II SA/Kr 1469/24

II SA/Kr 1469/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska /sprawozdawca/
Piotr Fronc
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 51 ust. 3 pkt 2, art. 51 ust. 7 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 471
art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję nr 413/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 5 września 2024 r. znak WOB.7721.146.2024.PWOL w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 września 2022 r. nr 279/2022 znak: WOIK I.5160.146.2020.ALC Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego – Powiat Grodzki, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 w związku
z art. 51 ust. 7, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2020 r. w związku
z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw oraz art. 104 k.p.a. nakazał współwłaścicielom wyodrębnionego lokalu nr [...] usytuowanego w pomieszczeniach piwnicznych budynku frontowego przy ul. [...] w K. tj: G. C., J. C., M. C., D. D., P. K., Z. K., Z. L. I. L., K. M., A. M., R. R., B. P. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę:
- wszystkich zrealizowanych wewnętrznych ścian działowych wydzielających pomieszczenia: sanitariatów, szatni, zaplecza baru, pomieszczeń socjalnych oraz salonu w pomieszczeniu nr A;
- dwóch antresol znajdujących w pomieszczeniu nr [...] (antresola 1 i antresola 2) wraz z prowadzącymi na te antresole schodami (2 oddzielne biegi);
- rozprowadzonej w pomieszczeniu nr [...] instalacji wodno - kanalizacyjnej (dotyczy instalacji zrealizowanej na potrzeby tego pomieszczenia) wraz z białym montażem;
- obsługującej lokal nr [...] instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji wraz
z przewodami oraz urządzeniami związanymi z tymi instalacjami (czerpnia, wyrzutnia, jednostki zewnętrze klimatyzacji) zlokalizowanymi na podwórzu przedmiotowej nieruchomości;
- rozprowadzonej w pomieszczeniu nr [...] instalacji elektrycznej w terminie do dnia 31 grudnia 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji organ opisał ustalony w sprawie stan faktyczny. Na podstawie przeprowadzonych w dniu 25 listopada 2014 r. czynności kontrolnych w piwnicach budynku przy ul. [...] w K. ustalił, że "do przebudowy piwnic na lokale lokalu użytkowego - lokalu muzycznego - prawdopodobnie nie została uzyskana decyzja pozwolenia na budowę (...)", a obecni współwłaściciele przedmiotowego lokalu weszli w jego posiadanie w roku 2012, na mocy postanowienia sądu. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r. PINB w Krakowie - powiat grodzki na podstawie art. 50 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 2 i 3 Prawa budowlanego nałożył na współwłaścicieli wyodrębnionego lokalu nr [...] usytuowanego w pomieszczeniach piwnicznych budynku frontowego przy ul. [...] w K. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni dokumentów tj. ekspertyzy technicznej oraz inwentaryzacji architektoniczno - budowlanej wszystkich wykonanych robót związanych z przebudową pomieszczeń piwnicznych przedmiotowego budynku.
Decyzją z dnia 20 sierpnia 2015 r. organ nałożył na współwłaścicieli wyodrębnionego lokalu nr [...] obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót polegających na przebudowie pomieszczeń piwnicznych budynku frontowego przy ul. [...] w K. powodującej zmianę sposobu użytkowania z pomieszczeń gospodarczych na lokal muzyczno - rozrywkowy - do stanu zgodnego z prawem poprzez przedłożenie (...) dokumentów wymienionych w sentencji ww. decyzji tj. ekspertyzy technicznej dotyczącej sprawdzenia prawidłowości wykonanych robót budowlanych wiązanych z przebudową pomieszczeń piwnicznych budynku frontowego przy ul. [...] w K. (...) oraz inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wszystkich wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową pomieszczeń piwnicznych (...).
W dniu 29 marca 2019 r. PINB w Krakowie - Powiat G. wydał decyzję, którą na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego, po stwierdzeniu niewykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją z dnia 20 sierpnia 2015 r., nakazano współwłaścicielom wyodrębnionego lokalu nr [...] usytuowanego w pomieszczeniach piwnicznych budynku frontowego przy ul. [...] w K. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. MWINB decyzją z dnia 20 grudnia 2019 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenie przez organ I instancji. W trakcie oględzin w dniu 22 czerwca 2020 r. stwierdzono, iż stan lokalu jest tożsamy z stanem wskazanym w opracowaniu technicznym pn. "Inwentaryzacja lokalu usługowego zlokalizowanego w kondygnacji piwnic przy ul. [...] w K. " sporządzonym w czerwcu 2019 r. przez arch. B. G.. W lokalu rozprowadzono ponadto instalację elektryczną i teletechniczną (monitoring), częściowo oznaczono drogi ewakuacyjne. Od października 2018 r. najemca wykonał : malowanie ścian (częściowo), wykonanie ścianek działowych na antresolach, wykonanie kręconych schodów oznakowanych na antresolę, ponadto częściowo rozbudowano instalację klimatyzacji (nowe jednostki zewnętrzne).
Organ uzyskał również od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków uwierzytelnioną kserokopię protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 17 września 2020 r. w przedmiotowym lokalu. Podczas kontroli ustalono, że sklepienia i ściany są pokryte czerwoną substancją, w lokalu wybudowano dwie antresole zakotwione do ścian poprzez stalowe belki, wybudowano instalację wentylacji, klimatyzacji typu split (8 sztuk) oraz nagrzewnicę. Na antresole prowadzą schody stalowe, montowane do ścian i sklepienia. Wydzielono na niej pomieszczenia w systemie gips-karton. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia 14 maja 2021 r., nakazał współwłaścicielom lokalu A położonego w piwnicach kamienicy przy ul. [...] w K. (...): przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu poprzez odtworzenie ich historycznej funkcji oraz rozplanowania: rozbiórkę dwóch antresoli o konstrukcji stalowej wraz ze schodami, rozbiórkę wtórnych ścian działowych, rozbiórkę instalacji klimatyzacji, demontaż nagrzewnicy, rozbiórkę elektrycznej instalacji oświetleniowej lokalu usługowego, rozbiórkę instalacji wentylacji mechanicznej, rozbiórkę instalacji monitoringu, rozbiórkę instalacji kanalizacji i instalacji wodnej, usunięcie powłok malarskich ze ścian i sklepień, usunięcie współczesnej posadzki, demontaż dwóch urządzeń klimatyzacyjnych z dziedzińca oraz rury wyciągowej oraz poddanie ścian i sklepień pracom konserwatorskim oraz restauratorskim - w terminie do dnia 3 grudnia 2021 roku. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia 31 marca 2022r. uchylił zaskarżoną decyzji w części dotyczącej wskazania jako współwłaściciela przedmiotowego lokalu J. S., objął przedmiotową decyzją jego następcę prawnego B. P., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wskazania terminu wykonania nakazanych robót budowlanych wyznaczając go na dzień 31 sierpnia 2022r., w pozostałej cześć utrzymując ww. decyzję w mocy.
Dalej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wyjaśnił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 50 – 51 Prawa budowalnego oraz że brak jest możliwości doprowadzenia wykonanych samowolnie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z powodu braku zgody konserwatora zabytków na pozostawienie zrealizowanych w lokalu A robót budowlanych i instalacji. Z przepisu art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika bowiem, że pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie wszelkich prac konserwatorskich, restauracyjnych lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru (pkt 1), a także wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku (pkt 2).
Decyzją nr 361/2023 z dnia 19 maja 2023 r. znak: WOB.7721.457.2022.PWOL Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił decyzję organu I instancji w całości i działając na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw oraz art. 104 k.p.a. nakazał współwłaścicielom wyodrębnionego lokalu nr [...] usytuowanego w pomieszczeniach piwnicznych budynku frontowego przy ul. [...] w K. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego w określony tam sposób.
Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2024 r., II SA/Kr 874/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił ww. decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy skarżące A. M.-J., I. L. oraz Z. L. nie były już współwłaścicielkami nieruchomości stanowiącej lokal niemieszkalny nr [...] położony na kondygnacji "-1" w budynku przy ul. [...] w K. . Nałożony decyzją obowiązek nie mógł być nałożony na osoby nie będące już współwłaścicielami lokal niemieszkalnego nr [...] położonego na kondygnacji "-1" w budynku przy ul. [...] w K. . W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien ustalić aktualny krąg stron postępowania i przeprowadzi je z ich udziałem.
Decyzją nr 413/2024 z dnia 5 września 2024 r., znak: WOB.7721.146.2024.PWOL, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 w zw. z art. 83 ust. 3, art. 51 ust. 3 pkt. 2 w zw. z art. 51 ust. 7 oraz art. 80 ust. 2 pkt. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r poz. 725 z późn. zm., dalej Pr. bud.), art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił decyzję organu I instancji w całości i nakazał współwłaścicielom lokalu nr [...] usytuowanego w pomieszczeniach piwnicznych budynku frontowego przy ul. [...] w K. tj.: G. C., J. C., M. C., P. K., Z. K., K. M., M. O., M. A., P. S. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę: wszystkich zrealizowanych wewnętrznych ścian działowych wydzielających pomieszczenia: sanitariatów, szatni, zaplecza baru, pomieszczeń socjalnych oraz salonu w pomieszczeniu nr [...]; dwóch antresol znajdujących się w pomieszczeniu nr [...] (antresola 1 i antresola 2) wraz z prowadzącymi na te antresole schodami (2 oddzielne biegi); rozprowadzonej w pomieszczeniu nr [...] instalacji wodno - kanalizacyjnej (dotyczy instalacji zrealizowanej na potrzeby tego pomieszczenia) wraz z białym montażem; obsługującej lokal nr A instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji wraz z przewodami oraz urządzeniami związanymi z tymi instalacjami (czerpnia, wyrzutnia, jednostki zewnętrzne klimatyzacji) zlokalizowanymi na podwórzu przedmiotowej nieruchomości; rozprowadzonej w pomieszczeniu nr [...] instalacji elektrycznej.
Organ podał, że w trakcie ponownie toczącego się postępowania odwoławczego, pismem z dnia 21 maja 2024 r. wystąpił do PINB o pozyskanie aktualnego wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów obejmującego działkę ewidencyjną nr [...] obręb S-1 w K. . Ww. wypis organ pozyskał w dniu 22 maja 2024 r. Zawiadomieniem z dnia 13 czerwca 2024 r. organ włączył do kręgu stron postępowania M. O., M. A. i P. S. oraz poinformował o możliwości zapoznania się zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do jego treści. W dniu 2 sierpnia 2024 r. organ pozyskał dane z ewidencji mieszkańców oraz rejestru PESEL M. A. i P. S..
Organ ustalił, że postępowanie odwoławcze zainicjowane zostało odwołaniem B. P., która obecnie nie pozostaje stroną postępowania z uwagi na zbycie udziałów w przedmiotowej nieruchomości. Niemniej jednak w jej miejsce weszli jej następcy prawni. Nadto prawidłowe rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy administracyjnej wymagało od organu odwoławczego uwzględnienia i zastosowania się do oceny prawnej sprawy zaprezentowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia11 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 874/23 uchylił poprzednia decyzje organu odwoławczego z dnia 19 maja 2023 r.
Mając na uwadze wytyczne sądu organ zweryfikował krąg stron w niniejszej sprawie. Organ pozyskał aktualny wypis i wyrys z ewidencji gruntów, obejmujący działkę ewid. nr [...] obr. S-1 w K. , celem ustalenia aktualnych współwłaścicieli przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W oparciu o odpis elektronicznej księgi wieczystej nr KR1 [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Krakowa [...] w K. , IV Wydział Ksiąg Wieczystych dla lokalu niemieszkalnego [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] w K. (działka nr [...] obr. S-1 Kraków [...]) organ ustalił, iż B. P., D. D., Z. L. I. L., A. M. na podstawie aktu notarialnego z dnia 30 marca 2023r. repertorium A Nr [...] oraz R. R. na podstawie aktu notarialnego z dnia 30 marca 2023r. repertorium A Nr [...] zbyli udziały ww. nieruchomości wspólnej na rzecz M. O. oraz M. A.. Mając na uwadze powyższe zawiadomieniem z dnia 13 czerwca 2024 r. organ poinformował dotychczasowe strony postępowania: B. P., D. D. R. R., A. M., I. L., Z. L., iż nie przysługuje im status strony w niniejszym postępowaniu. Ponadto ustalono, że P. S. na podstawie aktu notarialnego z dnia 16 czerwca 2023 r. repertorium A Nr [...] nabył udziały w ww. nieruchomości wspólnej. W związku z powyższym zawiadomieniem z dnia 13 czerwca 2024 r. organ włączył do kręgu stron postępowania M. O., M. A. oraz P. S. oraz poinformował o możliwości zapoznania się zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do jego treści.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie PINB uczynił roboty budowlane wykonywane w obrębie nieruchomości przy ul. [...] w lokalu nr [...], dz. nr [...] obr. S-1 w K. , bez wymaganej zgody organu administracji architektoniczno – budowlanej. Jak wynika z ustaleń kontrolnych oraz min. z treści przedłożonej przez R. R. opracowania pn. Inwentaryzacja lokalu usługowego zlokalizowanego w kondygnacji piwnic przy ul. [...] w K. , autorstwa arch. B. G. roboty budowlane wykonane w przedmiotowym lokalu, miały charakter przebudowy, które zostały wykonane bez uzyskania wymaganego pozwolenia na ich prowadzenie, wydanego przez właściwego konserwatora zabytków. Przedmiotowy lokal został przebudowany i dostosowany do prowadzonej działalności muzyczno-rozrywkowej, wykonano m.in. instalację wentylacji oraz klimatyzacji, doprowadzono monitoring, wybudowano dwie antresole wraz z konstrukcją stalowych schodów, na których wydzielono pomieszczenia. Ściany oraz sklepienie zostały pokryte czerwoną farbą oraz obiciem tapicerowanym. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji prawnej wykonanych robót budowlanych, doszło do wykonania robót budowlanych mających charakter przebudowy wraz ze zmianą sposobu użytkowania.
Organ odwoławczy ustalił nadto, że przedmiotowy budynek wpisany jest do rejestru zabytków pod nr A-535, położony jest także w obrębie układu urbanistycznego miasta Krakowa w granicach Plant wpisanego do rejestru zabytków pod nr A-1 i na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO oraz na obszarze historycznego zespołu miasta Krakowa uznanego za pomnik historii Zarządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polski z dnia 8 września 1994 r. Ww. budynek znajduje się w obszarze objętym zapisami miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "Stare Miasto". W świetle obowiązujących w dacie wykonywanych robót przepisów inwestor na wykonanie ww. robót budowlanych wraz ze zmianą przeznaczenia lokalu winien legitymować się decyzją o pozwoleniu na budowę. Skoro inwestor takiej decyzji nie uzyskał, ww. roboty zostały przez PINB w Krakowie właściwie zakwalifikowane jako podlegające reżimowi trybu tzw. postępowania naprawczego, prowadzonego w oparciu o ściśle powiązane ze sobą artykuły 50-51 Pr. bud. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, decyzją z dnia 20 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Pr. bud. PINB nałożył na współwłaścicieli wyodrębnionego lokalu obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót (...) do stanu zgodnego z prawem poprzez przedłożenie (...) stosownych dokumentów.
Organ wskazał dokumenty, w tym ekspertyzy i opinie techniczne złożone do akt sprawy. Stwierdził też, że co do zasady podziela stanowisko organu I instancji, że w związku ze zmianą stanu faktycznego tj. wydaniem decyzji w przedmiocie przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego przez właściwy organ, zaistniał brak możliwości doprowadzenia przedmiotowych robót do stanu zgodnego z prawem, wobec czego zastosowano sankcję określoną w art. 51 ust. 1 pkt. 1 Pr. bud. polegającą na nałożeniu obowiązku przywrócenia lokalu do stanu poprzedniego. Jednak zdaniem organu odwoławczego PINB zastosował niewłaściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia. Organ I instancji powinien bowiem, na wniosek inwestora lub po upływie terminu określonego w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 Pr. bud. wydać decyzję 1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo 2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust 3 pr. bud.). W sytuacji bowiem gdy zobowiązany nie wykonał nałożonego na niego obowiązku wykonania określonych robót budowlanych organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy zobligowany jest do wydania decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Obowiązek zreformowania skarżonej decyzji jawił się również w związku z faktem nieprawidłowego określenia w skarżonej decyzji terminu na wykonanie przez współwłaścicieli nakazu doprowadzenia budynku - lokalu - do stanu poprzedniego. W art. 51 ust. 3 pkt 2 pr. bud. (podobnie zresztą jak w art. 51 ust. 1 pkt. 1) nie przewidziano bowiem możliwości określenia terminu wykonania orzeczonego nakazu, a zatem w ww. zakresie organ I instancji orzekał bez podstawy prawnej. Wobec braku wskazania konkretnego terminu wykonania obowiązku, obowiązek ten należy wykonać bezzwłocznie. Nadto obowiązek zreformowania skarżonej decyzji wynika również z faktu, że w toku postępowania odwoławczego zmianie uległ krąg zobowiązanych do wykonania nakazu rozbiórki.
Jak podał organ odwoławczy z uwagi na decyzję właściwych organów ochrony zabytków w przedmiocie przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego - w tym z uwagi zakres robót wskazanych w ww. decyzjach - nie ma obecnie możliwości legalizacji spornych robót. Między Prawem budowlanym a ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zachodzi relacja współstosowania ustaw, w tym znaczeniu, że do obiektów budowlanych (robót budowlanych) objętych ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stosuje się zarówno przepisy tej ustawy, jak i przepisy Prawa budowlanego. Oznacza to także, iż kompetencje organów budowlanych nie pokrywają się z kompetencjami organów konserwatorskich (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt: II OSK1599/10). W realiach nin. sprawy, w toku postępowania przed organem I instancji, Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu 14 maja 2021 r. wydał decyzję, na mocy której nakazano ówczesnym współwłaścicielom przedmiotowego lokalu przywrócenie do poprzedniego stanu poprzez odtworzenie historycznej funkcji oraz rozplanowania: rozbiórkę dwóch antresoli o konstrukcji stalowej wraz ze schodami, rozbiórkę wtórnych ścian działowych, rozbiórkę instalacji klimatyzacji, demontaż na nagrzewnicy, rozbiórkę instalacji elektrycznej, instalacji oświetleniowej lokalu usługowego, rozbiórkę instalacji kanalizacji i instalacji wodnej, usunięcie powłok malarskich ze ścian i sklepień, usunięcie współczesnej posadzki, demontaż dwóch urządzeń klimatyzacyjnych z dziedzińca oraz rury wyciągowej oraz poddanie ścian i sklepień pracom konserwatorskim oraz restauratorskim. Decyzją z dnia 31 marca 2022 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił ww. decyzję
w części dotyczącej wskazania jako współwłaściciela lokalu A, położonego w piwnicy kamienicy przy ul. [...] w K. : J. S.; wskazał jako współwłaściciela lokalu [...], położonego w piwnicach kamienicy przy ul. [...] w K. , jego następcę prawnego; B. P.; uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wskazania terminy wykonania nakazanych robót budowlanych do 31 grudnia.2021 r.; wyznaczył termin wykonania nakazanych prac do 31 sierpnia 2021 r.; w pozostałej części utrzymał w mocy ww. decyzję. Skoro w przedmiotowej sprawie lokal znajduje się w budynku wpisanym indywidualną decyzją do rejestru zabytków oraz w obrocie prawnym pozostaje decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 maja 2021 r., którą nakazano współwłaścicielom przedmiotowego lokalu przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, zasadnie organ I instancji nałożył na współwłaścicieli ww. lokalu obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
Organ powtórzył, że na etapie postępowania toczącego się przed organem II instancji doszło do zmiany własności spornego lokalu. W związku z powyższym, zaistniała konieczność zaktualizowania rozstrzygnięcia w zakresie odnoszącym się do identyfikacji właściwego adresata obowiązku wskazanego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie. Zgodnie z informacją zawartą w księdze wieczystej współwłaścicielami ww. lokalu oprócz wyżej wymienionych osób, które wstąpiły do postępowania jako następcy prawni, pozostają: Z. K., P. K., M. C., a także G. C., J. C., K. M. - tym ostatnim (łącznie z. M. C.) prawo własności lokalu przysługuje w związku z nabyciem spadku po zmarłym J. C. na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego w dniu 16 lipca 2018 r. rep. A nr [...].
Odnosząc się do zgłaszanej przez P. K. prośby o zwolnienie jego i jego ojca z obowiązku przywrócenia lokalu do stanu zgodnego z prawem, organ wskazał, że tryb określony w art. 50-51 Pr. bud. jest postępowaniem wieloetapowym. Organ zobligowany jest do zbadania, czy wykonane roboty wymagają przeprowadzenia czynności bądź dodatkowych robót w celu ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Przy czym zadaniem organów nadzoru budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego (budowlanego), a cywilnego, regulującego kwestie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniami inwestora ochrony własności. W uzasadnieniu niniejszej decyzji wskazane zostały motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Zarówno ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, jak i zastosowane przepisy prawa oraz ich wykładnia nie budzą wątpliwości.
W odniesieniu do uwag dotyczących nieustalenia aktualnego adresu do doręczeń dla G. C., J. C. oraz K. M. organ podniósł, że ww. mieli świadomość o toczącym się postępowaniu o czym świadczy min. to, że złożyli odwołanie od decyzji PINB z dnia 29 marca 2019 r. W toku postępowania nie kwestionowali ponadto prawidłowości doręczania do nich korespondencji.
Na powyższą decyzję M. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku (Dz.U. z 2024 roku, poz. 725) poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie dla doprowadzenia lokalu [...] przy ul. [...] w K. do stanu zgodnego z prawem niezbędne jest przeprowadzenie rozbiórki wskazanych elementów, w tym instalacji, w sytuacji gdy organ nie zbadał czy wykonane roboty budowlane odpowiadają przepisom i są zgodne z zasadami wiedzy technicznej, a tym samym nie ustalił czy wystąpiła konieczność doprowadzenia nieruchomości do stanu zgodnego z prawem bądź też, jeżeli wprowadzone ulepszenia nie odpowiadałyby obowiązującym regulacjom, nie rozważył wykorzystania innego, mniej dolegliwego i restrykcyjnego środka prowadzącego do osiągnięcia stanu zgodnego z prawem.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ramach zaskarżonej decyzji nie wskazano powodów, które świadczyłyby o tym, iż nie można doprowadzić przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem w inny sposób, mniej restrykcyjny niż rozbiórka. Nie rozważono również dolegliwości dla stron postępowania, która wiąże się z przeprowadzeniem rozbiórki. Jednocześnie organ pominął znaczenie instalacji oraz pozostałych ulepszeń obiektu, które nie tylko nie stanowią zagrożenia dla przedmiotowej nieruchomości, lecz prowadzą do jej zabezpieczenia. Organ zaniechał więc zbadania czy wykonane roboty budowlane odpowiadają wymogom wynikającym z przepisów prawa oraz zasad wiedzy technicznej, przy jednoczesnym odstąpieniu od rozważenia zastosowania środka mniej dolegliwego pozwalającego na osiągnięcie stanu zgodnego z prawem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z 10 stycznia 2025 r. uczestnik postępowania P. K. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W tak zakreślonych ramach skarga okazała się bezzasadna.
Sądowej kontroli w niniejszej sprawie podlegała decyzja nr 413/2024 z dnia 5 września 2024 r., którą Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat G. i orzekł na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2024 r. poz. 725, dalej: P.b.), art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 r. poz. 471), nakazując właścicielom wyodrębnionego lokalu nr [...] usytuowanego w pomieszczeniach piwnicznych budynku frontowego przy ul. [...] w K. , doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę: wszystkich zrealizowanych wewnętrznych ścian działowych wydzielających pomieszczenia: sanitariatów, szatni, zaplecza baru, pomieszczeń socjalnych oraz salonu w pomieszczeniu nr [...]; dwóch antresol znajdujących się w pomieszczeniu nr [...] (antresola 1 i antresola 2) wraz z prowadzącymi na te antresole schodami (2 oddzielne biegi); rozprowadzonej w pomieszczeniu nr [...] instalacji wodno - kanalizacyjnej (dotyczy instalacji zrealizowanej na potrzeby tego pomieszczenia) wraz z białym montażem; obsługującej lokal nr [...] instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji wraz z przewodami oraz urządzeniami związanymi z tymi instalacjami (czerpnia, wyrzutnia, jednostki zewnętrzne klimatyzacji) zlokalizowanymi na podwórzu przedmiotowej nieruchomości; rozprowadzonej w pomieszczeniu nr [...] instalacji elektrycznej.
Zgodnie z art. 51 ust. 3 P.b. po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję: 1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo 2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Zgodnie z art. 51 ust. 7 P.b. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy Inspektor Wojewódzki wykazał, że zachodziły przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 3 pkt 2 P.b.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ właściwie sformułował adresatów obowiązku, zgodnie z aktualnym stanem własnościowym, uwzględniając tym samym treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2024 r., II SA/Kr 874/23, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.
Co do przedmiotu rozstrzygnięcia, trzeba zwrócić uwagę, że prowadzone postępowanie stanowiło kolejny etap postępowania naprawczego prowadzonego na podstawie art. 50-51 P.b. Na tym etapie organ nadzoru budowlanego zobowiązany był sprawdzić, czy wykonany został obowiązek nałożony decyzją PINB nr 282/2015 z dnia 20 sierpnia 2015 r., tj. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej prawidłowości wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową pomieszczeń piwnicznych budynku frontowego oraz inwentaryzacji architektoniczno - budowlanej wszystkich wykonanych robót budowlanych, uzgodnionych przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, a także dopuszczalności doprowadzenia ich do zgodności z przepisami. Przepis art. 51 ust. 3 P.b. wskazuje na możliwe w tej sytuacji rozstrzygnięcia, które zależą od wyniku sprawdzenia wykonania ww. obowiązku. W niniejszej sprawie istotną determinantą rozstrzygnięcia okazał się status przedmiotowego budynku jako zabytku wpisanego do rejestru zabytków pod nr A-535 oraz decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 maja 2021 r. znak: ZN-L5180.1.2020.KU.KT, którą nakazano przywrócenie do poprzedniego stanu poprzez odtworzenie historycznej funkcji oraz rozplanowania: rozbiórkę dwóch antresoli o konstrukcji stalowej wraz ze schodami, rozbiórkę wtórnych ścian działowych, rozbiórkę instalacji klimatyzacji, demontaż na nagrzewnicy, rozbiórkę instalacji elektrycznej instalacji oświetleniowej lokalu usługowego, rozbiórkę instalacji kanalizacji i instalacji wodnej, usunięcie powłok malarskich ze ścian i sklepień, usunięcie współczesnej posadzki, demontaż dwóch urządzeń klimatyzacyjnych z dziedzińca oraz rury wyciągowej oraz poddanie ścian i sklepień pracom konserwatorskim oraz restauratorskim. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia 31 marca 2022 r., znak: DOZ-OAiK.650.861.2021.BKW zmienił ww. decyzję w zakresie adresata obowiązku oraz terminu jego wykonania, w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. Decyzja jest zatem ostateczna. Nie ulega wątpliwości, że decyzja konserwatorska nakładająca obowiązek przywrócenia lokalu do stanu poprzedniego musiała być uwzględniona przy wydawaniu decyzji kończącej postępowanie naprawcze dotyczącej tego lokalu. W niniejszej sprawie oznaczało to konieczność wydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez wykonanie określonych robót rozbiórkowych.
Niezasadne okazały się w tej sytuacji zarzuty skargi, w której podnoszono, że decyzja nakazująca rozbiórkę jest środkiem ostatecznym, którego zastosowanie powinno poprzedzać ustalenie, że nie było możliwe ograniczenie rozbiórki do części obiektu, czy też podjęcia innych działań pozwalających osiągnąć cel zgodny z prawem. Skarżąca pomija jednak obowiązek uwzględnienia treści decyzji organu ochrony zabytków, która nakazywała doprowadzenie pomieszczenia do stanu poprzedniego.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy nadzoru budowlanego przeprowadziły należycie postępowanie wyjaśniające, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które doprowadziło do ustalenia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Motywy decyzji zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowo zinterpretowano i zastosowano przywołane wyżej normy prawa materialnego.
Z tych przyczyn skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.