II SA/KR 1586/24

II SA/Kr 1586/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1566
art 243
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Z. P. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 września 2024 r. znak SKO.PW/4171/39/2024 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 marca 2024 r. znak: RL.6331.1.2022/2023 Wójt Gminy Budzów, po rozpoznaniu wniosku Z. P. i J. P., odmówił nakazania przywrócenia poprzedniego stanu oraz odmówił nałożenia obowiązku wynikającego z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne nakazującego przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działkach ewid. nr [...] położonych w K. , którymi włada, na zasadach samoistnego posiadania, Gmina T..
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskiem z dnia 2 sierpnia 2021 r. (podtrzymanym w dniu 21 września 2021 r.) Z. P. i J. P. zwrócili się do Wójta Gminy T. o:
1. Zlikwidowanie rowu na działce nr [...] w K. , który zmienił stosunki wodne w sąsiedztwie, co spowodowało działanie na działki skarżących, m.in. o nr [...], [...], [...];
2. Przywrócenie do stanu pierwotnego ułożenia skoków betonowych na działce
nr [...] w K. (położonych przeciwnie do dotychczasowych drewnianych);
3. Przedłożenie dokumentacji na podstawie której zostały wykonane roboty na działkach o nr [...] zmieniające stosunki wodne i zmieniające kierunek spływu wody;
4. Naprawie szkód związanych z nielegalną zmianą stosunków wodnych na działkach [...], [...], które spowodowały szkody szacowane na [...] złotych, które mogą ulec zwiększeniu po całkowitym usunięciu szkód i ich podliczeniu.
Wójt wskazał, że postanowieniem z dnia 19 listopada 2021 r. SKO w Krakowie wyznaczyło Wójta Gminy Budzów jako organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej przywrócenia stosunków wodnych wskutek zmian na działkach [...]
Następnie decyzją z dnia 16 lutego 2023 r. znak: RL.6331.1.2022. Wójt Gminy Budzów odmówił nakazania przywrócenia poprzedniego stanu oraz odmówił nałożenia obowiązku wynikającego z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, nakazującego przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działkach ewid. nr [...] położonych w K. , których władającym, na zasadach samoistnego posiadania, jest Gmina T..
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Wójt Gminy Budzów wskazał, że wykonując zalecenia SKO zawarte w decyzji z dnia 8 sierpnia 2023 r. podjął dodatkowe czynności wyjaśniające. Pismem z dnia 9 października 2023 r. zwrócił się do biegłego, specjalisty hydrologa i hydrogeologa dr hab. inż. B. R., profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
o odniesienie się do wszystkich uwag zawartych w decyzji SKO z dnia 8 sierpnia 2023 r.
Postanowieniem z dnia 13 listopada 2023 r. Wójt Gminy w Budzowie odmówił uwzględnienie żądania skarżących, dotyczących powołania nowego biegłego z zakresu hydrologii, tj. innego niż już powołany w toku niniejszego postępowania biegły B. R..
W dniu 21 listopada 2023 r. organ pozyskał opinię biegłego hydrologa, w której zdaniem organu w sposób nie budzący wątpliwości biegły wyjaśnił brak sprzeczności pomiędzy opinią, a uzupełnieniem opinii. Biegły wskazał, że modyfikacje drogi gruntowej w przelocie działek [...] polegały na jej utwardzeniu i spłyceniu wąwozu, w którym biegnie ta droga. Wykonano także prowizoryczny "wodospust" (ukośnie położony próg mający za zadanie odprowadzać wody z drogi gruntowej) oraz niewielkie betonowe korytko. Dzięki temu wymuszono spływ części wód opadowych na dolną część działki [...], co było procesem naturalnym, zachodzącym tutaj od dawna, prawdopodobnie od kilkuset lat. Dlatego te modyfikacje, pod względem ich realnego, strukturalnego znaczenia, miały charakter działań naprawczych, przywracających wcześniejszy (pierwotny) stan wody. Zdaniem biegłego to raczej blokada spływu wody z górnej na dolną część działki [...] - o ile występowała i gdy występowała - oraz zasypanie wąwozu na dolnej części działki [...] miała charakter zmiany stanu wody.
W opinii wskazano, że spływ znacznych ilości wód z górnej części działki [...] na dolną jej część i dalej w kierunku posesji skarżących trzeba traktować jako proces naturalny, co zostało przedstawione w analizie z dnia 14 września 2022 r. oraz w opinii uzupełniającej z dnia 12 stycznia 2023 r. Analiza pozwoliła na jednoznaczne stwierdzenie, że w momencie wykonywania lotniczego skaningu laserowego LiDAR, czyli w 2012 r. istniało już silnie wcięte koryto na działce [...], u styku z działką [...], czyli koryto, które stało się przyczyną złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie. Biegły stwierdził, że konfiguracja terenu przestawiona na danych z 2012 r. pokrywa się z obecnym stanem faktycznym stwierdzonym podczas wizji terenowej. Co więcej, dokładna analiza wysokości przeprowadzona w oprogramowaniu geoinformatycznym wykazała, że w 2012 r. w punkcie styku koryta i drogi koryto było wyraźnie mocniej wcięte niż sama droga. Oznacza to, że koryto w 2012 r. przechwytywało zdecydowaną większość lub nawet całość wód spływających drogą, najprawdopodobniej nawet więcej niż obecnie. Aby dodatkowo zweryfikować powyższe stwierdzenie, biegły przeanalizował dostępne ortofotomapy z lat 2003 i 2009. Ustalił, że na ortofotomapie z 2003 roku forma dolinna rozpoczynająca na działce [...] u styku z działką [...] jest bardzo dobrze widoczna. Przebieg tej formy w całości pokrywa się z modelem cieniowanej rzeźby terenu oraz współczesną morfologią terenu południowej części działki [...] Ta obserwacja przesuwa datę powstania tej formy przynajmniej o 9 lat wcześniej, do co najmniej 2003 roku. Biegły zauważył, że na ortofotomapie z 2003 r. wyraźnie widać, że forma dolinna (w postaci rowu na działce [...]) zaczyna się na drodze gruntowej na działkach [...] Cienki, ale wyraźny cień przecina całą szerokość drogi. Oznacza to, że erozja wgłębna w niżej leżącej część formy była tak silna i intensywna, że drogą erozji wstecznej doszło także do rozcinania drogi gruntowej, najprawdopodobniej na całej lub niemal na całej szerokości. Niewątpliwie zatem już w 2003 r. rów przechwytywał większość lub nawet całość wód opadowych i roztopowych spływających drogą gruntową od północy; poprzez rów i dolinę wody te spływały w kierunku działek skarżących. Analizowane przez biegłego ortofotomapa z 2003 r. oraz Numeryczny Model Terenu powstały na podstawie lotniczego skanowania powierzchni terenu metodą LiDAR w 2012 r. jednoznacznie dokumentują fakt, że już w momencie powstania tych materiałów (a więc w 2003 roku oraz w 2012 roku) koryto rozpoczynające się na działce [...] (u styku z działką [...]) przejmowało wody opadowe spływające drogą gruntową na działkach [...] i prowadziło je w kierunku działek skarżących. Biegły podkreślając argument "zdroworozsądkowy", dotyczący rozmiaru wąwozu na odcinku pomiędzy działką [...], a posesją skarżących wskazał, że skoncentrowany spływ wód tym wąwozem, spływa z bardzo dużego obszaru i trwał przez całe stulecia oraz musi być traktowany jako naturalny (a raczej quasinaturalny, czyli przypuszczalnie związany z działalnością człowieka, ale w okresie dawnym, od średniowiecza).
W ww. opinii wskazano nadto, że fotografie z terenu (wykonane w dniu wizji lokalnej (8 lipca 2022 r.) dokumentują stan terenu w miejscu połączenia działek [...] Droga gruntowa na przelocie [...] (górna część) - [...] jest przegrodzona ukośnie położonymi progami betonowymi, zagłębionymi w powierzchnię drogi. Progi te pełnią tu rolę "wodospustu": mające zapobiegać spływowi wód po drodze na działce [...] poprzez "spychanie" strumienia wody na dolną część działki [...] Nie są one jednak zbytnio wysunięte ponad powierzchnię drogi, prawdopodobnie zaledwie kilka centymetrów. Odprowadzaniu na dolną część działki [...] ulega więc niewątpliwie nie całość strumienia wód opadowych spływających z górnej części działki [...] Strumień ten jest znacząco duży i ma dużą prędkość, więc znaczna część wód niesiona pędem (pęd - w sensie fizycznej wielkości) przepływa na wprost na działkę [...]. Wody przekierowane na dolną część działki [...] przepływają po prowizorycznym betonowym korycie. W niewielkiej odległości (maksymalnie kilka metrów) od granicy działek [...] korytko to kończy się (na działce [...]) i kontynuuje jako rów ziemny (na działce [...]). Jest on silnie zagłębiony w powierzchnię terenu, co dowodzi aktywnego oddziaływania procesu erozji. Z jednej strony świadczy to o dużym przepływie na tym odcinku (który przyczynił się do tak znacznych strat na posesji skarżących), a z drugiej, że woda łatwo usuwała słabo zagęszczony materiał ziemny i gruzowy, którym zasypano dawne koryto (holweg, czyli wąwóz w śladzie starej drogi) na dolnej części działki [...] Potężny holweg jest w tym miejscu widoczny w obrazie ze skaningu laserowego z 2012 r. (Ryć. 3 w opinii) Przypuszczalnie duża część osadu naniesionego przez wodę na posesję skarżących pochodziła właśnie z tego "odkopywanego" przez wodę starego wąwozu.
Zdaniem organu I instancji nie może budzić wątpliwości, że powołany w sprawie biegły posiada bardzo szerokie uprawnienia zawodowe i wiadomości specjalne z zakresu hydrologii. Opinia uzupełniająca sporządzona przez biegłego jest logiczna, szczegółowa i spójna. Zawarte w niej informacje stanowią również wyczerpującą odpowiedź na zawarte w decyzji SKO z dnia 8 sierpnia 2023 r. wątpliwości, co czyni ten dowód jako fundamentalny dla sprawy. Jednocześnie organ nie podzielił uwag skarżących z dnia 11 grudnia 2023 r. sprowadzających się do zarzutów, że ww. opinia nie zawiera wszystkich wymaganych uwag, stanowi polemikę ze stanowiskiem SKO wyrażonym w decyzji z dnia 8 sierpnia 2023 r., oraz że została wydana rażącymi błędami.
Organ wskazał, że jego ocenie podlegały nie tylko opinie biegłego, ale cała dokumentacja sprawy, w tym zeznania świadków. Na świadków, na wniosek organu, zostali powołani M. B. jako osoba wykonująca usługi koparką, A. P. jako osoba występująca w imieniu mieszkańców o naprawę drogi, a także Wójt Gminy T. jako zlecający naprawę drogi. Na wniosek skarżących na świadków zostali powołani: ich zięć W. P. oraz brat skarżącej R. K..
Odnosząc się do zeznań ww. świadków organ podał, że są one wewnętrznie niespójne, a nadto rozbieżności występują również pomiędzy zeznaniami poszczególnych osób. Jak podał, z zeznań A. P. wynika, że progi na dz. [...] były od zawsze. Nie pogłębiano mechanicznie rowu na dz. [...]. Pogłębienie nastąpiło związku z ulewami, które nastąpiły raz w jednym, a raz w drugim roku, przyczyniając się również do zniekształcenia powierzchni polnej drogi, wytworzenia muld. Na wniosek ww. świadka oraz mieszkańców osiedla S. , na zlecenie Gminy T. zostały wyrównane koparką przez pana B. . M. B. potwierdził zeznania A. P.. Dodał, że za wykonaną pracę (usługi koparką) w ilości 10 godzin została wystawiona faktura na kwotę [...]zł brutto, co potwierdził Wójt Gminy T. M. K. składając zeznania w Urzędzie Gminy w B. w dniu 7 grudnia 2023 r. W. P. wskazał, że skoki pojawiły się w 2020 r. po pracach koparką. Prace polegały na zmianie ich ułożenia kierując wodę na zachód, drewniane kierowały na wschód. Wówczas zostały zmienione progi i uniesiono dno ok. 40 cm do góry, tak aby woda wpływała w 100% do rowu (ok. 1 m w górę). Natomiast rów został wykopany rok wcześniej (2019 r.), a następnie wlot do rowu został poprawiony - podciągnięty do góry, wybetonowany. Woda przed spornymi pracami spływała za drogą [...] i rozlewała się na zakręcie drogi na os. P. oraz os. S. , teraz cały ciek płynie na os. K. . Źle utwardzony materiał na drodze i skumulowanie wody przyczyniły się do zalania działki skarżących. Ww. potwierdził, że przed robotami koparką był wał przed rowem, coś w rodzaju muldy, którą utworzyła woda w trakcie ulewnych deszczy i zniknęła po spornych pracach.
W odpowiedzi na wezwanie organu, w dniu 19 grudnia 2023 r. Wójt Gminy T. wyjaśnił, że w 2019 r. nie były świadczone usługi koparką na drodze położonej na dz. [...] i [...] zlecone przez Gminę T. . Nie sporządzono protokołu odbioru prac wykonanych przez Zakład Usługowy "B. " w 2020 r., a stwierdzenia wykonania prac w terenie dokonał Kierownik Referatu Gospodarki Komunalnej - W. S..
W dniu 19 stycznia 2024 r. został przesłuchany R. K., który podał, że progi były układane przez "naszych dziadków, służyły do zatrzymywania pędu wody, aby woda nie wymulała drogi, nie tworzyła koryt. Te progi były układane w innym kierunku niż obecnie betonowe." Wskazał, że zmiany skoków nastąpiły prawdopodobnie ok. 2000, a Pan P. nadzorował wykonanie prac jak również założył progi na drodze. Do wyrównania, podniesienia drogi wykorzystano kamienie z kęp, a woda została ukierunkowana w jednym kierunku w stronę dz. [...]. Natomiast procedura pogłębiania rowu na dz[...] ( ok. 10 m) ciągnie się systematycznie co roku przez Pana P. . Dalszy bieg rowu jest naturalny, pozostawiony na pastwę wody. Zdaniem świadka podniesienie drogi spowodowała skarpa, która zmieniła kierunek wody.
W dniu 6 lutego 2024 r. biegły podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w opinii z dnia 14 września 2022 r. oraz w późniejszych opiniach uzupełniających Powtórzył, że na działce [...] w K. w rejonie jej styku z działką [...] nie doszło w ostatnich latach do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwej dla obszaru działek [...], [...] i [...] w K. w rozumieniu art. 234 ustawy Prawo wodne.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli skarżący.
Decyzją z dnia 16 września 2024 r. znak: SKO.PW/4171/39/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 243 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że celem przepisu art. 234 Prawo wodne jest zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, zakaz ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli może to szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie. Przesłankami warunkującymi zastosowanie tego przepisu są zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie.
Zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych przepis art. 234 ww. ustawy nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy, postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie 234 ustawy Prawo wodne ma wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, o których mowa w tym przepisie. Postępowanie prowadzone na podstawie komentowanego przepisu, ma zmierzać do ustalenia (wykazania zasadności), czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela nieruchomości obowiązków określonych w ww. art. 234. Brak stosownych ustaleń powoduje, że decyzja powinna odmawiać nałożenia obowiązków na właściciela nieruchomości. Nadto nie każda zmiana stosunków wodnych będzie powodowała zastosowanie ww. art. 234, a jedynie taka zmiana, która negatywnie, szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. W postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi zatem ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. W orzecznictwie nie są jednak jednolite poglądy w kwestii czy naruszenia muszą mieć charakter dokonany, czy też istnieje możliwość potencjalnego naruszania stosunków wodnych przez dokonane zmiany na gruncie.
Zdaniem organu odwoławczego nie można zakwestionować zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie, wobec wniosku z dnia 2 sierpnia 2021 r., który dotyczył zakłócania stosunków wodnych z działek nr [...] położonych w K. ze szkodą dla działek nr [...], [...], [...] położonych w K. i zawartych w nim żądaniach. Mając na uwadze treść art. 234 Prawa wodnego organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe mające na celu po pierwsze ustalenie czy doszło do naruszenia stosunków wodnych w dalszej kolejności ustalenie czy to naruszenie stosunków wodnych powoduje szkodę na gruncie sąsiednim, w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych. Ustalając okoliczność naruszenia stosunków wodnych organ I instancji posłużył się dowodami wskazanymi w k.p.a. - przeprowadził oględziny, skorzystał z opinii biegłego i dokonał stosownej oceny dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a. W wyniku powyższego organ podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy stwierdzenia naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Na podstawie dokonanych ustaleń organ stwierdził bowiem, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych pomiędzy działkami na analizowanym obszarze z wykazaniem szkody dla gruntów skarżących. Nie ma bowiem związku przyczynowo - skutkowego między pracami dokonywanymi przy układaniu skoków betonowych przy modernizacji drogi gruntowej w przelocie działek [...], utwardzania powierzchni drogi które miały charter działań naprawczych przywracających pierwotny stan wody, a powstaniem spływu wody na działki skarżących w wyniku gwałtownego spływu wód z drogi gminnej.
Zdaniem Kolegium, rozpatrując przedmiotową sprawę organ I instancji podjął wszystkie możliwe do wykonania czynności dowodowe, niezbędne dla prawidłowego
i dokładnego wyjaśnienia sprawy. Został spełniony wymóg rzetelnego i kompletnego ustalenia przesłanek art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, w szczególności brak szkodliwości zmian stanu wody na gruncie, spowodowanych przez właściciela tego gruntu, dla gruntów sąsiednich i wykazania szkody bądź realności wystąpienia tej szkody. Wydanie zaskarżonej decyzji nie nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Treść rozstrzygnięcia oparta została na braku wystąpienia dwóch koniecznych przesłanek wydania określonych nakazów, tj. braku zmiany stanu wody na gruncie, która szkodliwie wpłynęła na grunty skarżących.
Na powyższą decyzję Z. P. i J. P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 6, 7, 8, 75, 77, 80 oraz art. 107 § 1 k.p.a. polegające na oparciu decyzji i jej uzasadnienia na dowolnej argumentacji, w oderwaniu od przepisów prawa
i obowiązków organu w tym zakresie, w szczególności na odstąpieniu od zasady,
iż organy administracji działają na podstawie przepisów prawa oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
- art. 15 k.p.a. poprzez jego wybiórcze zastosowanie, co skutkowało nierozpatrzeniem wszystkich zarzutów przedstawionych w odwołaniu od zaskarżonej decyzji oraz nieprzeprowadzeniu postępowania drugoinstancyjnego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności;
- art. 107 § 3 k.p.a. przez jedynie pozorne ustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego,
a ponadto wydanie rozstrzygnięcia bez wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy,
- art. 84 k.p.a. poprzez odmowę powołania w sprawie nowego biegłego, pomimo
iż istniały ku temu merytoryczne przesłanki, bowiem wydana w spawie opinia biegłego zawierała szereg sprzeczności i wątpliwości,
- art. 234 ustawy Prawo wodne poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie tj. na działkach nr [...]
w K. , która wpłynęłaby w sposób szkodliwy na działki skarżących nr [...], [...], [...], [...] w K. .
Zdaniem skarżących nawet jeśli, jak przyjmuje biegły, we wcześniejszym okresie istniał spływ wody działką nr [...] poniżej działki nr [...], to jednak w wyniku ingerencji na styku tych działek, które w sposób jednoznaczny biegły potwierdza, spływ ten został zmieniony w ten sposób, że woda kierowana zaczęła być wyłącznie (lub w znacząco przeważającej części niż wcześniej) na działkę nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2024 r. poz. 1087, dalej: p.w.). Zgodnie z art. 234 ust. 1 właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust. 3). Zgodnie z art. 234 ust. 4, nakaz o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (ust. 5).
Przesłanką do wydania decyzji nakazowej na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. jest ustalenie, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Obowiązki na tej podstawie mogą zostać nałożone wyłącznie na aktualnego właściciela nieruchomości, niezależnie, czy to wskutek jego działań doszło do zmian stanu wody na gruncie. Tym samym aktualny właściciel nieruchomości może ponosić konsekwencje działań poprzednich właścicieli. Dla wydania tej decyzji, podobnie, jak na podstawie art. 29 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy – Prawo wodne z 2001 r., konieczne jest wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje związek przyczynowo-skutkowy (tak np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 marca 2019 r., II SA/Rz 192/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów nie ma natomiast znaczenia rozmiar powstałej szkody. Ustawodawca nie uzależnia bowiem skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia, w związku z czym nie ma potrzeby jej szacowania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 czerwca 2011 r., II SA/Bd 438/11, LEX nr 950530).
Charakterystykę zmian stanu wody na gruncie uzasadniających podjęcie działań na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2017 r., sygn. II OSK 159/16, i wypowiedź ta zachowuje aktualność i na tle obowiązującego art. 234 ust. 3 p.w. Zalicza się tu "takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie, o którym mowa w art. 29 p.w. Również roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów może powodować zmiany stanu wody na gruncie jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych."
Dodać wypada wreszcie, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 p.w., wymaga szczegółowego ustalenia stanu faktycznego, przede wszystkim, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. II OSK 613/07, orzecznia.nsa.gov.pl).
W kontekście obowiązków w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, należy wskazać, że stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 572, dalej: k.p.a.) w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Jako dowolne przy tym należy traktować takie ustalenia faktyczne, które znajdują wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy też nie w pełni rozpatrzonym.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą skomplikowanej problematyki, wymagającej najczęściej wiadomości specjalnych, przeważnie z geologii, hydrologii, melioracji. Z tego względu kluczowym dowodem jest zwykle opinia biegłego. Biegły nie może jednak zastąpić organu administracji w ustaleniu stanu faktycznego, jako że to na organie administracji publicznej ciążą obowiązki wynikające m.in. z przepisów art. 7, 77, 80 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że na działkach nr [...]
w K. przebiega droga. Działki skarżących nr [...], [...], [...] w K. położone są poniżej. Bezsporne jest również, że w lipcu 2021 r. wskutek ulewnych deszczy doszło do poważnego zalania działek skarżących wodą, błotem i kamieniami, wskutek czego doszło do bardzo poważnych zniszczeń na nieruchomości skarżących.
Opinię z zakresu hydrologii i hydrogeologii sporządził 14 września 2022 r. B. R.. Przywołał w niej ustalenia terenowej wizji lokalnej z udziałem stron postępowania i przedstawicieli Urzędu Gminy B., która miała miejsce 8 lipca 2022 r. Biegły ustalił, że działki skarżących nr [...], [...], [...] [...], [...] w K. położone są na zboczu o ekspozycji południowej, nieznacznie powyżej granicy terasy zalewowej K. . Działki charakteryzują się znacznym nachyleniem w kierunku południowym. Zdaniem biegłego, "stanowią one obecnie teren w znacznym stopniu uszczelniony – dużą część powierzchni zajmują budynki oraz wybrukowane place i podjazdy. Biegły wskazał, że graniczące z działką [...] od północnej strony sąsiednie działki przedzielone są wyraźnie wciętą doliną (wąwozem) o głębokości kilku metrów, która ciągnie się z wyższych partii stoku, kończąc się na granicy działki wnioskodawców (obecnie: skarżących). Cechuje się ona stromymi zboczami o licznych śladach erozji, miejscowo forma ta utrwalona jest systemami korzeniowymi otaczających drzew.
Biegły ustalił, że na odcinku około 10 metrów przed granicą działki [...] dno doliny zostało utwardzone betonem, dalej w górę biegu doliny widoczna jest zapora przeciwrumowiskowa w postaci betonowych słupów przegradzających dno doliny. W wyższej części dolina posiada dno o cechach w pełni naturalnych i – idąc w górę – jest ona coraz płytsza. Dolina ta stanowi oś odwodnienia stoku, odprowadzając z niego wody, zwłaszcza po opadach. "Zgodnie z ogólnym spadkiem terenu działki Wnioskodawców znajdują się w kontynuacji tej formy, w dół stoku, a więc w naturalnej osi spływu wody tą doliną. Ważnym aspektem lokalnych stosunków wodnych jest funkcjonowanie odwodnienia odprowadzającego wody z doliny w formie kanału przeprowadzonego pod nawierzchnią działek Wnioskodawców. Według relacji uczestników wizji terenowej, zwłaszcza przedstawicieli Strony Wnioskującej, podczas ulewnych opadów dnia 18.07.2021 roku spływ wody przybrał niespotykane wcześniej rozmiary, co w połączeniu z częściowym zatkaniem kanału odpływowego przez materiał naniesiony przez wodę (wielkogabarytowe śmieci) doprowadziło do zalania działek Wnioskodawców – woda nie była odprowadzana podziemnym kanałem pod tymi działami, ale zalewała powierzchnię utwardzonego placu powyżej. Doszło do licznych szkód z zalaniem budynków włącznie, do zniszczenia nawierzchni działek oraz akumulacji znacznych ilości materiału naniesionego przez płynącą wodę (w postaci błota i kamieni)."
Biegły wskazał również, że w wyniku wizji ustalono, iż "dolina kończąca się na granicy działki [...] ma swój początek w wyższej partii stoku, na działce [...] u styku z działką [...] – przy krawędzi gruntowej drogi biegnącej po działkach [...] Dolina ta w początkowym odcinku posiada formę suchego koryta, ma głębokość około metra i szerokość około 50 cm. (...). Połączona jest z sąsiadującą drogą gruntową na działkach [...] krótkim betonowym korytkiem umożliwiającym swobodny spływ wody z drogi do doliny. Droga gruntowa położona na działkach [...] posiada nieutwardzoną nawierzchnię o kamienistym charakterze z miejscowymi wychodniami skalnymi. (...) Spływ wód opadowych po powierzchni drogi zachodzi po opadach i jest modyfikowany przez betonowe progi naprowadzające ułożone skośnie. Kierują one wodę w stronę południowo-zachodnią, co dodatkowo zwiększa tendencję do spływania wody do korytka betonowego, a poprzez nie – do doliny prowadzącej w kierunku działek Wnioskodawców. (...) Jeden z progów wręcz kierunkuje spływ wprost do betonowego korytka. Bezpośrednio powyżej tego ukierunkowania nawierzchnia drogi po jej zachodniej stronie (bliżej korytka) jest wyraźnie pogłębiona (...)".
Przedstawiając problem biegły stwierdził: " W warunkach naturalnych woda po opadach lub roztopach częściowo wsiąka, a częściowo, zwłaszcza przy większej intensywności opadu, spływa po powierzchni terenu. Na omawianym obszarze, ze względu na duże nachylenia terenu stosunkowo często dochodzi do spływu powierzchniowego wód opadowych i roztopowych. Znaczne wysokości względne pomiędzy dnem doliny K. a najwyższymi partiami wzniesień B. M., przekraczające 250 metrów, powodują powstanie zlewni o wydłużonym kształcie i stosunkowo niewielkiej szerokości oraz okresowo prowadzących wodę osi drenażu w postaci dróg gruntowych lub naturalnych form dolinnych. W dolnych partiach zboczy kumulują one większość spływu powierzchniowego, prowadząc wodę skoncentrowanymi strumieniami o znacznej sile erozyjnej."
Biegły stwierdził, że analiza Numerycznego Modelu Terenu (NMT), a zwłaszcza dokładna analiza przekroju hipsometrycznego, pozwoliła na jednoznaczne stwierdzenie, że w momencie wykonywania lotniczego skaningu lasowego LiDAR, czyli w 2012 roku, istniało już silnie wcięte koryto na działce [...], u styku z działką [...] Zdaniem biegłego, jest to właśnie to koryto, które stało się przyczyną złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie. Biegły stwierdził, że "konfiguracja terenu przedstawiona na danych z 2012, a więc sprzed 10 lat, na poziomie dokładności tych danych pokrywa się z obecnym stanem faktycznym stwierdzonym podczas wizji terenowej. Jedyna różnica jest taka, że widoczne na NMT koryto jest bardziej zagłębione poniżej powierzchni terenu, niż obecnie, gdy jego dno pokryto betonem. Co więcej, dokładna analiza wysokości przeprowadzona w oprogramowaniu geoinformatycznym wykazała, że w 2012 roku w punkcie styku koryta i drogi koryto było wyraźnie mocniej wcięte niż sama droga. Oznacza to, że koryto w 2012 roku przychwytywało zdecydowaną większość lub nawet całość wód spływających drogą, najprawdopodobniej nawet więcej niż obecnie." Biegły przedstawił, w jaki sposób zweryfikował swoje ustalenia na podstawie analizy ortofotomapy z lat 2003 i 2009.
Biegły sformułował następujące wnioski: "Analizowane ortofotomapa z 2003 r. oraz Numeryczny Model Terenu powstały na podstawie lotniczego skanowania powierzchni terenu metodą LiDAR w 2012 r. jednoznacznie dokumentują fakt, że już w momencie powstania tych materiałów (a więc w 2003 roku oraz w 2012 roku) koryto rozpoczynające się na działce [...] (u styku z działką [...] przejmowało wody opadowe spływające drogą gruntową na działkach [...] i prowadziło je w kierunku działek Wnioskodawców. W tym zakresie nie ma zmiany – obecnie zachodzący proces jest kontynuacją procesu zachodzącego w poprzednich dziesięcioleciach. Biegły nie może zatem stwierdzić, aby na działce [...] w K. w rejonie jej styku z działką [...] w K. doszło w ostatnich latach do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwej dla obszaru działek [...], [...], [...] i [...] w K. w rozumieniu art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (...). Bardzo wiarygodne materiały archiwalne dokumentują fakt, że do zmiany takiej nie doszło." Jednocześnie biegły, dostrzegając powagę problemu dla skarżących, zagrożenie dla ich mienia, a nawet osobistego bezpieczeństwa, stwierdził, że sprawa wymaga rozwiązania, proponując budowę zapory przeciwrumowiskowej ("przeciwśmieciowej") w postaci rzędu stojących pionowo w korycie słupów – tuż powyżej północnej granicy działki [...] Wskazał również na zasadność poszerzenia podziemnego kanału biegnącego pod działkami skarżących. Zasugerował też właściwemu Urzędowi Gminy rozwiązanie w postaci kierowania dużego spływu wód z działki [...] na pola, rozsączanego szerokim frontem. Stwierdził też, że wnioskodawcy nie powinni być pozostawieni sami z problemem zagrożenia powodziami błyskawicznymi na swojej nieruchomości.
Odnosząc się do uwag skarżących, w piśmie z 12 stycznia 2023 r. biegły uzupełnił swoją wypowiedź. Stwierdził m.in., że "wiele wskazuje na to, że w rejonie połączenia działek [...] w ostatnich latach najprawdopodobniej modyfikowano kształt terenu. Zgadzam się z panią Z. P., że holweg drogi [...] wygląda na sztucznie silnie spłycony (...). Podobnie sprawa utwardzania nawierzchni tej drogi progami: coś tu zmieniano, być może wielokrotnie. Podobnie, przypuszczalnie zasypany został kiedyś holweg drogi [...] na dolnym odcinku, poniżej połączenia z [...] być może został splantowany z sąsiednim polem/polami (jeśliby tak było, do przypuszczalnie następnie doszło do przekonania na tym odcinku rowu lub woda sama wyerodowała tam bruzdę erozyjną; jednak w świetle znanych już faktów należy to działanie traktować jako przywrócenie dawnego układu, a nie jako nową jakość/zmianę)." Biegły podkreślił przy tym, że nie było celem opinii ustalenie, kto co zrobił i kiedy, tylko odpowiedź na pytanie, czy w ostatnich pięciu latach doszło tam do zasadniczej zmiany stanu wody na gruncie. W ocenie biegłego, dane teledetekcyjne z początku lat 2000 są twardym dowodem, że do zmiany takiej nie doszło.
W tym samym piśmie biegły R. przedstawił, jako weryfikację przyjętego stanowiska, wygląd wąwozu w bezpośrednim sąsiedztwie działki [...], od strony północnej, o wysokich ścianach bocznych (ponad 2 metry). Biegły wyjaśnił, że ten wielki wąwóz powstał dlatego, że kierowana była do niego przez stulecia ogromna ilość wód spływających z leżących wyżej pól – wód spływających głownie drogami gruntowymi zmienionymi z czasem w holwegi. Zdaniem biegłego, niewątpliwie już nie raz na przestrzeni stuleci doszło w tym wąwozie do katastrofalnie silnych spływów wody, jak w 2021 r. Biegły wyraził przy tym tezę, że ten wąwóz także jest holwegiem.
W kolejnym uzupełnieniu opinii zawartym w piśmie z 20 listopada 2023 r. biegły B. R. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i zaprzeczył, jakoby istniała sprzeczność między zawartymi w opinii stwierdzeniami, że spływ wód opadowych z górnej części działki [...] na dolną cześć działki [...] i tą drogą w kierunku posesji Wnioskodawców występował od dawna i nie jest skutkiem zmiany stanu wody na gruncie oraz, że rejon połączenia działek [...] został zmodyfikowany. Biegły wyjaśnił, że modyfikacje drogi gruntowej w przelocie działek [...] polegały na jej utwardzeniu i spłyceniu wąwozu, w którym biegnie ta droga; wykonano także prowizoryczny "wodospust" (ukośnie położony prób mający za zadanie odprowadzać wody z drogi gruntowej) oraz niewielkie betonowe korytko. Dzięki temu wymuszono spływ części wód opadowych na dolną część działki [...], co było procesem naturalnym, zachodzącym tutaj od dawna, prawdopodobnie kilkaset lat. W ocenie biegłego "te modyfikacje, pod względem ich realnego, strukturalnego znaczenia, miały charakter działań naprawczych, przywracających wcześniejszy (pierwotny) stan wody. Moim zdaniem to raczej blokada spływu wody z górnej na dolną część działki [...] – o ile występowała i gdy występowała – oraz zasypanie wąwozu na dolnej części działki [...] miała charakter zmiany stanu wody". Biegły dołączył również fotografie obrazujące stan terenu połączenia działek [...] w dniu wizji lokalnej (8 lipca 2022 r.). Na zdjęciach droga gruntowa na przelocie [...] (górna część) – [...] jest przegrodzona ukośnie położonymi progami betonowymi, zagłębionymi w powierzchnię drogi. Progi te pełnią rolę "wodospustu" strumienia wody na dolną część działki [...] Biegły zauważył, że nie są one zbytnio wysunięte ponad powierzchnię drogi; jest ona nieregularna; ciężko określić, jak wysoko progi te wystają, ale prawdopodobnie zaledwie kilka centymetrów. Biegły opisał, w jaki sposób woda spływa po działce [...] w opisanej sytuacji, konkludując, że spływ ten nie stanowi zmiany pierwotnego stanu wód (pierwotnych warunków hydrologicznych).
Ponownie w piśmie z 6 lutego 2024 r. biegły B. R. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, odnosząc się do zeznań świadków.
W ocenie Sądu sporządzona w sprawie opinia biegłego z zakresu hydrologii wraz ze wszystkimi uzupełnieniami stanowi rzetelną, logiczną i kompletną odpowiedź na pytanie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany stosunków wodnych szkodliwie oddziałującej na działki skarżących w K. . Odpowiedź na to pytanie bez wątpienia wymagała wiadomości specjalnych, którymi wykazał się biegły. Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego, ani przed sądem administracyjnym nie podważono ustaleń dokonanych przez biegłego. Nie podważa walorów dowodowych opinii biegłego B. R. w szczególności przedłożona przez skarżących "Opinia w sprawie przywrócenia poprzedniego stanu wody na działkach nr ew. [...] [...] położonych w K. gm. T." datowana na 22.11.2024 r., sporządzona przez M. J., uprawnionego do sporządzania dokumentacji hydrologicznej. Opinia ta stanowi w istocie polemikę z opinią biegłego R. Wskazno m.in., że "Wykonany w 2020 próg betonowy i rów betonowy kieruje wodę na dolną część działki nr [...] i tym samym ogranicza spływ wody w kierunku południowym na drogę nr ew. [...] i zwiększa natężenie spływu wody na dolną część działki nr [...]. Na dz. nr ew. [...] spływa tym samym znacznie mniejsza część wody niż spływała przed wykonaniem progu" (....) W tym konkretnym przypadku przez położenie progu i rowu betonowego nastąpiło zwiększenie natężenia spływu wód opadowych i roztopowych na dolną część działki nr ew. [...] do istniejącego nielegalnie wykonanego rowu ziemnego. W postępowaniu administracyjnym organ całkowicie pominął rów ziemny wykonany w dolnej części działki nr ew. [...]. Rów ten został wykonany w 2019 roku prawdopodobnie przez właścicieli sąsiednich działek. (...) Przed wykonaniem rowu teren dolnej części działki nr ew. [...] był położony wyżej wody z dz. nr ew. [...] spływała na dz. nr ew. [...], po wykonaniu rowu z dz. nr ew. [...] spływa do wykonanego rowu co po połączeniu ze spływem z górnej części dz. nr ew[...] znacznie zwiększa przepływ wody w rowie. (...) wykonany rów powoduje skoncentrowanie spływającej wody z terenu".
Zauważyć należy w tym kontekście, że autor opinii w kwestii rowu wskazuje, iż stanowi on urządzenie wodne w rozumieniu Prawa wodnego i wskazuje na zastosowanie w tym przypadku art. 189-191 tej ustawy. Wnioski autor opinii sformułował następujące: "1. Połączenie spływu wody z górnej części dz. nr ew. [...] oraz z dz. nr ew. [...] znacznie zwiększa natężenie spływu wody nielegalnie wykonanym rowem ziemnym i spowodowało zalanie działki Pań. Z. i J. P.. 2. W obecnej chwili jedynym sposobem rozwiązania problemu jest likwidacja progu betonowego, rowu betonowego i rowu ziemnego na dz. nr ew[...]." W ocenie Sądu opinia biegłego R. przedstawia większą wartość dowodową, jako że oparta została o różnorodne metody, od wizji w terenie z udziałem stron i urzędników, po analizy map, materiałów teledetekcyjnych, lotniczych, skaningowych (LiDAR),oraz fotogrametrycznych. Uwzględniono w niej kwestię rowu, uwidocznionego na rysunkach zawartych w opinii. Podkreślić należy zatem, że wypowiedź biegłego, łącznie z wyjaśnieniami w pismach z 12 stycznia 2023 r. i z 20 listopada 2023 r. Sąd ocenia jako wypowiedź logiczną, spójną, kompleksowo wyjaśniającą istotę problemu. Tymczasem opinia M. J. nie wskazuje zastosowanej metodologii, a jej treść sprowadza się w istocie do dość pobieżnego przedstawienia problemu, bez nawiązania do zaistniałej, opisanej powyżej szkody.
W ocenie Sądu drugorzędne znaczenie w sprawie miały zeznania świadków A. P., M. B., M. K., W. P., R. K.. Dowód z zeznań świadków, ponownie przeprowadzony po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzji kasatoryjnej, zmierzał do wykazania okoliczności faktycznych dotyczących wykonania robót na działkach nr [...], w szczególności ustalenia, kiedy zostały wykonane, przez kogo, w jakich okolicznościach. Ustalenie szczegółów tych działań nie było jednak konieczne dla rozstrzygnięcia, po pierwsze, wobec stwierdzenia, że działania podejmowane były na działkach [...], którą włada Gmina T.. To ona ewentualnie ponosiłaby konsekwencje działań podejmowanych na tych działkach w związku z treścią art. 234 ust. 3 P.w. Po drugie, kluczowe były jednak ustalenia biegłego, w którego ocenie wykonywane prace przywracały pierwotny spływ wody. Działania te, w realiach opisanych przez biegłego, nie stanowiły zmiany stosunków wodnych, o której stanowi art. 234 ust. 3 P.w. W ocenie Sądu przekonująco wykazała opinia biegłego, wraz ze wszystkimi jej uzupełnieniami, że nie ma związku przyczynowo-skutkowego między działaniami na działce nr [...] a szkodą na działkach skarżących w postaci zalania zabudowań i zniszczeń na działce. Szkoda ta, co należy podkreślić, wystąpiła wskutek ulewnych deszczów, o znamionach zjawisk ekstremalnych, wyjątkowych. Niewątpliwie też zgodzić się trzeba z biegłym, że sytuacja w tym rejonie wymaga interwencji organów gminy T.; wskazania w tym zakresie wymykają się ramom postępowania w sprawie indywidualnej prowadzonej na podstawie przepisów art. 234 P.w.
Tym samym niezasadne okazały się zarzuty skargi. W szczególności organy orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszenia art. 6, art. 7 art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. Wyjaśniono należycie istotne okoliczności sprawy, relewantne ze względu na treść art. 234 ust. 3 P.w. Niespójności w zeznaniach świadkach, brak szczegółowej oceny tych dowodów nie miały wpływu na wynik postępowania, o którym przesądziła opinia biegłego. Opinia ta została przez organy orzekające w sprawie oceniona jako wiarygodna, spójna i logiczna, na co wskazuje treść decyzji obu instancji. Stanowisko takie podzielił sąd administracyjny, kontrolując zaskarżoną decyzję.
W konsekwencji Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.