II SA/Kr 1504/24

II SA/Kr 1504/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Monika Niedźwiedź
Paweł Darmoń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 64 par. 1, par. 2, par. 4, par. 5, par.5a, par. 7, art. 64c par. 1, par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.), SWSA Jacek Bursa, SWSA Monika Niedźwiedź, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 12 września 2024 r, 1201-IEE.7113.2.157.2024.2.JM, UNP: 1201-24-114517 w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych skargę oddala
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 12 września 2024 r. po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej - P. sp. z o.o. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Stare Miasto z 31.07.2024r. nr 1212-SEE.7113.17.2024.4 określające wysokość kosztów egzekucyjnych; na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024r. poz. 572, dalej: kpa) oraz art. 17, art. 18, art. 23 §1l i art. 64c § 1 i § 2 zd. 1) ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023r., poz. 2505, dalej: upea) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym
Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków - Stare Miasto, działając jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej P. sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych z 06.05.2024r. nr [...] i z 10.05.2024r. nr [...], wystawionych przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Tytuły te zostały wystawione na nieuregulowaną karę pieniężną za przekroczenie norm ilościowych ustalonych w pozwoleniach na korzystanie ze środowiska.
Organ egzekucyjny zawiadomieniami z 09.05.2024 r. i 10.05.2024r zajął rachunek bankowy zobowiązanej w [...] S. A. Odpis tytułu wykonawczego nr [...] wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono zobowiązanej 15.05.2024r. A odpis tytułu wykonawczego nr [...] wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono zobowiązanej 20.05.2024r. Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniami z 10.05.2024r zajął rachunek bankowy zobowiązanej w [...] S.A. i [...] S.A., które zostały zwolnione z zajęcia postanowieniem organu egzekucyjnego z 15.05.2024r. nr [...] Organ egzekucyjny pismem z 17.06.2024r. poinformował zobowiązaną o zakończeniu 03.06.2024r. egzekucji poprzez zapłatę. Wszystkie zajęcia zostały uchylone przez organ egzekucyjne.
Zobowiązana pismem z 04.06.2024r. złożyła wniosek do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.
Organ egzekucyjny postanowieniem z 31.07.2024r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę [...] zł.
Na postanowienie to strona skarżąca złożyła zażalenie z zachowaniem ustawowego terminu. Wniosła o uchylenie postanowienia. W zażaleniu nie zakwestionowała wysokości naliczonych kosztów egzekucyjnych, natomiast nie zgadza się na obciążenie jej nimi. Zobowiązana zarzuciła bowiem naruszenie:
a) art. 189 g § 3 k.p.a., gdyż egzekucja administracyjnych kar pieniężnych oraz pobranie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekucją tych kar była niedopuszczalna z uwagi na przedawnienie egzekucji należnych kar, tj. wobec upływu 5-letniego terminu liczonego, od chwili kiedy kary powinny być wykonane, co doprowadziło do przeprowadzenia niedopuszczalnej egzekucji administracyjnych kar pieniężnych i bezpośredniego pobrania kosztów egzekucyjnych.
b) art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ egzekucyjny zasady działania w granicach prawa i przeprowadzenie bezprawnej i niedopuszczalnej egzekucji administracyjnych kar pieniężnych, podczas gdy organ egzekucyjny był zobowiązany do zbadania z urzędu kwestii przedawnienia i dopuszczalności egzekucji administracyjnych kar pieniężnych, co doprowadziło do bezpodstawnego pobrania kosztów egzekucyjnych.
c) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i przeprowadzenie bezprawnej i niedopuszczalnej egzekucji administracyjnych kar pieniężnych, podczas gdy organ egzekucyjny był zobowiązany do zbadania z urzędu kwestii przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej w warunkach bezstronności i uwzględniania okoliczności korzystnych dla strony, co doprowadziło do bezpodstawnego pobrania kosztów egzekucyjnych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zważył, co następuje.
W tym przypadku wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło wraz z wpływem do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela. Z tego tytułu została naliczona opłata manipulacyjna w łącznej wysokości 80 zł (2x40 zł). Opłata ta uległa podwyższeniu do kwoty 200 zł (2x100 zł ) z uwagi na wszczęcie egzekucji (art. 26 § 5 pkt 1 upea).
Następnie organ egzekucyjny zgodnie z art. 64 § 4 upea pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych wyegzekwowanych: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 40 000 zł. Natomiast w przypadku zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi przez zobowiązanego, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych, nie więcej jednak niż 20 000 zł. W wyniku prowadzonej egzekucji powstała opłata egzekucyjna w wysokości [...] zł ponieważ organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunków bankowych, a także zobowiązana dokonała samodzielnej wpłaty. W postępowaniu egzekucyjnym powstały także wydatki egzekucyjne w kwocie 41,68 zł (4x10,42 zł).
Organ odwoławczy takie działanie organu egzekucyjnego ocenia jako prawidłowe. Organ ten, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Strona skarżąca w zażaleniu nie zakwestionowała sposobu naliczenia ani wysokości kosztów egzekucyjnych.
Strona skarżąca w zażaleniu w punkcie a) zakwestionowała zasadność obciążenia jej w/w karami i kosztami egzekucyjnymi, przytaczając art. 189g § 3 k.p.a. Odnosząc się do tego stwierdzenia, wskazano, że stosownie do dyspozycji art. 64c § 1 upea opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne stanowią koszty egzekucyjne. Zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Zwrócono uwagę, że zobowiązana w punkcie a) zażalenia podniosła zarzut przedawnienia kary, który może być rozpatrzony w trybie art. 33 § 1 i § 2 pkt 5 upea poprzez podniesienie przez stronę wygaśnięcia obowiązku w całości na skutek jej przedawnienia. Powyższy zarzut nie jest badany w niniejszym postępowaniu.
Odpowiadając na podniesiony w zażaleniu zarzut zawarty w punkcie b), organ odwoławczy wyjaśnił: W zaskarżonym postanowieniu organ l instancji wykazał z jakiego powodu powstały koszty egzekucyjne oraz ich wysokość, czym nie naruszył prawa, bowiem działał zgodnie z obowiązującym prawem.
Natomiast odpowiadając na podniesiony punkcie c) w zażaleniu zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W ocenie organu odwoławczego, wbrew temu co twierdzi zobowiązana w zażaleniu, nie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a), gdyż organ egzekucyjny w zaskarżonym rozstrzygnięciu uzasadnił skarżącej jakimi przepisami prawa się kierował i organ egzekucyjny przedstawił przyczyny z powodu których podał taką, a nie inną wysokość kosztów egzekucyjnych.
Odpowiadając na zarzut braku zbadania przez organ egzekucyjny "z urzędu kwestii przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej", organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 § 1 upea organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Przepis § 1 komentowanego artykułu nakłada na organ egzekucyjny obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej i jednocześnie zakazuje mu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej polega na ustaleniu, czy zaistniały określone w ustawie przesłanki podmiotowe (dotyczące zobowiązanego) i przedmiotowe (odnoszące się do egzekwowanego obowiązku), pozwalające na zastosowanie przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Z zestawienia § 1 z § 2 tego artykułu wynika, że na tym etapie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie bada wszystkich aspektów dopuszczalności egzekucji, lecz tylko te, które mają znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zachodzą przesłanki uzasadniające nieprzystąpienie do egzekucji, tj. 1) czy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej; 2) czy jest prawdopodobne, że egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne i 3) czy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 upea. Zaznaczono, że wyliczenie przyczyn nieprzystąpienia do egzekucji w art. 29 § 2 jest wyczerpujące, stąd też organ egzekucyjny nie może jako podstawy nieprzystąpienia do egzekucji administracyjnej podać okoliczności niewymienionej w tym przepisie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie strona skarżąca P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 11 k.p.a., art. 15 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 189g § 3 k.p.a. poprzez odstąpienie od zbadania podniesionego przez stronę skarżącą w zażaleniu na postanowienie Naczelnika zarzutu naruszenia art. 189g § 3 k.p.a. i brak ustosunkowania się do przedmiotowego zarzutu, podczas gdy obowiązkiem organu odwoławczego jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, co doprowadziło do nieuzasadnionego pominięcia kwestii niedopuszczalności egzekucji administracyjnych kar pieniężnych z uwagi na przedawnienie egzekucji i bezpodstawnego pobrania kosztów egzekucyjnych;
b) art. 189 g § 3 k.p.a. poprzez obciążenie Spółki kosztami egzekucyjnymi powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Spółki na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących administracyjne kary pieniężne, podczas gdy egzekucja administracyjnych kar pieniężnych oraz pobranie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekucją tych kar była niedopuszczalna z uwagi na przedawnienie egzekucji nałożonych kar, tj. wobec upływu 5-letniego terminu liczonego od chwili kiedy kary powinny być wykonane, co doprowadziło do przeprowadzenia niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej kary pieniężnych i bezpodstawnego pobrania kosztów egzekucyjnych;
c) art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasad działania w granicach prawa i dopuszczenie do przeprowadzenia bezprawnej i niedopuszczalnej egzekucji administracyjnych kar pieniężnych, podczas gdy organ egzekucyjny był zobowiązany do zbadania z urzędu kwestii przedawnienia i dopuszczalności egzekucji administracyjnych kar pieniężnych, co doprowadziło do bezpodstawnego pobrania kosztów egzekucyjnych;
d) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i dopuszczenie do przeprowadzenia bezprawnej i niedopuszczalnej egzekucji administracyjnych kar pieniężnych, podczas gdy organ egzekucyjny był zobowiązany do zbadania z urzędu kwestii przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej w warunkach bezstronności i uwzględnienia okoliczności korzystnych dla strony, co doprowadziło do bezpodstawnego pobrania koszów egzekucyjnych;
e) art. 64 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") poprzez pominięcie wpłat własnych Spółki na poczet administracyjnych kar pieniężnych, podczas gdy Spółka dokonała czterech wpłat własnych na łączną kwotę [...] zł, co doprowadziło pobrania przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych w zawyżonej wysokości;
f) art. 29 § 1 i art. 29 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że w ramach dopuszczalności egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny nie może badać z urzędu kwestii przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy wobec przedawnienia egzekucji nałożonych kar ich egzekucja była niedopuszczalna, tj. obowiązek, którego dotyczyły tytułu wykonawcze nie podlegały egzekucji administracyjnej, a organ egzekucyjny nie był uprawniony do przeprowadzenia egzekucji, co doprowadziło do bezpodstawnego pobrania kosztów egzekucyjnych.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Stare Miasto z dnia 31 lipca 2024 roku, znak: [...] Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W ocenie strony skarżącej Organ odwoławczy dokonał naruszenia z art. 11 k.p.a., art. 15 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 189 g § 3 k.p.a. Organ odwoławczy całkowicie zaniechał bowiem zbadania podniesionego zarzutu naruszenia art. 189 g § 3 k.p.a.
Zdaniem strony skarżącej Organ odwoławczy był zobowiązany do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniu z dnia 7 sierpnia 2024 roku, tj. do zarzutu naruszenia przez Organ I instancji art. 189 g § 3 k.p.a. Za takie ustosunkowanie się z całą stanowczością nie sposób uznać odwołania do art. 33 § 1 i § 2 ust. 5 u.p.e.a. Brak zbadania powyższego zarzutu w niniejszym postępowaniu i brak ustosunkowania się do niego skutkuje naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w tym naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania.
Zawiadomieniem z dnia 10 maja 2024 roku Naczelnik poinformował o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego celem wyegzekwowania administracyjnej kary pieniężnej (dalej: "Administracyjna kara pieniężna l"), wskazując, iż działa na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] z dnia 10 maja 2024 roku.
Z tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych wynika, że:
(i) podstawę prawną obowiązku Spółki stanowi decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ") nr DIiO-420/59/2016/ep z dnia 30 maja 2017 roku;
(ii) wysokość należności pieniężnej to [...] zł;
(iii) data powstania należności pieniężnej to 13 czerwca 2017 roku;
(iv) datą, od której nalicza się odsetki jest 14 czerwca 2017 roku;
(v) wysokość odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego wynosi [...] zł;
(vi) kwota odsetek do dnia 10 maja 2024 roku wynosi [...] zł;
(vii) kwota kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł.
Strona skarżąca podkreśliła, iż decyzja GIOŚ w przedmiocie nałożenia Administracyjnej kary pieniężnej stała się wykonalna z dniem 14 czerwca 2017 roku.
Dalej, zawiadomieniem z dnia 9 maja 2024 roku Naczelnik poinformował o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego celem wyegzekwowania kolejnej administracyjnej kary pieniężnej (dalej: "Administracyjna kara pieniężna 2"), wskazując, iż działa na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] z dnia 6 maja 2024 roku.
Z tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych wynika, że:
(i) podstawę prawną obowiązku Spółki stanowi decyzja GIOŚ nr DliO- 420/58/2016/ep z dnia 31 maja 2016 roku;
(ii) wysokość należności pieniężnej to [...] zł;
(iii) data powstania należności pieniężnej to 14 czerwca 2016 roku;
(iv) datą, od której nalicza się odsetki jest 15 czerwca 2016 roku;
(v) wysokość odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego wynosi [...] zł;
(vi) kwota odsetek do dnia 9 maja 2024 roku wynosi [...] zł (vii) kwota kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł.
Decyzja GIOŚ w przedmiocie nałożenia Administracyjnej kary pieniężnej 2 stała się wykonalna z dniem 15 czerwca 2016 roku.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 189g § 3 k.p.a. wskazać należy, iż zgodnie z jego dyspozycją administracyjna kara pieniężna nie podlega egzekucji, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia, w którym kara powinna być wykonana.
Strona skarżąca wskazała, że w odniesieniu do administracyjnych kar pieniężnych nałożonych na Spółkę znajdują zastosowanie przepisy działu IVa kodeksu postępowania administracyjnego/ w tym w szczególności art. 189g § 3 k.p.a. W przepisach ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (dalej: "POŚ") brak jest bowiem regulacji dotyczących przedawnienia egzekucji. Za taką nie może być również uznana regulacja zawarta w art. 281 ust. 1 PoŚ, która w sprawach dotyczących kar pieniężnych nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów działu III OP. W sprawie nie znajduje więc zastosowania art. 189a § 2 k.p.a.
Bez znaczenia pozostaje przy tym, iż postępowania w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych zostały wszczęte przed nowelizacją kodeksu postępowania administracyjnego z 2017 roku. Postępowania egzekucyjne zostały wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 6 maja 2024 roku (numer [...]) oraz z dnia 10 maja 2024 roku (numer [...]), a zatem po wejściu w życie nowelizacji.
Decyzje w sprawie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych stały się wykonalne z dniem 14 czerwca 2017 roku oraz z dniem 15 czerwca 2016, tj. w dniu następującym po dniu powstania należności pieniężnej. Innymi słowy w dniu 14 czerwca 2017 roku oraz w dniu 15 czerwca 2016 roku administracyjne kary pieniężne powinny być wykonane. Tym samym, 5-letni termin dopuszczalności egzekucji administracyjnych kar pieniężnych upłynął w dniu 14 czerwca 2022 roku oraz w dniu 15 czerwca 2021 roku.
Jednocześnie, nie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, bowiem nie ziściła się żadna przesłanka przerwania określona treścią przepisu art. 189j k.p.a.
W ocenie strony skarżącej egzekucja administracyjnych kar pieniężnych była niedopuszczalna z uwagi na przedawnienie egzekucji nałożonych kar, tj. upływ 5-letniego terminu liczonego od chwili, kiedy kary uprawniony do przeprowadzenia egzekucji i pobrania kosztów egzekucyjnych z uwagi na niedopuszczalność egzekucji.
Działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Stare Miasto, jako organu egzekucyjnego, polegające na przeprowadzenie egzekucji i pobranie kosztów egzekucyjnych w związku z egzekucją administracyjnych kar pieniężnych, których egzekucja była bezprawna z uwagi na przedawnienie (art. 189g § 3 k.p.a.), a następnie działanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, polegające na utrzymaniu w mocy powyższych działań Organu I instancji, stanowi naruszenie naczelnych zasad postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 6 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie została naruszona zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej, jak również uchybiono obowiązującym przepisom prawa wbrew dyspozycji art. 6 k.p.a. Na skutek działania organów, postępowanie egzekucyjne zostało przeprowadzone całkowicie bezprawnie, czym naruszono również normę wynikającą z przepisu art. 6 k.p.a.
Strona skarżąca zarzuciła, że Organ odwoławczy pominął wpłaty własne Spółki na poczet administracyjnych kar pieniężnych, podczas gdy Spółka dokonała czterech wpłat własnych na łączną kwotę [...] zł.
Strona skarżąca zwróciła uwagę, iż w toku niniejszego postępowania nie kwestionuje prawidłowości postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nakładającą karę, tj. nie żąda badania wymagalności i zasadności obowiązku objętego tytułem. Zdaje sobie sprawę, że kwestie dotyczące zasadności i wysokości wymierzonej kary pieniężnej nie podlegają ponownej analizie na gruncie niniejszej sprawy. Przedawnienie kary administracyjnej oraz przedawnienie egzekucji kary administracyjnej to dwie różne instytucje. Jednakże upływ terminu, o którym mowa w art. 189g § 3 k.p.a., w którym kara powinna być wykonana, powoduje niedopuszczalność egzekucji administracyjnej kary pieniężnej i prowadzi do nielegalności przeprowadzenia egzekucji.
Zatem skoro egzekucja administracyjna była niedopuszczalna z uwagi na jej przedawnienie, a organ egzekucyjny miał obowiązek zbadania z urzędu kwestii dopuszczalności egzekucji, w niniejszej sprawie organ nie był uprawniony do przeprowadzenia egzekucji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków – Stare Miasto, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. na koszty egzekucyjne składają się: opłata manipulacyjna, opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne. Koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego (art. 64c § 2 u.p.e.a.). W myśl art. 64 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł. Obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego (art. 64 § 2 u.p.e.a.). W § 4 art. 64 u.p.e.a. ustawodawca stwierdził, że organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10% środków pieniężnych wyegzekwowanych na należność pieniężną, odsetki na dzień wyegzekwowania i koszty upomnienia. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 40.000 zł odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego. Z kolei zgodnie z art. 64 § 5 u.p.e.a. w przypadku zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi przez zobowiązanego lub przez podmiot wymieniony w art. 71ca § 1 pkt 3 i 5, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych na należność pieniężną, odsetki na dzień zapłaty i koszty upomnienia. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 20 000 zł odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego. Jeżeli w egzekucji należności pieniężnej wyegzekwowano i uzyskano w wyniku zapłaty środki pieniężne, maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 40.000 zł odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego, przy czym maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej naliczonej w wyniku zapłaty wynosi 20.000 zł (art. 64 § 5a u.p.e.a.).
Obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej powstaje z chwilą: 1) wyegzekwowania należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia; 2) zapłaty po wszczęciu egzekucji administracyjnej organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia; 3) wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w przypadku, gdy w okresie tego zawieszenia należność pieniężna, odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub koszty upomnienia zostały przekazane organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności lub zapłacone przez zobowiązanego lub przez podmiot wymieniony w art. 71ca § 1 pkt 3 i 5 (art. 64 § 7 u.p.e.a.).
Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie dwóch tytułów wykonawczych wystawionych przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Ze znajdującego się na k. 63 akt administracyjnych zestawienia rozliczenia uzyskanych kwot wynika, że skarżąca Spółka dokonała wpłat następujących kwot: [...] zł w dniu 14 maja 2024 r. (poz. 14), [...] zł w dniu 16 maja 2024 r. (poz. 16) oraz [...] zł w dniu 17 maja 2024 r. (poz. 17). Od wpłat tych organ egzekucyjny pobrał opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych, nie więcej jednak niż 20.000 zł. Ponadto w związku w związku z wpływem do organu egzekucyjnego dwóch tytułów wykonawczych została naliczona opłata manipulacyjna w łącznej wysokości 80 zł (2x40 zł), która następnie uległa podwyższeniu do kwoty 200 zł (2x100 zł) z uwagi na wszczęcie egzekucji. W wyniku prowadzonej egzekucji powstała opłata egzekucyjna w wysokości [...] zł w związku z zajęciem przez organ egzekucyjny rachunków bankowych Spółki, a także dokonanych przez nią w/w wpłat. W postępowaniu egzekucyjnym powstały także wydatki egzekucyjne w postaci kosztów przesłania pism sporządzonych przez organ egzekucyjny w kwocie 41,68 zł (4x10,42 zł). Łączna kwota powstałych w ten sposób kosztów egzekucyjnych wyniosła [...] zł.
W związku z powyższym Sąd uznał, że organ egzekucyjny prawidłowo określił skarżącej Spółce wysokość kosztów egzekucyjnych na podstawie w/w tytułów wykonawczych, wskutek czego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Odnośnie natomiast zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zdaniem strony skarżącej, egzekucja administracyjna nałożonych na nią kar pieniężnych nie była bowiem możliwa, gdyż doszło do jej przedawnienia (art. 189g § 3 k.p.a.).
Należy jednak zauważyć, że niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie prawidłowości postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Poza granicami tej sprawy leżą kwestie związane z zasadnością egzekucji, jej niedopuszczalnością, niedopuszczalnością zastosowanego środka egzekucyjnego czy przedawnieniem należności objętych tytułami wykonawczymi. W tym bowiem zakresie zobowiązanej Spółce przysługiwały odrębne środki prawne, jak zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.). Na etapie natomiast rozstrzygania o kosztach egzekucyjnych nie dokonuje się badania dopuszczalności prowadzonej egzekucji, gdyż leży to poza granicami sprawy. Wbrew twierdzeniom Spółki organ II instancji przedstawił swoje stanowisko w tym przedmiocie na str. 4 i 5 zaskarżonego postanowienia. Na tych samych stronach organ II instancji ustosunkował się także do pozostałych zarzutów zażalenia. Tym samym podniesione przez stronę skarżąca w pkt 1 ppkt a, b, c, d i f skargi zarzuty były niezasadne.
Podkreślić przy tym należy, że również Sąd w niniejszej sprawie nie ma możliwości dokonania badania prawidłowości całego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej Spółki, zgodnie bowiem z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Granice sprawy wyznacza natomiast zaskarżony przez stronę akt, tj. postanowienie organu egzekucyjnego wydane w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
Odnośnie podniesionego w ppkt e skargi zarzutu naruszenia art. 64 § 4 i § 5 u.p.e.a. powtórzyć należy, że w toku postępowania egzekucyjnego Spółka dokonała trzech wpłat na łączną kwotę [...] zł ([...] zł w dniu 14 maja 2024 r., [...] zł w dniu 16 maja 2024 r. oraz [...] zł w dniu 17 maja 2024 r.). Natomiast dokonana przez nią w dniu 31 maja 2024 r. wpłata w wysokości [...] zł została jej zwrócona, gdyż została wpłacona już po wyegzekwowaniu przez organ całości zaległości. Tym samym organ egzekucyjny prawidłowo nie uwzględnił tej wpłaty i dokonał prawidłowego wyliczenia należnych kosztów egzekucyjnych.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania. Wydanie kwestionowanych postanowień poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a.), co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonych uzasadnieniach tych postanowień. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zostały zastosowane właściwe przepisy prawa egzekucyjnego, których rozumienie organy przedstawiły w wydanych rozstrzygnięciach. W ocenie Sądu organy działały zatem w niniejszej sprawie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.