II SA/KR 1502/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-01-17
NSAnieruchomościWysokawsa
podział nieruchomościgospodarka nieruchomościamiplan miejscowycel publicznypostępowanie administracyjneWSASKOWójt Gminydroga gminna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na postanowienie SKO uchylające postanowienie Wójta opiniujące projekt podziału nieruchomości, uznając, że w postępowaniu wszczętym z urzędu nie jest wymagane odrębne postanowienie opiniujące projekt podziału.

Skarga dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło postanowienie Wójta Gminy opiniujące wstępny projekt podziału nieruchomości. Wójt wszczął postępowanie z urzędu w celu wyodrębnienia części nieruchomości pod drogę publiczną. SKO uznało, że w postępowaniu wszczętym z urzędu nie jest potrzebne odrębne postanowienie opiniujące projekt podziału, a kwestię tę należy rozstrzygnąć w decyzji zatwierdzającej podział. WSA w Krakowie podzielił stanowisko SKO, oddalając skargę i wskazując, że etap opiniowania projektu podziału jest zbędny w postępowaniu wszczętym z urzędu.

Sprawa dotyczyła skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, które uchyliło postanowienie Wójta Gminy W. W. z dnia 1 sierpnia 2022 r. Wójt, działając z urzędu, zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości w celu wyodrębnienia części pod drogę publiczną (cel publiczny). Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując stanowisko SKO, że w postępowaniu wszczętym z urzędu nie jest wymagane odrębne postanowienie opiniujące projekt podziału nieruchomości przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Wójta, wskazując na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym taki etap jest zbędny w postępowaniu wszczętym z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko SKO. Sąd uznał, że etap opiniowania wstępnego projektu podziału, kończący się postanowieniem, jest obligatoryjny w postępowaniu wszczętym na wniosek strony, ale zbędny w postępowaniu wszczętym z urzędu w celu realizacji celu publicznego. Sąd podkreślił, że postępowanie podziałowe wszczęte z urzędu powinno być sprawne i zakończone decyzją zatwierdzającą podział, a kwestia zgodności z planem miejscowym powinna być rozstrzygnięta w uzasadnieniu tej decyzji. WSA oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie SKO jest zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, w postępowaniu wszczętym z urzędu etap opiniowania wstępnego projektu podziału jest zbędny i nie wymaga wydania odrębnego postanowienia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że etap opiniowania wstępnego projektu podziału, kończący się postanowieniem, jest obligatoryjny w postępowaniu wszczętym na wniosek strony, ale zbędny w postępowaniu wszczętym z urzędu. W takim przypadku organ powinien ocenić zgodność z planem miejscowym i rozstrzygnąć ją w uzasadnieniu decyzji zatwierdzającej podział, co zapewnia sprawność postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.g.n. art. 93 § ust. 1, 2, 3, 4, 5

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 97 § ust. 1 lit. 1 pkt 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 97 § ust. 3 pkt 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

u.g.n. art. 96 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 95

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 112 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 104 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości art. 2 § § 2 i 3

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości art. 9 § § 9

Argumenty

Skuteczne argumenty

W postępowaniu wszczętym z urzędu w celu realizacji celu publicznego nie jest wymagane wydawanie odrębnego postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału nieruchomości przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział. Etap opiniowania projektu podziału jest zbędny w postępowaniu z urzędu, a kwestię zgodności z planem miejscowym należy rozstrzygnąć w decyzji zatwierdzającej podział.

Odrzucone argumenty

Postępowanie podziałowe wszczęte z urzędu wymaga wydania odrębnego postanowienia opiniującego projekt podziału nieruchomości, zgodnie z art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. Naruszenie przepisów postępowania poprzez uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nierozpoznanie jej co do istoty.

Godne uwagi sformułowania

nie ma uzasadnionej potrzeby by ten sam organ, który zatwierdza podział nieruchomości odrębnie wypowiadał się o zgodności tego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Etap wstępny – opiniodawczy, który kończy opinia, mająca formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 93 ust. 5 u.g.n.), jest natomiast zbędny w postępowaniu głównym o zatwierdzenie podziału, wszczętym z urzędu.

Skład orzekający

Anna Kopeć

sędzia

Magda Froncisz

sprawozdawca

Monika Niedźwiedź

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że w postępowaniu o podział nieruchomości wszczętym z urzędu nie jest wymagane odrębne postanowienie opiniujące projekt podziału."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości z urzędu w celu realizacji celu publicznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości, która może mieć znaczenie praktyczne dla prawników i urzędników.

Podział nieruchomości z urzędu: Czy postanowienie opiniujące jest zawsze konieczne?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1502/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź /przewodniczący/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art 93 ust 4 i 5  w zw z art 97 ust 1 lit 1 pkt 4 , art 97  ust 3 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 17 listopada 2022 r. znak: SKO.4104.65.2022 w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy W. W. postanowieniem z 1 sierpnia 2022 r. znak: NIP.6831.33.2022 z urzędu zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości, przedstawiony w załączniku graficznym stanowiącym integralną część postanowienia, położonej w obrębie geodezyjnym G. jedn. ewid. W. W., oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o pow. 0,0947 ha, zapisanej w księdze wieczystej [...], w której jako współwłaściciele wpisani są: P. K. w 1/2 cz. i B. S. w 1/2 cz. (obecne nazwisko S.-K.).
Jako podstawę prawną postanowienia organ I instancji wskazał art. 93 ust. 1, 2, 3, 4, 5 i art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), dalej "u.g.n.", oraz § 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz.U. z 2004 r., nr 268, poz. 2663), dalej "rozporządzenie".
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że 13 maja 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie podziału ww. nieruchomości, której księga wieczysta prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Częstochowie X Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w K..
Wójt wskazał, że zgodnie z przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy W. W., zatwierdzonym uchwałą nr IX/102/11 Rady Gminy W. W. z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.Urz.Woj. Śląskiego nr 186, poz. 3481) zmienionego uchwałą nr XXXV/350/14 Rady Gminy W. W. z dnia 29 września 2014 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.Urz.Woj. Śląskiego z 2014 r. poz. 5120) oraz na podstawie rozstrzygnięcia nadzorczego nr IF/III/0911/31/11 Wojewody Śląskiego z 10 sierpnia 2011 r. (Dz.Urz.Woj. Śląskiego nr 186, poz. 3484), działka nr [...] przeznaczona jest pod tereny dróg publicznych - drogi gminne dojazdowe - symbol KDd oraz pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z terenami zieleni - symbol 1MN,LS.
Celem podziału dokonywanego z urzędu jest wyodrębnienie części nieruchomości gruntowej, przeznaczonej pod realizację celu publicznego, która podlegać będzie nabyciu przez Gminę W. W. w drodze umowy lub wywłaszczenia. Przy podziale nieruchomości dla wydzielenia działki gruntu, niezbędnej dla zrealizowania na niej celu publicznego przedmiotem oceny jest zgodność wydzielanej konfiguracji działki gruntu na cel publiczny z ustaleniami zawartymi w planie miejscowym.
Według art. 93 ust. 1, 2 i 3 u.g.n., podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną.
Zdaniem organu I instancji proponowany podział działki nr [...] jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy W. W..
B. S.-K. i P. K. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie Wójta Gminy W. W. z 1 sierpnia 2022 r. Podnieśli, że miejscowy plan, z którym zgodność planowanego podziału była przedmiotem badania organu, został uchwalony niezgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, bowiem nie zachowano zasady proporcjonalności. Ponadto skarżący wskazali, że pod pozorami celu publicznego Wójt realizuje wyłącznie cel prywatny, jakim jest dojazd do nowo wydzielonych nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem z 17 listopada 2022 r. znak: SKO.4104.65.2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000), dalej "K.p.a.", oraz art. 6 pkt 1, art. 93, art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., uchylił w całości postanowienie Wójta Gminy W. W. z 1 sierpnia 2022 r..
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przywołał treść art. 93, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 3 pkt 1 i art. 6 pkt 1 u.g.n. Wskazał, że nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. W świetle treści art. 93 u.g.n., wyznaczającego zakres postępowania w sprawie podziału, nie znajduje uzasadnienie pogląd, jakoby organ mógł dysponować uznaniem w zakresie obszaru, który ma zostać wydzielony na cele publiczne. Jeżeli plan miejscowy w sposób jednoznaczny przesądza o przebiegu drogi publicznej, to podział służący wydzieleniu działek koniecznych dla realizacji tej drogi, niezbędny dla osiągnięcia celu publicznego jakim jest zastosowanie się do przepisów prawa miejscowego musi uwzględniać określony przebieg drogi publicznej i w konsekwencji odpowiednie wydzielenie gruntów pod tę drogę.
Zdaniem Kolegium, organ I instancji co do zasady prawidłowo uznał, że wydzielenie gruntów pod drogi publiczne jest celem publicznym. W aktach sprawy znajduje się wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z których wynika, że przedmiotowa działka leży w części na terenie przeznaczonym w planie miejscowym pod drogę, a zatem wszczęcie postępowania z urzędu w niniejszej sprawie jest zasadne. Zarzuty dotyczące uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podniesione w zażaleniu są bezpodstawne. W toku niniejszego postępowania organ nie dokonuje oceny prawidłowości uchwalenia planu.
Kolegium stwierdziło, że konieczne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na obwiązujące orzecznictwo sądowoadministracyjne, z którego wprost wynika, że postanowienie opiniujące zgodność projektowanego podziału z treścią planu miejscowego jest wydawane tylko w postępowaniu podziałowym prowadzonym na wniosek strony. Nie ma bowiem uzasadnionej potrzeby by ten sam organ, który zatwierdza podział nieruchomości odrębnie wypowiadał się o zgodności tego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji wystarczy bowiem ocena organu, że wymagana zgodność występuje, po czym organ zleca geodecie uprawnionemu opracowanie projektu podziału i jeżeli projekt ten będzie spełniał wymagania przewidziane w § 7 rozporządzenia, to powinien zostać zatwierdzony.
Organ II instancji przywołał na poparcie swojego stanowiska tezy z judykatury i piśmiennictwa.
Jednocześnie wskazał, że brak było podstaw do umorzenia postępowania, bowiem postępowanie to nie stało się bezprzedmiotowe. Organ I instancji powinien dalej prowadzić postępowanie podziałowe z urzędu zmierzające do wydania w sprawie decyzji podziałowej. W postępowaniu podziałowym wszczętym z urzędu nie ma potrzeby wydawać osobnego postanowienia w sprawie zgodności proponowanego podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ powinien odnieść się do powyższej kwestii w uzasadnieniu decyzji podziałowej.
B. S. wniosła na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 17 listopada 2022 r. znak: SKO.4104.65.2022, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów:
1. postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 104 w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez uchylenie się przez organ od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy,
- art. 104 § 2 i art. 138 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy co do istoty;
2. prawa materialnego, to jest art. 97 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 3 pkt 1 i 4 u.g.n. poprzez przyjęcie, że fakt prowadzenia postępowania z urzędu wyłącza potrzebę wydania postanowienia opiniującego projekt podziału nieruchomości przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.
Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia II instancji w całości i zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 93 ust. 4 u.g.n. przewiduje możliwość odstąpienia od wydania postanowienia opiniującego projekt podziału nieruchomości przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości jedynie w przypadkach, kiedy podział jest dokonywany niezależnie od ustaleń planu miejscowego, zgodnie z art. 95 u.g.n. W pozostałych przypadkach niezależnie od trybu wszczęcia postępowania wydanie postanowienia jest obligatoryjne. Fakt prowadzenia postępowania podziałowego z urzędu na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 1 i 4 u.g.n. nie podważa potrzeby wydania postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału (tak też wyrok WSA w Poznaniu z 19 lutego 2021 r. sygn. I SA/Po 728/20).
"Argumentacja kwestionująca cel istnienia obowiązującego przepisu prawa w orzeczeniu sądu administracyjnego i wywodzenie z tego tezy o naruszeniu prawa przez organy administracji publicznej zmierza ku niebezpiecznemu zastępowaniu ustawodawcy w dokonywaniu rozstrzygnięć, które przepisy rangi ustawy powinny być przestrzegane, a których przestrzeganie "nie ma sensu. Nie wydaje się zasadne takie argumentowanie wykładni prawa stojącej w sprzeczności z celem danego przepisu prawa." (Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz dr hab. Jacek Jaworski, Arkadiusz Prusaczyk, Adam Tułodziecki, Marian Wolanin 2021).
Postępowanie podziałowe jest dwuetapowe, składające się z opiniowania wstępnego projektu podziału i zatwierdzenia projektu podziału. "Nie wydaje się trafne stanowisko, według którego opiniowanie wstępnego projektu podziału (i w ogóle jego sporządzenie) nie znajduje uzasadnienia (w przypadku nieruchomości prywatnych) z tego powodu, że organem opiniującym i organem decydującym o podziale jest jeden i ten sam organ gminy. W każdym postępowaniu podziałowym organem opiniującym i orzekającym jest ten sam organ gminy, a opiniowanie wstępnego projektu podziału jest obligatoryjnym elementem procedury podziałowej. Pominięcie procedury opiniowania w oparciu o przepisy planu wstępnego projektu podziału przy jednoczesnym braku w stosunku do podmiotów prywatnych regulacji zarezerwowanej w art. 97 ust. 5 u.g,n. dla Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego wydaje się dyskryminujące dla tych pierwszych - choćby tylko z procesowego punktu widzenia. Wydanie opinii w formie postanowienia przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział jest obligatoryjne z wyjątkiem przypadków wymienionych w art. 95 u.g.n. (art. 93 ust. 4 zd. 1 u.g.n.) i ewentualnie w przypadku określonym w art. 97 ust. 3 pkt 2 u.g.n. (z uwagi na ekonomię procesową i właściwość organu)" (Magdalena Durzyńska, Podział nieruchomości 2021 monografia).
Na marginesie skarżąca zauważyła, że zgodnie z zasadami podziału nieruchomości objętych planem na działki budowlane, minimalna wielkość nowo wydzielonych działek budowlanych powinna wynosić 800 m2 dla zabudowy mieszkaniowej wolnostojącej. Wskazana na wstępnym projekcie podziału działka B będzie miała powierzchnię 0,0757 ha po wydzieleniu z działki nr [...] o pow. 0,0946 ha, a zgodnie planem zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe. Podział ten będzie więc niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a podział z art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. już z samej swej natury musi być zgodny z planem. W niniejszym postępowaniu wydzielana jest z urzędu działka przeznaczona pod przyszłą drogę publiczną (oznaczoną w planie jako KDd) oznaczona na wstępnym projekcie podziału jako A - o pow. 0,0190 ha. Organ II instancji był obowiązany to zbadać i rozstrzygnąć sprawę co do istoty, lecz tego nie uczynił w sposób sprzeczny z art. 104 § 2 i art. 138 w zw. z art. 144 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu z 17 listopada 2022 r.
Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie podniosło, że decyzją z 9 stycznia 2023 r. znak NIP.6831.33.2022 (decyzja znajduje się na k. 1 i nast. akt administracyjnych) Wójt Gminy W. W. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym G. jedn. ewid. W. W., składającej się z działki nr [...] o pow. 0,0947 ha, stanowiącej współwłasność: P. K. w [...] cz. i B. S. w [...] cz. na podstawie księgi wieczystej [...] (w KW figuruje B. S.), polegający na wydzieleniu w ten sposób, że w wyniku podziału powstaną następujące działki gruntu:
- [...] o pow. 0,0182 ha - tereny dróg publicznych - drogi gminne dojazdowe - symbol KDd;
- [...] o pow. 0,0765 ha.
Postanowieniem z 20 listopada 2023 r., sygn. I OW 226/23, k. 65-66 akt sądowych, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 14a P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do rozpoznania sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "P.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do jednej z wymienionych kategorii, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, bez wyznaczania rozprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.
Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że postanowieniem z 20 listopada 2023 r., sygn. I OW 226/23, k. 65-66 akt sądowych, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 14a P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do rozpoznania sprawy. Dlatego WSA w Krakowie orzekał w niniejszej sprawie.
Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie ma podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, uchylające - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. - postanowienie Wójta Gminy W. W., wydane w postępowaniu wszczętym z urzędu, opiniujące pozytywnie, na podstawie art. 93 i n. u.g.n., wstępny projekt podziału nieruchomości należącej m.in. do skarżącej.
Podjęte rozstrzygnięcie zostało oparte o prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne, które Sąd przyjmuje za własne.
Sporna między stronami była wykładnia art. 97 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 3 pkt 1 i 4 u.g.n.
Zdaniem organu II instancji fakt prowadzenia postępowania z urzędu, wyłącza potrzebę wydania postanowienia opiniującego projekt podziału nieruchomości, przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, przez ten sam organ I instancji.
Z kolei według skarżącej i organu I instancji fakt prowadzenia postępowania z urzędu nie wyłącza potrzeby wydania takiego postanowienia.
Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania były bezpośrednio związane z niezastosowaniem postulowanej przez skarżącą wykładni ww. przepisów.
Sąd rozpoznający niniejszą skargę dostrzega rozbieżność co do powyższej kwestii w orzecznictwie sądowym i literaturze, czego wyrazem są m.in. judykaty i opracowania powołane w zaskarżonym postanowieniu i w skardze.
Sąd w niniejszej sprawie wskazuje, że przyjmuje jako prawidłowe stanowisko organu II instancji.
Wobec argumentacji skarżącej, Sąd przy tym zaznacza, że ze względu na zakres zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia SKO, dotyczący jedynie kwestii wydania przez organ I instancji, w postępowaniu wszczętym z urzędu, postanowienia opiniującego projekt podziału nieruchomości, podniesione w zażaleniu zarzuty kwestionujące legalność uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogły być badane przez organ II instancji, ani Sąd w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu tylko w postępowaniu wszczętym na wniosek strony (art. 97 ust. 1 u.g.n.), za wyjątkiem podziałów prowadzonych w trybie art. 95 u.g.n., ustawodawca wyodrębnił - w ramach postępowania podziałowego - jego etap wstępny, w którym organ opiniuje zgodność przedstawionego przez wnioskodawcę wstępnego projektu podziału nieruchomości, odnosząc go do ustaleń wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego (art. 93 ust. 4 u.g.n.). Wówczas to do wniosku o zatwierdzenie podziału nieruchomości strona dołącza m.in. wstępny projekt podziału nieruchomości dzielonej (art. 97 § 1a pkt 4 u.g.n.).
Powyższy etap wstępny – opiniodawczy, który kończy opinia, mająca formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 93 ust. 5 u.g.n.), jest natomiast zbędny w postępowaniu głównym o zatwierdzenie podziału, wszczętym z urzędu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2023 r. sygn. I SA/Wa 1107/23 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych.
Takie wszczęte z urzędu postępowanie podziałowe, w celu późniejszego zrealizowania celu publicznego (np. wywłaszczenia nieruchomości na potrzeby realizacji celu publicznego w oparciu plan miejscowy lub decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego - art. 112 ust. 1 u.g.n.), winno przebiegać sprawnie i być zakończone w rozsądnym terminie.
Sąd zauważa, że w przeważającej części orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz w części doktryny przyjmuje się, że nie ma uzasadnionej potrzeby by ten sam organ, który zatwierdza podział nieruchomości (art. 93 ust. 4 i art. 96 ust. 1 u.g.n.) odrębnie wypowiadał się o zgodności tego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji wystarczy bowiem ocena organu, że wymagana zgodność występuje, po czym organ zleca geodecie uprawnionemu opracowanie projektu podziału i jeżeli projekt ten będzie spełniał wymagania przewidziane w § 9 rozporządzenia, to powinien zostać zatwierdzony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 450/14, z 1 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1063/15, z 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1433/18, z 21 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 921/20 i M. W. - glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z 23 września 1998 r. sygn. akt I SA/Rz 899/98 oraz M. W. – Podziały i scalenia nieruchomości, wyd. C.H.BECK Warszawa 2011, str. 235).
I chociaż, jak podniosła skarżąca, w piśmiennictwie pogląd ten poddany został krytyce (por. np. glosa E. Klat-Górskiej i A. Lipnickiego, Nowe Zeszyty Samorządowe 2016/5/74), to jednak nie sposób doszukać się sensu odrębnego wypowiadania się przez ten sam organ o zgodności z planem miejscowym proponowanego podziału nieruchomości, jak tylko w celu uniknięcia kosztów opracowania projektu w formie odpowiednich dokumentów geodezyjnych przez stronę inicjującą postępowanie w sprawie podziału – na co zwrócił uwagę NSA w zachowującej co do istoty aktualność uchwale składu pięciu sędziów z 1 marca 1999 r. sygn. akt OPK 1/99 wyjaśniającej charakter postanowienia opiniującego, o którym mowa w art. 93 ust. 4 u.g.n. (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2019 r. sygn. I OSK 650/17).
Warto bowiem ubocznie zauważyć, że postępowanie o zatwierdzenie podziału nieruchomości jest kosztowne.
Wobec powyższej argumentacji Sąd doszedł w niniejszej sprawie do przekonania, że postanowienie Wójta Gminy W. W. z 1 sierpnia 2022 r., opiniujące z urzędu zgodność proponowanego podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w trybie art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n., jako zbędne, nie powinno zostać w niniejszej sprawie wydane, co słusznie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżone postanowienie uchylające w całości postanowienie Wójta Gminy W. W. z 1 sierpnia 2022 r., jako wydane z naruszeniem art. 93 ust. 4 i 5 w zw. z art. 97 ust. 1 i 1a pkt 4 i art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n.
Odnośnie zarzutów skargi Sąd zwraca też uwagę, że zgodność podziału przedmiotowej nieruchomości z miejscowym planem, w tym kwestia "niezbędności" części przedmiotowej nieruchomości do realizacji konkretnego celu publicznego, zostały ocenione przez Wójta Gminy W. W., który - decyzją z 9 stycznia 2023 r. znak NIP.6831.33.2022 (decyzja znajduje się na k. 1 i nast. akt administracyjnych) - zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym G. jedn. ewid. W. W., składającej się z działki nr [...] o pow. 0,0947 ha, stanowiącej współwłasność: P. K. w [...] cz. i B. S. w [...] cz. na podstawie księgi wieczystej [...] (w KW figuruje B. S.), polegający na wydzieleniu w ten sposób, że w wyniku podziału powstaną następujące działki gruntu:
- [...] o pow. 0,0182 ha - tereny dróg publicznych - drogi gminne dojazdowe - symbol KDd;
- [...] o pow. 0,0765 ha.
Odwołanie się od ww. decyzji Wójta Gminy W. W. z 9 stycznia 2023 r. znak NIP.6831.33.2022 otwiera pole do badania i oceny podnoszonych przez skarżącą merytorycznych zagadnień związanych z podziałem nieruchomości.
W niniejszej natomiast sprawie, wobec treści i zakresu zaskarżonego postanowienia SKO, odnoszenie się przez Sąd do poruszonych w skardze merytorycznych zagadnień byłoby wyjściem poza granice sprawy.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że mimo treści art. 138 § 1 i 2 K.p.a., prawidłowe było orzeczenie SKO, którym jedynie uchylono w całości postanowienie I instancji.
W okolicznościach sprawy brak było bowiem podstaw do umorzenia postępowania pierwszej instancji, bowiem postępowanie to nie stało się bezprzedmiotowe. Organ I instancji, co zresztą uczynił, powinien był dalej prowadzić postępowanie podziałowe z urzędu, zmierzające do wydania w sprawie decyzji podziałowej (wydana decyzja Wójta Gminy W. W. z 9 stycznia 2023 r. znak NIP.6831.33.2022).
Mając powyższe na uwadze oraz podzielając argumentację prawną organu odwoławczego na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie go z obrotu prawnego, dlatego orzeczono jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI