II SA/Kr 1493/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-01-29
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepostępowanie egzekucyjnegrzywna w celu przymuszeniastan zagrożenianiewykonanie obowiązkuwspółwłasnośćodpowiedzialnośćsąd administracyjny

WSA w Krakowie oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie nakazu usunięcia zagrożenia w budynku.

Skarżący J.B. zaskarżył postanowienie o nałożeniu na niego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł, argumentując m.in. przedawnienie obowiązku, brak zbadania aktualnego stanu faktycznego oraz trudności finansowe. Sąd uznał, że przesłanki nałożenia grzywny zostały spełnione, a obowiązek wynikający z prawomocnej decyzji administracyjnej nadal istnieje. Sąd podkreślił, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, a środkiem nacisku finansowego, a jej wysokość ma zapewnić skuteczność egzekucji, nawet jeśli jest maksymalna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J.B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł. Obowiązek wykonania prac budowlanych w celu usunięcia zagrożenia w budynku przy ul. B. w K. został nałożony prawomocną decyzją z 2016 r. i miał być wykonany do 30 czerwca 2017 r. Pomimo upływu lat i wypadku z 2020 r. spowodowanego złym stanem technicznym budynku, obowiązek nie został wykonany. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie przepisów proceduralnych, przedawnienie obowiązku oraz nieprawidłowe ustalenie zakresu i terminu prac. Sąd uznał, że wszystkie przesłanki nałożenia grzywny zostały spełnione, a jej wysokość, choć maksymalna, była uzasadniona potrzebą zapewnienia skuteczności egzekucji w sytuacji wieloletniego niewykonywania obowiązku. Sąd podkreślił, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, a środkiem nacisku, a jej wysokość nie podlega miarkowaniu ze względu na sytuację finansową zobowiązanego. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące przedawnienia, wskazując, że przepisy o przedawnieniu zobowiązań podatkowych czy kar pieniężnych nie mają zastosowania do grzywny w celu przymuszenia. Sąd stwierdził, że kwestia kręgu współwłaścicieli i zakresu prac nie podlega ocenie w postępowaniu egzekucyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, grzywna w celu przymuszenia może zostać nałożona, ponieważ obowiązek wynikający z prawomocnej decyzji administracyjnej nadal istnieje i nie został wykonany, a celem grzywny jest zmuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną ani zobowiązaniem podatkowym, a zatem nie podlegają jej przepisy o przedawnieniu. Dopóki decyzja administracyjna jest w obrocie prawnym i obowiązek nie został wykonany, organ egzekucyjny ma prawo stosować środki przymusu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (46)

Główne

u.p.e.a. art. 119 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 121 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 122 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.b. art. 66 § 1

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 66 § 2

Ustawa Prawo budowlane

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 119 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 121

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 121 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 121 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 122 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 122 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 122 § 3

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.b. art. 66 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 66 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 126

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.b. art. 59g § 5

Ustawa Prawo budowlane

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § 1-3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189g § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

O.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 126

P.b. art. 59g § 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § 1-3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189g § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

O.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez niezbadanie aktualnego stanu faktycznego i prawnego. Naruszenie art. 97 § 1 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowań o ustanowienie kuratora i zasiedzenie udziałów. Naruszenie art. 7, 77, 80, 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z księgi wieczystej i opinii biegłego. Naruszenie art. 59g ust. 5 P.b. w zw. z art. 70 § 1 O.p. poprzez nałożenie grzywny po upływie 5 lat od nałożenia obowiązku (przedawnienie). Naruszenie art. 189g § 1 k.p.a. poprzez nałożenie grzywny po upływie 5 lat od nałożenia obowiązku (przedawnienie). Naruszenie art. 119 ust. 1 i 2 u.p.e.a. poprzez nałożenie grzywny na współwłaściciela, w sytuacji toczących się postępowań o kuratora i zasiedzenie, oraz trudności w wykonaniu obowiązku. Naruszenie art. 121 § 2 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe wyliczenie grzywny i nieuwzględnienie możliwości finansowych skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się nie ma tu zastosowania zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym ani organy, ani sądy administracyjne nie są władne oceniać prawidłowości wykonywanej decyzji Dopóki wykonalność ostatecznej decyzji administracyjnej nie zostanie wstrzymana, albo też decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, organy egzekucyjne mają prawo i obowiązek prowadzić egzekucję określonych w decyzji obowiązków

Skład orzekający

Joanna Tuszyńska

przewodniczący

Piotr Fronc

sprawozdawca

Anna Kopeć

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zasadności stosowania grzywny w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków budowlanych, zwłaszcza w kontekście braku przedawnienia tego typu środków egzekucyjnych oraz braku miarkowania ich wysokości ze względu na sytuację finansową zobowiązanego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji obowiązku budowlanego, ale jego argumentacja dotycząca charakteru grzywny w celu przymuszenia i braku przedawnienia może mieć szersze zastosowanie w egzekucji innych obowiązków niepieniężnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy egzekucji administracyjnej i nałożenia grzywny, co jest często pomijanym, ale ważnym aspektem prawa. Pokazuje, jak sąd interpretuje środki przymusu w sytuacji wieloletniego niewykonywania obowiązków, co może być interesujące dla prawników i osób zajmujących się nieruchomościami.

Grzywna 10 000 zł za zaniedbany budynek – czy można się przed nią obronić?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1493/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art 119 par 1 , art 121  i art 12
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie nr 801/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 10 września 2024r. znak WSE.7722.45.2024.NWOJ w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej: MWINB) z dnia 10 września 2024 r. nr 801/2024, po rozpoznaniu zażalenia J. B., utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki (dalej: PINB) z dnia 10 kwietnia 2024 r. znak: RPE.52.35.2022.KBK, którym nałożono na J. B. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł.
Z uzasadnienia oraz akt sprawy wynika, że decyzją MWINB z dnia 19 sierpnia 2016 r. nr 709/2016 na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290) nakazano Gminie Miejskiej Kraków, M. L. oraz J. B. wykonanie określonych szczegółowo robót usuwających stan zagrożenia w budynku przy ul. B. w K. w terminie do dnia 30 czerwca 2017 r. i zakazano użytkowania powyższego budynku. Decyzja ta jest prawomocna, została bowiem utrzymana w mocy w wyniku weryfikacji sądowej (wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1297/16 oraz wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1104/17).
W związku z tym, że przeprowadzona w dniu 24 sierpnia 2017 r. kontrola wykazała brak wykonania orzeczonego obowiązku, wystosowano do współwłaścicieli stosowne upomnienie z dnia 27 października 2017 r., a wobec jego bezskuteczności (którą wykazała kontrola z dnia 21 lutego 2018 r.) – wystawiono w dniu 6 kwietnia 2018 r. tytuł wykonawczy nr 11/2018, wszczynając postępowanie egzekucyjne. Podnoszone przez zobowiązanych zarzuty okazały się bezskuteczne.
W dniu 18 marca 2020 r. doszło do wypadku, w wyniku czego osoba, która w sposób nieuprawniony znalazła się w budynku, doznała obrażeń ciała w związku z zawaleniem stropu.
Kolejne dwie kontrole przeprowadzone w dniach 19 marca 2020 r. oraz 12 marca 2024 r. wykazały, że nałożone obowiązki nie zostały w całości wykonane, a budynek jest w złym stanie technicznym.
W konsekwencji, odrębnymi postanowieniami z dnia 10 kwietnia 2024 r. nałożono na J. B. oraz M. L. grzywnę w celu przymuszenia na podstawie art. 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) . Z dniem 10 listopada 2024 r. J. B. nabył udziały w przedmiotowej nieruchomości od M. L..
J. B. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zakwestionował m.in. zakres robót oraz realność terminu ich wykonania (2,5 miesiąca). Wyjaśnił, że część prac wskazanych w decyzji została wykonana, a na pozostałe roboty nie mogły być przeprowadzone z uwagi na brak środków finansowych. Nie jest zatem prawdą, że skarżący uchylał się od realizacji obowiązków.
Powyższe zażalenie okazało się nieskuteczne, bowiem organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Jego zdaniem spełnione zostały przesłanki nałożenia grzywny zawarte w art. 121 u.p.e.a., a ustalając jej wysokość na 10.000 zł organ nie wykroczył poza granicę maksymalną określoną w art. 121 § 2 u.p.e.a. Grzywnę można nałożyć tyko jeden raz, a jej wysokość musi zapewnić skutecznie wykonanie egzekwowanego obowiązku. Istotne w tym aspekcie jest to, że zobowiązany nie podejmował przez 8 lat skutecznych działań, przez co wciąż istnieje stan zagrożenia, w wyniku którego w 2020 r. doszło do wypadku.
W odpowiedzi na zarzuty zażalenia organ odparł, że egzekwowany obowiązek wynika z prawomocnej decyzji, która przeszła pozytywną kontrolę sądową w dwóch instancjach, a zobowiązany miał wystarczająco dużo czasu, aby egzekwowany obowiązek wykonać. Termin wykonania obowiązku był ustalony na dzień 30 czerwca 2017 r., a teraz od zobowiązanego zależy, czy obowiązek ten wykona.
Organ wyraził zrozumienie dla trudności finansowych skarżącego, wyjaśnił jednak jednocześnie, że pozostają one bez wpływu na bieg przedmiotowej egzekucji. Dopóki obowiązek nie zostanie w całości wykonany, organ jest zobowiązany doprowadzić do jego wykonania, stosując przewidziane środki, w tym grzywnę w celu przymuszenia. Organ wskazał na przepisy, które pozwalają na możliwość odzyskania uiszczonej grzywny w razie wykonania obowiązku.
W skardze na powyższe postanowienie J. B. zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 15 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie polegające na wydaniu zaskarżonego postanowienia bez zbadania aktualnego stanu faktycznego oraz prawnego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, w sytuacji, gdy od dnia wydania ww. Decyzji MWINB nr 709/2026 z dnia 19 sierpnia 2016 r. znak WOB.7721.219.2016.ACIE, upłynęło ponad 8 lat;
b) art. 97 § 1 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu, poprzez brak zawieszenia niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowań w przedmiocie:
• ustanowienia kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu pozostałych właścicieli nieruchomości, uniemożliwiając tym samym udział ww. w charakterze strony,
• zasiedzenia udziałów w nieruchomości w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie, Wydziałem VI Cywilnym pod sygn. akt [...] – co ma wpływ na osoby posiadające interes prawny w sprawie, jak i odpowiedzialności za stan techniczny budynku,
c) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 5 1 k.p.a. w zw. z art. 136 5 1-3 k.p.a. poprzez:
• nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych czynności dowodowych w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w tym również nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ zaistniałych wątpliwości, a o które wnioskował skarżący, a to wobec nieprzeprowadzenia dowodu z:
• treści księgi wieczystej powadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, z której wprost wynika, że skarżący nie jest jedynym właścicielem nieruchomości, przez co stroną niniejszego postępowania powinni być również pozostali współwłaściciele,
• opinii biegłego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej dla ustalenia aktualnego zakresu oraz czasu trwania robót, które muszą być wykonane w aktualnym stanie rzeczy celu usunięcia stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia mieszkańców tego budynku, przy uwzględnieniu jego obecnego stanu technicznego,
czego konsekwencją było poczynienie nieprawidłowych i niepełnych ustaleń faktycznych polegających na błędnym ustaleniu, że:
• skarżący od ponad 8 lat uchyla się od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji MWINB nr 709/2026 z dnia 19 sierpnia 2016 r. znak WOB.7721.219.2016.ACIE;
• nieprawidłowym określeniu zakresu robót niezbędnych do wykonania w celu usunięcia stanu zagrożenia dla życia i zdrowia osób użytkujących lokale mieszkalne znajdujące się w przedmiotowym budynku;
• nieprawidłowego terminu, w jakim jest możliwym wykonanie w/w prac;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
a) art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. P.b. w zw. z art. 70 § 1 z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie polegające na nałożeniu grzywny - kary pieniężnej na skarżącego celem przymuszenia wykonania obowiązku wynikającego z Decyzji MWINB nr 709/2016 z dnia 19 sierpnia 2016 r. znak WOB.7721.219.2016.ACIE, w sytuacji gdy od nałożenia obowiązku ww. decyzją na skarżącego upłynęło 5 lat, a więc nie ma możliwości nałożenia na skarżącego grzywny - administracyjnej kary pieniężnej, ze względu na przedawnienie,
b) art. 189g § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nałożeniu grzywny - kary pieniężnej na skarżącego celem przymuszenia wykonania obowiązku wynikającego z Decyzji MWINB nr 709/2016 z dnia 19 sierpnia 2016 r. znak WOB.7721.219.2016.ACIE, w sytuacji gdy od nałożenia obowiązku ww. decyzją na skarżącego upłynęło 5 lat, a więc nie ma możliwości nałożenia na skarżącego grzywny - administracyjnej kary pieniężnej, ze względu na przedawnienie,
c) art. 119 ust. 1 i 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu na skarżącego grzywny celem przymuszenia, w sytuacji gdy:
• skarżący nie jest jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości,
• dodatkowo toczą się postępowania o ustanowienie kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu właścicieli tej nieruchomości,
• realizacja nałożonego obowiązku decyzją z 2016 r. może się wiązać z uciążliwością oraz trudnościami wykonania;
• wykonanie nałożonego obowiązku w świetle nowelizacji Prawa budowlanego nie doprowadzi budynku do stanu zgodnego z prawem, jak i niezagrażającego życiu i zdrowiu osób w nim znajdujących się, ze względu na brak aktualności stanu faktycznego oraz przepisów prawa budowlanego, które uległy zmianie;
d) art. 121 § 2 u.p.e.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym wyliczeniem nałożonej grzywny czego konsekwencją było:
• uznanie, że nałożona kara grzywny w nin. stanie sprawy spełnia zasadę celowości;
• organ nie wziął pod rozwagę możliwości finansowych skarżącego i dotkliwości nałożonej na niego kary grzywny w wysokości 10.000,00 zł;
• nie zostały spełnione przesłanki prawne oraz faktyczne nałożenia obowiązku zapłaty grzywny celem przymuszenia.
W oparciu o przestawione wyżej zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części odnoszącej się do gruntów należących do skarżącego wraz z postanowieniem organu I instancji, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych.
Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Sądy nie są przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność nałożenia na skarżącego grzywny w trybie postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 119 ust. 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.
Art. 121 § 4 z kolei stanowi, że jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Wysokość grzywny jest z kolei uregulowana w art. 121 § 2 u.p.e.a., który wskazuje, że z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł.
Tryb nałożenia grzywny został z kolei uregulowany w art. 122 u.p.e.a.:
§ 1. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu:
1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32;
2) postanowienie o nałożeniu grzywny.
§ 2. Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:
1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;
2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
§ 3. Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.
W opinii Sądu w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki nałożenia grzywny, a także zastosowano właściwy tryb w tym przedmiocie.
Przede wszystkim poza sporem pozostaje fakt, że na skarżącego nałożony został w drodze prawomocnej decyzji obowiązek wykonania prac budowlanych w terminie do dnia 30 czerwca 2017 r., stwierdzony tytułem wykonawczym z dnia 6 kwietnia 2018 r.
Choć skarżący wskazuje na prace, które zostały przez niego częściowo wykonane, w świetle przeprowadzonych czynności kontrolnych nie budzi wątpliwości, że nie można mówić zrealizowaniu wszystkich obowiązków wynikających z ww. decyzji. Tylko taka sytuacja stanowiłaby natomiast wykonanie decyzji i udaremniałaby egzekucję.
W tym świetle, jak słusznie tłumaczył organ odwoławczy, wszczęcie postępowania egzekucyjnego było konieczne. Doprowadzenie do wykonania decyzji nie należy bowiem do uznania organów, lecz jest ich obowiązkiem. W przedmiotowej sprawie wykonanie prac budowlanych stanowi dodatkowo konieczność życiową, bowiem, jak wynika z kilkukrotnych czynności kontrolnych, należący do skarżącego budynek, stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, o czym najlepiej świadczy wypadek, w wyniku którego doszło do zawalenia stropu i obrażeń ciała osoby, która w tym budynku się znalazła.
W tej sytuacji organ miał wszelkie podstawy do zastosowania środka przymusu w postaci grzywny, skoro zarówno decyzja z dnia 19 sierpnia 2019 r., wystosowane następnie upomnienie, a także zaistniały wypadek nie skłoniły skarżącego do wykonania koniecznych prac.
Jeżeli chodzi o wysokość grzywny, to została ona nałożona w dopuszczalnej granicy przewidzianej w art. 121 § 2 u.p.e.a. Owszem, organ zdecydował się na maksymalną wysokość, jednakże działał w ramach uznania administracyjnego, a zastosowany wymiar w sposób należyty i wiarygodny uzasadnił.
Przede wszystkim istotne jest to, że w realiach niniejszej sprawy, gdzie egzekucja dotyczy spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna może być nałożona jednokrotnie (art. 121 § 4 u.p.e.a.). Jednocześnie w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że celem grzywny jest zmuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku przez spowodowanie dolegliwości finansowej. Zgodnie z zasadą celowości i skuteczności stosowanego środka egzekucyjnego, grzywna powinna być na tyle dolegliwa, by zmusiła zobowiązanego do wykonania obowiązku, gdyż tylko wtedy jej zastosowanie jest uzasadnione. Grzywna w celu przymuszenia nie jest przy tym karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Dlatego nie ma tu zastosowania zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych skarżącej (wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 33/24, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 709/23, wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 237/24).
Jeżeli zatem w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z budynkiem w centrum miasta, w złym stanie technicznym, stwarzającym duże zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, a nałożone wiele lat temu obowiązki wykonania prac budowlanych nie zostały dotąd zrealizowane, zasadne było wymierzenie grzywny w wysokości maksymalnej, aby zapewnić jej skuteczność. Co do zasady grzywna musi stanowić dolegliwość dla zobowiązanego, w przeciwnym razie nie byłaby pozbawiona jakiejkolwiek skuteczności.
