II SA/Kr 1475/09

II SA/Kr 1475/09 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2010-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Krystyna Daniel /sprawozdawca/
Mariusz Kotulski /przewodniczący/
Renata Czeluśniak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 22 poz 268
art. 147, art. 148 par. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Krystyna Daniel / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 16 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania skargę oddala
Uzasadnienie
Decyzją z 23 lipca 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...], na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 1 kpa odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną nr [...] PINB w K. Powiat [...] z 29 października 2002 r. znak: [...] nakazującą [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, [...], zarządcy budynku przy ul. [...] w K., usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przewodów kominowych ww. budynku wykazanych w protokole nr [...] z 10 września 2002 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych, sporządzonym przez Mistrza Kominiarskiego J. O. t.j.
- odłączyć termy gazowe w dwóch łazienkach mieszkania nr 19
20,
- odłączyć termę gazową w kuchni mieszkania 16-18,
- odłączyć urządzenia gazowe w mieszkaniach 17, 34-36, Ze względu na występujące zagrożenie życia i zdrowia decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, zgodnie z art. 108 k.p.a.
W uzasadnieniu organ wskazał, że 18 lutego 2008 r. wpłynął wniosek D. C. o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną z 29 października 2002 r. Wnioskodawczyni powołała się na opinie mistrza kominiarskiego z 24 listopada 2006 r. i 12 grudnia 2007 r., gdzie nie potwierdzono zastrzeżeń jakie zawierała opinia, na której oparł się organ (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Ponadto wskazała na fakt złożenia zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstw w związku ze sprawą (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.). Organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie przedłożyła organowi I instancji prawomocnego stwierdzenia przez sąd lub inny organ faktu sfałszowania dowodu na okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., ani nie przedłożyła stwierdzenia w drodze prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu faktu popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji administracyjnej na okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazał, że nowe okoliczności lub nowe dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. muszą istnieć w dniu wydania decyzji. Podstawą wznowienia postępowania nie mogą być zatem okoliczności faktyczne i dowody, które powstały po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto w ocenie organu I instancji wnioskodawczyni uchybiła terminowi o którym mowa w art. 148 § 1 kpa.
Od decyzji odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wniosła D. C., zarzucając naruszenie art.145 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że dowody, na podstawie których została wydana decyzja z 29 października 2002 r. nie okazały się fałszywe oraz art. 148 § 1 kpa poprzez uznanie, że strona uchybiła terminowi z ww. przepisu. Wskazała, że o fakcie poświadczenia nieprawdy (sfałszowania opinii) informowała jeszcze przed zakończeniem postępowania w sprawie. Na uzasadnienie swojego stanowiska przedłożyła szereg dokumentów.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z 16 lipca 2009 r. (znak: [...]), na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wydał skarżoną decyzję prawidłowo, nie zachodzi bowiem żadna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Podniósł, że w przypadku okoliczności wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., tj. gdy dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, bądź gdy decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, konieczne jest wykazanie zaistnienia takiej okoliczności orzeczeniem właściwego organu, gdyż organ administracji nie jest uprawniony do czynienia takich ustaleń. Jedynym odstępstwem jest sytuacja unormowana w § 2 art. 145 k.p.a., jednakże powoływane okoliczności sfałszowania dowodów i popełnienia przestępstwa nie mają charakteru oczywistego ani nie istnieje zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego. Nie została również spełniona przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczności wskazane przez wnioskodawczynię były bowiem albo znane organowi w momencie podejmowania decyzji, albo nie miały w ogóle znaczenia dla jej podjęcia (nie mogły być dowodami w sprawie), albo powstały już po wydaniu przedmiotowej decyzji. Nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dokumenty dotyczące sprawności i szczelności instalacji gazowej, gdyż nakaz odłączenia gazu w przedmiotowym lokalu nie wynikał z nieszczelności instalacji gazowej, ale jak wynika z akt sprawy był spowodowany brakiem zgody wnioskodawczyni na przebudowę wentylacji, co w połączeniu z dokonaniem przedmiotowych prac w innych lokalach mogłoby spowodować zagrożenie dla zdrowia i życia innych lokatorów z powodu odprowadzania spalin z pieca do kanału, który aktualnie był wykorzystywany przez inny lokal. Nadto przedmiotowa sprawa dotyczyła stanu technicznego wentylacji, a nie instalacji gazowej. Natomiast powołane przez wnioskodawczynię w odwołaniu opinie kominiarskie i protokoły powstały w latach 2006 - 2008. Odnosząc się do stwierdzenia organu I instancji, iż wnioskodawczyni uchybiła terminowi miesięcznemu, określonemu w art. 148 §1 k.p.a. organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji z tym zastrzeżeniem, iż jak wskazano - nawet w przypadku dochowania terminu ustawowego wskazane okoliczności nie mogłyby zostać zakwalifikowane jako spełniające przesłanki z art. 145 § 1, zatem brak jest podstaw także do wznowienia postępowania z urzędu. Nadto wyjaśnił, że termin do złożenia wniosku z art. 148 § 1 k.p.a. jest terminem do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a nie do zawiadomienia organu o zaistniałych okolicznościach.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła D. C. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, nakazanie organowi I instancji wznowienie postępowanie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła przebieg postępowania w sprawie. Wskazała, że PINB w K. Powiat [...] wydając decyzję 29 października 2002 r. oparł się na opinii kominiarskiej J. O. z 7.02.2001 r., która zdaniem skarżącej jest niewiarygodna, w szczególności nie wskazano w niej, że dotyczy mieszkania nr [...] należącego do skarżącej. Później wydane w sprawie instalacji gazowej skarżącej opinie kominiarskie tj. opinia z 4.12.2006 r. autorstwa J. O. oraz wykonana na zlecenie skarżącej 24.11.2006 r. przez M. J. świadczą o tym, że wcześniejsza opinia na podstawie, której dokonano odcięcia dopływu gazu do mieszkania skarżącej była niezgodna prawdą. Nadto zarzuciła przewlekłość postępowania oraz podniosła, że zachowała termin z art. 148 § 1 kpa, gdyż pierwsze pismo skierowała do PINB w K. Powiat [...] jeszcze przed bezprawnym odcięciem dopływu gazu, a następne niezwłocznie po tym zdarzeniu.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).
W wyniku dokonanej oceny stwierdzić należy, że kwestionowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiadają prawu.
Przepis art. 145 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Z kolei art. 149 § 3 k.p.a. przesądza, iż odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji.
Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Dlatego też organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych.
Zgodnie z powszechnie przyjmowanymi w doktrynie i judykaturze poglądami, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, decyzja o odmowie wznowienia może być wydana jedynie wtedy, gdy wznowienie nie jest możliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyny podmiotowe, to złożenie wniosku przez osobę nie będącą stroną, złożenie go przez osobę nie posiadającą zdolności do czynności prawnych, a działającą bez udziału przedstawiciela ustawowego. Przyczyny przedmiotowe to złożenie żądania po upływie terminu, gdy termin nie został przywrócony, gdy sprawa nie była rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia zaskarżalnego, gdy decyzja nie była ostateczna, gdy wskazano inne niż w art. 145 i 145a k.p.a. podstawy wznowienia (por. G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, 2007, wyd. II, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II, wyrok NSA z 8. 06. 1995 r., SA/Po 416/95, Mon.Pol. 1996, nr 7, s. 214, wyrok NSA z 12. 10.1998 r., IV SAB 77/98, Lex nr 43765, wyrok NSA z 13. 10.1998 r., I S.A. 373/98).
Złożenie wniosku o wznowienie postępowania, przez podmiot nie mający przymiotu strony, powinien skutkować wydaniem przez organ decyzji o odmowie wznowienia postępowania. W sytuacji takiej występuje bowiem niedopuszczalność wznowienia z tzw. przyczyn podmiotowych.
Przepisem który określa cechy strony postępowania administracyjnego jest art. 28 k.p.a. który stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawową cechą charakteryzująca stronę postępowania administracyjnego jest zatem jej "interes prawny" w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, określany jako kwalifikowany interes faktyczny tj. nie tylko interes rozumiany jako zainteresowanie podmiotu co do danego rozstrzygnięcia administracyjnego (co wyraża interes faktyczny), ale również materialnoprawna podstawa tego zainteresowania wywodzona z prawa administracyjnego. W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, podzielany także przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, iż interes prawny o którym mowa w art. 28 ma materialnoprawny charakter który swoje źródło ma w normach prawa administracyjnego.
W sprawie zakończonej decyzją z 29 października 2002 r. jedyną stroną postępowania była [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w K., która była też adresatem nałożonego decyzją obowiązku. Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżąca nie została uznana za stronę w ww. postępowaniu. Wszczęcie postępowania nastąpiło z urzędu, jakkolwiek w związku z pismem skarżącej z 3 czerwca 2002 r. Postępowanie prowadzone było w trybie art. 66 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) i dotyczyło nieprawidłowego stanu technicznego przewodów kominowych w budynku przy ul. [...] w K. będącego w zarządzie w/w. Spółdzielni. Nie ulega wątpliwości, że sprawa obejmowała obiekt budowlany jako całość. Obowiązek utrzymania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego, zatem prawidłowo decyzja z 29 października 2002 r. została skierowana do Spółdzielni. W orzecznictwie sądowo-adminstracyjnym przeważa stanowisko, że członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym, gdyż ich prawa są reprezentowane przez statutowo właściwe organy spółdzielni. Pojawiły się również poglądy dopuszczające w szczególnych sytuacjach udział członka spółdzielni w charakterze strony postępowania, uzależniając przyznanie tego uprawnienia od spełnienia dalszych wymogów. Wskazano, że członek taki musi legitymować przez spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu oraz wynik postępowania administracyjnego musi mieć bezpośredni wpływ na warunki korzystania z tego lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego tj. art. 5 ustawy Prawo budowlane (por. wyrok NSA z 9. 05. 2003 r., sygn. IV SA 2995/01, wyrok WSA w Warszawie z 13. 04. 2005 r., sygn. VII SA/Wa 473/04, wyrok WSA w Krakowie z 28. 05. 2008 r., sygn. II SA/Kr 259/08). W takiej sytuacji kwestia istnienia interesu prawnego musi zostać każdorazowo rozstrzygnięta w konkretnym przypadku.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że nawet przyjęcie drugiego z przedstawionych poglądów nie daje skarżącej uprawnienia strony w przedmiotowym postępowaniu. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych Spółdzielnia została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego pismem z PINB w K. Powiat [...] z 26 września 2002 r. Tymczasem już z pisma J. K. datowanego na dzień 10 lipca 2002 r., (a zatem dwa miesiące przed wszczęciem postępowania) skierowanego do Działu Technicznego Spółdzielni wynika, że w lokalu nr [...] należącym do skarżącej został odłączony gaz z uwagi na niemożność przeprowadzania koniecznych prac remontowych na skutek nieudostępnienia przez skarżącą lokalu. Wobec powyższego decyzja z 29 października 2002 r. nie obejmowała już swoim zakresem mieszkania nr [...], zawierając nakaz odłączenia term gazowych i urządzenia gazowego w mieszkaniach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Jedynie w uzasadnieniu nadmieniono, że nieprawidłowości dotyczyły także mieszkania skarżącej, jednakże dopływ gazu do powyższego lokalu został już odcięty na skutek działań samej Spółdzielni. Również opinia kominiarska autorstwa J. O. sporządzona 10. 09. 2002 r., której rzetelność kwestionuje skarżąca nie mogła stanowić bezpośredniej przyczyny odcięcia gazu.
Tym samym należy uznać, że odcięcie dopływu gazu do mieszkania skarżącej nie nastąpiło na podstawie decyzji organu administracji publicznej, a wskutek realizacji uprawnień spółdzielni zmierzających do zapewnienia bezpieczeństwa w administrowanym przez nią budynku. Wbrew twierdzeniom skarżącej podniesionym we wniosku o wszczęcie postępowania, organ I instancji nie traktował jej w przedmiotowym postępowaniu jako strony postępowania. Z uwagi na fakt, że czynności kontrolne organu zostały podjęte na skutek pisma skarżącej z 3. 06. 2002 r., uznanego przez organ za skargę złożoną w trybie art. 227 kpa została ona powiadomiona o fakcie wszczęcia postępowania (pismo PINB w K. Powiat [...] z 28. 10. 2002 r.), o jego przebiegu oraz o treści wydanej 29 października 2002 r. decyzji (pisma PINB w K. Powiat [...] z 4.11.2002 r. i 20. 11. 2002 r.). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że nieuprawnione jest przekonanie skarżącej, że przedmiotowa decyzja miała jakikolwiek wpływ na jej sytuację prawną i brak jest podstaw do uznania skarżącej jako strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 29 października 2002 r., a w konsekwencji żądania wznowienia postępowania.
A zatem mimo, że organy nie wskazały na brak legitymacji skarżącej do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania jako podstawę wydania decyzji odmownej, to wypada uznać, że zachodziła ona w niniejszej sprawie.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że Sąd podziela ustalenie organów orzekających w sprawie, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu określonego w art. 148 §1 kpa. Nie ulega wątpliwości, że wiedzę na temat okoliczności stanowiących podstawę wznowienia skarżąca posiadała już w trakcie prowadzonego w 2002 r. postępowania administracyjnego. Fakt ten został zresztą przyznany przez skarżącą w samej skardze, gdzie podniosła, że "pierwsze pismo do PINB w K. Powiat [...] skierowałam jeszcze przed bezprawnym odcięciem dopływu gazu do mojego mieszkania (...) a także niezwłocznie po tym zdarzeniu. W pismach tych wskazywałam na fakt poświadczenia nieprawdy przez w/w osobę (...)". Świadczy o tym również obszerna korespondencja kierowana przez skarżącą do organu I instancji na przestrzeni ostatnich kilku lat w związku z odcięciem gazu do mieszkania. Warto podkreślić, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia (por. wyrok NSA z 16.10.1998 r., III SA 2802/97, wyrok NSA z 19.05.2000 r., I SA/Wr 1038/97). Zatem w sytuacji, gdy skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i termin ten nie został w przewidzianym prawem terminie przywrócony, organ administracji był zobligowany do zakończenia postępowania wznowieniowego w drodze odmowy wznowienia postępowania.
Rozpatrując sprawę organy obu intonacji stwierdziły, że wskazane przez wnioskującą podstawy wznowienia nie zachodzą, bowiem dla ustalenia, że decyzja została wydana w wyniku przestępstwa konieczne jest wykazanie takiej okoliczności orzeczeniem właściwego organu oraz, że okoliczności wskazane przez wnioskodawczynię były znane organowi w momencie podejmowania decyzji, albo nie miały znaczenia dla jej podjęcia albo powstały już po wydaniu przedmiotowej decyzji. Stwierdzenie powyższego w sposób oczywisty musiało wiązać się z badaniem istoty sprawy. Takie zaś badanie, mające charakter merytoryczny, zastrzeżone zostało przepisem art. 149 § 2 k.p.a. dla postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu. Dopiero na tym etapie organ uprawniony jest do stwierdzenia czy wskazana podstawa wznowieniowa rzeczywiście zachodzi, natomiast na etapie wstępnego badania wniosku o wznowienie postępowania nie można rozstrzygać, czy wskazane w podaniu okoliczności są prawdziwe, czy rzeczywiście miały miejsce, czy też nie. Postępowanie organu I i II instancji należy ocenić w tym zakresie jako nieprawidłowe, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym uprawniającym ją do domagania się wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 29 października 2002 r. oraz że wniosek został złożony po terminie, słusznie zatem spotkał się z odmową.
W związku z powyższym skargę, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.