II SA/Kr 147/24

II SA/Kr 147/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Magda Froncisz /przewodniczący/
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1073
art 75 ust 1
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] Związku Działkowców - stowarzyszenia ogrodowego w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 27 listopada 2023 r. znak: SKO-GN-4160-70/23 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Nowego Sącza decyzją z dnia 9 maja 2023 r. nr WGN.RGN.6841.3.3.2022.JBW działając na podstawie art. 75 ust. 5 pkt 2 i 7, art. 76 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2021 roku, poz. 1073), art. 107 § 1 i § 3, art.7, art.10 § 1, art.77, art. 80 i art.81 K.p.a. orzekł
w pkt 1/ o nabyciu z mocy prawa przez Polski Związek D. S. O. w W. - Okręg Małopolski w K. , z dniem 19 stycznia 2014 r., nieodpłatnie i na czas nieoznaczony, prawa użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – nieruchomości gruntowej objętej księgą wieczystą nr [...] stanowiącej działki gruntu o numerach ewidencyjnych [...] o pow. 0,7831 ha, 29 o pow. 1,1089 ha obydwie w obrębie [...], położone przy ul. [...] i ul. [...] w N. S., będącej przedmiotem własności Gminy N. S.;
w pkt 2/ o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania - w rozumieniu K.c. nieruchomości gruntowej, objętej księgą wieczystą nr [...] stanowiącej działek gruntu o numerach ewidencyjnych [...] o pow. 1,4910 ha, [...] o pow. 1,1613 ha obydwie w obrębie [...], położone przy ul. [...] i ul. [...] w N. S., będącej przedmiotem współwłasności Miasta N. S. w [...] częściach, J. A. s. J. i K. w [...] częściach, K. A. c. [...] i J. w [...] częściach, L. K. c. T. i K. w [...] częściach, R. H. S. s. W. i L. w [...] częściach i T. W. S. s. W. i L. w [...] częściach.
W uzasadnieniu organ wskazał, że - Rodzinny Ogród Działkowy [...]" w N. S. (poprzednio pracowniczy ogród działkowy) powstał w roku 1983 jako ogród stały i od tej daty działa nieprzerwanie do chwili obecnej. Ponadto PZD we wniosku podnosi, że powyższe działki gruntu są zagospodarowane przez działkowców do chwili obecnej. [...] Związek Działkowców (dalej; PZD) wskazał że przedmiotowe działki należące do Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...]" w N. S. istniały w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych i jako ogród stały w rozumieniu tej ustawy istnieją do dnia dzisiejszego. Zdaniem PZD daje to podstawę do stwierdzenia nabycia użytkowania gruntu zajętego pod ten ogród na rzecz Wnioskodawcy na podstawie art.76 ust.1 pkt 2, 3 i 4 u.r.o.d. Rodzinny Ogród Działkowy [...]" w N. S. został zarejestrowany w rejestrze pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady PZD pod numerem [...] i zdaniem wnioskodawcy jako jednostka stowarzyszenia ogrodowego PZD spełnia przesłanki określone w art.76 ust.1 u.r.o.d. Nieruchomość opisana w pkt 1 niniejszej decyzji, dla której Sąd Rejonowy w N. S. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...], obejmującą działki gruntu o numerach ewidencyjnych [...] w obrębie [...] o pow. łącznej 1,8920 ha, stanowi przedmiot własności Miasta N. S. - na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w N. S. z dnia 26 kwietnia 1993 r. stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości gruntowej z dniem 27 maja 1990 roku, decyzji Urzędu Wojewódzkiego w N. S. z dnia 26 kwietnia 1993 r., stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości gruntowej z dniem 27 maja 1990 roku. Przedmiotowe nieruchomości na dzień 19 stycznia 2014 roku objęte były miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta N. S. "[...]" zatwierdzonym uchwałą nr XXXII/398/2008 Rady Miasta N. S. z dnia 27 października 2008 r. oraz uchwałą nr XXIV/242/2012 Rady Miasta N. S. z dnia 28 lutego 2012 r.. Działka o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...] (z której po podziale powstały działki gruntu o numerach ewidencyjnych [...] w obrębie [...] Miasta N. S.) zgodnie z wyżej powołanym planem położona była częściowo w terenie o symbolu 4.U/MN(35) - tereny zabudowy mieszkaniowej i usługowej, częściowo w terenie o symbolu 2.KDz(35) -tereny komunikacji oraz częściowo w terenie 3.MN(35) - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Działka o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...] Miasta N. S. położona była w terenie o symbolu 8.U/MN(35) - tereny zabudowy mieszkaniowej i usługowej. Obecnie zgodnie z uchwałą nr XXIII/227/2019 Rady Miasta N. S. z dnia 19 listopada 2019 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta N. S. [...] działki o numerach ewidencyjnych [...] w obrębie [...] Miasta N. S. objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta N. S. "[...]" i położone są w terenie oznaczonym symbolami 7.MN/U(59) i 3.MN/U(59) - tereny zabudowy mieszkaniowe - usługowej. W dniu 11 sierpnia 2022 roku przeprowadzono rozprawę administracyjną. Jak wynika z protokołu oględzin ogród obejmujący działkę o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...] Miasta N. S. przy ulicy [...] - "ogród jest urządzony, jest instalacja wodociągowa podłączona do 3 studni kopanych usytuowanych na ogrodzie, jest wykonana instalacja elektryczna. Urządzone alejki utwardzone porośnięte trawą z obrzeżami betonowymi drogowymi. Działka zagospodarowana nasadzeniami działkowców, na większości działek usytuowane altanki, niektóre spośród działek wykorzystywane jako tereny rekreacyjne. Natomiast na terenie ogrodu obejmującego działkę o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...] Miasta N. S. przy ulicy [...] znajdują się alejki utwardzone porośnięte trawą ograniczoną obrzeżami betonowymi chodnikowymi. Na działce znajdują się altanki, nasadzenia działkowców oraz szklarnie. Znajdujące się na nieruchomości działki mają głównie charakter warzywny. Na działce znajduje się studnia kopana (1 szt.) do której podłączona jest lokalna sieć wodociągowa. Zgodnie z art.76 ust.1 pkt 3 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 19 stycznia 2014 r. rodzinny ogród działkowy spełnia następujące warunki: rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego. Przepis art. 76 ust.2 u.r.o.d. stanowi, że "W przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji. W oparciu o zgromadzone w niniejszej sprawie dokumenty stwierdzono, że Rodzinny Ogród Działkowy "[...] funkcjonuje co najmniej 30 lat na nieruchomości obejmującej działki gruntu o numerach ewidencyjnych [...] o pow. 0,7831 ha, 29 o pow. 1,1089 ha wszystkie w obrębie 97 Miasta N. S.. Dodatkowo nabycie własności ww. nieruchomości na rzecz Gminy N. S. nastąpiło na podstawie decyzji komunalizacyjnych wydanych w oparciu o przepisy ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Tym samym [...] Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. - Okręg Małopolski w Krakowie nabywa z mocy prawa, nieodpłatnie i na czas nieoznaczony, z dniem 19 stycznia 2014 r. prawo użytkowania ww. nieruchomości.
Nieruchomość opisana w pkt 2 niniejszej decyzji, dla której Sąd Rejonowy w N. S. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącą obecnie działki gruntu o numerach ewidencyjnych 15 o pow. 1,4910 ha, 28 o pow. 1,1613 ha, obydwie w obrębie [...] Miasta N. S., położone przy ul. [...] i ul. [...] w N. S., stanowi przedmiot współwłasności: a/ Miasta N. S. w [...] częściach - na podstawie decyzji nr [...] Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 2020 r., oraz decyzji nr [...] Wojewody Małopolskiego z dnia 30 października 2020 r. stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, udziału [...] części we współwłasności przedmiotowej nieruchomości gruntowej; b/ J. A. s. J. i K. w [...] częściach; c/ K. A. c. [...] i J. w [...] częściach; d/ L. K. c. T. i K. w [...] częściach; e/ R. H. S. s. W. i L. w [...] częściach; f/T. W. S. s. W. i L. w [...] częściach - na podstawie wyroku o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym Sądu Rejonowego w N. S. l Wydziału Cywilnego z dnia 19 maja 2016 roku, sygn. akt [...]. Przedmiotowe nieruchomości na dzień 19 stycznia 2014 roku objęte były miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta N. S. "[...]" zatwierdzonym uchwałą Nr XXXII/398/2008 Rady Miasta N. S. z dnia 27 października 2008 r. oraz uchwałą Nr XXIV/242/2012 Rady Miasta N. z dnia 28 lutego 2012 r. Działka o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...] (z której po podziale powstały działki gruntu o numerach ewidencyjnych [...] w obrębie [...] Miasta N. S.) zgodnie z wyżej powołanym planem położona była częściowo w terenie o symbolu 4.U/MN(35) - tereny zabudowy mieszkaniowej i usługowej, częściowo w terenie o symbolu 2.KDz(35) - tereny komunikacji oraz częściowo w terenie o symbolu 3.MN(35) - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Działka o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...] Miasta N. S. położona była w terenie o symbolu 9.U/MN(35) - tereny zabudowy mieszkaniowej i usługowej. Obecnie zgodnie z uchwałą nr XXIII/227/2019 Rady Miasta N. S. z dnia 19 listopada 2019 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta N. S. "[...]" działki o numerach ewidencyjnych [...] w obrębie [...] Miasta N. S. objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta N. S. "[...] Działka o numerze ewidencyjnym [...] obr.[...] położona jest w terenie oznaczonym symbolem [...](59) - tereny zabudowy mieszkaniowe - usługowej. Działka o numerze ewidencyjnym [...] w obr[...] położona jest w częściowo w terenie oznaczonym symbolem 3.MN/U(59) - tereny zabudowy mieszkaniowe - usługowej, częściowo w terenie oznaczonym symbolem 3.MN(59) - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz częściowo w terenie oznaczonym symbolem 1.KDL(59) - teren drogi publicznej klasy lokalnej. W dniu 11 sierpnia 2022 roku przeprowadzono rozprawę administracyjną w terenie, w celu ustalenia stanu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika z protokołu oględzin ogród obejmujący działkę o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...] Miasta N. przy ulicy [...] - "Ogród jest urządzony, jest instalacja wodociągowa podłączona do 3 studni kopanych usytuowanych na ogrodzie, jest wykonana instalacja elektryczna. Urządzone alejki utwardzone porośnięte trawą z obrzeżami betonowymi drogowymi. Działka zagospodarowana nasadzeniami działkowców, na większości działek usytuowane altanki, niektóre spośród działek wykorzystywane jako tereny rekreacyjne. Natomiast w ogrodzie obejmującym działkę o numerze ewidencyjnym [...] w obr[...] "znajduje się świetlica PZD podpięta do kanalizacji miejskiej. Na przedmiotowej działce jest instalacja wodociągowa podłączona do studni kopanych (3 szt.). Przy świetlicy znajdują się sanitariaty (2 szt.) Wszystkie działki są zagospodarowane, urządzone altanki oraz nasadzenia działkowców. Znajdujące się na nieruchomości działki maja charakter rekreacyjno-warzywny. Działka jest w całości ogrodzona. Na działce postawiona jest wiata o konstrukcji stalowej na odpady komunalne. Przy świetlicy znajduje się taras zadaszony z podłożem betonowym". Przepis art. 76 ust.2 u.r.o.d. stanowi, że w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. -Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji". Zatem stowarzyszenie ogrodowe z mocy prawa nabywa nieodpłatnie użytkowanie wyłącznie do nieruchomości, po pierwsze zajętych pod rodzinne ogrody działkowe a po drugie stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego - gminy, powiatu lub województwa. Nieruchomość gruntowa stanowiąca działki gruntu o numerach ewidencyjnych 15 o pow. 1,4910 ha, 28 o pow. 1,1613 ha, obydwie w obrębie [...] Miasta N. S., położone przy ul. [...] i ul. [...] w N. S., będące przedmiotem współwłasności Miasta N. S. w [...] częściach oraz w [...] częściach współwłasność osób fizycznych, nie spełnia warunku podmiotowego, dotyczącego podmiotu właścicielskiego, co z kolei uniemożliwiało zarówno wydanie decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego.
Od tej decyzji odwołanie wniosło stowarzyszenie ogrodowe Polski Z. D. w W. Okręg Małopolski w K. zaskarżając ją w zakresie pkt 2 zarzuciło naruszenie art. 6, art. 104 § 2 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne przyczyn wydania decyzji odmownej, w sytuacji, w której istniały podstawy do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez PZD nieruchomości na udziale należącym do miasta N. S. i Skarbu Państwa, co wynika z doktryny i orzecznictwa sądowego (między innymi wyroku WSA w Krakowie sygn. akt: IISA/Kr 1484/16 oraz uchwały SN z dnia 28 marca 1980 roku sygn. akt: III CZP 11/80), a także całkowite pominięcie dominującej wykładni prawnej określonej we wskazanych wyżej orzeczeniach oraz naruszenie art. 75 ust. 1 oraz art. 75 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 roku o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż stwierdzenie nabycia
użytkowania nieruchomości zajmowanej przez ROD na rzecz PZD obejmuje wyłącznie takie nieruchomości, których Gmina lub Skarb Państwa są właścicielem, pomijając całkowicie możliwość stwierdzenia nabycia prawa użytkowania na udziale we własności nieruchomości, co jest niezgodne z doktryną i orzecznictwem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 27 listopada 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w części objętej odwołaniem. W uzasadnieniu organ wskazał, że teren obejmujący działki o numerach ewidencyjnych [...] w całości jest zagospodarowany działkami przydzielonymi działkowcom w ramach istniejącego ogrodu ROD. Nie ulega jednak wątpliwości, iż nieruchomość powyższa nie spełnia warunku określonego w art. 75 ust. 1 ustawy o r.o.d., gdyż nieruchomość obejmująca działki nr ewid.[...] i nr ewid.[...] nie stanowi wyłącznej własności Gminy N. S. lecz stanowi przedmiot współwłasności Gminy N. S. i osób fizycznych. Jedną z koniecznych przesłanek do nabycia prawa użytkowania jest, aby rodzinny ogród działkowy zlokalizowany był na nieruchomości stanowiącej własność-Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Niespełnienie tego warunku dyskwalifikuje możliwość zarówno wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, jak i decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania takiej nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Nowym Sączu znane jest orzecznictwo dopuszczające ustanowienie użytkowania na udziale we współwłasności, niemniej jednak w rozpatrywanej sprawie, tak ustanowione prawo rzeczowe zawsze będzie dotyczyć całej nieruchomości, a nie jedynie udziału przysługującego Gminie N. S.. Ingerencja zatem w prawo przysługujące pozostałym współwłaścicielom (osobom fizycznym) będzie nie do pogodzenia z możliwością wykonywania przysługującego im do tych nieruchomości prawa własności. W ocenie Kolegium przepisy art. 75 i 76 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych odnoszą się jedynie do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, nie dotyczą natomiast gruntów stanowiących również własność lub współwłasność innych podmiotów. Wprawdzie po myśli art. 253 § 2 k.c. wykonywanie prawa użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części, a co oznacza, że część nieruchomości, na której użytkowanie będzie wykonywane, winna być oznaczona, czyli dostatecznie zindywidualizowana. W przypadku nieruchomości gruntowej należy określić nie tylko jej obszar, ale także położenie fragmentu objętego treścią uprawnień użytkownika. W niniejszej sprawie (z uwagi na brak możliwości fizycznego wyodrębnienia udziału przysługującego Gminie), użytkowanie ustanowione na udziale, obciążałoby całą nieruchomość, tj. mogłoby być wykonywane w stosunku do całej nieruchomości, a tym samym ingerowałoby w uprawnienia współwłaścicielskie przysługujące osobom fizycznym, a to nie byłoby zgodne z treścią art. 75 ust. 1 u. r.o.d., który dopuszcza ustanowienie użytkowania tylko na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Polski Z. D. S. O. w W. zarzucając naruszenie:
1/ art. 6, art. 104 § 2 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne przyczyn podzielenia przez organ II instancji ustaleń organu I instancji w zakresie wydania decyzji odmownej, w sytuacji, w której istniały podstawy do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez PZD nieruchomości na udziale należącym do miasta N. S., co wynika z doktryny i orzecznictwa sądowego (między innymi wyroku WSA w Krakowie sygn. akt: II SA/Kr 1484/16 oraz uchwały SN z dnia 28 marca 1980 roku sygn. akt: III CZP 11/80), a także całkowite pominięcie dominującej wykładni prawnej określonej we wskazanych wyżej orzeczeniach;
2/ art. 64a P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędne pouczenie w decyzji o możliwości wniesienia sprzeciwu od zaskarżonej decyzji, w sytuacji utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, a nie jej uchylenia i przekazania do ponownego rozpoznania;
3/ art 75 ust. 1 oraz art. 75 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 roku o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż stwierdzenie nabycia użytkowania nieruchomości zajmowanej przez ROD na rzecz PZD obejmuje wyłącznie takie nieruchomości, których Gmina lub Skarb Państwa są właścicielem, pomijając całkowicie możliwość stwierdzenia nabycia prawa użytkowania na udziale we własności nieruchomości, co jest niezgodne z doktryną i orzecznictwem.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji w zakresie jej punktu 2.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocenia legalności decyzji, o odmowie stwierdzenia nabycia na rzecz strony skarżącej - Polskiego Z. D. prawa użytkowania części nieruchomości zajętej pod ogród działkowy. W ocenie organu, ustanowienie tego prawa rzeczowego jest niemożliwe, ponieważ nieruchomość (w tej części) stanowi przedmiot współwłasności Gminy N. S. oraz osób fizycznych. Strona skarżąca zarzuca, że decyzja jest wadliwa, ponieważ prawo użytkowania można ustanowić na udziale we współwłasności. Zdaniem sądu skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 75 ust 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073 (dalej; ustawa) w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego. Z kolei przepis art. 175 ust 6 ustawy, stanowi, że w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy.
Jak stanowi art. 76 ust 1 ustawy właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków:
1) funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;
2) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w związku z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego lub funkcjonował on na nieruchomości w momencie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa;
3) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego;
4) nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym.
Z kolei przepis art. 76 ust 2 ustawy stanowi, że w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji.
Przesłanką nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania nieruchomości, na której prowadzony jest ogród działkowy, a do której stowarzyszenie to nie może wykazać tytułu prawnego, jest brak likwidacji tego ogrodu (zaniechanie likwidacji) i upływ terminu 24 miesięcy od wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, lub wystąpienie negatywnej przesłanki dotyczącej możliwości likwidacji ogrodu działkowego enumeratywnie wymienionych w art. 76 ust 1 pkt 1-4 ustawy. Nabycie użytkowania wieczystego przez stowarzyszenie następuje z mocy prawa. W obu przypadkach jednak, warunkiem nabycia tego prawa jest to, że nieruchomość na której stowarzyszenie prowadzi ogród działkowy jest własnością Skarbu Państwa, lub jednostki samorządu terytorialnego.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone między innymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2020 r. II SA/Kr 1452/19, gdzie wyrażono pogląd, że "jedną z koniecznych przesłanek do nabycia prawa użytkowania wieczystego jest aby rodzinny ogród działkowy zlokalizowany był na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Niespełnienie tego warunku dyskwalifikuje możliwość zarówno wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, jak i decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania takiej nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych. Ponadto oprócz przesłanek wynikających z tego przepisu, przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ustawy, stwierdzenie nabycia użytkowania nie może naruszać przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem stowarzyszenia. Chodzi tu o te prawa, których istnienia, bądź możliwości wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i n.k.c." Podobny pogląd prawny wyrażono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lutego 2023 r. II SA/Gl 1561/22, w którym orzeczono, że "Niewskazanie w treści art. 75 ust. 6 u.r.o.d. zastrzeżenia, iż nabywane prawo nie może naruszać praw osób trzecich, nie oznacza, że takie zastrzeżenie w jego treści normatywnej w rzeczywistości nie zostało ujęte. W związku z tym, poza przesłankami wyrażonymi wprost w redakcji przepisu art. 75 ust. 6 u.r.o.d. (przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ust. 1 u.r.o.d.), stwierdzenie nabycia użytkowania, nie może nastąpić w sytuacji, gdy prowadziłoby to do naruszenia przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem PZD, których istnienie, bądź możliwość prawidłowego wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i następne k.c."
Poza argumentacją przedstawioną wyżej przytoczonych orzeczeniach, wskazać można, że zgodnie z art. 140 K.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Prawo własności zdefiniowane wyżej przytoczonym przepisem polega na korzystaniu z rzeczy w granicach ustaw, zasad współżycia społecznego i zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, z wyłączeniem innych osób. To wyłączenie, jest kluczowym, podstawowym determinantem istoty prawa własności. Tylko właściciel (z wyłączeniem innych podmiotów) może korzystać z rzeczy w tym nią rozporządzać, także dając uprawnienia do korzystania z rzeczy osobom trzecim, przez ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego (choćby użytkowania) ale też służebności, czy hipoteki (art. 244 § 1 K.c.), a także praw obligacyjnych (najem, dzierżawa, zastaw).
W odróżnieniu od własności, które to prawo, jak mowa wyżej niepodzielnie przysługuje jednemu podmiotowi – właścicielowi, współwłasność to prawo do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 K.c.). Z istoty współwłasności wynika, że przysługuje ono niepodzielnie kilku osobom (art. 195 K.c.). Współwłaściciel doznaje ograniczeń w korzystaniu z rzeczy stanowiącej przedmiot współwłasności, musi bowiem znosić to, że prawo to przysługuje też innym współwłaścicielom. Ograniczone są także (w stosunku do własności) możliwości rozporządzania rzeczą wspólną przez współwłaścicieli (art. 199 K.c.) oraz zarząd tą rzeczą (art. 200 -205 K.c.) a także pobieranie z niej pożytków (art. 207 K.c)
Własność i współwłasność to dwie różne instytucje prawa cywilnego, i niezależnie czy doktryna lub orzecznictwo dopuszcza możliwość ustanowienia użytkowania na udziale we współwłasności, przepis art. 175 ust 1 ustawy jasno formułuje przesłankę nabycia prawa użytkowania (prawa do używania rzeczy i pobierania z niej pożytków). Przesłanką tą jest oprócz wystąpienia negatywnych przesłanek likwidacji ogrodu działkowego, do którego prowadzące je stowarzyszenie nie legitymuje się tytułem prawnym, lub zaniechaniem wydania decyzji likwidacyjnej, także to, że własność terenu, na którym prowadzony jest ogród działkowy przynależy do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego – własność, a zatem prawo do korzystania z rzeczy, z wyłączeniem innych osób, a nie prawo do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (współwłasność). To proste zestawienie skutkuje przyjęciem, że w sytuacji jaka co do spornych działek wystąpiła w niniejszej sprawie, (fakt, że stanowią one przedmiot współwłasności miasta N. S. oraz osób fizycznych), nie ziściła się przesłanka ustawowa, by z mocy prawa strona skarżąca nabyła użytkowanie tych działek, który to fakt jest niezależny od tego, czy na udziale we współwłasności, prawo użytkowania przez czynność prawną (nie z mocy prawa) można ustanowić. Czym innym jest bowiem skutek jaki następuje przez czynność prawną, a czym innym skutek, który nastąpi z mocy prawa, jeżeli ziszczą się przesłanki określone ustawą. Jak mowa wyżej, przesłanką tą jest to, że nieruchomość względem której wystąpił z mocy prawa skutek, w postaci powstania użytkowania na rzecz stowarzyszenia prowadzącego ogród działkowy, stanowiła własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a nie współwłasności tych podmiotów oraz osób fizycznych.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.