II SA/Kr 1491/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji w sprawie świadczenia przedemerytalnego, wskazując na naruszenie kompetencji i procedury przez organy administracji w kontekście decyzji ZUS.
Sprawa dotyczyła odmowy uchylenia decyzji przyznającej świadczenie przedemerytalne. Skarżący J.B. domagał się uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, która odmawiała uchylenia decyzji przyznającej zasiłek przedemerytalny. Sąd uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie kompetencji organów administracji w ocenie stażu pracy i okresów zatrudnienia, które powinny być rozstrzygnięte przez organ rentowy (ZUS) i kontrolowane przez sądy powszechne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty w sprawie odmowy uchylenia decyzji przyznającej J.B. świadczenie przedemerytalne i zasiłek przedemerytalny. Sąd uznał, że organy administracji naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w szczególności nie przesłuchały świadków i przedwcześnie oceniły dowody. Kluczowym zarzutem było jednak wkroczenie przez organy administracji w kompetencje organu rentowego (ZUS). Sąd wskazał, że ustalenie wysokości emerytury, a tym samym stażu pracy uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego, należy do wyłącznej kompetencji ZUS, a kontrola tej decyzji przysługuje sądom powszechnym. Decyzja ZUS ma charakter prejudycjalny dla decyzji starosty. W rozpatrywanej sprawie decyzja ZUS, od której J.B. wniósł odwołanie do sądu powszechnego, nie była ostateczna, co uniemożliwiało organom administracji wydanie własnych rozstrzygnięć w sprawie świadczenia przedemerytalnego. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem powyższych wytycznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnej oceny stażu pracy i okresów zatrudnienia w celu przyznania świadczenia przedemerytalnego. Ustalenie wysokości emerytury, a w konsekwencji stażu pracy uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego, należy do wyłącznej kompetencji organu rentowego (ZUS), a kontrola tej decyzji przysługuje sądom powszechnym. Decyzja ZUS ma charakter prejudycjalny dla decyzji starosty.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania decyzji, powierzała ustalenie wysokości emerytury (a tym samym stażu pracy) organowi rentowemu, a decyzja ta miała charakter prejudycjalny dla decyzji starosty o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego. Organy administracji wkraczają w kompetencje ZUS, dokonując własnej oceny okresów zatrudnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.z.p.b. art. 37 k § ust. 1 pkt 3
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, która spełnia warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, oraz osiągnęła co najmniej 35 lat (kobiety) lub 40 lat (mężczyźni) stażu pracy do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
u.z.p.b. art. 37 o § ust. 1
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Prawo do świadczeń przedemerytalnych ustala i przyznaje starosta, a wypłaca je powiatowy urząd pracy.
Pomocnicze
u.z.p.b. art. 37 k § ust. 3 i 4
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, na wniosek powiatowego urzędu pracy, wydaje organ rentowy.
u.z.p.b. art. 37 k § ust. 5
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Odwołanie od decyzji organu rentowego w sprawie ustalenia wysokości emerytury przysługuje do sądu powszechnego.
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny jest obowiązany uwzględnić z urzędu naruszenia przepisów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada zbierania i dopuszczania dowodów.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która następnie została uchylona lub zmieniona.
k.p.a. art. 151 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odmawiający uchylenia decyzji.
u.e.r.f.u.s. art. 53 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Sposób obliczania wysokości emerytury w zależności od okresów składkowych i nieskładkowych.
k.p.c. art. 467 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot akt organowi w celu uzupełnienia materiału sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy administracji kompetencji organu rentowego (ZUS) w zakresie ustalania stażu pracy i okresów zatrudnienia. Wydanie decyzji przez organy administracji w oparciu o nieostateczną decyzję ZUS. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego poprzez brak przesłuchania świadków i przedwczesną ocenę dowodów.
Godne uwagi sformułowania
organy administracji [...] wkracza w kompetencje organu rentowego decyzja ZUS ma zatem charakter prejudycjalny nie można było pisemnym 'zeznaniom' świadków przypisać przymiotu dowodu i bez ich przesłuchania [...] z góry negatywnie ocenić te zeznania
Skład orzekający
Bożenna Blitek
przewodniczący
Halina Jakubiec
sprawozdawca
Krystyna Kutzner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kompetencji organów administracji i organów rentowych w sprawach świadczeń przedemerytalnych oraz znaczenie ostateczności decyzji ZUS dla postępowań administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność procedur administracyjnych i potencjalne konflikty kompetencyjne między różnymi organami państwowymi, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kto decyduje o Twoim świadczeniu przedemerytalnym? Sąd wyjaśnia podział kompetencji między ZUS a urzędem pracy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 1491/02 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2005-01-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-06-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Bożenna Blitek /przewodniczący/ Halina Jakubiec /sprawozdawca/ Krystyna Kutzner Symbol z opisem 633 Zatrudnienie i sprawy bezrobocia Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec(spr.) NSA Krystyna Kutzner Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2005 r sprawy ze skargi J.B. na decyzję Wojewody z dnia 8 maja 2002 r Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej prawo do świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 8 maja 2002 r ([...] Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...] z dnia [...] 2002 r ([...]) odmawiające uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] 1999 r ([...]) w sprawie przyznania J.B. świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] 1999 r oraz przyznającej mu zasiłek przedemerytalny od dnia [...] .1999 r. Przedstawiony w uzasadnieniu decyzji stan sprawy wskazuje na następujące fakty: W dniu [...] .1999 r J. B. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] składając wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...].1999 r organ pierwszej instancji przyznał J. B. wnioskowane przez niego świadczenie od dnia [...] .1999 r, w wysokości 120% zasiłku dla bezrobotnych, natomiast dokumentację niezbędną do ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego przekazano do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informując, iż do czasu ustalenia wysokości emerytury świadczenie wypłacone będzie w kwocie zaliczkowej przewidzianej przepisem art. 37 k ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r Nr 25 poz. 128 z późn. zm.) Równocześnie w uzasadnieniu tej decyzji organ przyjął, iż J.B. spełnia warunki określone art. 37 k ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu tj. ponad 40 letni staż pracy oraz został zwolniony z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Jednakże Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił decyzją z dnia [...] .1999 r prawa do świadczenia przedemerytalnego wskazując, iż J.B. wykazał jedynie 33 lata 6 dni. Nie zostały uznane za udowodnione okresy zatrudnienia w PGR Zborowo od dnia [...] .1958 r do [...] 1964 .ponieważ nie uznano zeznań świadków, jak również nie zaliczono zatrudnienia w Kółku Rolniczym w [...] od [...].1965 r - [...].1965 r, od [...] 1966 r - [...].1966 r, od [...].1966 r - [...].1966 r, od [...].1967 r - [...].1967 r, od [...].1967 r - [...] .1967 r, od [...].1967 r - [...].1968 r ponieważ skarżący nie podlegał w tych okresach ubezpieczeniu społecznemu. Z powodu tej odmowy postanowieniem z dnia [...].1999 r zostało wznowione z urzędu postępowanie w sprawie przyznania J. B. świadczenia przedemerytalnego w kwocie zaliczkowej. W wyniku tego wznowienia wydana została w dniu [...] 1999 r decyzja uchylająca ostateczną decyzję z dnia [...] 1999 r znak [...] w sprawie przyznania świadczenia przedemerytalnego oraz przyznająca J. B. zasiłek przedemerytalny, do którego, zdaniem organu J. B. warunki spełnia, gdyż posiada 33 lata i 6 dni okresu uprawniającego do zasiłku, a zarazem stażu pracy uprawniającego do emerytury, w tym 27 lat, 1 miesiąc i 19 dni pracy w warunkach szczególnych. Z dołączonych do akt rozpatrywanej skargi akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 1999 r ([...]) w postępowaniu toczącym się w wyniku odwołania J. B. wniesionego do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a następnie przed Sądem Apelacyjnym, wyrokiem z dnia [...] 2001 r (sygn. [...] ) Sąd Apelacyjny uchylił i przekazał Zakładom Ubezpieczeń Społecznych do rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu organ rentowy - ZUS wydał w dniu [...].2001 r decyzję ([...] ) odmawiającą wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Uzasadnienie tej decyzji wskazuje na przyczyny podniesione w uzasadnieniu decyzji ZUS uchylonej przez Sąd Apelacyjny. Zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku SA nie dotyczyły bowiem kwestii ustalenia stażu uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego, lecz powodem uchylenia był fakt, iż organ rentowy wydał decyzję odmawiającą prawa do świadczenia przedemerytalnego, do czego nie był uprawniony. Od tej decyzji ZUS z dnia [...].2001 r J. B., także wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego. Sprawa zawisła przed tym Sądem pod sygn. akt. [...], a akta ZUS zarządzeniem z dnia [...].2001 r zostały w trybie art. 467 § 4 kpc zwrócone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych [...]. Zwrócone w celu uzupełnienia sprawy z motywacją, z której wynika, iż zdaniem Sądu Okręgowego Zakład na wniosek Urzędu Pracy zobowiązany był do wyliczenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego bez oceny czy zostały spełnione wszystkie warunki ustawowe do przyznania tego świadczenia. W tym zakresie kompetencje przysługuj ą powiatowym urzędom pracy. Pismem z daty [...] 2002 r ZUS poinformował J.B., że w związku ze zmianą interpretacji przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r zatrudnieniu i przeciwdziałania bezrobociu anuluje swoją decyzję z dnia [...] .2001 r odmawiającą ustalenia wysokości emerytury do celów świadczenia przedemerytalnego (wskazując jak należy się domyślać mylnie datę decyzji [...].2001 r). Równocześnie ZUS zawarł w wyżej powołanym piśmie informację, iż decyzja ustalająca wysokość emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego zostanie wydana po przyznaniu prawa do tego świadczenia przez Powiatowy Urząd Pracy. Tej treści pismo wraz z aktami J. B. związanymi z dochodzonym świadczeniem przedemerytalnym zostało przesłane także do PUP w [...]. W tych okolicznościach, powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 8 i 149 § 1 oraz art. 151 § 1 kpa Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w [...] (z upoważnienia Starosty Powiatowego) wydał w dniu [...].2002 r postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...].1999 r dotyczącą uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...].1999 r odmawiającej przyznania J.B.świadczenia przedemerytalnego od dnia [...].1999 r oraz przyznającej zasiłek przedemerytalny. W uzasadnieniu wskazano, iż wznowienie ma na celu sprawdzenie czy wada określona w art. 145 § 1 pkt 8 kpa tj. fakt, że decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która następnie została uchylona lub zmieniona, wpłynął na treść decyzji wydanej przez Powiatowy Urząd Pracy. Po wznowieniu postępowania organ pierwszej instancji odmówił uchylenia tej decyzji powołując się na przepis 151 § 1 pkt 1 kpa. Po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonych oraz przekazanych przez ZUS dokumentów za bezsporne uznał organ okresy uprawniające do emerytury związane z zatrudnieniem : • w Kopalni Piasku w [...] od [...] .1964 r do [...].1965 r; • w Rejonie Eksploatacji Dróg Publicznych w [...] od [...].1968 r do [...].1970 r; • w STW w [...] Oddział w [...] od [...].1970 r do [...].1991 r; • w GS w [...] od [...].1991 r do [...].1998 r; oraz okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych od [...].1991 r do [...].1991 r. Przyznając dopuszczalność dokumentowania okresów zatrudnienia zeznaniami świadków, organ ocenił, iż okres pracy w PGR [...] nie może być zaliczony do okresów zatrudnienia ponieważ proponowany świadek J.B.(kuzyn skarżącego) nie posiada świadectw pracy, a świadectwo H. G. wydane zostało przez Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych w [...] a nie PGR -[...] Nadto do stażu nie można zaliczyć całego okresu zatrudnienia w [...], gdyż ZUS - Inspektorat w [...], nie potwierdził podlegania w tym czasie ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia. Odwołując się od tej decyzji J. B. zarzucił przede wszystkim naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 75 kpa, gdyż nie można było ocenić proponowanych dowodów z zeznań świadków bez ich wezwania i przesłuchania. Stanowiło to zdaniem skarżącego naruszenie także zasad postępowania określonych w art. 6 i 16 kpa. Domagał się uchylenia przez Wojewodę decyzji organu pierwszej instancji, polemizując także z wyrażoną przez organ oceną przedstawionych dowodów. Wojewoda podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii oceny dowodów i po ponownej analizie dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia i po doliczeniu okresów zatrudnienia w Kółku Rolniczym w [...] od [...] .1966 r do [...].1966 r, od [...] 1966 r do [...] .1966 r oraz od [...] .1967 r do [...].1967 r. uwzględnił łącznie 32 lata , 10 miesięcy i 20 dni stażu pracy uprawniającego do emerytury, a także okresu uprawniającego do zasiłku. (Powołał się na przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 r zmieniający między innymi ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154 poz. 1793) stanowiący, że osoby, które przed dniem jej wejścia w życie tj. 1.01.2002 r zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego (lub stypendium) nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Zgodnie z obowiązującym od 31.12.2001 r art. 37 j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący w przypadku mężczyzn 35 lat; lub 30 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania pracy uznanej w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zdaniem organu drugiej instancji warunek ten został przez J. B. spełniony. Natomiast brak było w ocenie Wojewody podstaw do zastosowania art. 37 k ustawy w/w w brzmieniu obowiązującym od dnia 31.12.2001 r, gdyż wprawdzie skarżący wykazał okres uprawniający do emerytury, jednakże będąc urodzonym w dniu [...].1942 r nie spełniał warunków dotyczących wymaganego wieku (60 lat w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy lub 63 - ale przed [...] .2001 r). Natomiast przyznanie świadczenia przedemerytalnego - bez względu na wiek wymaga zgodnie z powołanym przepisem art. 37 k ustaw w/w osiągnięcia 40 - letniego stażu uprawniającego do emerytury, czego skarżący nie wykazał. W skardze na powyższą decyzję Wojewody J. B. podniósł zarzuty dotyczące przebiegu postępowania administracyjnego, a przede wszystkim niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, nie przesłuchanie świadków H. G. i J..B. i przedwczesną ocenę dyskredytującą ich znaczenie. Domagał się uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko i wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych art. 7 kpa (zasada prawdy obiektywnej) oraz art. 75 kpa są trafne. Nie można było pisemnym "zeznaniom" świadków przypisać przymiotu dowodu i bez ich przesłuchania, wyjaśnienia z jakich przyczyn oraz w jakich okolicznościach zostały one złożone z góry negatywnie ocenić te zeznania. Nie został też co do spornych okoliczności przesłuchany J. B.będący stroną tego postępowania, co narusza zasadę wyrażoną art. 10 kpa. Jednakże motywem zasadniczym uchylenia zaskarżonej decyzji są jeszcze inne uchybienia, które zdaniem sądu na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) podlegają uwzględnieniu z urzędu. Mianowicie zgodnie z art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r (w/w) świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, która spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, gdy nadto osiągnęła do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona (przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy), okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn. W myśl art. 37 o ust. 1 wymienionej ustawy prawo do świadczeń przedemerytalnych ustala i przyznaje starosta, a wypłaca je powiatowy urząd pracy. Natomiast przepis art. 37 k ust. 3 i 4 tej ustawy stanowi, że decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, na wniosek powiatowego urzędu pracy, wydaje organ rentowy, zaś do postępowania w takiej sprawie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w sprawie świadczeń przedemerytalnych. Analiza wymienionych przepisów wskazuje, że organem uprawnionym do oceny, czy osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne spełnia wymagane prawem warunki jest organ administracji - starosta. Równocześnie ustalenie wysokości emerytury, a w konsekwencji świadczenia przedemerytalnego, powierzone jednak zostało Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który będąc organem rentowym stosuje przepisy postępowania administracyjnego, ale odwołanie od jego decyzji przysługuje stosownie do przepisu art. 37 k ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do sądu powszechnego. W rozpatrywanym przypadku organ rentowy wydał decyzję odmawiającą prawa do świadczenia przedemerytalnego, która została uchylona przez Sąd Apelacyjny, a następnie po ponownym rozpoznaniu wydał decyzje odmawiającą ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego i od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Jak należy domniemywać Sąd Okręgowy do czasu wydania przez Wojewodę zaskarżonej decyzji, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, nie wydał żadnego rozstrzygnięcia o charakterze kończącym sprawę. Zarządził jedynie zwrot sprawy organom rentowym w trybie art. 467 § 4 kpc - w celu uzupełnienia materiału sprawy. Zwrot akt organowi - w tym trybie poza uzupełnieniem materiału sprawy, może mieć na celu podanie podstawy prawnej i faktycznej decyzji, wskazanie sposobu wyliczenia świadczenia lub stosownego pouczenia o skutkach prawnych decyzji i trybie jej zaskarżenia. Zaznaczyć należy, iż na zasądzenie, o którym mowa nie przysługuj ą żadne środki odwoławcze. Sporządzona w wyniku zwrotu akt notatka o "anulowaniu" przez ZUS decyzji będącej przedmiotem odwołania do Sądu Okręgowego, nie mogła spowodować eliminacji tej decyzji z obrotu prawnego, gdyż nie została ona wydana żadnym z przewidzianych kodeksem postępowania administracyjnego trybie uchylenia decyzji - choćby nie ostatecznych. W tych okolicznościach odwołanie od decyzji wniesione przez J. B. do Sądu Okręgowego nie zostało ani rozpatrzone merytorycznie ani też odrzucone. Nie mogło więc stać się podstawą wydania przez Starostę decyzji o odmowie (ani o przyznaniu) J. B. świadczenia przedemerytalnego. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, jak i postanowienia o wznowieniu postępowania wynika, iż organy administracji tj. Starosta, oraz Wojewoda dokonały samodzielnej, niezależnej od postępowania przed organami rentowymi oceny zebranego materiału. Ocena ta zdaniem Sądu Administracyjnego nie tylko obarczona jest wskazanymi na wstępie uchybieniami, które zarzuca skarga, lecz przede wszystkim wkracza w kompetencje organu rentowego. Istotnie wystąpiły w orzecznictwie sądów powszechnych wątpliwości interpretacyjne, czy organ rentowy wydając na wniosek powiatowego urzędu pracy decyzję o ustaleniu wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego jest uprawniony do rozstrzygnięcia o okresie zatrudnienia ubezpieczonego, a w konsekwencji, czy postępowanie w sprawach wymagających ustalenia okresu zatrudnienia w związku z postępowaniem o ustalenie uprawnień do świadczenia przedemerytalnego należy do drogi sądowej przed sądami powszechnymi. Wątpliwość tę rozstrzyga uchwała Sądu Najwyższego podjęta w dniu 19.03.2003 r (III UZP 1/03 - OSNP 2003/13/317); "Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do odmowy ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie spełnia warunków posiadania wymaganego okresu zatrudnienia, od którego zależy jej prawo do emerytury". Na poparcie tej tezy Sąd Najwyższy między innymi powołał treść art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 1118 z późn. zm.). Przepis ten, ogólnie rzecz ujmując, różnicuje sposób obliczenia wysokości emerytury tak, iż na każdy rok okresów składkowych wynosi ona po 1,3% podstawy wymiaru (obliczonej wg art. 15 lub 21 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) i po 0,7% za każdy rok okresów nieskładkowych. Składnikiem stałym jest 24 % kwoty bazowej (z art. 19). Zróżnicowanie uwzględnionego do obliczenia wysokości emerytury procentu podstawy jej wymiaru, innego za każdy rok okresów składkowych i nieskładkowych, obliguje zatem organ rentowy do zakwalifikowania okresów zatrudnienia wykazanych we wniosku urzędu pracy do jednego z wymienionych okresów. Świadczenie przedemerytalne nie ma wprawdzie charakteru świadczenia z ubezpieczenia społecznego, finansowane jest bowiem z budżetu państwa w ramach dotacji dla Funduszu Pracy. Mimo to fakt, że ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustalenie wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego pozostawiała wyłącznej kompetencji organowi rentowemu, powoduje, iż o stażu pracy uprawniającym do tego świadczenia decyduje ten organ, a kontrola tej decyzji należy do sądu powszechnego (art. 37 k ust. 5 ustawy o zatrudnieniu w związku z art. 476 § 2 pkt 4 kpc). Decyzja przyznająca prawo do świadczenia przedemerytalnego należąca do wyłącznej kompetencji starosty, z woli ustawodawcy, poprzedzona być musi prawomocną i ostateczną decyzją o ustaleniu wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia, którą na wniosek starosty wydaje organ rentowy. Organ rentowy wydaje zarówno decyzję ustalającą wysokość emerytury jak i decyzję odmawiającą ustalenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2003 r III UZP 6/2003 - Prokuratura i Prawo - dodatek 2004 /2 poz. 41). Postępowanie odwoławcze w sprawach o świadczenie przedemerytalne pod rządami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( wyżej wymienionej ) ma zatem charakter dwutorowy. Ocena ustawowych podstaw przyznania świadczenia należy do kompetencji starosty, a określenie wysokości świadczenia jak i odmowa ustalenia - do kompetencji organu rentowego. Decyzja ZUS ma zatem charakter prejudycjalny, albowiem skutkiem decyzji organu rentowego jest decyzja starosty podlegająca zaskarżeniu w trybie przewidzianym w przepisach kpa. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 37 k ust. 3 i ust. 4 i 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów określających tryb przyznawania świadczeń przedemerytalnych, bowiem decyzja ZUS z dnia [...] .2001 r ([...]) z uwagi na wniesione odwołanie, w wyniku którego Sąd Okręgowy jedynie zwrócił akta do uzupełnienia - nie jest decyzją ostateczną. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania zwłaszcza, iż pozbawiło skarżącego możliwości dochodzenia na drodze sądowej swoich praw związanych z ustaleniem stażu pracy. Przy ponownym rozpoznaniu organ ustali czy decyzja ZUS z dnia [...] 2001 r odmawiającą ustalenia wysokości emerytury dla celów świadczenia przedemerytalnego jest decyzją ostateczną i w zależności od wyników wdrożonego przez J. B. postępowania przed sądem powszechnym, podejmie stosowną decyzję. Na marginesie sprawy należy wskazać, że oczywistym jest, iż decyzja wydana przez ZUS w dniu [...].2001 r, nie mogła być podstawą wydania przez Starostę decyzji, co do której wznowione zostało postępowanie tj. decyzji z dnia [...].1999 r zatem "anulowanie" jej także i z tej przyczyny nie mogło być podstawą wznowienia. Taką podstawę stanowić mógł wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia [...] .2001 r (wyżej powołany) uchylający decyzję ZUS z dnia [...] 1999 r. Uchylenie to nie zmienia jednak faktu, iż postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...] dnia [...]1999 r winno ulec wznowieniu z urzędu, w związku z wynikiem postępowania przed sądem powszechnym i wydaniem przez ZUS nowej decyzji, co do której jednakże nie można było w dacie wydania zaskarżonej decyzji sprawdzić, czy jest decyzją ostateczną. W tych okolicznościach uchylenie postanowienia o wznowienie postępowania stanowiłoby naruszenie zasady wyrażonej w art. 134 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dlatego pomimo stwierdzonego uchybienia Sąd Administracyjny decyzji tej nie uchylił. Z wyżej podanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję , jak również poprzedzającą ją decyzje organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, której zastosowanie w sprawie niniejszej wynika z treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Przepisy wprowadzające.(Dz. U. Nr 153 poz. 1271).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI