II SA/Kr 1538/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi było postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnego użytkowania budynku, który został zrealizowany samowolnie. Skarżący domagali się wszczęcia postępowania dotyczącego zarówno samowolnie zrealizowanego budynku, jak i jego nielegalnego użytkowania bez pozwolenia na użytkowanie lub zawiadomienia o zakończeniu budowy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania, wskazując, że toczące się postępowanie w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego (samowola budowlana) wyklucza możliwość prowadzenia równoległego postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania. Organ odwoławczy utrzymał w mocy odmowę, dodając, że skarżącym nie przysługuje interes prawny uzasadniający udział w postępowaniu, którego wszczęcia żądają, ponieważ w sytuacji samowolnego wzniesienia obiektu nie można mówić o naruszeniu art. 54 lub 55 P.b. przez inwestora, a tym samym o możliwości zastosowania kary z art. 59i P.b. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok 7 sędziów z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2641/17), zgodnie z którym kara za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego może być wymierzona tylko w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego. W sytuacji, gdy obiekt jest budowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, nie można mówić o naruszeniu tych przepisów, a tym samym o możliwości zastosowania kary. Sąd podkreślił, że postępowanie legalizacyjne lub naprawcze jest właściwe w takich przypadkach, a równoległe postępowanie dotyczące nielegalnego użytkowania jest niedopuszczalne. Sąd uznał również, że odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona ze względów przedmiotowych, a kwestia statusu strony skarżących, choć dyskusyjna, nie miała wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, nielegalnego użytkowania obiektów oraz relacji między postępowaniem legalizacyjnym a postępowaniem w sprawie kar za użytkowanie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której toczy się postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej. Interpretacja przepisów może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sytuacji toczącego się postępowania legalizacyjnego samowoli budowlanej możliwe jest wszczęcie odrębnego postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej wyklucza możliwość wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania obiektu, ponieważ kara za nielegalne użytkowanie może być nałożona tylko w przypadku naruszenia przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego, co nie ma miejsca, gdy obiekt jest budowany bez pozwolenia i toczy się postępowanie legalizacyjne.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko NSA, że kara za nielegalne użytkowanie może być wymierzona tylko w przypadku naruszenia art. 54 i 55 P.b. W sytuacji samowoli budowlanej, gdy obiekt jest budowany bez pozwolenia, nie można mówić o naruszeniu tych przepisów, a tym samym o możliwości zastosowania kary. Właściwe jest postępowanie legalizacyjne.
Czy właściciel nieruchomości, na której znajduje się samowolnie wybudowany i użytkowany budynek, ma interes prawny do bycia stroną w postępowaniu dotyczącym nielegalnego użytkowania?
Odpowiedź sądu
W sytuacji, gdy toczy się postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej, a inwestor nie może uzyskać pozwolenia na użytkowanie ani złożyć skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy, skarżącym (właścicielom działki) nie przysługuje interes prawny do bycia stroną w postępowaniu o nielegalne użytkowanie.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji samowoli budowlanej, gdy inwestor nie może ubiegać się o pozwolenie na użytkowanie ani złożyć zawiadomienia o zakończeniu budowy, nie narusza on art. 54 lub 55 P.b. W związku z tym, kara z art. 59i P.b. nie może być zastosowana. Interes właścicieli działki w tym, aby inwestor poniósł karę, jest traktowany jako interes faktyczny, a nie prawny.
Przepisy (13)
Główne
p.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy samowoli budowlanej, czyli budowy obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę.
p.b. art. 54
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy zawiadomienia o zakończeniu budowy i przystąpienia do użytkowania obiektu.
p.b. art. 55
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
p.b. art. 59i
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego.
p.b. art. 59 § 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Określa krąg stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie.
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania, gdy brak jest podstaw do jego wszczęcia.
Pomocnicze
p.b. art. 59
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
P.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólna definicja strony postępowania administracyjnego.
p.b. art. 49
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy legalizacji obiektu budowlanego realizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
p.b. art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy postępowania naprawczego.
p.b. art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy postępowania naprawczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej wyklucza możliwość wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania obiektu. • Kara za nielegalne użytkowanie może być nałożona tylko w przypadku naruszenia przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego, co nie ma miejsca, gdy obiekt jest budowany bez pozwolenia i toczy się postępowanie legalizacyjne. • Skarżącym nie przysługuje interes prawny do bycia stroną w postępowaniu o nielegalne użytkowanie, gdy toczy się postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej.
Odrzucone argumenty
Postępowanie w sprawie nielegalnego użytkowania powinno być prowadzone równolegle z postępowaniem dotyczącym samowoli budowlanej. • Skarżący, jako właściciele nieruchomości, mają interes prawny do bycia stroną w postępowaniu o nielegalne użytkowanie. • Przepisy Prawa budowlanego (w tym art. 59i) pozwalają na ukaranie właściciela nieruchomości za nielegalne użytkowanie obiektu, nawet jeśli nie jest on inwestorem.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstawy prawnej do wymierzania kary, która ma na celu wymuszenie dopełnienia niezbędnych czynności warunkujących legalne użytkowanie obiektu, gdyż jest to niemożliwe przed doprowadzeniem obiektu do stanu zgodnego z prawem lub jego legalizacją. • O przystąpieniu do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem przepisu art. 55 można mówić dopiero wówczas kiedy inwestor przystąpił do użytkowania obiektu budowlanego, w stosunku do którego wydana została decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych bądź, jeżeli budowa została zakończona, o zatwierdzeniu projektu budowlanego, zawierająca jednocześnie obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Skład orzekający
Magda Froncisz
przewodniczący
Małgorzata Łoboz
sprawozdawca
Joanna Człowiekowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, nielegalnego użytkowania obiektów oraz relacji między postępowaniem legalizacyjnym a postępowaniem w sprawie kar za użytkowanie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której toczy się postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej. Interpretacja przepisów może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i niejasności związanych z odpowiedzialnością za nielegalne użytkowanie obiektów. Wyjaśnia kluczowe różnice między postępowaniem legalizacyjnym a postępowaniem w sprawie kar.
“Samowola budowlana a nielegalne użytkowanie: kiedy można ukarać właściciela?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.