Należy w tym miejscu pamiętać, że wydanie postanowienia w przedmiocie grzywny nie przesądza, że ostatecznie zobowiązany wymierzoną dolegliwość finansową poniesie. Przede wszystkim, skarżący ma możliwość wykonania obowiązków w zakreślonym w postanowieniu terminie do dnia 30 czerwca 2024 r. i w ten sposób uniknąć grzywny. Skarżący argumentuje, że w praktyce wykonanie wymienionych w decyzji prac w zakreślonym terminie nie jest możliwe. Zarzut ten nie może jednak spotkać się z aprobatą w kontekście realiów niniejszej sprawy, gdzie skarżący zobowiązany był do wykonania prac już od 2017 r. Należy w tym miejscu dodać, że ustawa nie zawiera żadnych regulacji co do zakreślanego w postanowieniu o nałożeniu grzywny terminu. Ponadto, jak wskazał organ odwoławczy, zgodnie z art. 126 u.p.e.a., na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości.
Jeżeli chodzi o krąg osób zobowiązanych do wykonania prac zabezpieczających, skarżący argumentował, że skoro z księgi wieczystej wynika, iż budynek ma jeszcze innych współwłaścicieli, egzekwowanie wykonania obowiązków wyłącznie od skarżącego jest nieuzasadnione. Jego zdaniem organ winien zawiesić postępowanie egzekucyjne do czasu ostatecznego ustalenia właścicieli budynku, odpowiadających za jego stan techniczny.
Z powyższą argumentacją nie można się zgodzić. Z natury postępowania egzekucyjnego wynika, że zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy egzekwowany obowiązek ma swoje źródło w ostatecznej, pozostającej w obrocie prawnym decyzji. Dopóki obowiązek ten nie zostanie przez zobowiązanego wykonany, organ zobligowany jest doprowadzić do jego egzekucji, stosując w tym celu przewidziane prawem środki. Skoro zatem na skarżącym ciążą obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej, nie może on skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności, bądź ją odroczyć, czy zawiesić z tego względu, że odpowiedzialność tę powinny ponosić również inne osoby.
Na marginesie warto zauważyć, że skarżący nabył udziały od jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, a w drodze postępowania cywilnego dąży do zasiedzenia pozostałych udziałów w budynku, doskonale zdając sobie sprawę, jakie obciążenia wiążą się z przedmiotową nieruchomością.
Raz jeszcze należy podkreślić, że w postępowaniu egzekucyjnym ani organy, ani sądy administracyjne nie są władne oceniać prawidłowości wykonywanej decyzji, w szczególności w sytuacji, gdy taka sądowa kontrola tej decyzji już miała miejsce. Dopóki wykonalność ostatecznej decyzji administracyjnej nie zostanie wstrzymana, albo też decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, organy egzekucyjne mają prawo i obowiązek prowadzić egzekucję określonych w decyzji obowiązków (wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2027/20). Dotyczy to zarówno kręgu adresatów decyzji, jak i zakresu określonych w decyzji obowiązków. Stąd też skarżący niezasadnie zarzucał organowi, że ten nieprawidłowo określił niezbędny do wykonania zakres robót. Kwestia ta nie podlega weryfikacji na etapie postępowania egzekucyjnego.
Sąd oddalił zarzut naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 189g § 1 kpa, poprzez nałożenie grzywny w sytuacji przedawnienia, gdy od wydania decyzji nakładającej obowiązki upłynęło ponad 5 lat.
Art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Art. 189g § 1 kpa z kolei stanowi, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Grzywna w celu przymuszenia nie stanowi ani zobowiązania podatkowego, ani kary pieniężnej, o której mowa w kpa. Z tego też względu wskazane przez skarżącego przepisy nie mają w tym miejscu zastosowania. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja administracyjna, z której wynikają obowiązki, organ ma możliwość stosowania środków przymusu w celu ich wyegzekwowania, bez względu na upływ czasu od wydania decyzji.
Nie mogły znaleźć aprobaty argumenty skarżącego, że realizacja przedmiotowych obowiązków może wiązać się z uciążliwością oraz trudnościami wykonania. Odpowiedzialność wynikająca z decyzji ma charakter obiektywny. Przepisy u.p.e.a. nie uzależniają biegu egzekucji od sytuacji materialnej zobowiązanego, czy innych uciążliwości. Stąd podniesione przez zobowiązanego w zażaleniu argumenty nie mogą zostać uwzględnione. Dopóki obowiązek nie zostanie przez zobowiązanego wykonany, organ zobligowany jest wykonanie tego obowiązku wyegzekwować, bez względu na skalę uciążliwości, którą może napotkać skarżący.
Mając powyższe na uwadze, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI