II SA/KR 1464/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych muru oporowego, uznając, że budowa wymagała pozwolenia na budowę i stanowiła samowolę budowlaną.
Skarżąca A. P. wniosła skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących muru oporowego, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i prawa budowlanego. Sąd administracyjny uznał, że budowa muru oporowego, wykonanego w 2022 r., wymagała pozwolenia na budowę i stanowiła samowolę budowlaną. Oddalono skargę, wskazując na potrzebę ponownego wyjaśnienia niektórych kwestii faktycznych, w tym dotyczących wcześniejszych płyt drogowych i ażurowych oraz kręgu stron postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę A. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Myślenicach nakazujące wstrzymanie robót budowlanych przy samowolnej budowie muru oporowego. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów k.p.a. i prawa budowlanego, w szczególności dotyczące błędnego ustalenia samowoli budowlanej i zastosowania niewłaściwego trybu postępowania. Sąd administracyjny, kontrolując legalność postępowania, uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzono, że ocena samowoli budowlanej powinna być dokonywana według przepisów obowiązujących w dacie wykonania robót, a możliwość legalizacji według daty wydania decyzji w procedurze sanacyjnej. Sąd przyjął, że mur oporowy, wykonany w 2022 r., wymagał pozwolenia na budowę i stanowił samowolę budowlaną. Oddalono skargę, wskazując na potrzebę ponownego wyjaśnienia przez organy kwestii dotyczących wcześniejszych płyt drogowych i ażurowych, ich związku z murem oporowym oraz kręgu stron postępowania, w tym współwłaścicieli nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, budowa muru oporowego wymaga pozwolenia na budowę, a jego wykonanie bez takiego pozwolenia stanowi samowolę budowlaną.
Uzasadnienie
Mur oporowy, ze względu na swoją funkcję zabezpieczania terenu przed osuwaniem się gruntu, jest budowlą wymagającą pozwolenia na budowę. Wykonanie go bez wymaganego pozwolenia podlega przepisom o samowoli budowlanej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
Pb art. 48 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Pomocnicze
Pb art. 52 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Nakazuje rozróżniać sytuację, w której postępowanie dotyczy nielegalnych robót budowlanych rozpoczętych, lecz niezakończonych oraz sytuację, w której nielegalne roboty budowlane zostały zakończone. W przypadku zakończenia budowy, adresatem postanowienia powinni być współwłaściciele.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub procesowego, sąd może uchylić decyzję lub postanowienie.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku naruszenia prawa, sąd oddala skargę.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Mur oporowy wykonany w 2022 r. wymagał pozwolenia na budowę. Wykonanie muru oporowego bez pozwolenia stanowi samowolę budowlaną. Ocena samowoli budowlanej powinna być dokonana według przepisów obowiązujących w dacie wykonania robót.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. przez dowolną argumentację i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów. Zarzut błędnego zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Pb. Twierdzenie, że roboty wykonane w 2012 i 2016 r. były legalne i nie mogą być objęte trybem art. 48 Pb. Zarzut pominięcia strony postępowania (J. P.). Twierdzenie, że nie doszło do zakończenia inwestycji.
Godne uwagi sformułowania
Ocena, czy zaistniała samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie wykonania robót budowlanych, natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej. Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność. Postanowienie o wstrzymaniu budowy nie kończy postępowania i nie załatwia co do istoty kwestii legalizacji samowoli budowlanej.
Skład orzekający
Paweł Darmoń
przewodniczący
Małgorzata Łoboz
sprawozdawca
Joanna Człowiekowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej, kwalifikacji muru oporowego jako budowli wymagającej pozwolenia, oraz stosowania przepisów prawa budowlanego w zależności od daty wykonania robót."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i może nie mieć bezpośredniego zastosowania w innych przypadkach bez analizy specyfiki danej budowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy typowego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów prawa budowlanego, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i urzędników.
“Mur oporowy bez pozwolenia: kiedy roboty budowlane stają się samowolą?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 1464/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-01-16 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-11-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Joanna Człowiekowska Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/ Paweł Darmoń /przewodniczący/ Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1994 nr 89 poz 414 art 48 ust 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. na postanowienie nr 798/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 9 września 2024 r., znak: WOB.7722.228.2023.PWOL w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę Uzasadnienie II SA/Kr 1464/24 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach postanowieniem nr 241/2023 z 27 czerwca 2023 r., znak: NB.5160.2.2023, wydanym m.in. na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), nakazał A. P. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych przy samowolnej budowie (bez wymaganej decyzji pozwolenia na budowę) muru oporowego na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] wzdłuż granicy z działkami nr [...] i nr [...] w K. . Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr 798/2024 z 9 września 2024 r., znak: WOB.7722.228.2023.PWOL, wydanym po rozpatrzeniu zażalenia A. P., orzekł kasatoryjnie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w toku kontroli 24 listopada 2022r. na działkach nr [...] i nr [...] stwierdzono wykonanie robót budowlanych polegających na położeniu płyt drogowych na dł. 5,59 i płyt ażurowych przy skarpie, pomiędzy płytami ażurowymi wykonano słupy żelbetowe (6 szt.) o szerokości ok. 43 cm nad słupami wykonano belki żelbetowe o wysokości zmiennej. Na całości konstrukcji wykonano mur z pustaków betonowych zalanych betonem. Całość zakończono wieńcami żelbetowymi. Roboty zostały wykonane wzdłuż zachodniej granicy działek [...] i [...]. Wzdłuż południowej granicy działki [...] w granicy z działką [...] wykonano mur z pustaków betonowych zalanych betonem. Mur został posadowiony na żelbetowym fundamencie. Kolejno wzdłuż południowej granicy działki [...] i [...] wykonano murek ogrodzeniowy, do którego przymocowano słupki metalowe (9szt) wykonane z profili metalowych (dwuteowników). W trakcie kontroli rozpoczęto demontaż słupków metalowych. Zdemontowano wszystkie słupy. metalowe ogrodzenia. Obecni podczas kontroli A. P. i W. P. oświadczyli, że płyty ażurowe i płyty drogowe położone zostały w 2012 lub 2013 roku. Następnie słupy, belki i mur betonowy zostały wykonane w 2022 roku. Ogrodzenie, czyli murek ogrodzeniowy i słupki wykonane zostały w 2016 lub 2017 r. Inwestorem robót wykonanych w 2022, 2016 i 2017 r. jest A. P.. A. P. oświadczyła również, że płyty ażurowe i płyty drogowe były położone zanim została właścicielką działki. Następnie organ odwoławczy wskazał, że krąg stron pozostaje tożsamy (A. P., W. P., K. R., Z. P.), a przedmiot postępowania służy zabezpieczeniu mas ziemi z terenów o różnych poziomach, więc jest murem oporowym. W ramach oceny wizualnej stwierdzić bowiem można, iż konstrukcja ta zabezpiecza teren przed osuwaniem się gruntu, stanowi więc zaporę między masami ziemi znajdującymi się na sąsiednich terenach. W celu wyboru właściwego reżimu prawnego do likwidacji skutków samowoli budowlanej koniecznie było ustalenie daty zakończenia budowy wału ziemnego. Organ odwoławczy zestawił oświadczenia złożone do protokołu kontroli z ustaleniami organu pierwszej instancji na podstawie zdjęć lotniczych (2019/20, 2018, 2009, 2002/03 i 1996/02). Wynika z nich posadowienie zabudowań na działkach numer [...], [...] i [...] od 2018 r. Na ich podstawie nie można stwierdzić jednoznacznie posadowienia muru. Można jednak stwierdzić, iż działki w latach 1996-2009 były niezabudowane, a budowa powstawała od 2012 lub 2013 do 2022 r. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że obiekt w obecnym kształcie, zgodnie z oświadczeniami złożonymi do protokołu, powstał w 2022 r. przez realizację słupów, belek i muru betonowego. W odniesieniu zaś do realizacji płyt ażurowych i drogowych organ odwoławczy doszedł zaś do przekonania, że w dacie sierpień 2012 - sierpień 2013 działka miała naturalne ukształtowanie terenu i brak było widocznej ingerencji w zachodnią i południową część działki - w miejscach gdzie istnieje obecnie mur oporowy i gdzie zostały zrealizowane płyty (Google Street View). Właściciele działek, na których zrealizowano sporny mur oporowy, złożyli do protokołu wyjaśnienia co do daty poszczególnych robót budowlanych, więc nie budzi wątpliwości, że mur w obecnym kształcie został zrealizowany przez A. P. w 2022 r. Ewentualne wcześniejsze istnienie ułożonych płyt ażurowych nie przesądza o istnieniu wówczas muru oporowego. Inwestor wykonał bowiem nową substancję budowlaną (wykorzystując być może istniejące wówczas ułożone płyty ażurowe). Nie zmienia to więc kwalifikacji wykonanych robót budowlanych. Niemniej jednak, aby w pełni wyjaśnić stan rzeczy i udzielić wyczerpującej odpowiedzi, w ponownie prowadzonym postępowaniu należy odebrać od właścicieli działek sąsiednich wyjaśnienia w przedmiocie ówczesnego stanu spornych działek. Na koniec organ odwoławczy wskazał, że art. 52 ust. 1 Pb nakazuje rozróżniać sytuację, w której postępowanie dotyczy nielegalnych robót budowlanych rozpoczętych, lecz niezakończonych oraz sytuację, w której nielegalne roboty budowlane zostały zakończone. Tymczasem z dokumentacji fotograficznej wynika, że roboty budowlane przy budowie muru oporowego zostały zakończone, toteż obowiązek nałożyć należy nie na inwestora-współwłaściciela, lecz na oboje współwłaścicieli. Nienałożenie obowiązku na jednego z nich jest błędem, którego nie da się naprawić na etapie postępowania odwoławczego. W skardze na powyższe postanowienie A. P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie: 1) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 77, art. 8 i art. 107 § 1 k.p.a. przez dowolną argumentację w oderwaniu od przepisów prawa i obowiązków organu polegającą w szczególności na odstąpieniu od zasady, iż organy administracji działają na podstawie przepisów prawa oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; 2) art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dowolne ustalenie, że doszło do wykonania robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej; 3) art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Pb przez błędne zastosowanie i przyjęcie, iż obiekt będący przedmiotem postępowania został wykonany w warunkach samowoli budowlanej. W uzasadnieniu skargi podniosła w szczególności, że w miejscu "muru oporowego" znajdowały się od niepamiętnych czasów różne konstrukcje. Jeżeli miałoby być tak, że roboty były wykonane już w 2012 i następnie w 2016, to do tych spornych części winien być zastosowany reżim prawny obowiązujący na dzień wykonywania spornych robót. Jeśli roboty w 2012 zostały wykonane i zakończone leganie (podobnie w 2016), to nie mogą być one objęte postępowaniem związanym z samowolą budowlaną. Nie ustalono, co dokładnie zostało wykonane i czy stanowiło to w okresie wykonywania substancję legalną. Nie przeprowadzono w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego (np. nie przesłuchano sąsiadów i poprzedników prawnych właścicieli). Nie wskazano, na czym polegają rzekomo nielegalne roboty na etapie ich wykonania w 2012 i następnie 2016, a w konsekwencji nie wyjaśniono przyczyn zastosowania trybu art. 48 Pb zamiast trybu art. 50 i art. 51 Pb. Pominięto różnorodność wykonanych robót (przebudowa, remont, konserwacja), a przez to zastosowano niewłaściwy tryb. Nawet jeśli w sprawie mamy do czynienia z budową lub rozbudową, to nie zawsze do takiej sytuacji stosuje się tryb art. 48 Pb – jego zastosowanie musiałoby prowadzić (w sytuacji niezalegalizowania spornych robót) do wydania nakazu rozbiórki, co doprowadziłoby do rozbiórki również legalnie wybudowanej części substancji obiektu. Organ nie wskazuje nawet, które dokładnie z części obiektu zostały wykonane nielegalnie, uznając je po prostu za nielegalne w całości. Skarżąca podkreśliła, że nie byłoby możliwym wykonanie decyzji o nakazie rozbiórki, nawet jeżeli organ wskazałby precyzyjnie, która z części obiektu została wykonana nielegalnie, jeżeli obie substancje (legalna i nielegalna) zostały połączone w ten sposób, że rozbiórka tej nielegalnej skutkowałaby destrukcją tej legalnej. Nadto skarżąca zwróciła uwagę na pominięcie strony postępowania (J. P.) oraz na to, że sporny mur jest posadowiony na kilku działkach, więc organ konsekwentnie powinien nałożyć obowiązek na wszystkich właścicieli nieruchomości. Zdaniem skarżącej nie doszło do zakończenia inwestycji (nie mogła zakończyć całego planowanego zamierzenia z uwagi na wstrzymanie robót budowlanych), a tymczasem organy gołosłownie uznały inwestycję za zakończoną (zmieniając w ten sposób podmiot uznany za samowolnika). W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o oddalenie skargi, wskazując przy tym, że zarzut pominięcia J. P. mógłby podnieść tylko on sam, zaś fakt posadowienia spornego muru nie tylko na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] nie został wykazany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli legalności wskazanego postępowania w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie należy przywołać brzmienie przepisów, mające zastosowanie w kwestii procedowania organów. Albowiem ocena, czy zaistniała samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie wykonania robót budowlanych, natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej ( por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2020 r. II OSK 184/19 LEX nr 3034192, bądź też wyrok NSA z dnia 24 września 2024 r. II OSK 2737/21 LEX nr 3783297). Tym samym Sąd przyjął, że brzmienie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2023.682 t.j. dalej "p.b.") powinno być wskazane na datę wydania postanowienia w I instancji tj. czerwiec 2023r. Wówczas cały przepis art. 48 p.b. brzmiał następująco: Art. 48. 1. Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. 2. Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne: 1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz 2) usunięcie stanu zagrożenia. 3. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. 4. Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie. 5. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy. Jak wynika z powyższego przepisu art. 48 ust. 1 pkt 1, warunkiem wstrzymania w tym trybie jest ustalenie wykonywania robót bez wymaganego pozwolenia na budowę. Należy wobec tego ustalić, czy w sprawie w odniesieniu do kwestionowanych robót było ono wymagane. Organ I instancji ustalił, w trakcie kontroli w dniu 24.11.2022r. ( akta I inst. e-paczka), że na działkach nr [...] i [...] stwierdzono wykonanie robót budowlanych polegających na położeniu płyt drogowych i płyt ażurowych przy skarpie. Miało to miejsce, zgodnie z oświadczeniem A. P. i W. P. do protokołu kontroli, w 2012 – 2013 r., wówczas, gdy A. P. nie była jeszcze właścicielką działki. Następnie w roku 2022r. gdy A. P. występowała jako inwestor, wzdłuż zachodniej granicy działek, pomiędzy tymi płytami wykonano słupy żelbetowe, nad słupami wykonano belki żelbetowe, a na całości konstrukcji (przy skarpie) wykonano mur z pustaków betonowych. W tym samym czasie na działce nr [...] wzdłuż działki nr [...] dobudowano mur z pustaków betonowych, posadowiony na żelbetowym fundamencie. W ocenie organów obu instancji wspomniana konstrukcja, uwidoczniona na zdjęciach dołączonych do protokołu kontroli ( akta I instancji – e-paczka), powstała w 2022r.przy skarpie, stanowi mur oporowy. W ocenie Sądu nie ulega to wątpliwości. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że dokonując kwalifikacji określonego obiektu jako ogrodzenia bądź muru oporowego należy kierować się przede wszystkim podstawową funkcją jaką dany obiekt pełni (zob. wyrok NSA z 21 października 2014 r., sygn. akt II OSK 2840/13). W przypadku muru oporowego podstawową funkcją jest nie odgrodzenie poszczególnych nieruchomości, lecz zabezpieczenie przed oddziaływaniem mas ziemnych (osuwaniem się ziemi) lub wodnych z terenu skarżących na teren sąsiadów (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2019 r., sygn. II OSK 964/17). Nie ma przy tym znaczenia, że inwestor może traktować sporny obiekt usytuowany pomiędzy dwoma działkami jako ogrodzenie. Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu. Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność należy uznać, że stanowi ona mur oporowy (zob. wyrok NSA z 21 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 667/05). Jeżeli zatem dany obiekt budowlany wzniesiony na granicy poziomów gruntów konstrukcyjnie i funkcjonalnie służy powstrzymaniu osuwania się ziemi z działki położonej wyżej, to obiekt taki należy traktować jako mur oporowy, przy czym to, że przy okazji mur taki może pełnić również funkcję ogrodzenia, nie wpływa na traktowanie tego obiektu jako konstrukcji oporowej (zob. wyrok WSA w Krakowie z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1408/15, Przyjmuje się ponadto, że mur oporowy czyli konstrukcja oporowa, jest to samodzielna budowla w postaci ściany, wykonana z betonu, cegieł, pustaków, kamieni, gabionów lub bloków betonowych ułożonych na zaprawie lub na sucho. Pionowy element konstrukcyjny służy do zabezpieczenia, wzmocnienia skarpy. Nośność muru może być zwiększona poprzez zbrojenie prętami, siatkami. Natomiast ogrodzeniem jest otoczenie działki lub terenu za pomocą urządzenia ochronnego (płotu, żywopłotu itp.) mające na celu ochronę przed dostępem osób trzecich lub zwierząt (zob. wyrok WSA w Krakowie z 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 460/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem organy wskazały, że omawiana budowla wspiera skarpę, jest wobec tego murem oporowym. W tej sytuacji zarówno w 2012-13 jak i w 2022r. wymagała ona pozwolenia na budowę ( art. 29-31 p.b.). Organ I instancji ustalił, że inwestor nie posiada zgody organu administracji architektoniczno – budowlanej. Nie wykazano w sprawie jak dotąd, że jakakolwiek część robót została wykonana legalnie. Prawidłowo zatem organy oceniły na tym etapie, że jest to samowola budowlana. Mając zatem na uwadze powyższe, co do zasady nie można skutecznie zakwestionować zastosowania przez organy art. 48 p.b. W stosunku do obiektów budowlanych (lub ich części), na budowę których wymagane jest wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę, a wzniesionych bez zachowania tego wymogu, organy mają obowiązek wdrożenia trybu likwidacji samowoli budowlanej, a wydane w tym trybie rozstrzygnięcia nie zapadają na zasadzie tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r. II OSK 1358/20 LEX nr 3582890). Przechodząc do dalszych zarzutów, trzeba przede wszystkim zaznaczyć, że zaskarżone postanowienie jest postanowieniem uchylającym postanowienie organu I instancji. Organ Odwoławczy bowiem powziął wątpliwości, czy prawidłowo został określony adresat postanowienia o wstrzymaniu. W postanowieniu bowiem wskazano tylko inwestora A. P.. Organ Odwoławczy wskazał zatem, że prace są zakończone, a więc adresatem powinien być też W. P., jako współwłaściciel niektórych działek gdzie stoi mur, a to zgodnie z art. 52 ust. 1 zd. 2 p.b. W ocenie Sądu, kwestia ta powinna być jednoznacznie wyjaśniona, a w przypadku uznania zakończenia prac, istotnie adresatem decyzji powinni być współwłaściciele nieruchomości, czego nie mógł sanować organ odwoławczy. Jednakże nie tylko ta okoliczność podlegać winna wyjaśnieniu. O ile bowiem nie budzi wątpliwości Sądu fakt wybudowania muru oporowego w 2022r. i kwalifikacja tej budowli, to nie jest w sposób jasny wyjaśniona kwestia betonowych płyt ażurowych i drogowych. Mianowicie z ustaleń organów nie wynika w sposób jednoznaczny, czy płyty te stanowią immamentną część konstrukcji muru oporowego, czy są położone oddzielnie ( wiadomo tylko, że mur oporowy jest "pomiędzy"). W jednym czy w drugim wypadku nie wpływa to na kwalifikację samej budowli z 2022r. jako muru oporowego, ale winno podlegać ustaleniom organów, zwłaszcza, że płyty te położono w latach wcześniejszych. Zwrócił także na to uwagę organ odwoławczy /k.69/, wskazując na konieczność wyjaśnienia tego elementu stanu faktycznego. Także kwestia, kiedy te roboty zostały wykonane, będzie przedmiotem dodatkowych ustaleń. Ponadto weryfikacji podlegać będzie krąg stron postępowania. Trafnie przy tym zauważa Organ Odwoławczy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, prawo złożenia zarzutu pozbawienia danej osoby przymiotu strony w postępowaniu przysługuje tylko osobie zainteresowanej. Zarzutu tego przed sądem nie może skutecznie podnosić inna osoba ( tu skarżąca). Odnosząc się jeszcze do zarzutów skargi; z dotychczasowych ustaleń nie wynika, aby mur oporowy był posadowiony na innych działkach niż A. P. i A. i i W. P.. Skarżąca nie przedstawiła dotąd żadnych dowodów na tę okoliczność. Ewentualnie będzie mogła to uczynić przy ponowionym postępowaniu. Skarżąca twierdzi, że nie doszło do zakończenia robót, zaś organy twierdzą przeciwnie. Podnieść trzeba, że kwestia ta dla wydania postanowienia z art. 48 ust. 1 p.b. nie ma o tyle znaczenia, że przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. pozostaje stwierdzenie, że obiekt budowlany lub jego część wykonano bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, przy czym postanowienie takie wydaje się zarówno w przypadku obiektu będącego w budowie, jak również do obiektu już wybudowanego. Postanowienie, o którym mowa w art. 48 ust. 1 p.b., ma charakter czysto procesowy, a jego jedynym skutkiem jest ewentualne niedopuszczenie do kontynuacji robót budowlanych w warunkach samowoli i przeprowadzenie postępowania naprawczego. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie kończy postępowania i nie załatwia co do istoty kwestii legalizacji samowoli budowlanej. Umożliwia ono rozważenie przez organ nadzoru budowlanego, jakie nakazy lub zakazy w odniesieniu do stwierdzonej samowolnej budowy powinny zostać wydane ( por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 lutego 2023 r. II SA/Gl 1600/22, LEX nr 3504568). Należy także wskazać, że postanowienie to jest pierwszym etapem postępowania legalizującego samowolę budowlaną i że przede wszystkim co do przedmiotowego muru oporowego należało ustalić, czy inwestor legitymuje się pozwoleniem na budowę, co organ I instancji uczynił. Wobec uchylenia jednakże tego postanowienia ustalenie to musi zostać ponowione, a skarżąca ma po raz kolejny szansę przedstawić dowody przeciwne. Z powyższych względów, skoro nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów, na zas, art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI