II SA/Kr 1590/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-02-06
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczenienieruchomośćodszkodowaniedroga publicznawspółwłasnośćprawo rzeczoweksięga wieczystagospodarka nieruchomościamidroga gminnasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego ustalającą odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, uznając, że prawo do wyłącznego korzystania z przydomowego ogródka, będącego współwłasnością, nie stanowi odrębnego prawa rzeczowego uzasadniającego dodatkowe odszkodowanie.

Skarżący domagał się wyższego odszkodowania za wywłaszczony przydomowy ogródek, argumentując, że posiadał do niego wyłączne prawo korzystania ujawnione w księdze wieczystej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości wspólnej, nawet ujawnione w księdze wieczystej, nie jest prawem rzeczowym ani częścią składową nieruchomości w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a odszkodowanie przysługuje jedynie za udział we współwłasności nieruchomości wspólnej.

Sprawa dotyczyła skargi W. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą pod budowę drogi gminnej. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów poprzez pominięcie przy ustalaniu odszkodowania szkody wynikającej z utraty prawa do wyłącznego korzystania z przydomowego ogródka, który stanowił współwłasność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, stwierdzając, że odszkodowanie przysługuje za wywłaszczoną nieruchomość, a nie za wszelkie szkody poniesione przez właściciela. Sąd podkreślił, że prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości wspólnej (podział quoad usum), nawet ujawnione w księdze wieczystej, nie jest odrębnym prawem rzeczowym ani częścią składową nieruchomości w rozumieniu art. 50 k.c. Odszkodowanie zostało ustalone prawidłowo na rzecz skarżącego za jego udział we współwłasności nieruchomości wspólnej, zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Sąd odwołał się do orzecznictwa, zgodnie z którym odszkodowanie ustala się według wartości nieruchomości, a nie szkody poniesionej przez skarżącego wskutek wywłaszczenia, wyłączając rekompensatę za utracone zyski czy inne uszczerbki majątkowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości wspólnej (podział quoad usum), nawet ujawnione w księdze wieczystej, nie jest prawem rzeczowym ani częścią składową nieruchomości w rozumieniu art. 50 k.c., a odszkodowanie przysługuje jedynie za udział we współwłasności nieruchomości wspólnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyłączne użytkowanie ogródka nastąpiło w ramach podziału quoad usum, który nie rodzi praw rzeczowych. Udział we współwłasności jest częścią składową lokalu, a prawo do wyłącznego korzystania z części wspólnej nie jest prawem rzeczowym ani częścią składową nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Pomocnicze

u.g.n. art. 9a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

ustawa ZRID art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

ustawa ZRID art. 12 § ust. 5

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

ustawa ZRID art. 12 § ust. 4f

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

k.c. art. 50

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 ustawy ZRID w zw. z art. 12 ust. 5 ustawy ZRID w zw. z art. 134 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez nieuprawnione pominięcie przy ustaleniu odszkodowania szkody wynikającej z wywłaszczenia nieruchomości, do której skarżący miał wyłączne prawo do korzystania. Zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1, 78 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, bezzasadną odmowę przeprowadzenia dowodów oraz fragmentaryczną ocenę. Zarzut naruszenia art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, dowodów i przyczyn odmowy wiarygodności dowodom oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej w kontekście stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

prawo do wyłącznego korzystania z tzw. przydomowego ogródka, który stanowi współwłasność w częściach ułamkowych właścicieli lokali znajdujących się w budynku prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości wspólnej (podział quoad usum) nie jest ani prawem rzeczowym, ani też prawem stanowiącym część składową nieruchomości w rozumieniu art. 50 k.c. odszkodowanie ustala się wg wartości nieruchomości, a nie szkody, jaką poniesie skarżący wskutek wywłaszczenia nieruchomości Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 21 ust. 2 posługuje się pojęciem "słusznego odszkodowania" jako należnego z tytułu wywłaszczenia a nie pojęciem "pełnego odszkodowania"

Skład orzekający

Jacek Bursa

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Człowiekowska

członek

Magda Froncisz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, w tym w kontekście prawa do wyłącznego korzystania z części nieruchomości wspólnej (podział quoad usum) oraz interpretacji pojęcia 'słusznego odszkodowania'."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia nieruchomości pod drogę publiczną i prawa do korzystania z ogródka jako części nieruchomości wspólnej. Interpretacja pojęcia 'słusznego odszkodowania' może być stosowana szerzej, ale z uwzględnieniem kontekstu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wywłaszczeń i odszkodowań, a także interpretacji praw właścicieli do części wspólnych nieruchomości, co może być interesujące dla właścicieli nieruchomości i prawników zajmujących się prawem nieruchomości.

Czy wyłączne prawo do ogródka to pełne odszkodowanie za wywłaszczenie? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1590/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Człowiekowska
Magda Froncisz
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art 9a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 23 września 2024 r. znak: WS-VI.7570.1.32.2024.ŁG w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją nr 24 z dnia 12 stycznia 2024 r., znak: GS-15.6821.111.2021.RK Prezydent Miasta Krakowa orzekł:
w pkt. 1 - o ustaleniu na rzecz skarżącego, odszkodowania za udziały przysługujące w nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,0074 ha, nr [...] o pow. 0,0132 ha oraz nr [...] o pow. 0,0002 ha, obręb [...], jednostka ewidencyjna K. m. K., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], przejętej z mocy prawa na własność Gminy Miejskiej K., w związku z decyzją Prezydenta Miasta Krakowa Nr 14/6740.4/2020 z dnia 23 czerwca 2020 r. znak: AU-01-1.6740.4.15.2018.APS o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi gminnej wraz z linią tramwajową KST etap III na odcinku od ul. D. do pętli G. N. (...)", której postanowieniem z dnia 23 czerwca 2020 r. znak: AU-01-1.6740.4.15.2018.APS został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, sprostowaną postanowieniem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 2 lipca 2020 r., zreformowaną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 27 maja 2022 r. znak: WI-VI.7821.1.15.2021 oraz zmienioną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa Nr 5/6740.4/2023 z dnia 24 stycznia 2023 r. znak: AU-01-6.6740.4.36.2022.APS, w następujący sposób: a) kwota [...]zł za udział wynoszący [...] części w prawie własności ww. nieruchomości, związany z własnością lokalu mieszkalnego nr [...], ujawnionego w księdze wieczystej nr [...]; b) kwota [...]zł za udział wynoszący [...] części w prawie własności ww. nieruchomości, związany z własnością lokalu mieszkalnego nr [...], ujawnionego w księdze wieczystej nr [...] [...]; c) kwota [...]zł za udział nr [...] wynoszący [...] części, związany ze współwłasnością lokalu niemieszkalnego - garażu wielostanowiskowego 1G, ujawnionego w księdze wieczystej nr [...] (którego udział w nieruchomości gruntowej wynosi [...] części);
w pkt. 2 - o niepowiększeniu ustalonego w punkcie 1. odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1 e pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych;
w pkt. 3 - o wypłacie odszkodowania ustalonego w punkcie 1. w łącznej wysokości [...] zł na rzecz skarżącego;
w pkt. 4 - o zobowiązaniu Gminy Miejskiej K., do zapłaty odszkodowania w łącznej kwocie [...]zł w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna;
w pkt. 5 - o umorzeniu postępowania prowadzonego wobec banku S. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W., nr [...], w związku ze spłatą wierzytelności, a także o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
Orzekając w ww. sposób organ l instancji oparł się na operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 25 września 2023 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Pana Ł. G..
Odwołanie złożył skarżący zarzucając naruszenie:
1) art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej: "ustawa ZRID") w zw. z art. 12 ust. 5 ustawy ZRID w zw. z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuprawnione przyjęcie, że wydając decyzję w przedmiocie odszkodowania za przejętą nieruchomość skarżącego Organ może pominąć przy ustaleniu odszkodowania cały zakres szkody wyrządzonej Skarżącemu, w szczególności poprzez pominięcie szkody wynikającej z dokonania wywłaszczenia nieruchomości, do której Skarżącemu przysługiwało wyłączne prawo do korzystania z niej, ujawnione w księdze wieczystej, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania dla Skarżącego w wysokości, której nie można w żadnym razie uznać za słuszną, zupełną i wyrównującą wszystkie szkody wynikłe z wywłaszczenia (przejęcie z mocy prawa na własności Gminy Miejskiej K.);
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez brak zgromadzenia przez Organ kompletnego materiału dowodowego, brak dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego przez Organ, bezzasadną odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w pismach pełnomocnika Skarżącego oraz fragmentaryczną ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie wysokości odszkodowania należnego Skarżącemu na zaniżonym poziomie;
3) art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 wzw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez brak wskazania w treści uzasadnienia Zaskarżonej Decyzji faktów, które Organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej Zaskarżonej Decyzji w kontekście zasadniczych elementów stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności okoliczności że ingerencja, będąca wynikiem Decyzji ZRID, polegała w sensie faktycznym na "zabraniu" Skarżącemu (i tylko Skarżącemu) przydomowego ogródka z którego Skarżący mógł wyłącznie korzystać, wraz z nasadzeniami, które czynił.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 23 września 2024 r. nr WS-VI.7570.1.32.2024.ŁG, na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na zapisy ustawowe określające możliwość zastosowania przy ustalaniu wysokości odszkodowania należnego byłemu właścicielowi nieruchomości tzw. "zasady korzyści". Jak określił ustawodawca w art. 134 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Natomiast ust. 4 wskazuje, że jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. W omawianej sprawie Ł. G. - autor sporządzonej wyceny nieruchomości z dnia 25 września 2023 r. dla przedmiotu wyceny położonego w dniu określania stanu (23 czerwca 2020 r.), zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Linia tramwajowa od pętli K. G. do G. N. - Z.", zatwierdzonego Uchwałą nr CVIII/1458/10 Rady Miasta K. z dnia 8 września 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z dnia 22 września 2010 r" Nr 489, pozycja 3692), w terenach ulicy lokalnej (klasy L) wraz z trasą tramwaju szybkiego, oznaczonych na rysunku planu symbolem [...] (działki nr [...] i nr [...]) oraz w terenach zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, oznaczonych na rysunku planu symbolem 8MW (marginalna część) i w terenach ulicy lokalnej (klasy L) wraz z trasą tramwaju szybkiego, oznaczonych na rysunku planu symbolem 1 KDL/KT (działka nr [...]), wykorzystując podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej, wartość gruntu nieruchomości określił na kwotę [...]zł/m2, przy uwzględnieniu 13 transakcji nieruchomościami drogowymi z terenu miasta K., co bez wątpienia zgodne jest z definicją rynku lokalnego obejmującego teren gminy lub powiatu, wskazaną między innymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt l OSK 230/12 oraz z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt l OSK 1255/11. W niniejszym przypadku przy określaniu wartości wycenianej nieruchomości nie ma zastosowania § 49 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości, ponieważ przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem przejęcia nieruchomości pod drogę publiczną nie spowodowało zwiększenia jej wartości, gdyż było ono tożsame. Wartość składnika budowlanego w postaci: ogrodzenie z siatki o łącznej długości 39,2 m, ogrodzenie ze sztachet drewnianych o pow. 12,35 m2 rzeczoznawca majątkowy wycenił na łączną kwotę [...]zł, przy pomocy podejścia kosztowego, metody kosztów zastąpienia, techniki wskaźnikowej oraz precyzyjnie opisanego wzoru matematycznego (strona 22 operatu). Z kolei wartość składnika roślinnego w postaci: klon (3 szt.), żywotnik zachodni (13 szt.) oraz nasadzenia wieloletnie (pow. 52 m2) na łączną kwotę [...]zł określił przy zastosowaniu "metody bydgoskiej" - służącej do szacowania wartości roślin ozdobnych, opracowanej przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych w B. oraz również opisanego w sposób precyzyjny wzoru matematycznego (strona 23 operatu). W operacie szacunkowym, biegły po przeprowadzeniu analizy rynku nieruchomości na obszarze rynku lokalnego i regionalnego, stwierdził, iż nie występują w obrocie nieruchomości z podobnymi składnikami do przedmiotowej nieruchomości, a w związku z tym określił wartość odtworzeniową przedmiotowej nieruchomości. Jako cechy wpływające w największym stopniu na cenę nieruchomości biegły przyjął: lokalizację szczegółową (waga 50%), rodzaj terenów obsługiwanych i otoczenie (waga 40%) oraz ograniczenia (waga 10%). Następnie skorygował otrzymaną cenę średnią za pomocą stosownych współczynników odnoszących się do tychże atrybutów. Mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa normujące kwestię wyceny gruntów przyjętych pod drogi publiczne, biegły dokonując wyboru nieruchomości porównawczych uwzględnił zatem dyspozycję § 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości, zgodnie z którym przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen. W podejściu porównawczym stosuje się metodę porównywania parami, metodę korygowania ceny średniej albo metodę analizy statystycznej rynku. Biegły spełnił wszystkie wymogi wyboru podejścia i technik szacowania z art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do zarzutów w zakresie pominięcie szkody wynikającej z dokonania wywłaszczenia ("zabraniu" Skarżącemu przydomowego ogródka z którego Skarżący mógł wyłącznie korzystać, wraz z nasadzeniami, które czynił, organ przywołał poglądy orzecznictwa w tym powołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 444/14, iż odszkodowanie ustala się wg wartości nieruchomości, a nie szkody, jaką poniesie skarżący wskutek wywłaszczenia nieruchomości. Zasada ta jednoznacznie wyłącza odszkodowanie za jakikolwiek inny uszczerbek majątkowy poniesiony przez podmiot wywłaszczany. Odszkodowanie nie obejmuje zatem utraconych przez właściciela zysków. W obowiązującym stanie prawnym okoliczności faktyczne jakie mogą składać się na przyszły uszczerbek majątkowy nie mogą być bowiem rekompensowane poprzez podwyższenie wartości nieruchomości wywłaszczonej. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 21 ust. 2 posługuje się pojęciem "słusznego odszkodowania" jako należnego z tytułu wywłaszczenia a nie pojęciem "pełnego odszkodowania". Konstytucja nie precyzuje przy tym, co należy rozumieć jako "słuszne odszkodowanie". Problematyką tą jednak zajmował się wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. (sygn. akt l SK 11/02, OTK-A 2004/7/66) stwierdził, że określenie "słuszne odszkodowanie" jest terminem o elastycznym charakterze i pozwala przez to przyjmować, że w niektórych sytuacjach, mając na uwadze, że wywłaszczenie następuje dla dobra wspólnego, nieraz pełne odszkodowanie nie będzie odszkodowaniem słusznym, a niepełne odszkodowanie może być za takie uznane. Jak zatem wynika z powyższego: Treść prawa własności i zakres ochrony tego prawa, zamykają się w określonych przez prawo granicach, mających swą podstawę w przepisach Konstytucji RP, w szczególności w zasadzie dobra ogółu, a zatem dobra wszystkich właścicieli (vide: wyrok TK z dnia 28 maja 1991 r. sygn. akt K 1/91, OTK 1991/1/4). (...) Ponadto, z wpisu nr 23 w dziale III księgi wieczystej nr [...] wynika jednoznacznie, iż wyłączne użytkowanie wydzielonego przydomowego ogródka nastąpiło w ramach posiadanego udziału w nieruchomości wspólnej, na podstawie podziału nieruchomości do korzystania (podział quoad usum), nie zaś w ramach odrębnej własności tego terenu. Nie budzi zaś wątpliwości, iż podział taki nie rodzi żadnych praw rzeczowych ani obligacyjnych. Stanowisko takie jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje prawo do fizycznie wydzielonej części rzeczy. Jeśli podzielono rzecz do korzystania (quoad usum), to ma to jedynie wpływ na sposób wykonywania uprawnień przez poszczególnych współwłaścicieli. Nie zmienia natomiast faktu, że nadal zachowują oni prawo do całej rzeczy. Wspólność ta trwa tak długo, jak długo trwa stosunek współwłasności. Udział we współwłasności jest wycinkiem wspólnego prawa własności, a nie odrębnym prawem podmiotowym. W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych jest on określony ułamkiem. W stosunku wewnętrznym wyznacza zakres uprawnień i obowiązków współwłaściciela względem rzeczy wspólnej. Jak trafnie wskazuje się w literaturze, udział jest wyrazem partycypacji współwłaściciela we wspólnym prawie własności (por. E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2023.). Na kwestie te zwrócił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 69/09 zaznaczając, iż wskazana przez skarżących okoliczność, że ponieśli oni nakłady na użytkowaną przez siebie część nieruchomości wspólnej, nie oznacza, iż z tego tytułu należne im było odrębne odszkodowanie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję powtórzono zarzuty z odwołania, przy podkreśleniu, iż skarżący doznał w wyniku wywłaszczenia zmniejszenia wartości swojego prawa własności lokalu, przy czym udziały we współwłasności nieruchomości wspólnej są prawem związanym z odrębną własnością lokali i w kontekście art. 50 KC nie można zignorować ujawnionego w księdze wieczystej lokalu wyłącznego prawa do korzystania z przydomowego ogródka, którego Skarżący został w całości pozbawiony właśnie w wyniku wywłaszczenia. Nie ma przy tym znaczenia techniczne użycie prawnicze sformułowania quoad usum, gdy Strona nabyła własność Lokalu mieszkalnego nr [...] przy założeniu, że z własnością Lokalu wiąże się konkretne uprawnienie wyłączne, ujawnione w KW, a zatem zasadniczo skuteczne erga omnes, co utwierdza konieczność systemowej oceny ingerencji w takie uprawnienie jako rzeczywistego uszczuplenia prawa własności, prawa współwłasności oraz pozbawienie uprawnienia wyłącznego do korzystania z części nieruchomości, co znajduje oparcie także wart. 50 KC.
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w związku z wywłaszczeniem, skarżącemu przysługuje odszkodowanie za prawo do wyłącznego korzystania z tzw. przydomowego ogródka, który stanowi współwłasność w częściach ułamkowych właścicieli lokali znajdujących się w budynku. Jak wynika z akt sprawy, odszkodowanie w wielkości odpowiadającej udziałowi w nieruchomości wspólnej zostało ustalone na rzecz każdego z właścicieli lokali, w tym skarżącego, przy czym na jego rzecz również w wielkości odpowiadającej udziałowi w nieruchomości wspólnej, a nie w wysokości odpowiadającej pełnej wartości tzw. przydomowego ogródka.
W pierwszej kolejności należy zatem wskazać, że organy dokonując rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie obywatela, winny kierować się obowiązującymi przepisami prawa. Natomiast przyjęte przez ustawodawcę i obowiązujące przepisy prawa, nie muszą prowadzić do rozstrzygnięć, które w subiektywnej ocenie obywatela są sprawiedliwe. Można przyjąć, że tak właśnie jest w niniejszym wypadku. O ile art. 21 ust. 1 Konstytucji stanowi o słusznym odszkodowaniu za wywłaszczenie, to terminu tego nie można jednak utożsamiać z prawem do odszkodowania, które rekompensuje wszelkie szkody, czy straty, jakie w związku z wywłaszczeniem obywatel poniósł. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 4f ustawy o z.r.i.d., odszkodowanie za wywłaszczone w trybie tej ustawy nieruchomości, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Z treści przywołanego przepisu wynika zatem, że ustawodawca przyznał prawo do odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość podmiotom, którym do wywłaszczonej nieruchomości przysługiwało któreś z w/w praw rzeczowych. Skarżącemu do wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej tzw. przydomowy ogródek przysługiwało prawo współwłasności, jako udział w nieruchomości wspólnej i z tego tytułu odszkodowanie zostało mu ustalone. Nie można natomiast uznać, że skoro skarżący miał prawo do wyłącznego korzystania z tego ogródka, to powinien mieć ustalone odszkodowanie, w wielkości odpowiadającej pełnej jego wartości. I oceny tej nie zmienia okoliczność, że prawo skarżącego do wyłącznego korzystania z tzw. przydomowego ogródka, z pomięciem innych jego współwłaścicieli, wynika także z zapisów w księdze wieczystej. Zgodnie bowiem z art. 50 k.c., prawem będącym częścią składową nieruchomości związanym z jej własnością jest właśnie udział w nieruchomości wspólnej, który w myśl w/w przepisu jest częścią składową lokalu. Zatem prawo każdego współwłaściciela do lokalu (jego udział) obejmuje także udział w nieruchomości wspólnej. Natomiast uprawnienie do korzystania z rzeczy wspólnej z pominięciem innych współwłaścicieli (nawet ujęte w księdze wieczystej) nie jest ani prawem rzeczowym, ani też prawem stanowiącym część składową nieruchomości w rozumieniu art. 50 k.c. Dodać w tym miejscu też należy, że z umowy sprzedaży znajdującej się w aktach administracyjnych (T. I, k. 46 akt administracyjnych) wynika jednoznacznie, iż wyłączne użytkowanie wydzielonego przydomowego ogródka dla skarżącego, nastąpiło w ramach posiadanego udziału w nieruchomości wspólnej, na podstawie podziału nieruchomości do korzystania (podział quoad usum), nie zaś w ramach odrębnej własności tego terenu. W tym stanie rzeczy skarżącemu nie przysługuje prawo do odszkodowania, mającego zrekompensować mu wartość całej nieruchomości stanowiącej przydomowy ogródek, z którego przed wywłaszczeniem mógł korzystać z pominięciem innych współwłaścicieli.
Co się tyczy samego operatu, który jak wynika ze skargi, nie jest kwestionowany pod względem rachunkowym i formalnym (za wyjątkiem kwestii związanej ze sposobem obliczenia odszkodowania za przydomowy ogródek), to jest on sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami, a jego poprawność formalną organy oceniły prawidłowo, przedstawiając w decyzjach w tym zakresie wystarczające motywy tej oceny. W kontrolowanym postępowaniu nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby uzasadniać wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z tych przyczyn skargę jako nieuzasadnioną Sąd oddalił, orzekając jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI