II SA/KR 1453/24

II SA/Kr 1453/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz
Monika Niedźwiedź
Paweł Darmoń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art 127 , art28par 1  par 1 a  par 2 , par 3  , par 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.), SWSA Magda Froncisz, SWSA Monika Niedźwiedź, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi D. G. - Syndyka masy upadłości C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2024 r., SKO.EA/418/95/2024 w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego skargę oddala
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2024 r. nr SKO.EA/418/95/2024, na podstawie art. 2 § 1 pkt 10, art. 3 § 1, art. 7 § 1 i § 2, art. 18, art. 127 i art. 128 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2023 r. poz. 2505) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 czerwca 2024 r. nr EW-01.3160.5.2.2023 o:
1. zastosowaniu wobec Syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. D. G. (zwanego dalej także skarżącym) środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego w ten sposób, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 23 lipca 2023 r. zostanie w trybie administracyjnego postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo za Zobowiązanego na jego koszt i niebezpieczeństwo, przez H. sp. z o.o. z siedzibą w K., w okresie od 15 lipca 2024 r. do 30 lipca 2024 r. Koszt wykonania zastępczego wyniesie w przybliżeniu [...] zł brutto.
2. wezwaniu Syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. D. G. do uiszczenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego w wysokości [...] zł brutto, w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. W przypadku niewpłacenia powyższej kwoty w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
3. wskazaniu, iż za wydanie postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego, zgodnie z art. 64a § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, należy uiścić opłatę w wysokości 6,80 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. W przypadku niewpłacenia powyższej kwoty w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
Opisanym powyżej postanowieniem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 18 czerwca 2024 r. nr EW-01.3160.5.2.2023 orzeczono jak wyżej. Organ I instancji opisał stan faktyczny i prawny sprawy. W obszernym uzasadnieniu faktycznym przedmiotowego postanowienia wskazano iż Prezydenta Miasta Krakowa w dniu 29 września 2017 r., decyzją nr WS-06.6236.159. 017.AST nakazał C. Sp. z o.o. z siedzibą w S. w punkcie 1: "usunięcie z terenu działki nr [...] Obręb [...] jedn. ewiden. [...] położonej obok posesji zlokalizowanej przy ul. [...] w K., odpadów składowanych w pojemnikach na tej działce o rodzaju: odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 1681 01".
Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 20 grudnia 2017 r., nr SKO.OŚ/4170/354/2017. Kolejno, po rozpoznaniu przez WSA w Krakowie skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na przedmiotową decyzję SKO w Krakowie, wyrokiem z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 416/18 WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Następnie SKO w Krakowie wydało decyzję z dnia 8 maja 2020 r. nr SKO.OŚ/4170/282/2018, którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159. 017.AST. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 902/20 WSA w Krakowie oddalił skargę C. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję SKO w Krakowie z dnia 8 maja 2020 r., nr SKO.OŚ/4170/282/2018. Dalej wskazano iż organ I instancji opierając się na stanowisku SKO wyrażonym w decyzji z dnia 8 maja 2020 r. nr SKO.OŚ/4170/282/2018, przyjął iż realizacja uprawnień strony, będącej upadłym, musi się odbywać z uwzględnieniem treści art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego. Zatem jeśli postępowanie prowadzone jest wobec upadłego, wszelkie pisma i rozstrzygnięcia doręczać należy syndykowi, to on bowiem działa na rzecz upadłego i na jego rachunek. Jak wskazał Prezydent Miasta Krakowa w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2024 r., nr EW-01.3160.5.2.2023 Sąd Rejonowy dla K. w K. postanowieniem z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt [...] ogłosił upadłość dłużnika C. sp. z o.o. z siedzibą w K., w związku z czym na rzecz upadłego obecnie w postępowaniach, w tym administracyjnych, występuje syndyk masy upadłości D. G..
Upomnieniem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1 grudnia 2022 r. nr WS-06.6236.159.2017.AST syndyk masy upadłości D. G. został wezwany do niezwłocznego wykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017 AST.
Z uwagi na niewykonanie obowiązku w dniu 28 lipca 2023 r. został wystawiony tytuł wykonawczy numer [...] dotyczący wykonania obowiązku określonego w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017 AST, poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. Kolejno postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr EW-01.3160.5.2.2023.PM Prezydent Miasta Krakowa nałożył na zobowiązanego - D. G. syndyka masy upadłości C. Spółka z o.o. w upadłości, grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. Przedmiotowe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 2 stycznia 2024 r. nr SKO.EA/418/126/2023. Dalej wskazano, iż pismem z dnia 20 października 2023 r. nr WS-06.6236.504.2023.KŚ Wydział Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta K. poinformował, że obowiązek nałożony decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017.ST nie został w dalszym ciągu wykonany, co potwierdzają ustalenia pracownika Wydział Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta Krakowa dokonane na miejscu składowania odpadów w dniu 13 października 2023 r. Wobec czego Prezydent Miast Krakowa nałożył na Zobowiązanego kolejną grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] złotych (postanowienie z dnia 31 października 2023 r., nr EW-01.3160.5.2.2023.PM). Przedmiotowe postanowienie zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 26 lutego 2024 r. nr SKO.EA/418/161/2023.
Wobec powyższego z uwagi na brak wykonania obowiązku nałożonego decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159. 017.AST, mając na uwadze to że dalsze zaleganie odpadów na omawianym terenie pogarsza jej sytuację ekologiczną Prezydenta Miasta Krakowa uznał za konieczne zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego.
Zażalenie na to postanowienie zostało złożone przez syndyka masy upadłości spółki C. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. D. G.. Wskazano w nim na naruszenie przy jego wydaniu treści: art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieprawidłowe uzasadnienie przedmiotowego postanowienia, poprzez nie wykazanie w uzasadnieniu w jaki sposób organ dokonał wyliczenia zaliczki na kwotę [...]zł. Zdaniem skarżącego, powyższa kwota została wyliczona w sposób całkowicie uznaniowy; wskazano także na art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe oraz art. 91 ust. 2 w zw. z art. 236 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, poprzez brak dokonania przez organ I instancji zgłoszenia wierzytelności, w sytuacji, gdy organ I instancji powinien dokonać zgłoszenia wierzytelności, w stosunku do upadłego. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o umorzenie w całości postępowania I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po przeprowadzeniu analizy akt sprawy, wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ powołał treść art. 2 § 1 pkt 10 i art. 3 § 1 tej ustawy.
Organ II instancji wyjaśnił, że w kontrolowanym postępowaniu uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków (wierzycielem) jest, na podstawie art. 5 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Prezydent Miasta Krakowa, który wydał w I instancji decyzję nakładającą egzekwowany obowiązek. Na mocy art. 20 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Prezydent Miasta Krakowa występuje jednocześnie w roli organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie (art. 7 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Z uwagi na charakter obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie organ egzekucyjny miał możliwość zastosowania jedynie dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego.
Zdaniem Kolegium, wbrew twierdzeniom skarżącego, postanowienie w przedmiocie zobowiązania do wpłacenia zaliczki zostało uzasadnione w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Analizując zasadność wydanego postanowienia, mając na uwadze zarzuty Zobowiązanego podniesione w zażaleniu, Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że w przedmiotowym postępowaniu organ nie bada merytorycznie sprawy nałożenia obowiązku usunięcia odpadów, ale zasadność zastosowania środka egzekucyjnego. Oznacza to, iż w rozpoznawanej sprawie ocena legalności zaskarżonego postanowienia zawężona jest jedynie do oceny działań organów egzekucyjnych w zakresie orzeczenia o wykonaniu zastępczym obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a organ odwoławczy uprawniony jest do zbadania zaistnienia przesłanek wynikających z art. 127 i art. 128 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kolei z treści art. 128 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia określonej kwoty pieniężnej tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego. Określenie jej wysokości pozostawiono do uznania organu egzekucyjnego.
Kolegium wskazało, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że obowiązek o charakterze niepieniężnym określony w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 28 lipca 2023 r., polegający na usunięcie z terenu działki nr [...] Obręb [...] jedn. ewiden. [...] położonej obok posesji zlokalizowanej przy ul. [...] w K., odpadów składowanych w pojemnikach na tej działce o rodzaju: odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 1681 01 nie został wykonany pomimo upomnienia i dwukrotnego nałożenia grzywny w ceku przymuszenia w wysokości, każdorazowo [...] zł. Kolegium wskazało, iż fakt nie wykonania obowiązku nie był kwestionowany przez skarżącego. Tak więc Prezydent Miasta Krakowa, zdaniem Kolegium zasadnie przyjął, że konieczny jest środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, znajdującego oparcie w art. 127 i następnych ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się przy tym do zarzutu naruszenia art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe organ II instancji uznał, że nie jest on zasadny.
W myśl art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Skutki te powstają bez względu na to, czy i kiedy organ powziął wiedzę o ogłoszeniu upadłości strony prowadzonego postępowania. Jednocześnie ustęp drugi art. 144 cyt. wyżej ustawy stanowi, że postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.
Kolegium wyjaśniło, że to syndyk działa w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego. Z dniem ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, na podstawie art. 75 Prawa upadłościowego i naprawczego, upadły traci natomiast prawo zarządu majątkiem oraz możliwość korzystania z niego. O tym, jak kształtuje się pod względem podmiotowym postępowanie sądowe w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego stanowi art. 144 ustawy Prawo upadłościowe, mający charakter normy procesowej. Legitymację syndyka określa się jako tzw. legitymację formalną (syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym, procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego. Użyte w art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu, oznacza, że upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Prawidłowo więc postanowienie skierowano do syndyka, w sytuacji gdy sprawa dotyczy strony właściwej materialnoprawnie - C. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S.. Prawidłowo także zdaniem Kolegium zostało przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie postanowieni wydanego z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 czerwca 2024 r. nr EW-01.3160.5.2.2023.
Kolegium stwierdziło, że jak wynika z akt sprawy upomnieniem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1 grudnia 2022 r. nr WS-06.6236.159.2017.AST syndyk masy upadłości D. G. został wezwany do niezwłocznego wykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017 AST. Z uwagi na nie wykonanie obowiązku w dniu 28 lipca 2023 r. został wystawiony tytuł wykonawczy numer [...] dotyczący wykonania obowiązku określonego w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017 AST, poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. Kolejno postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr EW-01.3160.5.2.2023.PM Prezydent Miasta Krakowa nałożył na Zobowiązanego - D. G. syndyka masy upadłości C. Spółka z o.o. w upadłości, grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. Wobec bezskuteczności tego środka egzekucyjnego Prezydent Miast Krakowa nałożył na Zobowiązanego kolejną grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...]złotych (postanowienie z dnia 31 października 2023 r. nr EW-01.3160.5.2.2023.PM). Wobec tak ustalonego stanu faktycznego sprawy w pełni zasadne było postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 czerwca 2024 r. nr EW-01.3160.5.2.2023 o, między innymi, zastosowaniu wobec Syndyka masy upadłości spółki C. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. D. G. środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego.
Odnosząc się do zarzutu, że organ I instancji dokonał wyliczenia zaliczki na kwotę [...]zł bez żadnych podstaw Kolegium stwierdziło, że nie jest on zasadny. W aktach sprawy zalega bowiem pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Kształtowania Środowiska UMK z dnia 6 czerwca 2024 r. nr WS-06.6236.504.2023.KS ze wskazaniem iż oszacowane, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie udzielania zamówień publicznych koszty wykonania zastępczego w przedmiotowej sprawie wynoszą [...] zł netto. Zaliczka może obejmować część prognozowanych kosztów wykonania zastępczego albo ich całość. Ponadto jak wynika z pisma Zastępcy Dyrektora Wydziału Kształtowania Środowiska UMK z dnia 14 sierpnia 2024 r., nr WS-06.6236.504.2023.KS w dniu 13 sierpnia 2024 r. została podpisana z H. sp. z o.o. z siedzibą w K. umowa w przedmiocie wykonania zastępczego w rozpoznawanej sprawie. Wobec tego Kolegium uznało, że zaskarżone postanowienie wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 18 czerwca 2024 r. nr EW-01.3160.5.2.2023 nie jest dotknięte żadną z wad uzasadniających jego uchylenie.
Z powyższym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie nie zgodził się skarżący i pismem z dnia 2 października 2024 r. wniósł na nie skargę, domagając się jego uchylenia wraz z postanowieniem organu I instancji i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 144 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, zgodnie z którym po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.
2. art. 91 ust. 2 w zw. z art. 236 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, poprzez brak dokonania przez organ zgłoszenia wierzytelności, w sytuacji, gdy organ l instancji powinien dokonać zgłoszenia wierzytelności, bowiem zobowiązanie upadłego określone w treści decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. jako zobowiązanie niepieniężne z datą ogłoszenia upadłości stało się płatne;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia z przytoczeniem przepisów prawa.
Zdaniem skarżącego - organ l instancji powinien zgłosić przedmiotową wierzytelność do masy upadłości, a nie zobowiązywać bezpośrednio skarżącego, który ponadto nie brał w ogóle udziału na wcześniejszym etapie, do uiszczenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego. Co istotne postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 czerwca 2024 r. zostało wydane w związku z innym postępowaniem, które miało miejsce jeszcze przed ogłoszeniem upadłości spółki C. sp. z o.o. z siedzibą w S..
Skarżący podniósł, że skoro obowiązek określony w treści decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. dotyczy obowiązku sprzed daty ogłoszenia upadłości, i jest to obowiązek o charakterze niepieniężnym, to w takim razie, zgodnie z przytoczonymi przepisami, organ l instancji powinien dokonać zgłoszenia wierzytelności, bowiem zobowiązanie upadłego jako zobowiązanie niepieniężne z datą ogłoszenia upadłości stało się płatne.
W związku z powyższym wbrew twierdzeniom organu odwoławczego o prawidłowości działań organu l instancji w trakcie prowadzonego postępowania, zarzucono, iż organ ten nie mógł się domagać wykonania obowiązku określonego w treści decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. bezpośrednio przez skarżącego, a także w rezultacie nie mógł zostać zastosowany wobec skarżącego środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego.
Skarżący wskazał także, że przepis art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że postanowienie w swej treści powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślono, że nie wystarczy sam fakt zawarcia w rozstrzygnięciu takich elementów, ale ukształtowanie ich w taki sposób, aby strona bez wątpliwości mogła poznać motywy działania organu.
Skarżący stwierdził, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie odniósł się w ogóle do faktu, czy składowane odpady stanowią zagrożenie dla środowiska, nie wyjaśnia także na czym to zagrożenie dla środowiska miałoby polegać. Organ II instancji poprzestał na stwierdzeniu, iż jego ocena dotycząca zastosowania przez organ l instancji środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego odnosi się tylko do zbadania przesłanek i trybu zastosowania przedmiotowego środka egzekucyjnego z art. 127 i art. 128 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zdaniem skarżącego, organ II instancji w ogóle nie wykazał w sposób dostateczny, dlaczego taki sposób przeprowadzenia wykonania zastępczego należy uznać za uzasadniony. Organ wskazał jedynie na fakt dwukrotnego nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia oraz na okoliczność, iż fakt niewykonania obowiązku nie był kwestionowany przez skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nie podał żadnych okoliczności uzasadniających konieczność uiszczenia zaliczki oznaczonej - w aż tak wysokiej kwocie, organ odwoławczy poprzestaje jedynie na wskazaniu, iż w aktach pozostają dwa pisma Zastępcy Dyrektora Wydziału Kształtowania Środowiska UMK - pierwsze z dnia 6 czerwca 2024 r. (nr WS-06.6236.504.2023.KS), w którym koszty wykonania zastępczego oznaczone są na [...] złotych netto oraz drugie z dnia 14 sierpnia 2024 r. (nr WS-06.6236.504.2023.KS), zgodnie z którym dnia 13 sierpnia 2024 r. podpisana została umowa w przedmiocie wykonania zastępczego ze spółką H. sp. z o.o..
Organ odwoławczy stwierdził, iż zaliczka może obejmować część bądź całość prognozowanych kosztów, jednakże w żaden sposób organ nie uzasadnia, dlaczego wobec skarżącego znajdującego się przecież w trakcie postępowania upadłościowego zaliczka ma obejmować całość tych kosztów. Zdaniem skarżącego, zobowiązany powinien mieć prawo do odczytania z treści uzasadnienia, jakie są przewidywane koszty wykonania zastępczego i czy zaliczka wyczerpuje te koszty. Brak wyczerpującego uzasadnienia stanowiska organów obu instancji w zakresie ustalenia wysokości zaliczki uniemożliwia ocenę, czy wysokość ta uwzględnia wszystkie okoliczności, które powinien wziąć pod rozwagę organ egzekucyjny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z treścią art. 127 u.p.e.a. wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Z kolei w myśl art. 128 § 1 tej ustawy w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127 organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Postanowienie, o którym mowa w § 1 pkt 2, zawiera również wskazanie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego (art. 128 § 1a u.p.e.a.). Zgodnie z § 2 art. 128 u.p.e.a. w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może również nakazać zobowiązanemu dostarczenie posiadanej dokumentacji, a także posiadanych materiałów i środków przewozowych, niezbędnych do zastępczego wykonania egzekwowanej czynności, z zagrożeniem zastosowania odpowiednich środków egzekucyjnych w razie uchylenia się zobowiązanego od dostarczenia tych dokumentów, materiałów i środków przewozowych (art. 128 § 3 u.p.e.a.). Art. 128 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego.
Wykonanie zastępcze jest środkiem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym znajdującym zastosowanie wtedy, gdy egzekucja administracyjna dotyczy obowiązku polegającego na wykonaniu czynności, a więc związanego z podjęciem przez zobowiązanego pewnych działań. Chodzi tu o obowiązki polegające na wykonaniu czynności, które mogą być wykonane za zobowiązanego przez inną osobę. Z tego powodu, nie stosuje się wykonania zastępczego do obowiązków mających charakter osobisty, a więc ściśle związanych z osobą zobowiązanego. Wykonanie zastępcze to środek egzekucyjny zaspokajający, czyli prowadzący wprost do osiągnięcia celu egzekucji, którym jest wykonanie obowiązku nałożonego na osobę zobowiązaną. Zastosowanie tego środka następuje na koszt zobowiązanego. Z uwagi na to, że obowiązek ciążący na zobowiązanym wykonuje inny podmiot, wskazany przez organ egzekucyjny, ale na koszt zobowiązanego. W konsekwencji w ramach egzekucji wykonania zastępczego dochodzi do powstania układu stosunków prawnych między organem egzekucyjnym, zobowiązanym i wykonawcą.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wykonanie zastępcze, regulowane art. 127 u.p.e.a. może być orzeczone wówczas, gdy pomimo wymierzenia grzywny w celu przymuszenia zobowiązany nie wykona obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji. Z istoty zasady racjonalnego działania i zasady niezbędności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika obowiązek zastosowania takiej dolegliwości, która doprowadzi do realizacji obowiązku. Przepisy przywoływanej ustawy nie określają, które środki egzekucyjne są mniej uciążliwe dla zobowiązanego, a które bardziej uciążliwe, pozostawiając w tym zakresie ocenę organom administracji. To organy egzekucyjne, które wybierają środek egzekucyjny w danej sprawie, powinny każdorazowo mieć na uwadze przedmiot, zakres oraz charakter nałożonego obowiązku, a także uwzględnić jego celowość i uciążliwość dla zobowiązanego. Nie budzi wątpliwości, że organ egzekucyjny, po ustaleniu jakie środki egzekucyjne ma do wyboru w sprawie, winien zastosować wobec osoby zobowiązanej taką dolegliwość, która prowadzić będzie bezpośrednio do wykonania obowiązku i będzie ona dla niej najmniej uciążliwa.
Należy również zauważyć, że działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania mają wyłącznie charakter formalnoprawny i są jedynie konsekwencją niewykonania decyzji nakładającej określone obowiązki. Organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego nie bada zatem ponownie tzw. decyzji merytorycznej, lecz tylko podejmuje działania przy zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa do jej wykonania.
Jak wynika z akt sprawy- decyzją z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017.AST Prezydent Miasta Krakowa nakazał C. sp. z o.o. z siedzibą w S. usunięcie z terenu działki nr [...] Obręb [...] jedn. ewid. [...] położonej obok posesji zlokalizowanej przy ul. [...] w K., odpadów składowanych w pojemnikach na tej działce o rodzaju: odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 1681 01. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2017 r. nr SKO.OŚ/4170/354/2017. Wyrokiem z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 416/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił powyższą decyzję Kolegium w całości. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 8 maja 2020 r. nr SKO.OŚ/4170/282/2018 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017.AST. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 902/20 WSA w Krakowie oddalił skargę syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w S. na powyższą decyzję SKO w Krakowie z dnia 8 maja 2020 r.
Upomnieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. nr WS-06.6236.159.2017.AST Prezydent Miasta Krakowa wezwał syndyka masy upadłości do niezwłocznego wykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją tego organu z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017 AST. Z uwagi na niewykonanie obowiązku w dniu 28 lipca 2023 r. został wystawiony tytuł wykonawczy numer [...] dotyczący wykonania obowiązku określonego w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017 AST, poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. Następnie postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr EW-01.3160.5.2.2023.PM Prezydent Miasta Krakowa nałożył na syndyka masy upadłości C. Spółka z o.o. w upadłości, grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. Przedmiotowe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 2 stycznia 2024 r. nr SKO.EA/418/126/2023. Wobec stwierdzenia, że obowiązek nałożony decyzją z dnia 29 września 2017 r. nr WS-06.6236.159.2017.ST nadal nie został wykonany, Prezydent Miast Krakowa postanowieniem z dnia 31 października 2023 r. nr EW-01.3160.5.2.2023.PM nałożył na syndyka masy upadłości kolejną grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...]zł. Przedmiotowe postanowienie organu I instancji zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 26 lutego 2024 r. nr SKO.EA/418/161/2023.
W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący uchyla się od obowiązku usunięcia odpadów. Do wykonania tego obowiązku nie skłoniły go również nałożone w celu przymuszenia dwie grzywny w kwocie po [...] zł każda. Zasadnie zatem organ egzekucyjny zastosował wobec skarżącego wykonanie zastępcze przewidziane w art. 127 u.p.e.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 794 ze zm., zwanej dalej pr.upad.), po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Stosownie do art. 144 ust. 2 pr.upad. postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Przepis ten obejmuje również postępowanie egzekucyjne. W doktrynie podkreśla się, za Sądem Najwyższym, że "postępowanie dotyczy masy upadłości lub przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego, bez różnicy, czy chodzi w nich o pozycje czynne lub bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie, jeżeli tylko wynik postępowania mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego (wyrok SN z dnia 14 lutego 2003 r., IV CKN 1750/00, PB 2003/7–8, s. 25; uchwała SN z dnia 24 maja 2002 r., III CZP 25/02, OSNC 2003/7-8, poz. 94; uchwała SN z dnia 10 lutego 2006 r., III CZP 2/06, OSP 2008/6, poz. 71)" (P. Janda, komentarz do art. 144, teza 3, w: "Prawo upadłościowe", WKP 2020). Przepis ten stanowi zatem normę procesową, z której wynika legitymacja formalna syndyka do udziału w postępowaniu egzekucyjnym, także wszczętym przed ogłoszeniem upadłości. Dodać należy, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne dotyczy masy upadłości w podanym wyżej znaczeniu.
Z kolei zgodnie z art. 145 ust. 1 pr.upad. postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności (vide: art. 236 pr.upad.). Zgodnie z art. 146 ust. 1 pr.upad. postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Postępowanie to umarza się z mocy prawa, po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 91 ust. 2 w związku z art. 236 ust. 1 pr.upad. stwierdzić należy, że choć rację ma strona skarżąca wskazując, że zgodnie z art. 91 ust. 2 Prawa upadłościowego zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, to regulacja ta odnosi się wyłącznie do zobowiązań upadłego, czyli roszczeń niepieniężnych wynikających z obligacyjnych stosunków prawnych. Nie dotyczy więc roszczeń niepieniężnych wynikających z innych niż wierzytelności praw podmiotowych, w szczególności z praw podmiotowych bezwzględnych, np. roszczeń windykacyjnych czy roszczeń o zaniechanie naruszeń (szerzej A. Jakubecki, Ogłoszenie upadłości strony procesu..., s. 36 i n. oraz cytowana tam literatura prawa cywilnego materialnego). Roszczenia te nie zmieniają się w roszczenia pieniężne. Art. 91 Prawa upadłościowego posługuje się pojęciami właściwymi dla prawa cywilnego (wierzytelność, zobowiązanie) i dotyczy tylko wierzytelności czy zobowiązań, które wynikają wyłącznie ze stosunków obligacyjnych.
Wbrew twierdzeniom skarżącego organy obu instancji uzasadniły też w sposób prawidłowy wysokość zaliczki. Określenie wysokości zaliczki na wykonanie zastępcze jest pozostawione uznaniu organu egzekucyjnego, przy czym bezspornie musi ona znajdować uzasadnienie w materiale dowodowym sprawy. Pojęcie "zaliczka" nie ma definicji w u.p.e.a. Zaliczka może obejmować część prognozowanych kosztów wykonania zastępczego albo ich całość. Istotne jest, aby po pierwsze zobowiązanie do wpłacenia zaliczki zostało uzasadnione w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, w szczególności kosztorys sporządzony przez osobę uprawnioną, a po wtóre nie przekraczało ogólnej wartości kosztorysowej robót, ponieważ kwota wyższa niż ta wynikająca z kosztorysu inwestorskiego, nie może zostać potraktowana jako zaliczka na poczet wykonania zastępczego. Kosztorys, jak sama nazwa wskazuje, określa koszt szacunkowy, w tym wypadku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania lokalu. Przy faktycznym wykonaniu robót kosztorys może ulec zarówno obniżeniu, jak i podwyższeniu, stanowi zatem miarkowanie kosztów wykonania zastępczego.
Jak wynika z treści pisma Zastępcy Dyrektora Wydziału Kształtowania Środowiska UMK z dnia 14 czerwca 2024 r. nr WS-06.6236.504.2023.KS w dniu 13 sierpnia 2024 r. zostały przeprowadzone negocjacje, w których uczestniczyli przedstawiciele H. sp. z o.o. w K., Oddziału Zamówień Publicznych UMK oraz Wydziału Kształtowania Środowiska UMK. W wyniku tych negocjacji strony ustaliły cenę usunięcia odpadów na kwotę [...]zł brutto. Podkreślić należy, że w przypadku zlecenia wykonania zastępczego, to organ egzekucyjny dokonuje wyboru wykonawcy, a wysokość zaliczki ustalana jest na podstawie sporządzonego przez uprawniony podmiot kosztorysu. Wartość wycenionych robót budowlanych i kwota stosownej zaliczki nie jest przedmiotem negocjacji między organem egzekucyjnym a zobowiązanym.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania. Wydanie kwestionowanych postanowień poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a.), co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonych uzasadnieniach tych postanowień. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, których rozumienie organy przedstawiły w wydanych rozstrzygnięciach. W ocenie Sądu organy działały zatem w niniejszej sprawie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.