie udziału w postępowaniu, na złożenie pisma ze swym stanowiskiem w sprawie, z czego nie skorzystał, jak również nie złożył skargi ( co również świadczy o stosunku do sprawy strony słowackiej). Nie sposób zatem uznać, że naruszone są prawa podmiotu, który sam takiego naruszenia nie dostrzega. Nadto wezwanie strony na etapie odwoławczym samo w sobie nie świadczy o naruszeniu tej zasady, albowiem wszystko zależy od okoliczności sprawy. TANAP leży na terenie Słowacji, a jak wyżej wspomniano, oddziaływania w fazie budowy na obszar sąsiedniego państwa będą relatywnie krótkotrwałe.
Co więcej, zarzut pominięcia może być podnoszony wyłącznie przez podmiot, którego ewentualne pominięcie dotyczy ( tu przez TANAP). Pominięcie strony nie jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, a wyłącznie wznowienia postępowania, na która może powołać się tylko strona pominięta, a nie inne podmioty (przy czym mowa tutaj o całkowitym pominięciu – por. wyrok NSA wyrok z dnia 27 września 2017 r. II OSK 132/16, LEX nr 2417973). Taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca, a stronie zapewniono udział w postępowaniu.
Będąc w wątku procesowym, zauważenia wymaga, że zarzut [...] naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak udostępnienia jej pisma P. i umożliwienia złożenia odpowiedzi przed zakończeniem postępowania w I instancji jest bezzasadny. "Dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, koniecznym jest wykazanie, że jej naruszenie uniemożliwiło skarżącej kasacyjnie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji tego, realizację przysługujących jej praw, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy" (tak przykładowo wyrok NSA z dnia 27 listopada 2024 r. II OSK 329/22, LEX nr 3818205). W niniejszej sprawie skarżąca mogła przedstawić swoje stanowisko w odwołaniu, przed organem II instancji ( gdzie postępowanie toczyło się wiele miesięcy) i wreszcie w skardze. Wobec tego ten zarzut jest bezprzedmiotowy.
2/ Zarzut naruszenia art. 34 i art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej.
Przepis art. 34, będący w związku z art. 33 ust. 1 ustawy środowiskowej, został wyżej zacytowany. Przewiduje on możliwość zwolnienia od zakazów oddziaływania znacząco negatywnego na obszar Natura 2000, przewidzianych w art. 33 ust. 1, ze względu na konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, i wobec braku rozwiązań alternatywnych. Jednakże jeśli przyjąć, a tak przyjął za raportem Sąd, że choć dojdzie do oddziaływań istotnych i negatywnych, to nie kwalifikują się one jako oddziaływania znacząco negatywne ( co Sąd wyjaśnił uprzednio), zatem nie ma powodu do zastosowania tego przepisu.
Co do zarzutu naruszenia art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej – Sąd stwierdził braki raportu w zakresie zmian klimatycznych oraz oddziaływania pojazdów na drodze Kuźnice – stacja dolna. Natomiast inne braki raportu zarzucane przez [...], także poprzez przedstawioną opinię dr hab. P. C. /str. 281, T.II akt sądowych/, którą należy uznać jako stanowisko [...] – nie zostały ocenione jako braki istotne.
Skarżąca powołuje się na przepis art. 66 ust. 1 pkt 3b, zgodnie z którym raport powinien zawierać także informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Skarżąca twierdzi bowiem, że oddziaływania inwestycji Kolej Goryczkowa będą się kumulowały z inwestycją Kolej na Nosalu, która jest obecnie procedowana przed organami administracji.
Raport w tej kwestii omawia tylko zlokalizowany w bezpośrednim sąsiedztwie stok w Kotle Gąsienicowym, i generalnie nie stwierdza tutaj niepokojącej kumulacji oddziaływań, podobnie jak z odległymi o kilka lub kilkanaście kilometrów stokami narciarskimi na Słowacji /str. 656 r.g./. Natomiast w ocenie Sądu ewentualna przyszła inwestycja na Nosalu, o ile powstanie, nie będzie kumulować oddziaływań z Koleją Goryczkową w rozumieniu tego przepisu. Albowiem jest /będzie ona umiejscowiona na obrzeżu Parku od strony Zakopanego, 3,5 km od Doliny Goryczkowej i wobec tego nie znajduje się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub którego oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, poza tym, że obie inwestycje mieszczą się na terenie Parku. Opinia dr hab. P. C. "Budowa stacji narciarskiej Nosal" zawiera rozdział o oddziaływaniach skumulowanych ( opinia powstała w 2023r.) i nawiązuje do budowy stacji Goryczkowa, ale zawiera zagrożenia wskazane w raporcie dotyczącym Goryczkowej i w istocie, oprócz wskazania na tę inwestycję, nie traktuje o zagrożeniach skumulowanych /T.I, str. 158 akt sąd./. Oczywiście, że patrząc w skali TPN można niepokoić się nieodległymi projektowanymi modernizacjami przewidującymi dopuszczenie na dwóch blisko położonych terenach znacznie większej liczby osób w porównaniu do stanu obecnego, ale nie zmienia to faktu, że są to tereny oddzielone i nie oddziaływujące bezpośrednio. Z tego względu w ocenie Sądu nie dojdzie do oddziaływań skumulowanych w rozumieniu tego przepisu. Ponadto, jak to wskazał NSA w wyroku z dnia 20 lutego 2024 r. III OSK 3226/21 publ. Lex/el.: "Nie jest tak, że w przypadku kumulacji przedsięwzięcia objętego wnioskiem z innym planowanym przedsięwzięciem, właściwy organ dokonuje również oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Ocena tego rodzaju musi zostać przeprowadzona w odrębnym postępowaniu, a przedsięwzięcie planowane, to takie, które nie zostało jeszcze zrealizowane, ale zostały określone środowiskowe uwarunkowania jego realizacji, co pozwoli na uwzględnienie tych skumulowanych oddziaływań. Nie chodzi tu zatem o przedsięwzięcie planowane jedynie abstrakcyjnie, a zatem takie, względem którego nie złożono wniosku o wydanie decyzji środowiskowej oraz nie przeprowadzono postępowania w tym przedmiocie".
Wedle wiedzy Sądu, nie została odnośnie Kolei na Nosalu wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach.
Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 66 ust. 6 o treści: ust. 6. "Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien uwzględniać oddziaływanie przedsięwzięcia na etapach jego realizacji, eksploatacji lub użytkowania oraz likwidacji" poprzez brak oceny na etapie likwidacji inwestycji – to rzeczywiście raport takiej oceny nie zawiera, przy czym jest to świadomy zabieg autorów raportu /str.40 i 44 r.g., str. 9 r.u.11/. Inwestor w raportach założył modernizację kolei jako pewnik (czy to ze względu na śnieżenie, czy to, paradoksalnie, ze względu na odstąpienie od niego po sprzeciwie RDOŚ i TPN) – posiłkując się długoletnią tradycją narciarską regionu. Słusznie zatem ten brak wytknięto w opinii dr hab. P.C. /str. 281, T.II akt sąd./. Jednak mimo że nie wyeksponowano tej likwidacji jako odrębnego zagadnienia, to Raport traktuje także o rozbiórce elementów kolei, albowiem duża część elementów ma być rozebrana ( np. całość stacji dolnej) , a w ich miejsce (lub obok, jak niektóre podpory) - umieszczone nowe. Tak więc w dużej mierze opis budowy przebudowywanej i rozbudowywanej kolei mieści w sobie rozbiórkę dotychczasowej. Dlatego wskazywany brak nie wydaje się Sądowi istotnym.
Skarga podnosi, że faza realizacji będzie czyniona w fazie rozrodu ( lęgu) ptaków. Jest to fakt i istotne zagrożenie przyrodnicze. W tym zakresie RDOŚ
postuluje prowadzenie prac pod nadzorem TPN, a w przypadku stwierdzenia gniazdowania ptaków przy elementach infrastruktury prace powinny być prowadzone poza sezonem lęgowym /pkt 7.33 Decyzji Organu I instancji/. W ocenie Sądu nie da się uniknąć tego zagrożenia, a w istocie zakres minimalizacji szkód zależy od właściwego nadzoru TPN.
3/ Skarga O. w M. (O. ) zarzuca naruszenie art. 81 ust. 1 ustawy środowiskowej poprzez przyjęcie nowego wariantu ( nr 4) zamiast odmowy - i zarzut ten jest bezzasadny.
Art. 81 ust. 1 ustawy środowiskowej w poprzednim brzmieniu stanowił: 1. Jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.
Ustawodawca nie przesądził, czy ów inny wariant dotyczył już wymienionych w raporcie czy też wariantu nie wymienionego w raporcie. Należy wobec tego dopuścić także możliwość wariantu dotychczas nie procedowanego, zwłaszcza, jeśli zasadniczo nawiązuje do dotychczasowych. Zaś brak zgody wnioskodawcy oznaczałby sytuację, gdy wnioskodawca nie zgadza się na żaden inny niż proponowany przez niego. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że wariant nr 4 został poddany ponowionej procedurze uzgodnieniowej oraz ocenie. Stąd zarzut ten jest bezzasadny.
4/ Zarzut braku publikacji decyzji SKO w BIP czyli naruszenia art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej także nie może odnieść skutku.
Przepis ten brzmiał następująco: Organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko podaje do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz dokumentacją sprawy, w tym z uzgodnieniami i opiniami organów, o których mowa w art. 77 ust. 1. Przepis stosuje się odpowiednio do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej bez przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że decyzja SKO została opublikowana przez ten organ w BIP po wniesieniu skargi przez O. . Jednocześnie żaden inny podmiot po tej publikacji nie wniósł skargi. Należy wobec tego zaznaczyć, że poprzez publikację tak czy inaczej cel przepisu został spełniony. Obwieszczenie wydane na podstawie art. 85 ust. 3 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko realizuje jedynie cel informowania społeczeństwa o wydanych przez organ decyzjach mających wpływ na środowisko. Przepis ten ma charakter informacyjny i nie stanowi przepisu szczególnego, o którym mowa w art. 49 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że nie jest on skierowany do stron postępowania, ale do społeczeństwa. Jego celem jest tylko poinformowanie społeczeństwa o wydaniu decyzji środowiskowej, a nie doręczenie jej stronom postępowania" (wyrok NSA z dnia 27 października 2017 r. II OSK 339/16, LEX nr 2395599).
W kwestii monitoringu, w dokładniej nie ujęcia w decyzji środowiskowej dodatkowo dwóch rodzajów monitoringu, o którym mówi raport, wskazać należy, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy środowiskowej raport powinien zawierać propozycje monitoringu, co wskazuje, że są to tylko wskazówki dla organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. W decyzji nałożono szereg obowiązków związanych z monitoringiem, które w istotny sposób realizują badanie wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszary chronione.
5/ Zarzut kumulacji oddziaływań przedsięwzięcia z Koleją na Kasprowy Wierch oraz helikopterami ratowniczymi.
Jak chodzi o kwestię kumulacji oddziaływań z KLK Kasprowy Wierch, to została ona wyjaśniona na str. 656-658 raportu. W fazie realizacji istotne będą zagrożenia ze strony planowanej inwestycji, o których już sporo napisano. KLK Kasprowy Wierch nie dostarcza natomiast emisji spalin ani hałasu, albowiem jest napędzana przez silniki elektryczne. Natomiast w fazie eksploatacji stan nie będzie daleko bardziej odmienny od istniejącego dotychczas od lat 60-tych ( od kiedy obie koleje funkcjonują w obecnym kształcie).
Co do zakładanej przez skarżącą kumulacji oddziaływań lotów helikopterów budowy z ratowniczymi – doprawdy trudno odpowiedzieć na zarzut tak daleko hipotetyczny. Oczywiście, taka sytuacja może się zdarzyć, ale jej prawdopodobieństwo jest pomijalne, jak i kwestia mającego się pojawić wówczas oddziaływania.
6/ Kolejne zarzuty dotyczą art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy środowiskowej. Przepis ten brzmiał następująco:
1. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia.
2. Uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać:
1)w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:
a) informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa,
b) informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione:
–ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
–uzgodnienia i opinie organów, o których mowa w art. 77 ust. 1,
–wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone,
c) uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4;
Samo uzasadnienie skarżonych decyzji zawiera większość istotnych elementów wskazanych w przepisach. Nie zawiera natomiast odpowiedzi na pytanie, czy sytuacja klimatyczna zezwala na podjęcie ryzyka przyrodniczego realizacji inwestycji; innymi słowy, czy ryzyko to będzie usprawiedliwione. Jest to związane ze wspomnianymi w pierwszej części uzasadnienia brakami raportu i jest konsekwencją tych braków. W tym zakresie należy wskazać na wadliwość uzasadnienia decyzji.
7/ Zarzut nie powołania biegłego w sprawie dla oceny raportu nie okazał się zasadny w dotychczasowym toku postępowania. Jest tak dlatego, że jak to wskazano na wstępie uzasadnienia, raport jest dowodem szczególnym, a, dla odmiany, dowód z opinii biegłego jest dowodem fakultatywnym ( art. 84 k.p.a.). Raport w niniejszej sprawie, co znamienne, stanowił podstawę do rozważań tak dla organów, jak i skarżących oraz Sądu. Trzeba uczciwie zaznaczyć, że raport w odniesieniu do wielu kwestii, w tym przede wszystkim do inwentaryzacji przyrodniczej, był materiałem zawierającym obszerną wiedzę i detaliczne przedstawienie wielu aspektów. Jak to już wspomniano, stanowi on pracę wielu autorów. Nawet polemiczna opinia dr hab. P.C. posługuje się danymi w nim zawartymi, inaczej je interpretując. Tak więc generalny zarzut niepowołania biegłego dla oceny zagadnień ochrony środowiska i dla podważenia raportu nie jest trafny.
Natomiast okoliczność, że ostatecznie nie zebrano i nie przeanalizowano w raporcie uzupełniającym z 2021r. kwestii klimatycznych, jest związana, jak należy przypuszczać, z aprobatą RDOŚ i TPN dla zmiany stanowiska inwestora. Jednakże to był obowiązek organów, aby w zaistniałej sytuacji doprowadzić do uzupełnienia tych zagadnień.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sytuacja może ulec zmianie o tyle, że jeśli uzupełni się raport o dane klimatyczne, może być trudno ocenić szanse powodzenia inwestycji samodzielnie przez organy. Wówczas, jak już o tym wspomniano, rzeczywiście może zaistnieć potrzeba skorzystania z opinii niezależnego eksperta.
III. Podsumowując krótko całość rozważań; inwestor przedłożył pierwotnie rzetelny raport oddziaływania inwestycji na środowisko (raport główny), ale sporządzony z założeniem, że bez śnieżenia inwestycja nie ma racji bytu. Było to poparte danymi klimatycznymi do - najpóźniej – 2016r. Na tamten moment inwestycja przewidywała warianty realizacji przyjazne dla środowiska – auta elektryczne, kolej materiałową, które były rekomendowane przez RDOŚ.
Z uwagi na stanowisko Dyrekcji TPN i RDOŚ w Krakowie, które to organy mając na względzie prognozowany deficyt wody, w procedurze uzgodnień stanowczo sprzeciwiły się śnieżeniu, inwestor przedstawił raport z wariantem nr 4 uzupełniającym, który odstępował od śnieżenia, ale jednocześnie ze względów ekonomicznych (inwestor uznał, że poprzednie propozycje są nieopłacalne) stawiał przy realizacji na dostępne metody – "w ostateczności" auta spalinowe i helikopter. Jednocześnie te metody w sposób oczywisty będą multiplikowały oddziaływanie w fazie realizacyjnej (w stosunku do pierwotnie zakładanych wariantów ekologicznych), co przekłada się na istotne oddziaływanie na przedmioty ochrony Natura 2000. Pomimo że jest to oddziaływanie skończone w czasie (dlatego nie zostało ocenione jako "znacząco negatywne"), to będzie tak czy inaczej negatywne i przyniesie skutki, których nie można do końca obecnie przewidzieć. W opisanej sytuacji inwestor nie przedstawił w uzupełnieniach raportu potwierdzenia, że warunki klimatyczne uzasadniają modernizację kolei, gdyż będzie można ją użytkować zgodnie z celem modernizacji. Tymczasem cała dotychczasowa argumentacja inwestora zawarta w raporcie oraz przedstawione dane z okresu sprzed prawie dekady – przeczą temu.
W ocenie Sądu nie wykazano zatem, że ryzyko podejmowania inwestycji, a więc określonego negatywnego oddziaływania na przedmioty ochrony jest uzasadnione z uwagi na cel jej podejmowania. Tylko wówczas, gdy zostanie to wykazane; czyli gdy zostanie wykazane, że stacja narciarska Goryczkowa w obecnych warunkach klimatycznych ma szansę racjonalnego działania, można dopuścić do jej realizacji na warunkach ustalonych przez organy administracji w Obszarze Natura 2000 i Tatrzańskim Parku Narodowym. Prawdą jest, że kultura narciarska w regionie ma swoją historię i tradycję, która oczywiście i bezspornie warta jest kultywowania. Niemniej warunki do uprawiania narciarstwa w Polsce ( i w Europie) nie pozostają niezmienne. Koniecznym jest zatem, zanim wkroczy się drastycznie w obszar ochrony ścisłej, dokładne rozpoznanie wszelkich istotnych uwarunkowań środowiskowych, albowiem może się okazać, że uległy one zasadniczej zmianie, która wymusi zmianę optyki dotyczącej tej – jakże wyczekiwanej przez narciarzy – inwestycji. Zasada przezorności między innymi zakazuje podejmowania ryzyka inwestycji skazanej na niepowodzenie kosztem ochrony środowiska i w tym zakresie trzeba rzecz wyjaśnić przed dalszymi krokami inwestycyjnymi.
Z wymienionych przyczyn, na podstawie wskazanych przepisów, orzeczono jak w sentencji.