II SA/Kr 1595/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-02-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejkodeks postępowania administracyjnegozarząd drógnieprawidłowe pouczenieniedopuszczalność odwołaniastwierdzenie nieważnościorgan władzy publicznej

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie SKO odmawiające stwierdzenia nieważności, uznając, że błędne pouczenie o środku zaskarżenia nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Skarżący M. K. domagał się stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które uznało jego odwołanie od decyzji Dyrektora Zarządu Drogowego za niedopuszczalne. SKO błędnie pouczyło o możliwości wniesienia odwołania zamiast wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący argumentował, że decyzja organu pierwszej instancji była obarczona wadami nieważności, m.in. wydana na podstawie niepodpisanego wniosku i przez osobę nieumocowaną. WSA oddalił skargę, stwierdzając, że błędne pouczenie nie jest rażącym naruszeniem prawa, a Dyrektor Zarządu Drogowego był upoważniony do działania.

Sprawa dotyczyła skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Krakowie z dnia 30 października 2023 r., które odmówiło stwierdzenia nieważności wcześniejszego postanowienia SKO z dnia 30 czerwca 2023 r. Postanowieniem z czerwca SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania M. K. od decyzji Dyrektora Zarządu Drogowego w Olkuszu z marca 2023 r. Decyzją tą Dyrektor odmówił udostępnienia informacji publicznej (projektów organizacji ruchu drogowego) ze względu na pracochłonność. SKO uznało odwołanie za niedopuszczalne, wskazując, że od decyzji Dyrektora Zarządu Drogowego (niebędącego organem władzy publicznej) przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie odwołanie. M. K. zaskarżył postanowienie SKO z października, domagając się stwierdzenia nieważności wszystkich aktów administracyjnych, argumentując m.in. że pierwotny wniosek o informację był niepodpisany, a decyzja organu pierwszej instancji została wydana przez osobę nieumocowaną. WSA w Krakowie oddalił skargę. Sąd uznał, że błędne pouczenie o środku zaskarżenia, choć skutkowało niedopuszczalnością odwołania, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że Dyrektor Zarządu Drogowego był upoważniony do działania na podstawie uchwały Zarządu Powiatu. Ponadto, sąd stwierdził, że pierwotnie niepodpisany wniosek został potwierdzony przez wnioskodawcę w późniejszej korespondencji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, błędne pouczenie o środku zaskarżenia, choć skutkuje niedopuszczalnością odwołania, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że błędne pouczenie nie kreuje właściwości organu ani prawa do rozpatrzenia odwołania przez organ niewłaściwy. Stwierdzenie nieważności jest środkiem nadzwyczajnym, wymagającym kwalifikowanego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia.

u.d.i.p. art. 17 § 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej przez podmioty niebędące organami władzy publicznej; wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

u.d.p. art. 21 § 1 i 1a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zadania zarządcy drogi; możliwość wykonywania obowiązków przez jednostki organizacyjne i upoważniania pracowników.

Pomocnicze

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne pouczenie o środku zaskarżenia nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Dyrektor Zarządu Drogowego był upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych. Potwierdzenie wniosku przez wnioskodawcę w późniejszej korespondencji usuwa wadę niepodpisanego wniosku.

Odrzucone argumenty

Decyzja organu pierwszej instancji wydana na podstawie niepodpisanego wniosku. Decyzja organu pierwszej instancji wydana przez osobę nieumocowaną do występowania w imieniu Starosty. Organ odwoławczy odstąpił od utrwalonej praktyki.

Godne uwagi sformułowania

Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. Nie każde oczywiste naruszenie prawa może być uznane za rażące. Błędne pouczenie nie kreuje właściwości organu ani prawa do rozpatrzenia odwołania przez organ niewłaściwy.

Skład orzekający

Agnieszka Nawara-Dubiel

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Łoboz

członek

Monika Niedźwiedź

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście błędnego pouczenia o środku zaskarżenia oraz kwestii upoważnienia do działania przez jednostki organizacyjne samorządu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania z powodu błędnego pouczenia organu pierwszej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje pułapki proceduralne związane z dostępem do informacji publicznej i błędnymi pouczeniami organów administracji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Błędne pouczenie organu administracji – czy to wystarczy, by unieważnić decyzję?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1595/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz
Monika Niedźwiedź
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 156 par 1 pkt 2  , art 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
art 21 ust  1 i 1a
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art 17 ust 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego w Krakowie z dnia 30 października 2023 r., znak SKO.IP/4105/52/2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia skargę oddala.
Uzasadnienie
II SA/Kr 1595/23
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 marca 2023 r., znak: ZD-2/661/18/2023, wydaną na podstawie art. 16 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) oraz uchwały nr 91/10/VI/2020 Zarządu Powiatu w Olkuszu z dnia 4 marca 2020 r. w sprawie udzielenia upoważnienia Dyrektorowi Zarządu Drogowego w Olkuszu do załatwiania spraw w imieniu Zarządu Powiatu w Olkuszu, Dyrektor Zarządu Drogowego w Olkuszu odmówił M. K. udostępnienia informacji publicznej – kopii projektu zatwierdzonej organizacji ruchu drogowego dla dróg 1068K, 1069K, 1065K i 1073K, która obowiązywała na dzień 1 grudnia 2022 r. i 1 stycznia 2023 r. – ze względu na brak wykazania, że udostępnienie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że z analiz baz komputerowych wynika, że czterech dróg wskazanych przez wnioskodawcę dróg dotyczy łącznie prawdopodobnie 50 projektów organizacji ruchu. Poza projektami na całe drogi są też projekty organizacji ruchu na wprowadzenie przystanków, montaż luster, progów, uzupełnienie cząstkowe oznakowania, wprowadzenie oznakowania szlaków turystycznych itp. Realizacja wniosku wymagałaby znalezienia projektów, sprawdzenia ich przedmiotu i ustalenia, czy są nadal obowiązujące, czy też zostały zastąpione nowszymi projektami (ok. 100 minut). Wiązałoby się to z przejrzeniem projektów powstałych w ostatnich 20 latach i obróbką pod kątem anonimizacji danych osobowych (ok. 500 minut). Do powyższego należałoby doliczyć czas na dostarczenie map wielkoformatowych do punktu z urządzeniami pozwalającymi na ich kopiowanie, a następnie ich odbiór (ok. 1 godzina). W ocenie organu pierwszej instancji oddelegowanie pracownika na 11 godzin pracy (1,5 dnia roboczego) dla przekazania ok. 500 stron dokumentów jawi się jako wyjątkowo pracochłonne i zakłóciłoby wykonywanie jego zadań. Na marginesie organ pierwszej instancji wskazał, że w ciągu półtora roku wnioskodawca lub jego córka złożyli już 14 wniosków i tylko w jednym przypadku został on zakwalifikowany jako dotyczący informacji przetworzonej.
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2023 r., znak: SKO.IP/4105/12/2023, wydanym na podstawie art. 4 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.) w zw. z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania M. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie stwierdziło niedopuszczalność odwołania.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że – wbrew treści pouczenia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji – od decyzji Dyrektora Zarządu Drogowego w Olkuszu o odmowie udostępnienia informacji publicznej przysługuje nie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, albowiem organ pierwszej instancji nie jest organem władzy publicznej (art. 17 u.d.i.p.). Tymczasem z art. 127 § 1 k.p.a. a contrario wynika, że niedopuszczalne jest odwołanie od decyzji wydanych w pierwszej instancji, które z mocy przepisów szczególnych nie podlegają zaskarżeniu w drodze odwołania. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że Zarząd Drogowy w Olkuszu jest jednostką organizacyjną Powiatu Olkuskiego finansowaną z budżetu Powiatu Olkuskiego i wykonującą obowiązki zarządcy drogi określone w obowiązujących przepisach prawa, co wynika z postanowień Regulaminu Organizacyjnego nadanego uchwałą nr 232/29/IV/2011 Zarządu Powiatu Olkuskiego z dnia 21 czerwca 2011 r. (§ 1 i § 2), a zatem niewątpliwie wykonuje zadania publiczne w zakresie dróg publicznych. Kieruje nim Dyrektor przy pomocy Zastępcy Dyrektora i Głównego Księgowego (§ 3). Dyrektor jest m.in. uprawniony do składania oświadczeń woli związanych z prowadzeniem bieżącej działalności Zarządu Drogowego w Olkuszu (§ 4) w zakresie określonym w pełnomocnictwie udzielonym przez Zarząd Powiatu w Olkuszu uchwałą nr 91/10/VI/2020 z dnia 4 marca 2020 r. Zakres kompetencji Dyrektora świadczy o tym, że jest on podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, bo reprezentuje on jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.).
W dniu 26 września 2023 r. M. K. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosek o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia (nazwanego we wniosku decyzją) i wyeliminowanie wszystkich aktów administracyjnych go poprzedzających z uwagi na wydanie z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że: (i) jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej był niepodpisany, więc nie mógł wszcząć postępowania administracyjnego; (ii) adresatem wniosku był organ władzy publicznej (Starosta Olkuski), a nie Dyrektor Zarządu Drogowego w Olkuszu; (iii) organ pierwszej instancji przy wydawaniu decyzji nie przedstawił umocowania do występowania w imieniu Starosty Olkuskiego; (iv) organ odwoławczy odstąpił od utrwalonej praktyki, bo wcześniej nie stwierdzał niedopuszczalności odwołania (decyzja SKO.IP/4105/7/2022 z dnia 15 marca 2022 r.; decyzja SKO.IP.4105/28/2022 z dnia 15 lipca 2022 r.).
Postanowieniem z dnia 30 października 2023 r., znak: SKO.IP/4105/52/2023, wydanym na podstawie art. 156 § 1, art. 157 i art. 158 w zw. z art. 127 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie odmówiło stwierdzenia nieważności ww. postanowienia własnego.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ powielił argumentację zawartą w postanowieniu własnym i stwierdził, że nie jest ono dotknięte kwalifikowanymi wadami prawnymi, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Organ podkreślił przy tym, że organ odwoławczy nie był organem właściwym do rozpoznania odwołania, a tym samym nie był władny weryfikować prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji i postępowania poprzedzającego jej wydanie (w tym wniosku wszczynającego postępowanie).
Opisane wyżej postanowienie z dnia 30 października 2023 r. - bez skorzystania z prawa zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy - zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. K., zarzucając mu naruszenie:
1) art. 7 Konstytucji RP i art. 6 w zw. z art. 63 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji podtrzymującej decyzję obarczoną wadą nieważności w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., która została wydana w oparciu o niepodpisany wniosek;
2) art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji podtrzymującej decyzję obarczoną wadą nieważności w myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., która została wydana przez osobę nieumocowaną do występowania w imieniu Starosty Olkuskiego, co skutkuje przekroczeniem kompetencji;
3) art. 7 i art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez rażące i oczywiste lekceważenie prawa, w tym przepisów procedury administracyjnej, wydając decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcia administracyjne obarczone wadą nieważności;
4) art. 6 w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. przez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że adresat jego wniosku z dnia 16 stycznia 2023 r. (Starosta Olkuski) dotychczas nie zajął żadnego stanowiska, gdy tymczasem to starosta zarządza ruchem na drogach powiatowych i gminnych (art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym), a ustawodawca nie dopuścił do przekazania tych kompetencji Zarządowi Powiatu czy Dyrektorowi Zarządu Dróg.
Dalej skarżący wskazał, że wniosek o informację publiczną nie musi zawierać podpisu, gdy do jego załatwienia dochodzi w formie czynności materialno-technicznej udostępnienia, bo na tym etapie nie stosuje się przepisów k.p.a., jednakże sytuacja ta zmienia się – i wniosek musi spełniać wymogi podania z art. 63 k.p.a. – gdy do jego załatwienia ma dojść w drodze decyzji na podstawie art. 16 u.d.i.p. Wówczas aktualizuje się obowiązek organu pierwszej instancji do zbadania, czy wniosek nie zawiera braków formalnych oraz wezwania strony w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braków wniosku. Zaniechanie tego obowiązku, a także utrzymanie w mocy decyzji wydanej mimo zlekceważenia tego obowiązku, stanowi rażące naruszenie prawa.
Skarżący wskazał też, że wcześniej organ odwoławczy nie stwierdzał niedopuszczalności odwołania (decyzja SKO.IP/4105/7/2022 z dnia 15 marca 2022 r.; decyzja SKO.IP.4105/28/2022 z dnia 15 lipca 2022 r.).
W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o: (i) uchylenie skarżonego postanowienia oraz wszystkich poprzedzających je aktów administracyjnych wydanych na podstawie niepodpisanego wniosku z dnia 16 stycznia 2023 r.; (ii) stwierdzenie, że skarżone postanowienie oraz wszystkie poprzedzające je akty administracyjne wydane na podstawie niepodpisanego wniosku z dnia 16 stycznia 2023 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa; (iii) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; (iv) zastosowanie sygnalizacji w stosunku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z uwagi na wielokrotne wydanie decyzji podtrzymującej w mocy akty administracyjne obarczone wadą nieważności; (v) zweryfikowanie umocowania Dyrektora Zarządu Drogowego do występowania w imieniu Starosty Olkuskiego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o odrzucenie lub oddalenie skargi, wskazując przy tym w świetle art. 52 § 3 p.p.s.a., że skoro przedmiotem skargi jest postanowienie (a nie decyzja), to stronie w pierwszej kolejności przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie skarga do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie, na które służy zażalenie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy.
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega postanowienie SKO w Krakowie z dnia 30 października 2023r. znak SKO.IP/4105/52/2023 o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w Krakowie z dnia 30 czerwca 2023r. znak SKO.IP/4105/12/2023, którym to postanowieniem organ stwierdził niedopuszczalność odwołania. Powodem odmowy stwierdzenia nieważności ww. postanowienia było uznanie przez organy, że przy jego wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej zwanej "k.p.a.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do oceny, czy prawidłowo ocenił organ, że przy wydaniu postanowienia z dnia 30 czerwca 2023 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Rażącego naruszenia prawa skarżący upatruje nie tyle w kwestionowanym postanowieniu, ile w poprzedzającej go decyzji organu I Instancji.
Pierwszy z tych zarzutów dotyczy tego, że decyzja Dyrektora Zarządu Drogowego w Olkuszu (od której odwołanie skarżącego SKO w Krakowie uznało kwestionowanym postanowieniem za niedopuszczalne) wydana została na skutek niepodpisanego wniosku. W tym zakresie wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że w istocie wniosek skarżącego z dnia 16 stycznia 2023 r. był niepodpisany. Jednak następnie organ (Dyrektor Zarządu Drogowego w Olkuszu) skierował do skarżącego pismo z dnia 30 stycznia 2023 r. (k. 12 akt adm.), na które odpowiedział skarżący pismem z dnia 2 lutego 2023 r. Pismo to zostało własnoręcznie podpisane. Z treści tego pisma jednoznacznie wynika że wniosek z dnia 16 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej pochodził od skarżącego i że nadal jest przez niego popierany. Wskazuje na to również skarga na bezczynność (k. 2-4 w aktach adm.) w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 16 stycznia 2023 r., która została zarejestrowana w sądzie pod sygnaturą IISAB/Kr 58/23 i rozstrzygnięta wyrokiem z dnia 22 maja 2023 r. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że wniosek udostępnienie informacji publicznej z dnia 16 stycznia 2023 r. pochodził od skarżącego i choć pierwotnie nie został podpisany, wnioskodawca wielokrotnie i bez żadnych wątpliwości potwierdził, że wniosek pochodzi od niego i że oczekuje udostępnienia informacji publicznej. Zarzut ten nie odnosi się do postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania.
Kolejnego rażącego naruszenia prawa upatruje skarżący w wydaniu decyzji przez Dyrektora Zarządu Drogowego w Olkuszu, który nie był adresatem wniosku, bo był nim Starosta Olkuski. Zarzut ten nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 1a, ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 320), zarządca drogi, o którym mowa w art. 19 ust. 2 pkt 2-4 i ust. 5, może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez sejmik województwa, radę powiatu lub radę gminy. Jeżeli jednostka taka nie została utworzona, zadania zarządu drogi wykonuje zarządca. Zarządca drogi może upoważnić pracowników odpowiednio: urzędu marszałkowskiego, starostwa, urzędu miasta lub gminy albo pracowników jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych.
Na k. 28 akt administracyjnych znajduje się uchwała nr 91/10/VI/2020 Zarządu Powiatu w Olkuszu z dnia 4 marca 2020 r. w sprawie udzielenia upoważnienia do załatwiania spraw w imieniu Zarządu Powiatu w Olkuszu w tym wydawania decyzji administracyjnych, podjęta na podstawie cytowanego wyżej przepisu, na mocy której Zarząd Powiatu upoważnił P. P. – Dyrektora Zarządu Drogowego w Olkuszu do załatwiania spraw w imieniu Zarządu Powiatu w Olkuszu jako zarządcy dróg powiatowych. Tym samym pomimo skierowania wniosku do Starosty, był on uprawniony do przekazania go Dyrektorowi Zarządu Drogowego w Olkuszu jako kierownikowi podległej organizacyjnie jednostki oraz podmiotowi będącemu w posiadaniu informacji publicznych dotyczących dróg publicznych. Z tego samego powodu nieuzasadniony jest zarzut rażącego naruszenia prawa polegającego na tym, że organ pierwszej instancji przy wydawaniu decyzji nie przedstawił umocowania do występowania w imieniu Starosty Olkuskiego. Upoważnienie takie Dyrektor Zarządu Drogowego posiadał, a żadne przepis sprawa nie nakazuje dołączać jego kopii do wydawanych decyzji administracyjnych.
Jeśli zaś chodzi o jedyny zarzut odnoszący się do kwestionowanego postanowienia tj. zarzut że organ odwoławczy odstąpił od utrwalonej praktyki, bo wcześniej nie stwierdzał niedopuszczalności odwołania (decyzja SKO.IP/4105/7/2022 z dnia 15 marca 2022 r.; decyzja SKO.IP.4105/28/2022 z dnia 15 lipca 2022 r.), to nie jest możliwe odniesienie się do niego, albowiem wskazane rozstrzygnięcia nie są sądowi znane. Nie jest to zresztą konieczne, bo postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego nie polega na porównywaniu kwestionowanego rozstrzygnięcia do innych wydanych przez ten sam organ rozstrzygnięć, ale skontrolowaniu czy konkretne, kwestionowane jako nieważne postanowienie SKO w Krakowie z dnia 30 czerwca 2023 r. jest lub nie jest obarczone wadą nieważności.
Przechodząc zatem do oceny samego postanowienia, to wskazać należy, że nie zostało ono obarczone żadną wadą nieważnością, w tym w szczególności wskazywaną przez skarżącego wadą rażącego naruszenia prawa.
Jak jednolicie wskazuje się w orzecznictwie sadów administracyjnych i w doktrynie, stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) jest wyjątkiem od domniemania zgodności z prawem działań organów oraz ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), dlatego może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z 14 kwietnia 2023 r., I OSK 1960/21, LEX nr 3575259). Wątpliwości co do istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności nie mogą być rozstrzygane na korzyść stwierdzenia nieważności. W tego rodzaju sytuacjach nie stosuje się ani zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony (art. 7a), ani zasady uwzględniania słusznego interesu jednostki aż do granic kolizji z interesem społecznym (zob. art. 7). Nadto o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo. Nie każde – nawet oczywiste – naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony, ani też racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesądzać o rażącym naruszeniu prawa. Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 76). Tak więc cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, LEX nr 47008, zob. także wyrok NSA z 27 października 1998 r., II SA 1202/98, LEX nr 41891; wyrok NSA z 12 grudnia 1988 r., III SA 481/88, niepubl.). Nie stanowi rażącego naruszenia prawa wybranie jednej z rozbieżnych wykładni przepisu o niejednoznacznej treści, nawet jeśli później wykładnia ta uznana zostanie za nieprawidłową (wyrok NSA z 17 marca 2022 r., I OSK 1114/21, LEX nr 3338204).Nie każde oczywiste naruszenie prawa może być uznane za rażące, jak również nie ma decydującego znaczenia to, jaki przepis został naruszony. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (zob. np. wyrok NSA z 28 czerwca 2011 r., II GSK 725/10, LEX nr 1083380; wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., II OSK 1046/10, LEX nr 1083498; wyrok NSA z 22 września 2020 r., II OSK 2068/18, LEX nr 3070955). Tak więc stwierdzone naruszenie prawa powinno mieć znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024).
W niniejszej sprawie w kwestionowanym postanowieniu organ prawidłowo przyjął, że odwołanie skierowane – na skutek niewątpliwie błędnego pouczenia zawartego w decyzji organu I Instancji – do SKO w Krakowie jest niedopuszczalne. Samo bowiem błędne pouczenie nie kreuje ani właściwości organu, która nie wynika z ustawy, jak również nie kreuje dla odwołującego się prawa do rozpatrzenia odwołania prze organ niewłaściwy.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. (ust. 1) Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania.(ust. 2)
Dyrektor Zarządu Dróg w Olkuszu nie jest organem władzy publicznej, ale kierownikiem jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej przez Radę Powiatu Olkuskiego, która to jednostka wykonuje jedynie zadania zarządu drogi (zarządu powiatu), ale przez fakt wykonywania tych zadań nie staje się organem władzy publicznej. Wobec tego nie przysługuje od decyzji kierownika tej jednostki (Dyrektora Zarządu Drogowego w Olkuszu) odwołanie, ale wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Oznacza to, że postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co więcej nie naruszało prawa w ogóle.
Wobec powyższego prawidłowe było też postanowienie (zaskarżone) o odmowie stwierdzenia jego nieważności, zatem skarga jako bezzasadna została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI