II SA/KR 1570/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-07-26
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczenienieruchomośćodszkodowaniepostępowanie administracyjneres iudicatak.p.a.ustawa o gospodarce nieruchomościamispadkobiercynieruchomość zamienna

WSA w Krakowie uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wskazując na brak możliwości ponownego rozstrzygania sprawy już osądzonej (res iudicata) bez wcześniejszego uchylenia poprzedniego orzeczenia.

Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców o odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w 1959 r. Organy administracji dwukrotnie umorzyły postępowanie, powołując się na zasadę res iudicata, wskazując na wcześniejsze orzeczenia z 1961 r. i 1995 r. WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nie wykazały jednoznacznie tożsamości sprawy i naruszyły przepisy proceduralne, nie przedkładając kluczowych akt poprzedniego postępowania.

Sprawa wywodzi się z wniosku spadkobierców F. D. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją z 1959 r. Prezydent Miasta umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania odszkodowania, powołując się na art. 105 k.p.a. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Wcześniej, w 1995 r., Wojewoda uchylił decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania i umorzył postępowanie pierwszej instancji, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta orzeczeniem z 1961 r. WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób jednoznaczny tożsamości sprawy (res iudicata) z poprzednim postępowaniem zakończonym decyzją z 1995 r. Sąd wskazał na brak przedłożenia przez organ kluczowych akt poprzedniego postępowania oraz na niewyjaśnione wątpliwości dotyczące pełnomocnictwa i zakresu żądań skarżących. WSA podkreślił, że umorzenie postępowania w drodze decyzji korzysta z takiej samej ochrony jak każda inna decyzja, ale konieczne jest ścisłe ustalenie tożsamości sprawy pod względem przedmiotu i podmiotu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowne prowadzenie postępowania w tej samej sprawie, która została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją (zasada res iudicata), jest niedopuszczalne i powinno zostać umorzone, chyba że poprzednie rozstrzygnięcie zostanie uchylone.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zasada res iudicata, wynikająca z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zakazuje orzekania drugi raz w tej samej sprawie bez uchylenia uprzedniego rozstrzygnięcia. Tożsamość sprawy oznacza te same podmioty, przedmiot, stan prawny i faktyczny oraz interes prawny. Umorzenie postępowania w drodze decyzji korzysta z takiej samej ochrony jak inne decyzje.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Bezwzględny zakaz orzekania drugi raz w tej samej sprawie bez uchylenia uprzednio zapadłego rozstrzygnięcia (res iudicata).

Pomocnicze

k.p.a. art. 105

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 4 § pkt 9 b

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 131 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.g.w.n. art. 25

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

u.g.n. art. 131

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dz.U. nr 153 poz. 1271 art. 97 § § 1

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. nr 153 poz. 1269 art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.o.p.s.a. art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.o.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wykazały jednoznacznie tożsamości sprawy z poprzednim postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją. Sąd nie otrzymał kluczowych akt poprzedniego postępowania, co uniemożliwiło weryfikację stanowiska organu. Niewyjaśnione wątpliwości co do pełnomocnictwa H. J. i zakresu jej żądań. Naruszenie przepisów proceduralnych k.p.a. dotyczących zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Organy administracji utrzymywały, że sprawa jest tożsama z poprzednio rozstrzygniętą (res iudicata) i nie ma podstaw do ponownego orzekania.

Godne uwagi sformułowania

Prowadzenie postępowania, które naruszałoby przedstawioną wyżej zasadę jest niedopuszczalne i jako takie powinno zostać bezwzględnie umorzone. Ostateczna decyzja administracyjna wiąże nadal, mimo że przestała istnieć lub uległa zmianie podstawa prawna w oparciu o którą została decyzja wydana. Sąd administracyjny w zasadzie orzeka na podstawie akt. Bez żądanych akt Sąd nie jest w stanie przeprowadzić weryfikacji stanowiska organu co do tożsamości sprawy.

Skład orzekający

Andrzej Niecikowski

przewodniczący sprawozdawca

Janusz Kasprzycki

członek

Piotr Głowacki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady res iudicata w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście umorzenia postępowania i zmiany przepisów prawa materialnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniami i odszkodowaniami sprzed 1998 r., ale zasady dotyczące tożsamości sprawy i mocy wiążącej decyzji są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących odszkodowań za wywłaszczenia i podkreśla znaczenie zasady res iudicata oraz prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego przez organy.

Czy można dochodzić odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość po kilkudziesięciu latach? Sąd wyjaśnia, kiedy sprawa jest już 'załatwiona'.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1570/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-07-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Niecikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Piotr Głowacki
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie WSA Piotr Głowacki AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2006 r. sprawy ze skargi H. J., W. J., J. J., A. J., J. J., R. S., Z. S., A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 maja 2002 r, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących: H. J., W. J., J. J., A. J., R. S., J. J., Z. S., A. S. kwotę [...] zł ( [...] złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] .02.2002 r. (znak: [...] ) Prezydenta Miasta [...] , działając na podstawie art. 105 kpa w związku z art. z art.4 pkt 9 b1 art. 129 ust. l, art. 131 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 - zwaną dalej w skrócie ustawą gn) po rozpatrzeniu wniosku H. J., A. J., J. J., W. J., J. J., A. S., R. S., i Z. S. umorzył "postępowanie administracyjne mające na celu przyznanie odszkodowania za nieruchomość -parcela 1. kat. 395 położoną w b. gm. kat. [...] , wywłaszczoną decyzją Są. [...] z dnia [...] maja 1959 r.".
Odwołanie H. J. działającej w imieniu własnym oraz A. J., J. J., W. J., J. J., A. S., R. S. i Z. S. nie zostało uwzględnione i Wojewoda [...] decyzją z dnia 10.05.2002 r., (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje podnosząc w uzasadnieniu co następuje:
1/ Orzeczeniem z dnia [...] maja 1959 r. Prezydium Rady Narodowej w m. [...] -orzekło o wywłaszczeniu parceli nr [...] stanowiącej własność F. D. a orzeczeniem z dnia [...] maja 1961 r. orzekło o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość, nakładając na Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych [...] Miasto I w [...] obowiązek dostarczenia F. D. zamiast odszkodowania pieniężnego za wywłaszczony grunt, odpowiedniej nieruchomości zamiennej. W piśmie z dnia 12 września 1963 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...] Miasto I w [...] zaproponowała byłemu właścicielowi w ramach odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość -nieruchomość zamienną w postaci parceli rolnej l.kat. 186/11 o pow. 4106 m2 położoną w Zastowie. Spadkobierczyni F. D. (który zmarł w dniu [...] maja 1963 r.) – A. J. w piśmie z dnia [...] września 1963 r. nie wyraziła zgody na przyjęcie proponowanej nieruchomości ze względu na niedogodności związane z odległym położeniem działki zamiennej od miejsca zamieszkania.
2/ w dniu 17 maja 1995 r. spadkobiercy F. D. wystąpili o ustalenie odszkodowania za przedmiotową parcelę nr 395, ale Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r. (nr [...]) orzekł o odmowie wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną parcelę l.kat. 395. Decyzja ta nie stała się ostateczną gdyż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1995r. (nr [...]) uchylił ją i orzekł o umorzeniu postępowania pierwszej instancji uzasadniając swoje stanowisko brakiem podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, gdyż od początku nie istniał przedmiot postępowania, bowiem został już uprzednio rozstrzygnięty ostatecznym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. [...] - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] .
3/ w dniu [...] listopada 2001 r. spadkobiercy F. D. wystąpili ponownie do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie nieruchomości zamiennej za wywłaszczoną pgr.lkat 395 ( żądanie zmienione zostało pismem z dnia [...] listopada 2001 r. poprzez żądanie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w formie pieniężnej) ale Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. (znak: [...]) umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania nieruchomości zamiennej stojąc na stanowisku, że sprawa w tym przedmiocie została już rozstrzygnięta. Co dopiero wspomniana decyzja z dnia [...] lipca 2001 r., uchylona została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. (znak: [...] ) i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż wniosek stron z dnia [...] listopada 2000 r. w jednoznaczny sposób obejmuje żądanie w kwestii wykonania orzeczenia z dnia [...] maja 1961 r., Prezydium Rady Narodowej m. [...] w którym orzeczono o przyznaniu b. właścicielowi F. D. nieruchomości zamiennej. Rozstrzygnięcie w tym orzeczeniu stanowiło jedynie podstawę do wydania kolejnego orzeczenia konkretyzującego przedmiot odszkodowania. Powyższe orzeczenie nie nosi cech orzeczenia o przyznaniu działki zamiennej, a jedynie przyznaje prawo do otrzymania stosownej nieruchomości zamiennej. Krótko mówiąc orzeczenie z dnia [...] maja 1961 r., nie może być utożsamiane z orzeczeniem o przyznaniu działki zamiennej, gdyż nie konkretyzowało przedmiotu odszkodowania. W tym stanie rzeczy zalecono organowi I instancji by, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, odniósł się jednoznacznie do wniosku o wykonanie zobowiązania nałożonego na organ wywłaszczający orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z dnia [...] maja 1961 r. i w tym zakresie, opierając się na obowiązującym stanie prawnym, rozstrzygnął sprawę. Wskazano też na obowiązek ustalenia, czy Prezydium Rady Narodowej po dacie [...] maja 1961 r. prowadziło postępowanie zmierzające do przyznania działki zamiennej na rzecz F. D. oraz jaki był stan faktyczny sprawy. Konieczność ustalenia powyższego wynikała z faktu, iż organ I instancji stan faktyczny sprawy przyjął na podstawie uzasadnienia wniosku H. J. z dnia [...] listopada 2000 r. Brak natomiast w aktach sprawy dowodów na to, iż organ I instancji podejmował, próby odszukania akt archiwalnych, na podstawie których można by ustalić stan faktyczny sprawy.
4/ ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji wydał decyzje z dnia [...] lutego 2002 r. o umorzeniu postępowania szczegółowo opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia a organ II instancji decyzją z dnia [...] .05.2002 r., utrzymał ją w mocy (ta ostatnia decyzja jest właśnie przedmiotem skargi w sprawie niniejszej). Z treści art. 156 § l pkt. 3 kpa wynika bezwzględny zakaz orzekania drugi raz w tej samej sprawie bez uchylenia uprzednio zapadłego rozstrzygnięcia. Przez tożsamość sprawy należy rozumieć przypadek, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym tej sprawy oraz interes prawny (lub faktyczny) podmiotów postępowania jest taki sam. Prowadzenie postępowania, które naruszałoby przedstawioną wyżej zasadę jest niedopuszczalne i jako takie powinno zostać bezwzględnie umorzone.
- w niniejszej sprawie z wnioskiem o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia spadkobiercy poprzedniego właściciela – F. D. wystąpili w dniu [...] maja 1995 roku i sprawa ta została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1995 roku o umorzeniu postępowania pierwszej instancji,
- od daty wydania powyższego rozstrzygnięcia nie nastąpiły zmiany w tożsamości sprawy, zarówno pod względem przedmiotowym jak i leżącym po strome podmiotów postępowania.
- rozważenia wymaga kwestia zmiany stanu prawnego skoro z dniem [...] .01.1998 r. weszła w życie ustawa o gn. a decyzja z dnia [...] sierpnia 1995 r. wydana była pod rządami ustawy z dnia [...] kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Kwestia ta sprowadza się do pytania czy możliwe jest wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania na gruncie ustawy o gn. w sytuacji gdy przed dniem [...] stycznia 1998 roku zapadła już ostateczna decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. Moc wiążąca w czasie ostatecznej decyzji administracyjnej obejmuje tylko takie sytuacje, w których będziemy mieć do czynienia ze stosunkiem prawnym identycznym jak stosunek prawny skonkretyzowany w decyzji administracyjnej. Oznacza to, że ostateczna decyzja administracyjna wiąże tak długo, jak długo któryś z elementów decydujących o identyczności skonkretyzowanego w niej stosunku prawnego nie ulegnie modyfikacji lub zupełnie nie odpadnie. Ostateczna decyzja administracyjna będzie wiązać nadal, mimo że przestała istnieć lub uległa zmianie podstawa prawna w oparciu o którą została decyzja wydana. Oznacza to, że ostateczna decyzja w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości (zarówno orzekająca o ustaleniu odszkodowania, o odmowie ustalenia odszkodowania jak ł umarzająca postępowanie mające na celu ustalenia odszkodowania), wydana pod rządem ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wiąże w czasie erga omnes również po wejściu w życie z dniem l stycznia 1998 roku ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to, że wydanie po dniu 31 grudnia 1997 roku decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną, stanowiłoby rozstrzygnięcie o sprawie już uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją, co uzasadniałoby zarzut nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § l pkt 3 kpa.
- konkludując stwierdzono, że zachodzi tożsamość sprawy rozstrzygniętej, pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r., o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ze sprawą wszczętą na wniosek spadkobierców F. D. z dnia [...] listopada 2000r zmieniony pismem z dnia [...] listopada 2001 r. Przyjęta w procedurze administracyjna konstrukcja umorzenia postępowań w drodze decyzji powoduje, iż stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z takiej samej ochrony jak każda inna decyzja.
5/ Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu a dotyczącego nie wykonania przez organ I instancji zaleceń Wojewody [...] zawartych w wydanej w niniejszej sprawie decyzji z dnia [...] .10.2001 r., podniesiono, że pismem z dnia [...] listopada 2001 r. spadkobiercy F. D. zmienili swój wniosek z dnia [...] listopada 2000 r., poprzez żądanie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w formie pieniężnej. Wobec tego, zalecenia zawarte we wskazanej wyżej decyzji Wojewody [...] stały się bezprzedmiotowe. Dotyczyły one bowiem sprawy wszczętej z wniosku zawierającego żądanie wykonania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. [...] - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1961 r., poprzez przyznanie działki zamiennej.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła H. J. działając imieniem własnym i imieniem W. J., J. J., A. J., J. J., A. S., R. S. i Z. S. zarzucając zaskarżonej decyzji:
1/ naruszenie przepisów prawa proceduralnego, a to art. art. 7,77 i 107 poprzez częściowe zebranie materiału sprawy, nieuwzględnienie zapatrywań zawartych w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., [...] i zawartych w niej wskazań dotyczących oceny prawnej sprawy jak i dokonanych przez organ I instancji czynności, błędną ocenę oświadczenia skarżących z dnia 30 listopada 2001 r. a nadto art. 156 § l pkt. 3 kpa poprzez niezasadne przyjęcie stanu rzeczy osądzonej / res iudicata /, 21 naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. art. 25 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 131 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez odmówienia orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość i w oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od Wojewody [...] w [...] kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że na gruncie art. 25 (chyba 24) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości decyzja o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość powinna wyraźnie określa skonkretyzowany przedmiot tego odszkodowania, czy to przez sumę pieniężną - odszkodowanie gotówkowe, czy też poprzez przyznanie konkretnej nieruchomości zamiennej z podaniem jej geodezyjnego oznaczenia, powierzchni, położenia i numeru księgi wieczystej, w tej sytuacji orzeczenie z dnia [...] maja 1961 r. b. Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] , nie może być utożsamiane z orzeczeniem o przyznaniu działki zamiennej, gdyż nie konkretyzowało przedmiotu odszkodowania. Zaś pismo z dnia [...] września 1963 r. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] - Miasto I, zawierające propozycję przyjęcia nieruchomości zamiennej w zamian za wywłaszczoną parcelę z uwagi na brak cech decyzji administracyjnej nie może być uznane za decyzję administracyjną. W tej sytuacji brak jest podstaw do umorzenia postępowanie z powodu wcześniejszego wydania orzeczenia z dnia [...] maja 1961 r. oraz sporządzenia pisma z dnia [...] września 1965 r. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] - Miasto I. Również złożenie przez skarżącą oświadczenia z dnia [...] listopada 2001 r. poprzez żądanie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w formie pieniężnej nie uzasadnia umorzenia postępowania w sprawie. W końcu zarzucili skarżący, że wydanie decyzji z dnia 7 sierpnia 1995 r. przez Wojewodę [...] ([...] ) "w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1995 r., [...] wbrew wywodom zaskarżonej decyzji nie może być podstawą do umorzenia postępowania, a to z uwagi na okoliczności podniesione w pkt. l uzasadnienia niniejszej skargi, a także z uwagi na fakt, że Wojewoda [...] postępowanie umorzył -z braku podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, gdyż od początku nie istniał przedmiot postępowania, bowiem został już uprzednio rozstrzygnięty ostatecznym orzeczeniem. Oznacza to zatem, że nie można mówić o potrójnej tożsamości przedmiotu prowadzonego postępowania administracyjnego. Nie zachodzi bowiem tożsamość stron / inne były w postępowaniu z 1995 r. /, ani okoliczności faktyczne, a przede wszystkim podstawa prawna, co dotyczy także przyczyny umorzenia postępowania z 1995 r".
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga w sprawie mniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 - w skrócie p.o.p.s.a.).
Skarga jest uzasadniona bowiem dokonana w trybie art. l § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) kontrola sądowa stwierdziła, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszaj ą prawo mając na uwadze i to, że zgodnie z art. 134 p.o.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie.
Zacząć należy, jak się wydaje, od pewnej niekonsekwencji organów. Otóż zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję z dnia [...].02.2002 r. umarzającą "postępowanie administracyjne mające na celu przyznanie odszkodowania za nieruchomość -parcela 1. kat. 395 położoną w b. gm. kat. [...], wywłaszczoną decyzją Są. [...] z dnia [...] maja 1959 r.".
Otóż już decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2001 r., orzeczono o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania działki zamiennej z uwagi na to, że sprawa została już rozpatrzona przez były Urząd Rejonowy ale decyzja ta uchylona została decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. nr (znak: [...] ) i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania z uwagi na niekompletny materiał dowodowy i brak ustalenia czy po wydaniu decyzji z dnia [...] maja 1961 r. o przyznaniu prawa do działki zamiennej właściciel wywłaszczonej nieruchomości występował o egzekucję w/w decyzji. Ponadto w odwołaniu od powołanej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2001 r. wnioskodawcy zawarli alternatywny wniosek o przyznanie działki zamiennej lub odszkodowania pieniężnego.
Ponownie rozpatrując sprawę organy stanęły na stanowisku, że sprawa została już ostatecznie rozstrzygnięta decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. (znak: [...] ) którą Wojewoda uchylił decyzję b. Urzędu Rejonowego z dnia [...] czerwca 1995 r. (znak: [...] ) odmawiającą wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną parcelę l.kat. [...] i umorzył postępowanie organu I instancji. W takiej sytuacji organy nie mają podstaw prawnych do ponownego orzekania o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość gdyż w przeciwnym razie naruszyłby zasady wynikające z art. 156 § l pkt 3 i 16 kpa. Krótko mówiąc organy stoją na stanowisku, że mamy do czynienia z tzw. res iudicata. Otóż generalnie można zaaprobować twierdzenie, że umorzenie postępowania w danej konkretnej (identycznej) sprawie rodzi uznanie sprawy za załatwioną ostateczną decyzją i rozstrzygnięcie tej sprawy inną decyzją (podjętą w zwyczajnym postępowaniu) powoduje skutek o którym mowa w art. 156 § l pkt. 2 kpa.
Nie mniej jednak istotne jest stwierdzenie tożsamości co do przedmiotu i podmiotu. W sprawie niniejszej organ odwoławczy stoi na stanowisku tej tożsamości z rozstrzygnięciem zawartym w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. (znak: [...] ) którą uchylono decyzję b. Urzędu Rejonowego z dnia [...] czerwca 1995 r. (znak: [...]) odmawiającą wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną parcelę i umorzono postępowanie.
Otóż ustalenie to jest co najmniej przedwczesne. Sąd administracyjny w zasadzie orzeka na podstawie akt (art. 133 § l p.o.p.s.a.). Sądowi organ nie przedstawił, kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy, akt zakończonych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. (znak: [...] ), na podstawie których można stwierdzić tożsamość sprawy.
Na podstawie art. 106 § 3 p.o.p.s.a. na rozprawie w dniu [...].03.2006 r. Sąd dopuścił dowód z akt zakończonych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r., wzywając Wojewodę o przedłożenie tych akt w terminie 14 dni. Zarządzenie to nie zostało wykonane bowiem jak poinformował Wojewoda (k.34) akta sprawy zostały udzielone do wglądu innemu organowi i nie zostały zwrócone.
Bez żądanych akt Sąd nie jest w stanie przeprowadzić weryfikacji stanowiska organu co do tożsamości sprawy. Z przedłożonych akt administracyjnych okoliczność ta nie wynika jednoznacznie. Przede wszystkim konieczne jest ustalenie czy w obu sprawach H. J. działała jako pełnomocnik pozostałych wnioskodawców. Na rozprawie w dniu 23.03.2006 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym H. J. oświadczyła, że chyba nie składała do akt administracyjnych pełnomocnictwa ód pozostałych spadkobierców wywłaszczonego F. D., a więc jest to pierwszą niewyjaśniona wątpliwość co tożsamości podmiotu.
Na k. 60 akt administracyjnych znajduje się oświadczenie H. J. z dnia [...] .11.2001 r., z częściowo wykreślonym tekstem z którego może wynikać, że podpisująca to oświadczenie domaga się tylko odszkodowania piniężnego. Na rozprawie w dniu [...] .03.2006 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym – H. J. złożyła oświadczenie, że wykreślenia części teksu dokonała na żądanie Kierownika Wydziału Architektury, Geodezji i Budownictwa - która poinformowała ją że musi oświadczyć czy żąda odszkodowania czy działki zamiennej z uzyskaniem której mogą by ć problemy. Nie wiadomo też, czy oświadczenie to składała H. J. imieniem własnym, czy jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców a jeżeli tak, to czy posługiwała się stosownym pełnomocnictwem.
Zupełnie organy pominęły notatkę służbową z dnia [...] .02.2002 r. (k. 69) z której wynika, że podtrzymuje ona stanowisko odnośnie odszkodowania lub przyznania działki zamiennej. Tego faktu organy w ogóle nie uwzględniły.
Nie wyjaśnienie tych okoliczności powoduje, że organ naruszył treść przepisów 7, 77 i 107 § 3 kpa.
Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo na podstawie art. 145 § l pkt.l lit. "c" oraz art.135 i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI