II SA/Kr 1493/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-03-24
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkizbiornik na nieczystościgranica działkiekspertyza technicznalegalizacjapostępowanie administracyjnenadzór budowlanyprzepisy przejściowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego zbiornika na nieczystości ciekłe, stwierdzając, że nie przedstawiono wystarczającej dokumentacji do jego legalizacji i stanowi on zagrożenie.

Sprawa dotyczyła skargi B. W. na decyzję nakazującą rozbiórkę zbiornika na nieczystości ciekłe, który został wybudowany w latach 1993-1994 niezgodnie z pozwoleniem na budowę i przepisami technicznymi, w szczególności w odległości mniejszej niż wymagana od granicy działki. Pomimo wielokrotnych wezwań, inwestor nie przedłożył kompletnej ekspertyzy technicznej pozwalającej na legalizację samowoli budowlanej lub określenie zakresu niezbędnych prac naprawczych. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy i utrzymały w mocy nakaz rozbiórki, ponieważ nie przedstawiono dowodów pozwalających na uniknięcie tej sankcji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę B. W. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę zbiornika na nieczystości ciekłe. Zbiornik został wybudowany w latach 1993-1994 w sposób niezgodny z pozwoleniem na budowę z 1993 r. oraz przepisami technicznymi, w szczególności § 23 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, poprzez jego lokalizację zbyt blisko granicy działki. Postępowanie naprawcze było prowadzone od 2020 r., a inwestor był wielokrotnie wzywany do przedłożenia uzupełnionej ekspertyzy technicznej, która jednoznacznie określałaby sposób, rodzaj i zakres robót budowlanych koniecznych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Inwestor nie przedłożył wymaganej dokumentacji, a przedłożone ekspertyzy zawierały braki, w tym brak aktualnej mapy geodezyjnej i precyzyjnych parametrów docelowego zbiornika. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., w tym art. 37 ust. 1 pkt 2, ponieważ nie było możliwości legalizacji samowoli budowlanej ani wykonania niezbędnych przeróbek w trybie art. 40 P.b. z 1974 r. Sąd podkreślił, że nakaz rozbiórki jest sankcją bezwzględną, a inwestor nie wykazał, że obiekt nie stwarza zagrożenia dla ludzi lub mienia, ani nie przedstawił dokumentacji umożliwiającej jego legalizację. Argumenty skarżącego dotyczące przesunięcia granicy działki, kosztów czy planowanej budowy sieci kanalizacyjnej nie mogły wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli przedłożona dokumentacja jest niekompletna i nie pozwala na jednoznaczne określenie sposobu, rodzaju oraz zakresu robót budowlanych koniecznych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a obiekt stanowi zagrożenie dla ludzi lub mienia, nakaz rozbiórki jest zasadny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., w tym art. 37 ust. 1 pkt 2, ponieważ inwestor nie przedłożył wymaganej dokumentacji technicznej, która pozwoliłaby na legalizację samowoli budowlanej lub określenie zakresu prac naprawczych. Brak możliwości usunięcia zagrożeń w trybie art. 40 P.b. z 1974 r. uzasadnia nakaz rozbiórki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

P.b. art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisów art. 48 (dotyczącego rozbiórki samowoli budowlanej) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

P.b. z 1974 r. art. 37 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ stwierdzi, że obiekt powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę.

Pomocnicze

P.b. z 1974 r. art. 40

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

W wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, organ wydaje decyzję nakazującą wykonanie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami.

P.b. z 1974 r. art. 5 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami wiedzy technicznej, w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i mienia, ochronę środowiska, niezbędne warunki zdrowotne, właściwy układ funkcjonalny, odpowiednie warunki użytkowe oraz ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Do przepisów techniczno-budowlanych zalicza się warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane.

Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki art. 23 § ust. 4

Na nie skanalizowanych terenach zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej dopuszcza się stosowanie szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych w odległości co najmniej 2 m od linii regulacyjnej drogi (ulicy) lub granicy działki.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczająca dokumentacja techniczna uniemożliwiająca legalizację samowoli budowlanej. Zbiornik stanowi zagrożenie dla ludzi lub mienia. Brak możliwości usunięcia zagrożeń w trybie art. 40 P.b. z 1974 r. Zastosowanie przepisów przejściowych (P.b. z 1974 r.).

Odrzucone argumenty

Zbiornik funkcjonował bez zastrzeżeń ponad 25 lat. Problem wynika z przesunięcia granicy działki. Możliwość przebudowy zbiornika. Planowana budowa sieci kanalizacyjnej. Aspekt ekologiczny (zbiornik jako odbiornik wody opadowej).

Godne uwagi sformułowania

nakaz rozbiórki jest nakazem bezwzględnym i nie zależy od uznania organu administracyjnego Legalizacja samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego możliwa jest dopiero po wykluczeniu przesłanek przymusowej jego rozbiórki nie było możliwe w niniejszej sprawie wydanie w oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, na podstawie art. 40 P.b. z 1974 r. brak jest jednak w prawie administracyjnym podstaw do stosowania klauzul generalnych opartych na zasadzie słuszności czy stanie wyższej konieczności.

Skład orzekający

Paweł Darmoń

przewodniczący

Magda Froncisz

sprawozdawca

Jacek Bursa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych Prawa budowlanego, zasady stosowania nakazu rozbiórki w przypadku samowoli budowlanej, wymogi dotyczące dokumentacji legalizacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy zbiornika na nieczystości ciekłe w latach 90-tych i stosowania przepisów P.b. z 1974 r. oraz wymogów dotyczących ekspertyz technicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest skrupulatne przestrzeganie przepisów budowlanych i kompletowanie dokumentacji, nawet po wielu latach od budowy. Ilustruje konsekwencje samowoli budowlanej i trudności w jej legalizacji.

Ponad 25 lat samowoli budowlanej – dlaczego sąd nakazał rozbiórkę zbiornika?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1493/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
par. 23
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję nr 418/2022 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 13 października 2022 r. znak: WOB.7721. 346.2021. KJAS/KMLY w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Chrzanowie decyzją nr 96/2021 z 21 czerwca 2021 r. nakazał inwestorowi B. W. oraz B. W.1 rozbiórkę zbiornika na nieczystości ciekłe, położonego na działce nr [...] w [...] przy ul. [...].
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał m.in. art. 80 ust. 2, art. 83 ust. 1 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333), dalej "P.b." w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) oraz art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm.), dalej "P.b. z 1974 r."
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 25 ww. ustawy nowelizującej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (19 września 2020 r.) przepisy P.b. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Dalej stwierdził m.in., że prowadził z urzędu postępowanie w sprawie dotyczącej zrealizowanego zbiornika na nieczystości ciekłe o pojemności powyżej 10 m3 na działce nr [...] w [...] przez inwestora B. W. oraz B. W.1. Postępowanie wszczął zawiadomieniem 14 lutego 2020 r.
W toku postępowania PINB pozyskał materiał dowodowy z postępowania znak: PINB-IK 7358/209/101NN/2019, w postaci kopii protokołu kontroli z 16 grudnia 2019 r. wraz z dokumentacją fotograficzną i szkicem sytuacyjnym, a także kopii protokołu przyjęcia stron oraz kopii dwóch stron dziennika budowy nr [...]. Dodatkowo materiał dowodowy zawierał decyzję Wójta Gminy A. z 26 sierpnia 1993 r. znak TBN–7351/B/88/93 o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], mapę sytuacyjną oraz mapę uzupełniającą podziału działki nr [...].
Według oświadczenia inwestora zbiornik został zrealizowany przy budowie budynku mieszkalnego w latach 1993/94. Usytuowanie zbiornika na mapie sytuacyjnej opracowania: Adaptacja budynku mieszkalnego (...) jest w innym miejscu (środek działki).
Inwestor wskazał, że dokonał przesunięcia zbiornika ze względu na ukształtowanie terenu (spad w kierunku ul. [...]) oraz ze względu na kolizje z wjazdem na nieruchomość. Szambo jest bezpośrednio przy granicy działki nr [...].
Dalej organ I instancji stwierdził, że inwestor zrealizował inne urządzenie niż określone w ww. decyzji Wójta Gminy A. z 26 sierpnia 1993 r. Według decyzji inwestor zobowiązany był do "(...) Wybudowania szczelnego wybieralnego zbiornika na fekalia w odległ. 7,50 m od granicy działki, min. 15,0 m od otworów okiennych i drzwiowych sąsiednich zabudowań oraz min. 15,0 m od istniejących studni".
Pismem z 28 lutego 2020 r. B. W.1 złożył podanie do PINB, w którym zwrócił się o "możliwość pozostawienia istniejącego zbiornika w użytkowaniu do czasu ukończenia budowy sieci kanalizacyjnej (...)".
Następnie PINB na podstawie art. 56 ust. 1 P.b. z 1974 r. postanowieniem nr 66/2020 z 3 marca 2020 r. znak: PINB-ADM 7359/10/14NN/2020 nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów w postaci zaświadczenia wójta potwierdzającego zgodność zbiornika na nieczystości ciekłe z przepisami o planowaniu przestrzennym, a także ekspertyzy technicznej przedmiotowego zbiornika, która w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wykonanych robotach budowlanych winna jednoznacznie określać sposób, rodzaj oraz zakres robót budowlanych koniecznych do wykonania celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Organ I instancji wyznaczył termin do wykonania powyższego obowiązku na 15 czerwca 2020 r.
W skutek podań z 31 maja 2020 r. oraz z 7 czerwca 2020 r. złożonych przez B. W.1 dot. zmiany terminu wykonania obowiązku określonego w postanowieniu z 3 marca 2020 r., PINB postanowieniem nr 161/2020 z 17 czerwca 2020 r. znak: PINB-ADM 7359/10/14NN/2020 zmienił własne postanowienie z 3 marca 2020 r. i wyznaczył nowy termin do spełnienia obowiązku przedłożenia dokumentów na 30 października 2020 r.
Za pismem z 30 października 2020 r. B. W.1 przedłożył do PINB ekspertyzę techniczną przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego dr inż. K. M., wraz z zaświadczeniem Burmistrza Gminy A. w sprawie zgodności budowy ww. zbiornika z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Jednakże z uwagi na fakt, iż ww. ekspertyza techniczna zawierała braki, PINB wezwał 5 listopada 2020 r. inwestorów do uzupełnienia przedmiotowej ekspertyzy technicznej o elementy wskazane w treści wezwania. Obowiązek złożenia uzupełnionej ekspertyzy technicznej został zrealizowany przez B. W.1 poprzez przedłożenie uzupełnionej ekspertyzy za pismem z 15 stycznia 2021 r. PINB wezwaniem z 19 stycznia 2021 r. ponownie wezwał inwestorów do uzupełnienia ekspertyzy technicznej w terminie 31 marca 2021 r., ponieważ ww. dokumentacja w ocenie organu I instancji wciąż posiadała braki, m.in. o:
- inwentaryzację architektoniczno-budowlaną powykonawczą ww. zbiornika (...), ekspertyza techniczna nie może uzależniać rozwiązań w niej zawartych od późniejszego uzyskania aktualnej mapy geodezyjnej terenu,
- wskazanie, czy budowa zbiornika nie spowodowała niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (...) i czy obecnie po przebudowie nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia lub pogorszenia warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia.
B. W.1 pismem z 31 marca 2021 r. ponownie wniósł o wyznaczenie nowego terminu do spełnienia obowiązku przedłożenia uzupełnionej ekspertyzy technicznej.
PINB pismem z 19 kwietnia 2021 r. przychylił się do podania strony wyznaczając ostateczny termin na wykonanie ww. obowiązku na 31 maja 2021 r.
B. W.1 pismem z 25 maja 2021 r. wskazał brak możliwości spełnienia przedmiotowego obowiązku, powołując się na stwierdzony przez Starostę Chrzanowskiego brak dokumentacji w zasobach geodezyjnych Starostwa.
Podsumowując PINB wskazał, że inwestor nie wypełnił obowiązku nałożonego postanowieniem nr 66/2020 z 3 marca 2020 r. i nie przedłożył stosownych dokumentów. Organ I instancji stwierdził, że inwestorzy mieli wystarczająco dużo czasu, a termin był kilkukrotnie przedłużany.
Przesłanka odnosząca się do niepowodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia przez zrealizowany zbiornik na nieczystości ciekłe nie została wykluczona.
W dniu 2 czerwca 2021 r. organ I instancji zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, z czego skorzystał m.in. B. W.1.
Od opisanej na wstępie decyzji PINB z 21 czerwca 2021 r. B. W.1 wniósł odwołanie, w którym sformułował prośbę o odstąpienie od tej decyzji do czasu ukończenia budowy sieci kanalizacyjnej miejscowości i możliwości dokonania podłączenia bez konieczności kilkutygodniowego wyłączenia budynku mieszkalnego z użytkowania, do czego zmusza skarżącego nakaz rozbiórki.
Podniósł m.in., że zbiornik przez ponad 25 lat nie stwarzał żadnych problemów do czasu, gdy dwukrotne przesunięcie granicy działki nr [...] w kierunku zbiornika o ok. 1 m spowodowało, że konfliktowi sąsiedzi (rodzina) postarali się o spiętrzenie problemów.
Geodeta dokonujący pomiarów posadowił punkty graniczne w 2019 r. i do dnia dzisiejszego nie złożył do zasobów geodezyjnych dokumentów do Starostwa Powiatu Chrzanów. Tak długi okres może wskazywać na niewiarygodność pomiarów. Zdaniem skarżącego wywiązanie się z dostarczenia dokumentów uniemożliwia mu brak mapy.
Końcowo skarżący wskazał, że jest świadomy zaniedbań odnośnie legalizacji zbiornika w latach 90-tych, które usprawiedliwia młodością i pogonią za środkami na realizację starań o własny dom.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 418/2022, znak: WOB.7721.346.2021.KJAS/KMLY, z dnia 13 października 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000), dalej "K.p.a.", art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b. utrzymał decyzję I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest weryfikacja zasadności nałożenia na inwestorów nakazu rozbiórki zbiornika na nieczystości ciekłe położonego na działce nr [...] w [...] przy ul. [...].
Na podstawie dokumentów zalegających w aktach sprawy MWINB dokonał sprawdzenia prawidłowości przyjętego przez organ I instancji kręgu stron postępowania. I tak, wzmiankowana wyżej nieruchomość położona w miejscowości [...], składająca się z działki ewidencyjnej [...], na której znajduje się zbiornik będący przedmiotem niniejszego postępowania - stanowi obecnie współwłasność B. W. oraz B. W.1, którzy z tej przyczyny legitymują się interesem prawnym do udziału w postępowaniu. Ww. osoby pozostają również inwestorami przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe.
Po analizie akt sprawy organ odwoławczy z uwagi na lokalizację przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe przy granicy działki ewid. nr [...] za zasadne uznał przyznanie statusu strony współwłaścicielom ww. działki, która pozostaje własnością inwestora B. W.1, a także A. M., J. S., T. J. oraz K. B. (wydruk z Księgi Wieczystej zalega w aktach MWINB).
Powyższe stanowi zmianę kręgu stron względem postępowania przed organem I instancji, z uwagi na uzyskanie prawa własności do działki nr [...] przez K. B. na mocy umowy darowizny z 22 listopada 2021 r., przez co organ odwoławczy przyznał K. B. status strony w niniejszym postępowaniu. Na mocy umowy darowizny z 22 listopada 2021 r., prawo własności Ł. G. nieruchomości, na którą składa się działka nr [...], wygasło, a co za tym idzie Ł. G. utraciła status strony w postępowaniu odwoławczym z uwagi na brak interesu prawnego uzyskaniu rozstrzygnięciu sprawie.
Jednocześnie MWINB wskazał, że ww. umowa darowizny została zawarta już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, w związku z czym zakreślony krąg stron w postępowaniu przed PINB, aż do czasu wydania skarżonej decyzji, pozostawał prawidłowy. W tym stanie rzeczy krąg stron postępowania organ odwoławczy ograniczył do wskazanych powyżej osób, w sposób odmienny od kręgu stron przyjętego w postępowaniu przed organem I instancji.
Organ odwoławczy przywołał treść art. 26-28 ustawy nowelizującej.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że PINB prawidłowo zastosował przepisy P.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji, wobec zastosowania przepisów art. 103, art. 48 oraz art. 52 P.b. z uwagi na wszczęcie postępowania przed organem I instancji w dniu 14 lutego 2020 r.
Zgodnie z ustaleniami PINB, przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe został zbudowany w warunkach samowoli budowlanej w latach 1993-1994. Co prawda inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę wydaną przez Wójta Gminy A. z 26 sierpnia 1993 r. dot. budynku mieszkalnego na działce nr [...], która przewidywała budowę zbiornika na nieczystości ciekłe; jednakże inwestor dokonał znaczących odstępstw od treści ww. decyzji budując przedmiotowy zbiornik.
W toku czynności kontrolnych PINB ustalił, iż zbiornik na nieczystości ciekłe znajduje się bezpośrednio przy granicy z działką nr [...], co wynika również z fotografii oraz mapy dołączonych do ekspertyzy technicznej przedłożonej przez inwestora, który jest również skarżącym w niniejszym postępowaniu. Zatem organ I instancji prawidłowo uznał, że został wybudowany inny obiekt niż wskazany w pozwoleniu na budowę, bez pozwolenia na budowę, które było wymagane w dacie jego budowy.
Tym samym ustalone fakty wskazują na ziszczenie się hipotezy normy art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b.
Mając na względzie art. 103 ust. 2 P.b., niniejsze postępowanie prowadzone jest w oparciu o przepisy P.b. z 1974 r. Analizując przesłanki do zastosowania ww. przepisu, organ wskazał, że budowa przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe została zrealizowana w latach 1993-1994, natomiast P.b. z 1994 r. weszła w życie 1 stycznia 1995 r., a więc po ukończeniu budowy przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe.
Dalej organ II instancji przywołał treść art. 37 P.b. z 1974 r. i wskazał, że obowiązkiem organów nadzoru budowlanego na tym etapie jest ustalenie, czy przepisy o planowaniu przestrzennym dopuszczają tego typu zabudowę na danym terenie, a jeżeli tak, to czy wzniesiony obiekt powoduje zagrożenie dla ludzi lub mienia, bądź niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Wskazał, że z treści zaświadczenia wydanego przez Burmistrza Gminy A. z 23 września 2020 r. znak: GKOŚ.6723.196.2020 wynika, że budowa zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe na działce nr [...] obręb [...] jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Alwernia oraz miejscowości Grójec, Kwaczała, Nieporaz, Poręba Żegoty i Regulice zatwierdzonym uchwałą nr XIII/206/2015 Rady Miejskiej w Alwerni z dnia 16 listopada 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Mał. poz. 8366 z dnia 22 grudnia 2015 r.), dalej "m.p.z.p.". Zatem przedmiotowy zbiornik nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym.
W dalszej kolejności organ II instancji przeszedł do ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r., tj. czy wzniesiony obiekt powoduje zagrożenie dla ludzi lub mienia, bądź niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 P.b. z 1974 r. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń, czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 ww. ustawy (np. wyroki: WSA w Warszawie z 15 maja 2014 r., sygn. VIII SA/Wa 140/14, NSA z 1 grudnia 2009 r., sygn. II OSK 1886/08).
Natomiast jednoznaczne ustalenie, że istnieje możliwość zastosowania art. 40 P.b. z 1974 r. zobowiązuje organ do zbadania jakie czynności i roboty budowlane powinny zostać wykonane w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe został wybudowany w sposób niezgodny z przepisami obowiązującymi w trakcie budowy. Brak zgodności budowy przedmiotowego zbiornika z przepisami P.b. z 1974 r. wynika z naruszenia art. 5 ust. 1 i ust. 4 tej ustawy.
MWINB wskazał, że naruszenie wskazanych w wyżej cytowanym fragmencie ustawy przepisów techniczno-budowlanych dotyczy § 23 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. 1980 nr 17 poz. 62), dalej "rozporządzenie".
Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy zbiornik został zlokalizowany z naruszeniem wymaganej minimalnej odległości 2 m od granicy działki nr [...].
Prawidłowo zatem zdaniem organu II instancji PINB nałożył na inwestora na podstawie art. 56 ust. 1 P.b. z 1974 r. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, która w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wykonanych robotach budowlanych winna jednoznaczne określać sposób, rodzaj oraz zakres robót budowlanych koniecznych do wykonania celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Pismem z 30 października 2020 r. inwestor przedłożył zaświadczenie Burmistrza Gminy A. w sprawie zgodności budowy ww. zbiornika z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także ekspertyzę techniczną, która jednakże zawierała istotne braki. Pomimo jej uzupełnienia w dalszym ciągu była niekompletna, zatem PINB po raz kolejny wezwał do jej uzupełnienia wyznaczając ostateczny termin na wykonanie ww. obowiązku na dzień 31 maja 2021 r.
Organ II instancji, po analizie akt sprawy, w toku postępowania odwoławczego jeszcze raz wezwał B. W.1 pismem z 11 lutego 2022 r. znak: WOB.7721.346.202l.KJAS do przedłożenia uzupełnionej ekspertyzy w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. Ani w wyznaczonym terminie, ani do dnia wydania niniejszej decyzji, zobowiązany nie przedłożył uzupełnionych dokumentów.
Z przedłożonej ekspertyzy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowy zbiornik nie tylko narusza przepisy techniczno-budowlane ale stwarza zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Na stronie 26 Uzupełnienia ekspertyzy technicznej, w punkcie 9.7 wskazano: "Obiekt został wybudowany niezgodnie z warunkami technicznymi, co narusza przepis Prawa Budowlanego z dnia 24 października 1974 r. Dodatkowo, w związku z wybudowaniem ściany zbiornika w granicy działki oraz wyniesieniem zbiornika ponad niweletę drogi, obiekt narusza Art 5 Prawa Budowlanego w zakresie bezpieczeństwa ludzi i mienia".
Przedłożone opracowanie nie spełnia jednak wymogu dotyczącego jednoznacznego określenia sposobu, rodzaju oraz zakresu robót budowlanych koniecznych do wykonania celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ekspertyza nie zawiera wskazania odległości przedmiotowego zbiornika od granicy z działką [...] na podstawie aktualnej mapy geodezyjnej. Co więcej, w ekspertyzie technicznej nie podano parametrów docelowego zbiornika na nieczystości ciekłe, w postaci wskazania jego długości, szerokości, wysokości oraz kubatury. Zatem nie jest możliwe wydanie w oparciu o ten dokument decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, na podstawie art. 40 P.b. z 1974 r. Z uwagi na brak możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 MWINB uznał, że spełniona została przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r.
Wobec powyższego MWINB stwierdził prawidłowe zastosowanie procedury wynikającej z wyżej wskazywanego przepisu, potwierdzając zasadność działań organu I instancji w postaci nałożenia na inwestorów obowiązku dokonania rozbiórki przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe.
Odnosząc się do wniosku skarżącego zawartego w odwołaniu związanego z budową sieci kanalizacyjnej, popartego przez K. B. (sąsiadkę) w oświadczeniu z 25 kwietnia 2022 r., organ II instancji wskazał, że nakaz rozbiórki przewidziany w art. 37 P.b. z 1974 r. jest nakazem bezwzględnym i nie zależy od uznania organu administracyjnego.
Legalizacja samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego możliwa jest dopiero po wykluczeniu przesłanek przymusowej jego rozbiórki określonych w art. 37 P.b. z 1974 r. Uniknięcie nakazu rozbiórki możliwe jest wyłącznie w razie łącznego wykluczenia spełniania trzech przesłanek (M. Cherka, W. Grecki, 4.7. Legalizacja samowoli budowlanej na podstawie prawa budowlanego z 1974 r. [w:] M. Cherka, W. Grecki, Samowola budowlana w polskim prawie budowlanym, Warszawa 2013).
Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii posadowienia przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe w pobliżu granicy z działką nr [...] w N. z powodu przesunięć granicy ww. działki [...] wskutek sporów sąsiedzkich organ II instancji wskazał, że skarżący przedłożył przed PINB pismo Starosty Chrzanowskiego z 21 października 2020 r., w którym organ ten wskazał, że: "dokumentacja techniczna ID pracy: 6640.2894.2019 dotycząca działki nr [...] obręb [...], w wyniku negatywnego protokołu weryfikacji została zwrócona w dniu 12.05.2020r. wykonawcy prac geodezyjnych do poprawy i do dnia dzisiejszego nie została złożona do ponownej weryfikacji".
Skarżący za pismem z 12 marca 2022 r. przedłożył kolejne pismo Starosty Chrzanowskiego z 29 grudnia 2021 r., który ponownie wskazał iż przedmiotowa dokumentacja geodezyjna "nie została przyjęta do zasobu".
MWINB stwierdził, że nie może odnieść się do faktu zmiany przebiegu granic między działką, na której zrealizowano przedmiotową inwestycję, tj. działką nr [...], a działką nr [...], z uwagi na brak dowodów potwierdzających tezę skarżącego.
Wskazywane w treści pisma z 12 marca 2022 r. opóźnienia w złożeniu dokumentacji przez geodetę nie może być powodem dalszej zwłoki organów nadzoru budowlanego w zastosowaniu nakazu rozbiórki, gdyż powyższy obowiązek wynika wprost z przepisów ustawy Prawo budowlane. W treści ekspertyzy technicznej przedłożonej przez skarżącego zostało wskazane, iż: "(...) zbiornik na czas jego wybudowania (lata 1993-94) nie spełniał następujących wymagań: Na nieskanalizowanych terenach zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej dopuszcza się stosowanie szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych oraz pojedynczych ustępów, ustawianych na szczelnym dole kloacznym w odległości co najmniej 2 m od linii regulacyjnej drogi (ulicy) (...)".
Powyższe ustalenia autora ekspertyzy, dr inż. K. M., pozostają w sprzeczności z podniesionym zarzutem skarżącego, przez co organ II instancji nie dał wiary powyższemu twierdzeniu skarżącego. Brak naruszenia granicy działki nr [...] został wskazany również przez współwłaścicielkę ww. działki - K. B., w treści oświadczenia z 25 kwietnia 2022 r. Jednakże zdaniem MWINB powyższe pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie, gdyż nie udowadnia to zlokalizowania przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe w odległości 2 m od linii regulacyjnej drogi, co pozostawało wymagane w treści wskazanego powyżej przepisu P.b. z 1974 r.
Odpowiadając na zarzuty skarżącego dotyczące utrudnień związanych z przeprowadzeniem rozbiórki oraz wysokich kosztów, zawarte w piśmie z 12 marca 2022 r., MWINB wskazał na treść art. 52 P.b. (koszty ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.). Jednocześnie wskazał, że nakaz rozbiórki wydany na podstawie ar. 37 ust. 2 P.b. z 1974 r. stanowił odesłanie od przepisu art. 48 P.b.
B. W.1 wniósł na powyższą decyzję nr 418/2022 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 13 października 2022 r. znak: WOB.7721.346.2021.KJAS/KMLY skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Skarżący podniósł w skardze, że obiekt funkcjonował bez zastrzeżeń ponad 25 lat, a powstały problem wiąże się głównie z przesunięciem granicy działki nr [...], w efekcie czego stracił pond 120 m2 powierzchni jego działki nr [...], a wschodnia granica działki nr [...] zbliżyła się do zbiornika o 1,30 mb. Skarżący podniósł: "W związku z dużym nakładem prac i środków finansowych, ponawiam swoją prośbę, aby zachować obiekt w użytkowaniu do czasu ukończenia sieci kanalizacyjnej lub umożliwić przebudowę wstrzymując decyzję rozbiórki. Po dokonaniu przyłącza do sieci miejskiej i stosownych poprawkach zbiornik ten mógłby służyć jako odbiornik wody opadowej za czym przemawia również aspekt ekologiczny.".
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazał, że podniesione w skardze zarzuty są niezasadne.
W piśmie procesowym z 30 stycznia 2023 r. skarżący powtórnie wyjaśnił, że obiekt funkcjonował bez zastrzeżeń ponad 25 lat, a powstały problem wiąże się z przesunięciem granicy działki nr [...] w efekcie czego stracił ponad 120 m2 powierzchni działki nr [...], a wschodnia granica działki [...] zbliżyła się do zbiornika 1,30 mb. Wykonana w tym temacie przez biegłego w zakresie budownictwa dr inż K. M. ekspertyza techniczna zbiornika wykazuje możliwość przebudowy z dostosowaniem do minimalnej możliwej do przyjęcia odległości 2 mb od granicy działki [...] bez konieczności całkowitego wyburzenia, a nawet ze względu na trzykomorową budowę bez konieczności wyłączenia budynku z eksploatacji. Ze względu na uwarunkowania terenu po wyburzeniu istniejącego zbiornika, nowy musiałby zostać posadowiony w miejscu, które obecnie zajmuje [...] zbiornika istniejącego gdyż przesunięcie na dalszą odległość niż 2 mb od granicy działki [...], której również jestem współwłaścicielem, wiąże się z budową przepompowni. W związku z dużym nakładem prac i środków finansowych ponawiam prośbę aby zachować obiekt w użytkowaniu do czasu ukończenia budowy sieci kanalizacyjnej lub umożliwić przebudowę wstrzymując decyzję rozbiórki. Po dokonaniu przyłączu do sieci kanalizacji miejskiej i stosownych poprawkach zbiornik ten mógłby służyć jako zbiornik wody opadowej za czym przemawia również aspekt ekologiczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie wyznaczył na 24 marca 2023 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów (k. 39).
Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym poprzedzone było próbą uzyskania od stron postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 13 lutego 2023 r., k. 21). Jednak nie uzyskano od wszystkich stron i uczestników postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości. Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron i uczestników, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i ewentualne inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie utrzymująca w mocy decyzję PINB orzekającą nakaz rozbiórki zbiornika na nieczystości ciekłe, ze względu na brak spełnienia przesłanek umożliwiających legalizację tej samowoli budowlanej.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest bezzasadna.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to wskazały organy obu instancji. Organy wystarczająco wyjaśniły przyczyny uznania, że po pierwsze sporny zbiornik zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej, po drugie wzniesiony obiekt powoduje zagrożenie dla ludzi lub mienia, bądź niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, co stanowi przeszkodę do legalizacji. Powyżej wskazaną argumentację organów przytoczono w pierwszej części niniejszego uzasadnienia.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Co istotne, organy obu instancji prawidłowo również zastosowały i wyjaśniły również obowiązujące przepisy międzyczasowe. Dodatkowo organ II instancji we właściwy sposób dokonał aktualizacji kręgu stron postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.
Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie oceny i kwalifikacji badanych robót budowlanych, czasu ich przeprowadzenia, zastosowania odpowiednich przepisów prawa, a w konsekwencji przesłanek rozstrzygnięcia kończącego procedurę naprawczą przez orzeczenie nakazu rozbiórki.
Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości, nie były też w zdecydowanej większości kwestionowane przez skarżącego.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji MWINB stanowią przede wszystkim art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 P.b.
I tak, zgodnie z art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r. w brzmieniu obowiązującym w chwili realizacji spornej inwestycji, to jest w latach 1993-1994:
1. Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W myśl zaś art. 40 P.b. z 1974 r. w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Stosownie zaś do art. 103 ust. 2 aktualnej ustawy P.b., przepisu art. 48 (dotyczącego rozbiórki samowoli budowlanej) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z art. 5 P.b. z 1974 r.:
1. Obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający:
1) bezpieczeństwo ludzi i mienia,
2) ochronę środowiska,
3) niezbędne warunki zdrowotne,
4) właściwy układ funkcjonalny,
5) odpowiednie warunki użytkowe, a w szczególności potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej, oświetlenia, zaopatrzenia w wodę, usuwania ścieków, ogrzewania i wentylacji,
6) ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich - zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami.
(...)
4. Do przepisów techniczno-budowlanych zalicza się:
1) warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane,
2) warunki techniczne wykonywania i odbioru robót budowlanych,
3) warunki techniczne utrzymania i eksploatacji obiektów budowlanych.
W myśl § 23 rozporządzenia, które niewątpliwie statuuje warunki techniczne, o których mowa w art.5 P.b.:
1. Odległość szczelnych i krytych zbiorników do gromadzenia nieczystości, dołów ustępowych, ustępów nie skanalizowanych o liczbie oczek do 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych powinna wynosić co najmniej:
1) od otworów okiennych i drzwiowych w pomieszczeniach mieszkalnych, budynkach, w których znajdują się inne pomieszczenia na pobyt ludzi, oraz w magazynach środków spożywczych - 15 m,
2) od granicy działki sąsiedniej, pasa drogi publicznej lub chodnika przy ulicy - 7,5 m.
(...)
4. Na nie skanalizowanych terenach zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej dopuszcza się stosowanie szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych oraz pojedynczych ustępów, ustawianych na szczelnym dole kloacznym w odległości co najmniej 2 m od linii regulacyjnej drogi (ulicy) lub granicy działki oraz co najmniej 5 m od otworów okiennych lub drzwiowych w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach sąsiednich.
5. Dopuszcza się sytuowanie szczelnych i krytych zbiorników nieczystości ciekłych oraz dołów ustępowych na granicy działek, gdy będą przylegać do tego rodzaju urządzeń na działce sąsiedniej lub co najmniej w odległości 1 m od granicy; jeżeli będą to urządzenia wolno stojące - pod warunkiem zachowania odległości określonych w ust. 1 pkt 1 i w § 21 ust. 1.
Przechodząc do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy należy podkreślić, że zupełnie bezsporne i niekwestionowane przez skarżącego były następujące zagadnienia:
- sporny zbiornik został zrealizowany w latach 1993-94 przez inwestorów będących współwłaścicielami działki nr [...], co jednoznacznie implikuje poprawność określenia adresatów nałożonego obowiązku,
- formalnoprawną podstawą realizacji inwestycji była decyzja o pozwoleniu na budowę Wójta Gminy [...] z 26 sierpnia 1993 r. znak TBN–7351/B/88/93, która obejmowała wybudowanie szczelnego wybieralnego zbiornika na fekalia w odległości 7,50 m od granicy działki, min. 15,0 m od otworów okiennych i drzwiowych sąsiednich zabudowań oraz min. 15,0 m od istniejących studni,
- zbiornik został zrealizowany niezgodnie z warunkami i ustaleniami zawartymi w ww. pozwoleniu na budowę, a także niezgodnie z § 23 rozporządzenia w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 4 P.b. z 1974 r., poprzez umiejscowienie w zbliżeniu do granicy działki z ul. [...] oraz wyniesienie zbiornika ponad niweletę drogi,
- sporna inwestycja nie jest niezgodna z m.p.z.p., zatem zbiornik nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym.
Należy wskazać, że w niniejszej sprawie PINB słusznie wdrożył postępowanie naprawcze zmierzające do likwidacji skutków stwierdzonej samowoli budowlanej, zapewniając inwestorom możliwość legalizacji samowoli.
Na przestrzeni lat (od 2020 r. do 2022 r.) PINB, a także organ II instancji, wzywały inwestorów do zadośćuczynienia obowiązkowi prawidłowo nałożonego przez PINB na podstawie art. 56 ust. 1 P.b. z 1974 r. postanowieniem nr 66/2020 z 3 marca 2020 r. w postaci przedłożenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego zbiornika, która wobec stwierdzenia nieprawidłowości w wykonanych robotach budowlanych winna jednoznacznie określać sposób, rodzaj oraz zakres robót budowlanych koniecznych do wykonania celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Przedłożona przez skarżącego ekspertyza techniczna oraz uzupełnienie ekspertyzy technicznej nie są wystarczająca w zakresie niezbędnej treści określenia sposobu, rodzaju oraz zakresu robót budowlanych koniecznych do wykonania celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Pomimo długotrwałego postępowania inwestorzy nie przedłożyli słusznie wymaganej przez organy dokumentacji.
Co prawda autor ekspertyzy wskazał w jej wnioskach m.in., że w celu przywrócenia obiektu do zgodności z "Warunkami Technicznymi oraz Prawem Budowlanym" należy:
- zmniejszyć objętość zbiornika do nieprzekraczającej wartości 10 m3,
- posadowić zbiornik z zachowaniem minimalnej odległości 2 m od granicy działki,
- zapewnić odpowietrzenie zbiornika w lokalizacji min. 2 m od granicy działki, z wyprowadzeniem wywiewki na wysokość co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu;
a także opisał zakres prac koniecznych do wykonania, technologię przebudowy przedstawił zaś na rysunkach (pkt 9 i 10 wniosków uzupełnienia ekspertyzy technicznej ze stycznia 2021 r.).
Jednakże, jak trafnie dostrzegły organy, ekspertyza nie zawiera wskazania odległości przedmiotowego zbiornika od granicy z działką [...] na podstawie aktualnej mapy geodezyjnej. Nie podano również parametrów docelowego zbiornika na nieczystości ciekłe, to jest jego długości, szerokości, wysokości oraz kubatury, mimo jednoznacznego uprzedniego wskazania w wezwaniu przez PINB, że ekspertyza techniczna nie może uzależniać rozwiązań w niej zawartych od późniejszego uzyskania aktualnej mapy geodezyjnej terenu.
Innymi słowy można pokusić się o stwierdzenie, że gdyby skarżący przedłożył ekspertyzę z rzetelną inwentaryzacją powykonawczą i odpowiednio zwymiarowanym projektem przebudowy zbiornika odsuwającym go na co najmniej 2 m od granicy, mógłby doprowadzić do wydania decyzji nakazującej wykonanie stosownych prac celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Zatem organy doszły do uzasadnionej konkluzji, że nie było możliwe w niniejszej sprawie wydanie w oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, na podstawie art. 40 P.b. z 1974 r.
Warto ponownie podkreślić, że PINB wielokrotnie pozytywnie załatwiał prośby skarżącego o przedłużenie terminu na złożenie żądanej dokumentacji, z czego skarżący nie skorzystał, przedkładając jedynie dokumentację w sposób ewidentny nie spełniającą wymogów określonych przepisami prawa.
Nie mogły też przynieść zamierzonego skutku wnioski i argumentacja skarżącego dotyczące długotrwałości procedury uaktualnienia dokumentacji geodezyjnej. W granicach niniejszej sprawy ani organy nadzoru budowlanego ani Sąd nie mają możliwości kontrolowania i oceniania prawidłowości działania w tym zakresie Starosty Chrzanowskiego. Analiza taka nie może być przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, jako że przedmiot ten znajduje się poza jej granicami. Podobnie nie mogła mieć w niniejszej sprawie znaczenia kwestia planowanej rozbudowy kanalizacji miejskiej.
Warto nadmienić, że nawet jeżeliby przyjąć, jak podnosił skarżący, że nastąpiło przesunięcie granicy działki nr [...], w efekcie czego wschodnia granica działki [...] zbliżyła się do zbiornika o 1,30 m, to skoro obecnie jest on umiejscowiony w granicy, to usytuowanie w odległości 1,30 m od granicy również naruszało § 23 rozporządzenia w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 4 P.b. z 1974 r.
Z kolei wyjątek przewidziany w § 23 pkt 5 rozporządzenia z oczywistych względów nie mógł znaleźć zastosowania (sąsiednia działka to droga).
Jakkolwiek zrozumiały jest żal skarżącego, uwidoczniony w piśmie z 12 marca 2022 r., że poniesione koszty działań w niniejszym postępowaniu, które nie doprowadziły do legalizacji, przerosły już koszty rozbiórki.
Rację ma przy tym organ odwoławczy, że obowiązujące przepisy prawa jednoznacznie obciążają stosownymi kosztami inwestora samowoli budowlanej.
Kontrolując zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję Sąd nie stwierdził możliwości uwzględnienia podnoszonych w skardze okoliczności.
Wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie organ oparł się na właściwym stanie prawnym i faktycznym.
Jakkolwiek skutki orzeczenia rozbiórki spornego zbiornika są dotkliwe i radykalne, to brak jest jednak w prawie administracyjnym podstaw do stosowania klauzul generalnych opartych na zasadzie słuszności czy stanie wyższej konieczności. Decyzja wydawana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r., jak słusznie wskazał organ odwoławczy, ma charakter związany, a organowi nie pozostawiono możliwości uwzględnienia ewentualnego braku zawinienia strony, czy też podnoszonych przez skarżącego kwestii ekonomicznych czy ekologicznych.
Powinnością organów na obecnym etapie postępowania naprawczego, z której wywiązały się należycie, było przede wszystkim sprawdzenie, czy została przedłożona wymagana przepisami prawa, opisana w postanowieniu nr 66/2020 z 3 marca 2020 r. dokumentacja i jej ocena.
W niniejszej sprawie skarżący miał dużo czasu na przedłożenie żądanej dokumentacji, co mogłoby chronić skarżącego od orzekania przez organ nakazu rozbiórki.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a podnoszone w niej wnioski i argumentacja nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Sąd podzielił w całości argumentację organu wyrażoną w zaskarżonej decyzji, przytoczoną szczegółowo w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, której powielanie w tym miejscu byłoby zbędnym powtórzeniem.
Organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią decyzji I instancji. Zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia PINB jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.
W uzasadnieniu decyzji II instancji wskazane zostały wyczerpująco motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy oraz stanowiące odpowiedź na kwestie podnoszone w odwołaniu, skardze do sądu i licznych pismach skarżącego.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI