II SA/Kr 162/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-04-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodnestosunki wodnezmiana stosunków wodnychszkodyprzywrócenie stanu poprzedniegourządzenia zapobiegające szkodomnieruchomościgranice działekpostępowanie administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, uznając brak związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stosunków wodnych a szkodami.

Skarżący domagał się nakazania sąsiadowi przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, twierdząc, że nawiezienie ziemi i odpadów na sąsiednią działkę spowodowało podtapianie jego posesji, zanieczyszczenie studni i uszkodzenie budynku. Organy administracji oraz Sąd uznały, że mimo zmiany natężenia spływu wód opadowych, brak jest związku przyczynowo-skutkowego między tymi zmianami a szkodami, a problemy skarżącego wynikają z wieku budynku i niewłaściwej konserwacji studni.

Sprawa dotyczyła skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. odmawiającą nakazania właścicielom sąsiedniej działki przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Skarżący twierdził, że nawiezienie ziemi i odpadów na działkę nr [...] w 2019 r. spowodowało zmianę stosunków wodnych, prowadząc do podtapiania jego nieruchomości (działka nr [...]), zanieczyszczenia studni wodą pitną oraz uszkodzenia fundamentów i ścian jego ponad stuletniego budynku mieszkalnego. Organy administracji, po wielokrotnych postępowaniach i powołaniu biegłego, ustaliły, że choć nastąpiło zwiększenie natężenia spływu wód opadowych o 24% z działki nr [...] na działkę nr [...], to brak jest związku przyczynowo-skutkowego między tą zmianą a szkodami zgłaszanymi przez skarżącego. Biegły stwierdził, że problemy z wodą w studni wynikają z jej niewłaściwej konserwacji i naturalnego składu chemicznego (wysoka zawartość żelaza), a uszkodzenia budynku są spowodowane jego wiekiem i stanem technicznym, a nie napływem wody. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów, uznając, że nie wykazano istnienia szkody powiązanej ze zmianą stanu wody na gruncie sąsiednim, co jest warunkiem koniecznym do zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Sąd podkreślił, że skarżący nie przedstawił przekonujących dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a jego zarzuty dotyczące wadliwości postępowania, opinii biegłego czy braku należytego wyjaśnienia sprawy nie znalazły potwierdzenia. W związku z tym skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, warunkiem koniecznym do nałożenia nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego jest wykazanie istnienia szkody powiązanej związkiem przyczynowo-skutkowym ze zmianą stanu wody na gruncie sąsiednim. Samo zwiększenie natężenia spływu wody, bez wystąpienia szkody, nie jest wystarczające.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo stwierdzenia zwiększenia natężenia spływu wód opadowych o 24% z działki sąsiedniej, brak jest dowodów na istnienie szkody po stronie skarżącego, która byłaby bezpośrednio związana z tą zmianą. Problemy skarżącego z wodą w studni i budynkiem zostały uznane za wynikające z innych przyczyn (wiek budynku, niewłaściwa konserwacja studni, naturalny skład wody).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

P.w. art. 234 § ust. 1, ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Przepis ten nakłada na właściciela gruntu obowiązek niezmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz umożliwia nałożenie obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jeśli zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Kluczowe jest wykazanie istnienia szkody.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego nad decyzjami administracyjnymi.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

K.p.a. art. 7, 8, 11, 75, 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące obowiązku organów do działania wnikliwie, zgodnie z prawem, w sposób budzący zaufanie, zebrania materiału dowodowego i jego oceny.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów przez organ.

K.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis określający elementy uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stosunków wodnych a szkodą. Szkody zgłaszane przez skarżącego wynikają z innych przyczyn (wiek budynku, stan studni, naturalny skład wody). Opinia biegłego jest rzetelna i zawiera prawidłowe ustalenia techniczne. Skarżący nie przedstawił przekonujących dowodów na poparcie swoich twierdzeń o szkodach.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 7, 8, 10, 77, 78, 80 K.p.a.) przez organy administracji. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 234 ust. 3 P.w.). Niewłaściwa ocena dowodów i brak wyczerpującego materiału dowodowego. Nielogiczne wnioski organów i biegłego. Niewystarczające zbadanie kwestii nawiezienia odpadów i ich wpływu na stosunki wodne. Brak powołania biegłego z zakresu budownictwa. Niewłaściwe postępowanie biegłego (brak bezstronności, zaangażowanie emocjonalne).

Godne uwagi sformułowania

nie można tego obowiązku nakładać na właściciela działki znajdującej się powyżej, w sytuacji gdy jego działania w nie zmieniły dotychczasowego stanu rzeczy. Szkoda ta co do zasady powinna być realna, a nie czysto hipotetyczna. niewielkie zwiększenie natężenia spływu nie wywołało szkód. pozostały nadal gołosłowne w swoich zarzutach o spływie i gromadzeniu się wody za jego działce.

Skład orzekający

Magda Froncisz

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Łoboz

sędzia

Joanna Człowiekowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 234 Prawa wodnego w kontekście obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, z naciskiem na konieczność udowodnienia szkody i związku przyczynowo-skutkowego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście szkód związanych ze zmianą stosunków wodnych. Wynik sprawy zależy od udowodnienia szkody.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu sąsiedzkich sporów o wodę i jej wpływ na nieruchomości. Choć nie zawiera przełomowych kwestii prawnych, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów Prawa wodnego i trudności dowodowe w tego typu sprawach.

Sąsiedzki spór o wodę: Kiedy zmiana nachylenia działki to za mało, by nakazać naprawę?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 162/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Magda Froncisz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 5 grudnia 2022 r., znak SKO.PW/4171/98/2022 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 5 grudnia 2022 r. znak SKO.PW/4171/98/2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej "K.p.a.", oraz art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.), dalej "P.w.", po rozpatrzeniu odwołania A. P. oraz M. P. od decyzji Wójta Gminy Ł. z 11 października 2022 r. nr RTP IV.6331.2.2021 odmawiającej zobowiązania właścicieli działki nr [...] obr. Tarnawa w gminie Ł. do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, utrzymało ww. decyzję I instancji w mocy.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
A. P. i M. P. zwrócili się pismem z 14 lipca 2021 r. do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z prośbą o podjęcie interwencji w sprawie gromadzenia odpadów, tj. destruktu asfaltowego i gruzu, na działce przyległej (nr [...]) do nieruchomości stanowiącej ich własność (działka nr [...]).
W następstwie powyższego 12 listopada 2011 r. do Urzędu Gminy Ł. przekazano wg właściwości wniosek A. P. i M. P. do rozpatrzenia w części dotyczącej gromadzenia odpadów oraz naruszenia stosunków wodnych spowodowanych ich gromadzeniem polegającym na podtapianiu posesji oraz tworzeniu się rozlewisk wód opadowych bezpośrednio przed domem wnioskodawców w wyniku podniesienia terenu sąsiedniej działki, co według wnioskodawców skutkuje zanieczyszczeniem wody pitnej i zamuleniem studni oraz zagrożeniem stabilności budynku.
Wobec powyższego Wójt Gminy Ł. 12 listopada 2021 r. wszczął postępowanie na podstawie art. 234 ust. 1 P.w.
Dnia 29 grudnia 2021 r. organ I instancji przeprowadził oględziny, przy czym właściciele działki nr [...] nie stawili się, mimo zawiadomienia. Organ I instancji wskazał, że zidentyfikował zmiany na gruncie. Opisał teren poddany oględzinom wskazując m.in., że:
- teren działki nr [...] jest lekko nachylony w stronę działki nr [...], w kierunku północno-zachodnim,
- w 2019 r. podczas budowy w okolicy ronda na zlecenie Zarządu Dróg Powiatowych w Bochni na drodze powiatowej, A. S. – właściciel działki nr [...] – przyjął na swój grunt ziemię wraz z odpadami typu destrukt asfaltu i gruz, które utworzyły nasyp obejmujący 1/4 działki,
- utworzony nasyp nie powoduje zmiany kierunku ani natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych wpływając szkodliwie na grunty sąsiednie, nasyp nie jest utwardzony a woda spływa spokojnie nie powodując szkód,
- nasyp może mieć ok. 70 cm (mierzenia nie wykonano z braku możliwości wejścia na teren),
- na podstawie map wysokościowych stwierdzono, że teren działki nr [...] od zawsze naturalnie opadał w kierunku działki nr [...] i przy intensywnych opadach wody opadowe mogły gromadzić się na granicy ww. działek tworząc chwilowe rozlewisko,
- również wjazd kamienny nie powoduje zmiany natężenia ani kierunku spływu,
- w odległości 3 m od granicy na działce nr [...] znajduje się studnia, a przedstawione wyniki badania Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej świadczą o mętności i zanieczyszczeniu wody bakteriami coli; studnia nie jest spoinowana, a na tym samym poziomie, w odległości ok. 80 m, znajduje się szambo A. i M. P. wykonane z betonowych kręgów.
Wójt Gminy Ł. wskazał również, że w temacie nawiezienia odpadów prowadzone jest odrębne postępowanie administracyjne.
Powyższe ustalenia spowodowały, że organ I instancji decyzją z 14 stycznia 2022 r. nr RTP IV. 6331.2.2021 umorzył postępowanie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na terenie działki nr [...].
W następstwie złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 14 lutego 2022 r. znak SKO.PW/4171/9/2022 uchyliło ww. decyzję Wójta z 14 stycznia 2022 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało na konieczność uwzględnienia następujących okoliczności w ponownie prowadzonym postępowaniu:
- udokumentowanie kręgu stron postępowania,
- brak ustaleń dotyczących zbadania podnoszonych szkód,
- konieczność powtórzenia oględzin, wraz załączeniem mapy sytuacyjnej, z zaznaczonymi m.in. nasypami, miejscami i kierunkami spływu wód,
- rozważenie powołania biegłego.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy Łapanów decyzją z 14 kwietnia 2022 r. ponownie umorzył postępowanie, nie stwierdzając szkód na działce nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że ustalił współwłaścicieli obu działek na podstawie raportu dla jednostki rejestrowej.
W kwestii ponownych oględzin organ wskazał, że przeprowadził je 17 marca 2022 r., a A. i L. S. - właściciele działki nr [...] - sprzeciwili się wejściu skarżących na teren ich posesji.
Organ przedstawił mapy (załączniki do protokołu) i wskazał, że wynika z nich, że doszło do zmiany ukształtowania terenu zobrazowanego na mapach, ale nie doszło do zmiany kierunku ani natężenia spływu wód.
Na działce nr [...] organ nie stwierdził żadnych widocznych śladów zalewania i zatapiania tej działki. Skarżący podnieśli, że po ulewach woda w studni jest mętna, a kamienne fundamenty ponad 100-letniego budynku nasiąkają od wilgotnej ziemi.
Organ wskazał, że postępowanie w zakresie odpadów zostało zakończone, albowiem stwierdzono brak odpadów na działce nr [...].
L. i A. S. poinformowali, że mają w planie budowę budynku handlowego na dz. nr [...], posiadają już projekt i są w trakcie uzyskiwania pozwolenia na budowę. Projekt zakłada wzdłuż ogrodzenia pomiędzy działkami wykonanie rowka, który będzie zbierał wody opadowe z ich działki i odprowadzał do zbiornika na deszczówkę, tak żeby woda nie przedostawała się na działkę nr [...].
A. P. zarzucił, że odpady wcale nie zostały wywiezione.
Kolejno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 23 maja 2022 r. znak SKO.PW/4171/43/2022 ponownie uchyliło ww. decyzję Wójta z 14 kwietnia 2022 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium stwierdziło naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego, co w konsekwencji nie pozwoliło na ustalenie stanu faktycznego w sprawie mającego znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia.
Kolegium wskazało, że ponownie rozpoznając sprawę organ l instancji powinien załączyć do sprawy opinię biegłego w zakresie hydrologii, co pozwoli na ustalenie, czy w sprawie miało miejsce naruszenie stosunków wodnych, czy na działce numer [...] powstają szkody i czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy naruszeniem stosunków wodnych, a szkodami. W końcu także pozwoli na ustalenie, czy konieczne będzie przywrócenie stanu poprzedniego czy wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji decyzją z 11 października 2022 r. odmówił zobowiązania właścicieli działki nr [...] do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że załączył do akt sprawy opinię z 27 sierpnia 2022 r. - mgr inż. M. J. - biegłego w zakresie postępowań wodnoprawnych.
Omawiając wyniki oględzin z 17 marca 2022 r. organ l instancji wskazał, że działka numer [...] jest częściowo porośnięta trawą, ma nachylenie ze spadkiem w kierunku działki nr [...]. Na części działki nr [...], w jej górnej części istnieje nasyp rozciągający się w głąb, który zakończony jest skarpą o wysokości od 50 do 70 cm. Nasyp zajmuje powierzchnię około 100 m2 i ma spadek, podobnie jak rodzimy grunt, w kierunku działki nr [...]. Organ ustalił, że nie spowodowało to zwiększenia nachylenia terenu. Nasyp powstał w 2019 roku w celu wyrównania terenu pod planowaną budowę budynku handlowego. W wyniku realizacji decyzji Wójta Gminy w 2019 r. w przedmiocie usunięcia odpadów, z działki nr [...] usunięto gruz i odpady, pozostawiając niewielką ilość ziemi, która obecnie porosła trawą. W dolnej części działki nr [...] znajduje się wjazd na działkę utwardzony tłuczniem.
W toku oględzin nie stwierdzono, aby zmiana dokonana na ww. działce wpływała szkodliwie na grunt sąsiedni, tj. na działkę numer [...]. Organ wówczas stwierdził, że nie zmienił się ani kierunek, ani natężenie spływu wody. Na działce numer [...] stwierdzono istnienie studni w odległości 2 m od dolnej granicy z działką nr [...]. Na działce numer [...] nie stwierdzono widocznych śladów zalewania i zatapiania. Teren działki przylegający do działki nr [...] jest lekko pofałdowany. Zdaniem właścicieli działki nr [...], które wyrazili w toku oględzin, woda gromadzi się na ich działce w obrębie studni i ją zanieczyszcza, a ponadto od wilgotnej ziemi nasiąkają fundamenty ponad stuletniego budynku mieszkalnego. Właściciel działki stoi na stanowisku, że z tych powodów woda w studni jest mętna i zanieczyszczona bakteriami coli.
Organ l instancji ustalił, że wcześniej nie były wykonywane badania wody ze studni. Ponadto w dniu oględzin właściciele działki nr [...] utrzymywali, że na działce sąsiedniej nadal znajdują się odpady betonowe w postaci gruzu i destruktu, które ich zdaniem spowodowały zanieczyszczenie studni bakteriami. Tymczasem organ l instancji w trakcie oględzin potwierdził, że z działki nr [...] wywieziono ww. odpady.
W toku oględzin organ I instancji dokonał również sprawdzenia odpływów rynien z połaci dachowej budynku mieszkalnego na działce nr [...] i stwierdzono, że wylot ze zbiorczej rynny był zatkany ziemia. W toku oględzin wypowiedzieli się właściciele działki nr [...] informując, że projekt budowlany budynku handlowego przewiduje, że wzdłuż ogrodzenia sąsiadującego z działką nr [...] zostanie wykonany rowek, który będzie zbierał wody opadowe z ich działki i odprowadzał do zbiornika na deszczówkę.
W protokole zapisano również, że A. P. oświadczył, iż jego stan zdrowia się pogorszył i uważa, że jest to związane z zanieczyszczeniem wody w studni.
Dalej organ I instancji stwierdził, że w załączonej do akt sprawy opinii z 27 sierpnia 2022 r. biegły opisał szczegółowo stan faktyczny ustalony podczas wizji w terenie przeprowadzonej 8 sierpnia 2022 r. Stwierdził, że działka nr [...] jest porośnięta trawą. Na część działki od strony granicy z działką nr [...] wykonany został wjazd z tłucznia. Działka jest ogrodzona siatką metalową, dół ogrodzenia jest zabezpieczony elementami betonowymi. Od strony południowej działka nr [...] graniczy z drogą asfaltową, od strony wschodniej z działką nr [...], od strony północno-zachodniej z działką numer [...]. Na działce numer [...] stwierdził nierówności terenowe. Na działce nr [...] stwierdzono budynek mieszkalny obecnie remontowany oraz budynek gospodarczy. Od strony wschodniej i południowej na działce nr [...] rosną drzewa w odległości 3,5 m od granicy z działką nr [...].
Na działce [...] wykonana jest studnia kopana, której głębokość od poziomu terenu wynosi 5,05 m, zwierciadło wody w dniu wizji stabilizowało się na głębokości 3,55 m od poziomu terenu. Obudowa studni wyniesiona jest 0,5 m powyżej terenu, studnia obudowana jest kręgami betonowymi o średnicy 800 mm. W czasie wizji w studni zainstalowała była pompa oraz wąż, przez który pobierana była woda. Istnieje także możliwość pobierania ręcznego wody przy pomocy wiadra z łańcuchem i korbą. Wokół studni wykonany jest kołnierz betonowy o wymiarach 29 cm x 22 cm. Budynek podłączony jest do wodociągu gminnego. Budynek posiada około 100 lat i jest wykonany z drewna, obecnie jest modernizowany. Wymieniane są stare elementy na nowe, wymieniane są drzwi i okna, a także wykonywane są nowe ławy fundamentowe.
W piwnicy oraz w pokojach stwierdzono szczeliny w stropie oraz w ścianach. Wg A. P. budynek posiada częściowe odwodnienie od strony północnej i całkowite odwodnienie od strony wschodniej i południowej. Woda z rynien i z odwodnienia budynku odprowadzana jest na działkę nr [...].
W czasie wizji terenowej A. P. stwierdził, że przed nadsypaniem działki numer [...] wody opadowe i roztopowe spływały po działce nr [...] z kierunku wschodniego na zachód, przy większych opadach część wody opadowej i roztopowej rozlewała się na działce nr [...]. Obecnie po nadsypaniu działki nr [...] w 2019 r. przez jej właściciela wody opadowe i roztopowe spływają bezpośrednio na działkę nr [...] i rozlewają się po niej tworząc zastoisko. W ocenie A. P. spływające wody opadowe i roztopowe z działki nr [...] spowodowały zanieczyszczenie wody w studni i powodują pęknięcia ścian i fundamentów budynku mieszkalnego na jego działce numer [...].
A. S. twierdzi natomiast, że na jego działce nr [...] firma budująca w pobliżu rondo drogowe przechowywała sprzęt budowlany, materiały, odpady, beton gruz oraz ziemię na okres prac, po których zakończeniu zlikwidowała nawiezione odpady i wyrównała teren działki. Obecnie A. S. posiada dla działki nr [...] pozwolenie na budowę budynku handlowego i zgodnie z tym pozwoleniem ma wykonać odwodnienie działki nr [...] z odprowadzeniem wody do szczelnego zbiornika.
W swojej opinii biegły obliczył wielkość spływu wody opadowej i roztopowej przed nasypaniem działki nr [...] podając, że przed nasypaniem działki spadek terenu wynosił 3,55%, a po nasypaniu 5,68%, w związku z tym przed nasypaniem działki nr [...] wielkość spływu wody opadowej i roztopowej wynosiła 2,11 dm3/s, a po nasypaniu 2,62 dm3/s. Różnica wynosi zatem 0,51 dm3/s, co stanowi wzrost o 24%.
Biegły stwierdził, że kierunek spływu wody opadowej i roztopowej nie uległ zmianie w stosunku do stanu przed nadsypaniem. Zwiększył się jedynie spadek wody 3,55% do 5,68%. Z powyższego wynika, że po nawiezieniu działki nr [...] nie przeprowadzono niwelacji terenu w taki sposób aby przywrócić spadek terenu do spadku przed nawiezieniem, teren działki jest obecnie pofałdowany. W czasie wizji biegły nie stwierdził szkód na działce nr [...]. Nie stwierdził zamulenia, wyrw, ani zniszczenia drzew i roślinności. Ustalił, że studnia jest dobrze zabezpieczona przed napływem wody opadowej i roztopowej przez wykonany kołnierz betonowy o wymiarach 2,9 m x 2,2 m. Stwierdził natomiast, że pod względem fizyko-chemicznym woda nie odpowiada normom wody do picia ze względu na znaczne przekroczenie wartości żelaza które wynosi obecnie 5,021 mg/dm3, podczas gdy norma to 0,200 mg/dm3. Wyjaśnił, że występowanie tak dużej ilości żelaza jest naturalne i nie jest związane z działalnością człowieka, co potwierdza przywołana w opinii literatura. Takie wysokie stężenie żelaza wpływa natomiast na pozostałe składniki, to jest zwiększoną mętność i barwę wody. Pod względem bakteriologicznym woda także nie odpowiada normom wody do picia ze względu na zawartość bakterii grupy coli. Świadczy to o braku konserwacji studni. A. P. wyjaśnił biegłemu, że wodę ze studni tylko wypompował, tymczasem według biegłego studnię raz w roku należy odmulić, wyczyścić i odkazić podchlorynem sodu. Czynności takich właściciel studni nie wykonywał. Dalej ustalono, że budynek podłączony jest do sieci wodociągowej i woda jest pobierana z tej sieci, co potwierdził Gminny Zakład Komunalny w Ł. .
Budynek mieszkalny na ww. działce posiada około 100 lat, jest drewniany. Pęknięcia w ścianach budynku i w piwnicy są stare i powstały w ocenie biegłego bardzo dawno temu. Budynek jest obecnie remontowany. Biegły wykluczył, aby woda z działki nr [...] spowodowała szkody w tym budynku. Budynek posiada dobrze wykonane odwodnienie, a zwiększenie spływu wody jest małe.
Podsumowując biegły wskazał, że szkody na działce nr [...] spowodowane naruszeniem stosunków wodnych na działce sąsiedniej nr [...] nie występują. Ponadto jak wskazał, w projekcie budowlanym budynku handlowo-usługowego, zatwierdzonym pozwoleniem na budowę przez Starostę Bocheńskiego, przewidziano zabezpieczenie działki nr [...] przed wodami opadowym z działki sąsiedniej, poprzez odprowadzenie wody opadowej i roztopowej dc szczelnego zbiornika.
Organ I instancji stwierdził, że ustalenia z opinii znalazły wyraz we wnioskach sformułowanych w jej końcowej części. I tak biegły stwierdził podsumowując powyższe, że na działce nr [...] nie stwierdzono zmiany kierunku spływu wody opadowej i roztopowej w wyniku nadsypania działki. Nastąpiła zmiana stosunków wodnych na działce nr [...], polegająca na zwiększeniu natężenia spływającej wody opadowej i roztopowej, w wyniku zwiększenia spadku terenu z 3,55% na 5,68%, powstałego w wyniku nadsypania działki nr [...]. Roboty polegające na likwidacji nasypu na działce nr [...] wykonane w 2019 roku nie przywróciły spadku terenu działki do poprzedniego - istniejącego przed jej nad sypaniem. Nie stwierdzono szkody w czasie wizji terenowej na działce numer [...] powstałych w wyniku nawiezienia działki nr [...].
Do opinii załączono mapę zawierającą współrzędne wysokościowe, z zaznaczonym przez biegłego kierunkiem spływu wody opadowej i przebiegiem poziomic w terenie, decyzję o pozwoleniu na budowę z 9 sierpnia 2022 r., pismo z PPIS w B. z 14 grudnia 2021 r. informujące o badania wody w studni na działce nr [...], informację z Gminnego Zakładu Komunalnego Ł. informujące o podłączeniu budynku do gminnej sieci wodociągowej oraz dokumentację zdjęciową wykonaną przez biegłego.
Od ww. decyzji Wójta z 11 października 2022 r. odwołali się A. P. i M. P., którzy zarzucili naruszenie Prawa wodnego wskazując, że:
1. Po przeprowadzonej wizji lokalnej 8 sierpnia 2021 r. powołany biegły nie przekazał im kopii sporządzonego protokołu z wizji (nie był również załączony do otrzymanej opinii biegłego z 27 sierpnia 2022 r.);
2. Nie zgadzają się z opinią biegłego, że postępowanie w sprawie przywrócenia stosunków wodnych prowadzonych na podstawie art. 234 P.w. dotyczy co do zasady niekorzystnej zmiany stanu wody i związanych z tym szkód na gruncie sąsiednim, ale już wyrządzonych, a nie potencjalnych lub hipotetycznych, czyli takich, które ewentualnie mogą dopiero powstać w przyszłości. Ich działka, studnia i dom zaczęły być podtapiane po nawiezieniu destruktu na działkę [...] (urzędnicy UG Ł. byli na miejscu i mieli okazję zapoznać się sytuacją). Biegły nie miał okazji naocznie stwierdzić powyższego faktu a opinia oparta jest tylko na wyliczeniach;
3. Biegły w piśmie z 30 września 2022 r. zauważył, że wnioskodawcy nie wnieśli żadnych zarzutów do przedstawionego w opinii projektu zagospodarowania działki nr [...], w którym przedstawiono sposób odwodnienia działki [...]. Jest to wyłącznie projekt, który ma za zadanie właściwie zabezpieczyć ich działkę i mają nadzieję, że spełni się w praktyce. Resumując, jeżeli jest wykonany projekt zabezpieczenia, więc istnieje realne zagrożenie ze strony spływających wód z działki [...]. Gdyby nie było stwierdzanego zagrożenia nie wykonywano by projektu zabezpieczenia przed wodami opadowymi. Nie są to, jak wspomniał biegły, szkody potencjalne czy hipotetyczne, ale realne (w chwili obecnej podtapiane są fundamenty i studnia);
4. Odwodnienie domu, które skarżący wykonali w przeszłości, nie spełnia już swojej roli w związku ze zwiększoną ilością napływającej wody z działki [...], co zostało poparte wyliczeniami biegłego.
5. Powyższa decyzja Wójta wraz z uzasadnieniem w dalszym ciągu tendencyjnie nie porusza dogłębnie faktu nawiezionego w 2019 r. destruktu asfaltowego i pozostałych odpadów, które nadal znajdują się na działce [...]. "Prosimy aby Wójt Gminy Ł. przedstawił do wglądu dokumentacje wykonania decyzji wywiezienia powyższych odpadów z działki [...] poczynając od 2019 r. (od momentu zgłoszenia powyższego do UG Ł. ). Z posiadanych przez nas na piśmie informacji z UG Ł. wynika, że nie było to sprawdzone (nie ma notatki urzędnika potwierdzającej powyższe) a fakt wywiezienia odpadów opiera się na ustnym oświadczeniu właściciela". Nawiezienie odpadów spowodowało zaburzenie stosunków wodnych. Wszystkie przeprowadzone wizje na miejscu dot. próśb skarżących o wywiezienie odpadów odbywały się bez sprawdzenia stanu faktycznego (nie dokonano żadnych odkrywek). Były prowadzone nierzetelnie — na co zresztą zwracali uwagę w pismach odwoławczych. Zaburzenie stosunków wodnych oraz składowanie odpadów są ze sobą ściśle powiązane i nie da się powyższego rozdzielić jak uczynił Urząd Gminy w Ł. umarzając postępowanie w sprawie odpadów jedynie na podstawie ustnego oświadczenia o ich wywiezieniu.
Komisje, które były obecne na miejscu nie negują nawiezienia działki [...] (potwierdzają powyższe), ale unikany jest temat nagromadzonego destruktu. "Prosimy o dogłębne zbadanie i wyjaśnienie powyższej sprawy przez niezależną komisję". Skarżący dysponują zdjęciami obrazującymi nagromadzone odpady przed ich przysypaniem ziemią i tym samym zmianą ukształtowania działki (zaburzenia stosunków wodnych).
6. Podtapianie działki przed dokonaniem jej podniesienia (nawiezienie odpadów) nie występowało. Nie tworzyły się rozlewiska, a studnia wody pitnej nie była zanieczyszczana, zamulana poprzez wodę opadową płynącą z działki nr [...]. Woda opadowa nie przenikała przez kamienne fundamenty domu do piwnic. Powyższe zaczęło mieć miejsce po nawiezieniu odpadów na ww. działkę przez A. S. w 2019 r. Powyższe zostało wielokrotnie zgłaszane do Urzędu Gminy Ł. w tym pisemnie 8 października 2019 r. (bez pisemnej odpowiedzi z UG do chwili obecnej).
Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji I instancji w całości, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji z 5 grudnia 2022 r. znak SKO.PW/4171/98/2022 przywołało i wyjaśniło treść art. 234 P.w. Podkreśliło, że dokonanie zmiany stanu wody na gruncie, która nie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 234 ust. 3 P.w., tj. wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego. Stwierdziło, że aktualne orzecznictwo sądowe wskazuje, że pojawiające się w treści ww. przepisu pojęcie szkody, czy też szkodliwego oddziaływania, należy rozumieć tak, jak szkodę definiuje się w prawie cywilnym. Szkodę stanowi uszczerbek na dobrach prawem chronionych, który wystąpił wbrew woli poszkodowanego. Niezbędne jest jednoznaczne ustalenie istnienia bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy naruszenie stosunków wodnych, a szkodą.
W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ powinien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a w końcu czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich, tj. czy powoduje powstanie szkody. Między zmianą stosunków wodnych na gruncie, a szkodliwym jej wpływem na grunty sąsiednie, powinien zachodzić adekwatny związek przyczynowy. W sprawie musi wystąpić taka konkretna zmiana, której zaistnienie jest bezpośrednią przyczyną powstawania szkód dla gruntów sąsiednich. Dopiero w razie stwierdzenia tych okoliczności organ ma obowiązek wydania decyzji, o której mowa powyżej.
W toku postępowania, 16 września 2022 r. A. P. wniósł pismo, w którym wyraził niezadowolenie z treści opinii, do pisma ustosunkował się biegły, wskazując, że zarzuty w nim zawarte są nieprawdziwe, zaś twierdzenia A. P. są rozbieżne z zeznaniami składanymi podczas oględzin. Do pisma tego odniósł się biegły w piśmie skierowanym do organu l instancji.
Oceniając opinię biegłego Kolegium doszło do przekonania, że jest ona wiarygodna, spójna i logiczna, a ponadto zbieżna z dotychczasowymi ustaleniami organu l instancji dokonanymi podczas oględzin 17 marca 2022 r.
Ustalenia tak wcześniejszych oględzin, jak i dokonane przez biegłego, prowadzą do wniosku, że nawiezienie ziemi na działkę nr [...] nie spowodowało szkód na działce nr [...] pomimo, iż nastąpiła zmiana stosunków wodnych polegająca na zwiększeniu intensywności spływu wody, co wyraża się w większej ilości spływającej wody w jednostce czasu, w porównaniu do poprzedniego stanu o 24%. Ilość wody zatem jest taka sama jak dotychczasowa, zaś niewielkie zwiększenie natężenia spływu nie wywołało szkód. Co także istotne, zły stan budynku mieszkalnego jest spowodowany wiekiem budynku, a nie nieznacznie zwiększonym spływem wody, w końcu stan studni wynika z nieprawidłowego nią gospodarowania (zanieczyszczenie bakteriami coli) oraz składem chemicznym wody, w którym stwierdzono znacznie przekroczoną zawartość żelaza.
W sytuacji więc, w której mamy do czynienia w niniejszej sprawie, to jest kiedy to spływ wód przed zmianami na gruncie już następował na działkę skarżących, a także spływ następuje w obecnym stanie faktycznym, a szkody wskazywane przez skarżących nie wynikają z faktu zmiany stosunków wodnych na działce nr [...], to rzeczą właściciela działki nr [...] powinno być zabezpieczenie swojej działki przed zalewaniem jej wodą napływająca zgodnie z naturalnym spływem. Nie można tego obowiązku nakładać na właściciela działki znajdującej się powyżej, w sytuacji gdy jego działania w nie zmieniły dotychczasowego stanu rzeczy.
Istotne w sprawie jest również to, że tak w toku postępowania, jak i w odwołaniu, A. P. i M. P., poza własnymi twierdzeniami nie przedstawili żadnych dowodów na ich potwierdzenie, chociażby prywatnej opinii innego biegłego, z której wynikałyby twierdzenia podnoszone przez nich, a które w tym stanie rzeczy okazały się wyłącznie gołosłowne. Kolegium zauważyło także, że A. P. podnosił w toku postępowania nieprawdziwe okoliczności, które de facto nie miały miejsca, bądź zostały przeciwnie udowodnione, jak np. fakt, że jego zdaniem na działce nr [...] nadal zalegają odpady, podczas gdy odpady zostały usunięte w 2019 roku, studnia została zanieczyszczona bakteriami z powodu nagromadzenia odpadów, podczas gdy jest to skutkiem nie przeprowadzania zabiegów czyszczenia studni, czy w końcu zniszczenie fundamentów domu – co następuje z uwagi na fakt, iż budynek ma ponad 100 lat i wymaga renowacji.
A. P. wniósł na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 5 grudnia 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:
1) art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. poprzez czynienie ustaleń stanu faktycznego w zakresie rzekomego usunięcia destruktu, w oparciu o ustalenie z innego postępowania administracyjnego, w którym skarżący nie został dopuszczony do istotnych w sprawie czynności;
2) art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wielokrotnie ponawianego wniosku skarżącego o dokonanie wizji na działce nr [...] wraz z dokonaniem odkrywek;
3) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niepowiadomienie skarżącego o zebraniu pełnego materiału dowodowego i uniemożliwienie mu przedstawienia końcowego stanowiska w sprawie;
4) art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie nielogicznych wniosków ze zgromadzonego materiału, a także poprzez oparcie decyzji o ustalenia biegłego, który nie zachował bezstronności oraz dystansu emocjonalnego do stron postępowania;
5) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez:
a. niepowołanie w sprawie biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność, jakie są przyczyny zauważalnych uszkodzeń budynku nr [...] w T. ,
b. nieprzeprowadzenie wizji na działce nr [...] połączonej z dokonaniem odkrywek w terenie,
c. niepowtórzenie oględzin spornych nieruchomości przez biegłego w okresie opadów deszczu, celem zweryfikowania stanu działki i występowania szkód;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 234 ust. 3 P.w.
W oparciu o wyżej przedstawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnienie zarzutów skargi skarżący powtórzył dotychczas podnoszone stanowisko i argumentację. W szczególności wskazał, że po tym, jak w 2019 r. właściciele działki nr [...] nawieźli destrukt budowalny i podnieśli wysokość swojej działki, skarżący zauważył, że jego sąsiednia działka nr [...] zaczęła być zalewana wodą w o wiele większym stopniu, niż miało to miejsce do tej pory. Skarżący stwierdził też, że woda w studni na działce nr [...] w okresach deszczowych jest mętna oraz że zawilgoceniu uległy piwnice domu nr [...] w T. , mimo że wcześniej nie dochodziło do podobnych sytuacji.
Skarżący ustalił również, że w woda w studni zakażona jest bakterią coli, co wiąże z odpadem budowlanym jaki został wysypany na działkę nr [...]. Skarżący dostrzegł też uszkodzenia swojego domu mieszkalnego nr [...] w T. , które także wiąże ze zmianami stosunków wodnych na działce.
Skarżący wskazał, że organy administracyjne oceniły dowody z przekroczeniem zasady swobody oceny dowodów, naruszając art. 80 K.p.a. W szczególności w opinii biegłego poczyniono istotne z punktu widzenia naruszenia stosunków wodnych ustalenia stanu faktycznego, z których jednakowoż, ani biegły, ani organy administracyjne nie wyciągnęły logicznych wniosków.
Biegły sądowy ustalił, że na skutek podwyższenia wysokości działki nr [...], jej nachylenie w stronę działki nr [...] zwiększyło się.
Biegły swoje wnioski konkluduje wyrokiem NSA nie wskazując jednak daty jego wydania, ani pełnej jego sygnatury (podaje wyrok NSA II OSK 2096). Takie przedstawienie tego orzeczenia uniemożliwiło skarżącemu zapoznanie się z treścią wyroku, nie znalazł bowiem tego orzeczenia na potrzeby sporządzenia niniejszej skargi. Z wyroku powyższego wynika zdaniem biegłego, że przedmiotem postępowania w sprawie stosunków wodnych nie mogą być szkody potencjalne, hipotetyczne, które ewentualnie mogą dopiero powstać. Nawet jeżeli powyższy wyrok istnieje i nawet jeśli jest to wyrok wartościowy i trafny w sprawie, w której został wydany, to nie może on być podstawą i uzasadnieniem dla zaskarżonej decyzji.
W niniejszym postępowaniu naruszenie stosunków wodnych nastąpiło z powodu opisanego wyżej zwiększenia spadku terenu. Ocena biegłego, jakoby w niniejszej sprawie szkoda skarżącego była potencjalna, czy hipotetyczna, sprzeczna jest zarówno z wiedzą naukową, jak i doświadczeniem życiowym, przeciętnego człowieka. Jeżeli na płaskiej powierzchni, np. książce położymy jakiś przedmiot np. długopis, to pozostanie on nieruchomy, gdy książka nie będzie pochylona. Jeżeli zaczniemy podnosić książkę z jednej strony i kąt jej nachylenia zacznie rosnąć długopis zacznie się zsuwać. Jeżeli kąt nachylenia książki bodzie rósł. to długopis będzie się zsuwał z większą, siłą, prędkością, dynamiką. W zakresie stosunków wodnych natomiast, woda na bardziej pochyłym gruncie, ma mniej czasu, mniejszą szansę na wchłonięcie się w grunt, zanim spłynie na działkę nr [...]. Zdaniem skarżącego, jeżeli rośnie kąt nachylenia działki nr [...] w stronę działki nr [...] (co wynika z załącznika nr 2 do opinii biegłego "kierunek spływu") to woda z działki nr [...] będzie spływać na działkę nr [...] również z większą siłą, prędkością, dynamiką, ogólnie rzecz opisując z większym natężeniem. Te znajdujące potwierdzenie w zasadach doświadczenia życiowego wnioski skarżącego, korespondują z jego relacją o tym, że od czasu podwyższenia działki nr [...] zauważył, że jego nieruchomość jest zalewana o wiele bardziej intensywnie niż miało to miejsce dotychczas.
Z prawidłowych ustaleń o tym, że nachylenie działki nr [...] w stronę działki nr [...] zwiększyło się w 2019 r. zmiany stosunków wodnych polegającej na zwiększeniu natężenia spływającej wody, biegły wyciągnął całkowicie nielogiczną konkluzję o tym, że szkoda jest hipotetyczna i potencjalna, ponieważ 8 sierpnia 2022r. nie zauważył szkód na działce.
Biegły sądowy w ogóle nie powinien był wypowiadać się w kwestiach prawnych, ponieważ do zakresu jego zadań należy ocena techniczna, a nie prawna. Jak wynika z decyzji organów obu instancji, te bezkrytycznie przyjęły stanowisko prawne biegłego, który przecież nie o prawie miał orzekać i nawet nie zweryfikowały, czy poglądy prawne biegłego naprawdę mają odzwierciedlenie w orzecznictwie, tylko bezrefleksyjnie przepisały za biegłym cytowany przez niego fragment, wraz z niepełną sygnaturą. Dowodzi to, że organy administracyjne nie dotarły do źródłowego wyroku i nie sprawdziły o co chodziło w całym orzeczeniu, jaki był pełny wywód prawny NSA, w jakim stanie faktycznym zapadło tamto orzeczenie.
Dalej skarżący zarzucił biegłemu niezrozumiałe zaangażowanie emocjonalne wyraźnie uwidocznione w piśmie z 30 września 2022 r. będącym repliką na zarzuty skarżącego. Biegły sugeruje w tej replice, że należałby zrobić donos na skarżącego do PINB ponieważ remontuje swój dom. Nieco dalej sugeruje, że skarżącego należałoby ukarać za fałszywe zeznania. Ukarać należałoby na podstawie cytowanego fragmentu z protokołu z czynności, który ma być niezgodny jakimś innym twierdzeniem skarżącego. Przy czym skarżący od kilku miesięcy nie może się doprosić by doręczyć mu ten protokół z czynności oraz zarzuca, że protokół nie został załączony do opinii biegłego, co podnosił zarówno w zarzutach do opinii jak i w odwołaniach od decyzji. Nie mając tego dokumentu skarżącemu trudno nawet ocenić o co chodzi biegłemu w kwestii rzekomych nieścisłości. Kończąc swoją replikę biegły konkluduje: "Niektóre cytaty są wyrwane z kontekstu zdania z mojej opinii. Uważam, że należy rozważyć ukaranie Pana A. P.."
Skarżący chciałby, aby kolejną opinię, po wnioskowanym uchyleniu decyzji, sporządził inny specjalista, bowiem – zdaniem skarżącego – biegłemu, który sporządził opinię, brakuje odpowiedniego dystansu do sprawy.
Skarżący podniósł, że biegły badał jego działkę w trakcie słonecznego dnia w miesiącu, który statystycznie jest jednym z najsuchszych miesięcy w roku, kiedy potrafią wyschnąć tereny naturalnie podmokłe a nawet bagna. Pracownicy organu I instancji byli na jego działce, kiedy zalania i mętna woda w studni występowały. Organy administracyjne nie odnoszą się do tego twierdzenia skarżącego w uzasadnieniach decyzji.
Wadliwe i nielogiczne jest też rozumowanie biegłego, a za nim organów administracyjnych o tym, że szkodom na gruncie skarżącego zapobiega, projekt budowlany budynku mającego powstać na działce nr [...]. Zmiana stosunków wodnych jest faktem obecnie i nie istnieje taki projekt, który by wpłynął na stosunki wodne, jeśli nie zostanie wdrożony. Projekt budowlany jest jak sama nazwa wskazuje jest jedynie zamysłem wykonania realnych prac mogących ewentualnie wpłynąć na stan wód, a jego losowo niepewna realizacja w przyszłości uzależniona jest od szeregu czynników, których nie sposób nawet enumeratywnie wymienić. Aby przywrócić naruszone (także zdaniem biegłego) stosunki wodne, należy wykonać w terenie właściwe instalacje techniczne, a nie twierdzić, że odpowiednie zabezpieczenia są w fazie projektu.
Biegły z zakresu stosunków wodnych nie jest też uprawniony (co zresztą sam wskazuje w opinii) do oceny jak zmiana stosunków wodnych wpływa na budynek skarżącego. Mimo to biegły formułuje ocenę, że jego zdaniem zmiana nie wpływa na budynek, a organy administracyjne wbrew wnioskom skarżącego by powołać biegłego z zakresu budownictwa, bezkrytycznie tę niefachową w tym zakresie opinię powtarzają w swoich decyzjach.
Biegły nie wyjaśnił na jakiej podstawie twierdzi, że studnię należy corocznie odmulić, wyczyścić i odkazić podchlorynem sodu. Doświadczenie życiowe skarżącego nie potwierdza tych spostrzeżeń biegłego i mógłby podać dziesiątki przykładów studni o zadowalającej jakości wody bez podobnych zabiegów. Biegły powinien podać źródło powyższego ustalenia.
Dalej skarżący podniósł, że organy administracyjne opierają się na niezweryfikowanym dowodowo założeniu, że destrukt budowlany nawieziony w 2019r. został usunięty z działki nr [...]. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie i organy niejednokrotnie podkreślają w uzasadnieniu decyzji, że ich zdaniem destruktu na działce nr [...] nie ma, tymczasem nie przeprowadziły na tą okoliczność żadnego dowodu. Okoliczność ta oczywiście ma znaczenie w sprawie, ponieważ może wpływać zarówno na sposób spływania wody, jak i na jej zanieczyszczenie. Organ I instancji kwestię usunięcia destruktu prowadził w innym postępowaniu. Postępowanie to zakończyło się pozytywnie dla skarżącego, tj. właściciele działki nr [...] zostali zobowiązani do usunięcia destruktu.
Skarżący mieszka wraz ze swoim bratem w sąsiedztwie działki nr [...] i jest niemożliwym, by któryś z nich nie zauważył takich prac na działce nr [...] jak usuwanie zalegającego tam gruzu. tj. poważnych prac ziemnych. Skarżący widział destrukt na działce nr [...] jest przysypywany ziemią. Kiedy na działce [...] były wykonywane czynności związane ze stwierdzeniem, czy usunięto gruz, skarżący z naruszeniem art. 10 § 1 K.p.a. nie został dopuszczony do czynności, ponieważ jak skwitował to organ "właściciele działki nr [...] się na to nie zgodzili". Mimo to organ administracyjny uważał, że nie naruszało to praw strony do brania udziału w czynnościach, bo jego działka jest w pobliżu więc mógł stać kilkadziesiąt metrów całej i się przyglądać. Ostatecznie organ w postępowaniu o usuniecie destruktu uznał, że gruz został usunięty, ponieważ właściciel działki nr [...] tak powiedział, cytując organ administracyjny: "Wg informacji pozyskanych od pracownika Urzędu Gminy Łapanów, który prowadził sprawę i odszedł na emeryturę odpady z działki nr [...] w T. zostały usunięte, a więc decyzja została wykonana, natomiast nie sporządzono notatki służbowej.
Zdaniem skarżącego ww. oświadczenie A. S. jest nieprawdziwe. Dlatego zarówno w tamtym jak i w niniejszym postępowaniu skarżący domagał się obiektywnego dowodu w tej sprawie, tj. niewymagającego długiego czasu ani znacznych nakładów finansowych dowodu w postaci wizji na nieruchomości, w czasie której wykonane zostanie około dwudziestocentymetrowa odkrywka. Na zasadzie art. 7 i art. 77 K.p.a. to organ administracyjny powinien ustalić jaki jest stan na gruncie, skarżący pomimo licznych pisemnych interwencji, od ponad roku nie może doprosić się odkrywki na działce [...]. Od pisma z 31 grudnia 2021 r. skarżący oczywiście nie ma się jak odwołać, nie jest ono orzeczeniem, a poza tym według organu skarżący wygrał. Skarżący pisał w tej sprawie rzekomego usunięcia gruzu skargę do urzędu i czeka na jej rozpoznanie.
Dalej skarżący wskazał, że w postępowaniu przed organem I instancji złożył zarzuty do opinii biegłego, po czym dostał replikę biegłego z 30 września 2022 r. wysłaną do skarżącego 11 października 2022 r., czyli tego samego dnia, którego organ I instancji wydał kończącą sprawę decyzję. Skarżący nie miał więc szansy ani zapoznać się ze zgromadzonym materiałem, ani tym bardziej wypowiedzieć się co do niego. Tym samym naruszony został art. 10 § 1 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2).
Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).
W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie wyznaczył na 25 kwietnia 2023 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, poprzedzone było próbą uzyskania od stron i uczestników postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 30 marca 2023 r., k. 26). Jednak nie uzyskano od wszystkich stron i uczestników postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości.
Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron i uczestników, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Kolegium zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Kontrola Sądu w niniejszej sprawie dotyczyła opisanej na wstępie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 5 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy zobowiązania, na podstawie art. 234 ust. 3 P.w., właścicieli działki nr [...] do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...], ze względu na brak stwierdzenia szkód.
Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego, a to art. 234 P.w.
Sąd nie mógł w tych okolicznościach brać pod uwagę kwestii:
- planowanej przyszłej inwestycji budynku handlowego i projektu zabezpieczenia odprowadzania wód opadowych z nim związanych,
- skuteczności odwodnienia domu skarżącego,
- prawidłowości działań Wójta Gminy Łapanów co do wywiezienia odpadów podjętych na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022r., poz. 699)
jako znajdujących się poza granicami niniejszej sprawy administracyjnej.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia co do zasady wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wbrew zarzutom skargi, wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich relewantnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Ustalenia i rozważania organu przedstawione w uzasadnieniu decyzji nie uzasadniają usunięcia jej z obrotu prawnego, wobec prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i dominującym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia, że choć wystąpiła zmiana stanu wody na gruncie i natężenie odpływu wód opadowych i roztopowych z położonej wyżej działki sąsiedniej, to nie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zmianą a szkodami występującymi na działce skarżącego.
W konsekwencji organy zastosowały w sprawie odpowiednie przepisy prawa i zweryfikowały negatywnie istnienie przesłanek do rozstrzygnięcia w postaci żądanych przez skarżącego nakazów. Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały w wystarczającym zakresie powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one istotnych zastrzeżeń co do ich prawidłowości.
Należy tu ponownie podkreślić, że zakres orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest limitowany przesłankami określonymi ww. przepisem prawa. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia poprzedniego i aktualnego stanu wody na gruncie.
Nie było w sprawie sporne, że:
- teren działki nr [...] jest lekko nachylony w stronę działki nr [...], w kierunku północno-zachodnim, stopień nachylenia zmieniono w 2019 r.,
- w 2019 r. podczas prowadzonych w sąsiedztwie prac drogowych właściciel działki nr [...] przyjął na swój grunt ziemię wraz z odpadami typu destrukt asfaltu i gruz, które utworzyły nasyp obejmujący ok. 1/4 działki, o miąższości ok. 50-70 cm,
- teren działki nr [...] od zawsze naturalnie opadał w kierunku działki nr [...] i przy intensywnych opadach wody opadowe mogły gromadzić się w obrębie granicy ww. działek.
Nie budzi też wątpliwości Sądu, że ze zgromadzonych akt administracyjnych wynika jednoznacznie, iż ww. nasyp zajmuje powierzchnię około 100 m2, powstał w 2019 r. jako realizacja zamiaru właścicieli działki nr [...] wyrównania terenu pod planowaną budowę budynku handlowego, powoduje zatem zmniejszenie nachylenia terenu na części działki i zwiększenie nachylenia przy granicy z działką nr [...] w postaci skarpy o wysokości od 50 do 70 cm. Na część działki nr [...] od strony granicy z działką nr [...] wykonany został wjazd z tłucznia.
Główną kwestią sporną w sprawie było, czy jest tak, jak twierdzi skarżący, że po pierwsze w nasypie nadal były odpady z budowy, po drugie zmiana konfiguracji nachylenia działki nr [...] skutkowała szkodami w postaci zalewania i zatapiania jego działki, co skutkuje zamuleniem i zanieczyszczeniem wody w studni i naruszeniem stabilności budynku mieszkalnego skarżącego.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowił art. 234 P.w., zgodnie z którym:
1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.
5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Jak wskazał NSA w wyroku z 21 listopada 2017 r. sygn. II OSK 498/16, LEX nr 2428637, niezbędną przesłanką do wydania nakazów przywrócenia stanu poprzedniego, albo wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w przypadku zmiany stanu wody na gruncie, jest wystąpienie choćby minimalnej szkody albo w dacie złożenie wniosku, albo też najpóźniej do daty orzekania o powyższym przez organy administracji publicznej. Szkoda ta co do zasady powinna być realna, a nie czysto hipotetyczna. Szkodą natomiast jest także pogorszenie się warunków wodnych na gruncie, np. poprzez wystąpienie większej ilości wody tam, gdzie poprzednio było jej znacznie mniej.
W toku przedmiotowego postępowania wyjaśniającego w sposób niebudzący wątpliwości, choć dopiero po rozpoznaniu sprawy przez Wójta Gminy Ł. po raz trzeci, organy prawidłowo ustaliły, że ostatni stan wody na gruncie przed zmianą miał miejsce w 2019 r. (cała działka nr [...] była lekko nachylona w stronę działki nr [...]).
Organy wykazały, przeprowadzając wizję w terenie i analizując opinię biegłego, że spadek terenu przed podwyższeniem terenu na działce nr [...] wynosił 3,55%, a po podwyższeniu - 5,68%, w związku z tym przed nadsypaniem działki nr [...] wielkość spływu wody opadowej i roztopowej wynosiła 2,11 dm3/s, a po nasypaniu 2,62 dm3/s. Różnica wynosi zatem 0,51 dm3/s, co stanowi wzrost o 24%. Kierunek spływu wody opadowej i roztopowej nie uległ zmianie w stosunku do stanu przed nadsypaniem. Zwiększyło się natomiast natężenie spływu wody. Nie stwierdzono szkód na działce nr [...], takich jak zamulenia, wyrwy, zniszczenia drzew i roślinności. Ustalono, że studnia jest dobrze zabezpieczona przed napływem wody opadowej i roztopowej przez wykonany kołnierz betonowy.
Podsumowując, jak prawidłowo ustalił organ II instancji, w sprawie nastąpiła zmiana stosunków wodnych polegająca na zwiększeniu intensywności spływu wody, co wyraża się w większej ilości spływającej wody w jednostce czasu, w porównaniu do poprzedniego stanu o 24%. Niewielkie zwiększenie natężenia (siły, prędkości, dynamiki) spływu wody nie wywołało szkód.
Z kolei wskazywane przez skarżącego okoliczności, to jest zły stan budynku mieszkalnego, zostały wiarygodnie wyjaśnione przez biegłego i organy, jako spowodowany przede wszystkim wiekiem budynku, a nie nieznacznie zwiększonym spływem wody.
Natomiast stan wody w studni wynika z przyczyn niezależnych do spływu wody (zanieczyszczenie bakteriami coli). Skład chemiczny wody powodujący jej zmętnienie - znacznie przekroczona zawartość żelaza – zidentyfikowano jako mający przyczyny naturalne.
Jak z powyższego wynika, organ I instancji w oparciu o opinię biegłego słusznie skorygował swoje pierwotne wadliwe ustalenia, jakoby utworzony nasyp nie powodował zmiany natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że organy prawidłowo zaakceptowały przekonywujące wnioski wynikające z opinii biegłego, że negatywne zjawiska dotyczące budynku mieszkalnego i studni skarżącego nie są związane ze zmianą stanu wody na działce nr [...]. Skarżący nie przedstawili żadnych przekonywujących dowodów na twierdzenia przeciwne.
Stwierdzone przez organy okoliczności znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, w szczególności na podstawie oględzin w terenie i dowodu z opinii biegłego oraz dokumentacji fotograficznej i załączników mapowych. Wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego nie pozwalają na przyjęcie, by w sprawie zostały spełnione przestanki cytowanego wyżej przepisu, tj. wystąpienie szkodliwego oddziaływania zmiany stanu wody na gruncie na nieruchomości sąsiednie.
Ostateczne ustalenia organu I instancji są jednoznaczne, zaś przeciwne twierdzenia skarżącego, wyrażone w pismach, odwołaniu i skardze, nie zostały poparte konkretnymi dowodami. Nie mogły przynieść zatem zamierzonego skutku.
Warunkiem bowiem koniecznym do nałożenia nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. jest powiązanie związkiem przyczynowo-skutkowym działań właściciela gruntów powodujących zmianę stosunków wodnych z występującą szkodą. Taki związek w niniejszej sprawie we wskazanym okresie nie występuje.
Należy tu zaakcentować, że wprawdzie to rolą organu jest gromadzenie materiału dowodowego, jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, by strona zainteresowana określonym wynikiem postępowania dowodowego także oferowała organowi materiał dowodowy na poparcie swojego stanowiska. Z takiej możliwości w niniejszej sprawie skarżący skutecznie nie skorzystali, pozostając przy jedynie gołosłownych twierdzeniach i zarzutach o potencjalnym oddziaływaniu wody spływającej z działki sąsiadów i możliwości wyrządzenia przez nią szkód, które nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym.
Organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią decyzji I instancji. Zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów podnoszonych przez skarżącego, należy wskazać, że wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki art. 234 P.w., tj. szkodliwe oddziaływanie zmiany stanu wody na gruncie sąsiadów na jego nieruchomość. Ustalenia organów obu instancji są co do wniosków jednoznaczne, zaś przeciwne twierdzenia skarżącego, nie zostały poparte takimi dowodami, które mogłyby uzasadniać jego stanowisko.
Wobec prawidłowego zebrania materiału dowodowego w sprawie i ustalenia jej stanu faktycznego, nie mogły przynieść skutku gołosłowne twierdzenia, jakoby studnia i dom zaczęły być podtapiane po nawiezieniu destruktu na działkę [...], co urzędnicy UG Łapanów mieli okazję stwierdzić. Skarżący nie wskazał konkretnie, o jakie osoby, w jakiej dacie i jakie efekty zalewania mogłoby w tym przypadku chodzić.
W konsekwencji zasadne było nieuwzględnienie wniosków dowodowych składanych przez skarżącego o powołanie w sprawie biegłego z zakresu budownictwa i powtórzenie oględzin spornych nieruchomości przez biegłego w okresie opadów deszczu. Należy podkreślić, że biegły nie tylko nie stwierdził szkód występujących 8 sierpnia 2022 r., ale też żadnych śladów szkód spowodowanych przez spływ wody na działce i budynku mających miejsce w przeszłości. Z doświadczenia życiowego wynika, że zazwyczaj tego typu szkody zostawiają trwałe ślady. Nic też nie stało na przeszkodzie, aby skarżący przedstawił choćby fotograficzną próbę dokumentacji postulowanych szkód.
Wbrew zarzutom skarżącego, biegły w swojej opinii nie stwierdził, że nie jest uprawniony do oceny jak zmiana stosunków wodnych wpływa na budynek skarżącego, a jedynie pobocznie stwierdził, że do oceny dawno powstałych pęknięć w ścianach 100 letniego budynku należałoby powołać biegłego z zakresu budownictwa.
Należy też podkreślić, że brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, by wystąpienie w studni skarżącego bakterii coli mogło wiązać się z odpadem budowlanym na sąsiedniej działce.
Odnośnie zarzutu wadliwego i nielogicznego rozumowania biegłego i organów administracyjnych, że szkodom na gruncie skarżącego zapobiega projekt budowlany budynku mającego powstać na działce nr [...], Sąd powtórnie wskazuje, że zagadnienie przyszłej inwestycji leży poza granicami niniejszej sprawy, a zawarcie w opinii biegłego i uzasadnieniach decyzji wzmianki o powyższej okoliczności, nie miało wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Zatem okoliczności podnoszone przez skarżącego, jakoby w okresie znacznych opadów - wskutek zmiany stosunków wodnych - woda opadowa zanieczyszczała studnię i szkodziła jego budynkowi, pozostały nadal gołosłowne.
Skarżący nie zaoferował wiarygodnego materiału dowodowego, np. w postaci zdjęć wykonanych w czasie opadów atmosferycznych, z których mógłby wynikać zastój wody na jego gruncie, chociaż wykonanie zdjęć jest prostym i dostępnym dla każdego wyrazem współdziałania strony z organem. Organ natomiast przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe i wywiódł prawidłowe wnioski.
Dokonawszy kontroli zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, że poczynione przez organy ustalenia faktyczne są prawidłowe i wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd ustalenia te akceptuje. Ponadto Sąd stwierdził, że organy należycie wyjaśniły wszystkie kwestie istotne dla rozstrzygnięcia i prawidłowo zastosowały prawo materialne.
Najistotniejszą kwestią jest brak wystąpienia po stronie skarżącego szkody powiązanej ze zmianą stanu wody na gruncie sąsiednim. Skarżący nadal, nawet do dnia wydania wyroku, pozostał gołosłowny w swoich zarzutach o spływie i gromadzeniu się wody za jego działce. Tymczasem warunkiem koniecznym do nałożenia nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. jest powiązanie związkiem przyczynowo-skutkowym działań właściciela gruntów powodujących zmianę stosunków wodnych z występującą szkodą. Takiego związku w niniejszej sprawie nie wykazano.
Opinię biegłego należy, wbrew zarzutom skarżącego, ocenić jako rzetelną, logiczną, spójną i wiarygodną. W konsekwencji organ II instancji słusznie stwierdził, że dokonanie zmiany stanu wody na gruncie, która nie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie, wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 234 ust. 3 P.w., tj. wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego.
Należy przyznać skarżącemu rację, że biegły sądowy nie powinien wypowiadać się w kwestiach prawnych, ponieważ do zakresu jego zadań należy ocena techniczna, a nie prawna, która jest domeną organów. Powyższe nie dezawuuje jednak prawidłowych ustaleń technicznych i wniosków opinii biegłego, na podstawie których ocenę prawną poczyniły organy administracji.
Wypada też zaznaczyć, że niektóre sformułowania w piśmie biegłego z 30 września 2022 r. nie licują z profesjonalizmem oczekiwanym od biegłego i odbiegają we fragmentach od języka technicznego, zawierając treści ad personam, co nie powinno mieć miejsca w pisemnym stanowisku osoby powołanej jako biegły przez organ administracji. Niemniej, jako że te nielicujące z funkcją biegłego sformułowania znalazły się nie w samej opinii, a w kolejnym piśmie biegłego, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania waloru dowodowego samej opinii, zawierającej profesjonalne treści i wnioski oparte na fachowej wiedzy biegłego. Słusznie podnoszone przez skarżącego zarzuty wobec biegłego nie dyskwalifikują treści samej opinii, z której jednoznacznie wynika brak zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 234 P.w.
W konsekwencji należało zaakceptować ocenę ww. opinii dokonaną przez organ II instancji, że opinia, mimo wad, jest w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy trafna, fachowa oraz wiarygodna.
Warto przy tym zauważyć, że teza z powołanego przez biegłego w opinii wyroku NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 2096/20, wbrew wątpliwościom skarżącego, funkcjonuje i jest ugruntowana w orzecznictwie, choć sama sprawa rzeczywiście dotyczyła zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Natomiast podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z naruszeniem art. 10 K.p.a. Sąd uznaje za nie mające wpływu na jego możliwość rzeczywistego, czynnego udziału w sprawie. Skarżący nie wykazał w odwołaniu ani skardze do Sądu żadnych istotnych czynności, których możliwości podjęcia pozbawiły go organy w sprawie.
Sąd wskazuje, że kwestia wykonania decyzji o nakazie usunięcia odpadów pozostaje poza granicami niniejszej sprawy.
Końcowo Sąd wskazuje, że art. 134 P.p.s.a. wymaga ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w skardze, jednakże skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a pominięcie wątków, które mają charakter uboczny i na rozstrzygnięcie nie wpływają - nie stanowi uchybień, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd nie musi odnosić się do wszystkich zagadnień podniesionych w skardze, jeśli nie mają one istotnego znaczenia dla końcowego wyniku kontroli zaskarżonego aktu lub czynności (por. wyroki NSA z: 12 września 2019 r. sygn. II GSK 634/19, 5 stycznia 2021 r., sygn. I GSK 1522/20).
Podsumowując, zarzuty skargi okazały się niezasadne, a niezgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z oczekiwaniami skarżącego nie może być utożsamiana z naruszeniem prawa przez organy. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Organ II instancji prowadząc postępowanie prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonał właściwej wykładni przepisów prawa.
Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z poszanowaniem przepisów prawa procesowego, a to: art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Pewne mniej istotne braki uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w zakresie niepełnego odniesienia się do zarzutów odwołania nie miały wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji zasadnie stwierdzono brak przesłanek umożliwiających nakazanie wymienionych w art. 234 P.w. obowiązków, ze względu na brak wykazania zaistnienia szkody w związku przyczynowo-skutkowym ze zmianą stanu wody na gruncie sąsiadów.
Sąd nie stwierdził naruszenia żadnego ze wskazanych w odwołaniu i skardze przepisów, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargi, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI