II SA/Kr 1443/02

II SA/Kr 1443/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2005-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bożenna Blitek /przewodniczący sprawozdawca/
Halina Jakubiec
Krystyna Kutzner
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2005 r sprawy ze skargi Ł. B. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 16 maja 2002 r Nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji
Uzasadnienie
Orzeczeniem nr [...] z dnia 16 maja 2002r. do nr [...][...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] po rozpatrzeniu odwołania sierż. szt. Ł. B. od orzeczenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. (a nie jak zapewne omyłkowo podano w zaskarżonym orzeczeniu, że od orzeczenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r.) Komendanta Miejskiego Policji w [...] o uznaniu winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzeniu kary dyscyplinarnej surowej nagany - postanowił utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej zarzutu nie wykonania polecenia służbowego i nieobecności sierż. szt. Ł. B. na rozprawach odwoławczych o wykroczenia prowadzonych przed Sądem Rejonowym dla [...] w dniach [...] i [...] czerwca 2001 r.; uchylić zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej zarzutu nie wykonania polecenia służbowego i nieobecności sierż. szt. Ł. B. na rozprawie przed Sądem Rejonowym dla [...] w dniu [...] maja 2001 r. i w tym zakresie uniewinnić obwinionego oraz uchylić zaskarżone orzeczenie w części wymierzenia surowej nagany i wymierzyć karę dyscyplinarną upomnienia.
Na uzasadnienie orzeczenia [...] Komendant Wojewódzki Policji podał, że orzeczeniem z dnia [...] .04.2002r. Komendant Miejski Policji w [...] uznał sierż. szt. Ł. B. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył mu karę dyscyplinarną "surowej nagany" za to, że: "w okresie od [...] maja do [...] czerwca 2001 r. nie wykonał polecenia służbowego wydanego mu w bliżej nieustalonym dniu miesiąca kwietnia 2001 r. przez Naczelnika Sekcji Prewencji i Ruchu Drogowego [...][...] - kom. Z. N., które stanowiło również jego stałe zadanie służbowe, zobowiązujące go do osobistego uczestnictwa w charakterze oskarżyciela publicznego w sprawach odwoławczych o wykroczenia prowadzonych przed Sądem Rejonowym dla [...], czym naruszył § 13 ust. 1 Zarządzenia Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 1993r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji w związku z § 2 ust. 3 swojego zakresu czynności i obowiązków z dnia 30 listopada 1999r.
Organ II instancji uznał, że ponieważ zarzut przedstawiony skarżącemu dotyczył nie uczestniczenia Ł. B. w rozprawach odwoławczych, a rozprawa z dnia [...] maja 2001 r. była rozprawą przed Rejonowym dla [...] jako sądem I instancji, to odwołanie funkcjonariusza zasługuje na uwzględnienie i dlatego w tym zakresie uniewinniono policjanta. Nie uznano natomiast odwołania w części dotyczącej nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, gdyż -według twierdzeń tego organu - przeczą temu zeznania świadków: nadkom. W. K., kom. Z. N., st. asp. E. B. i sierż. szt. B. W. oraz dokumenty w postaci zakresu czynności i obowiązków obwinionego, a także materiały z analizy ilości i charakteru przydzielonych mu do prowadzenia spraw. W tej sytuacji uznano, że sprawa została wszechstronnie rozpoznana i przeprowadzona zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów. Na karcie 3 i 4 uzasadnienia podano, że w kwietniu Naczelnik Sekcji Prewencji i Ruchu Drogowego Z. N. ustnie polecił Ł. B. uczestniczenie przed sądem jako oskarżyciel publiczny w rozprawach odwoławczych, a w połowie kwietnia 2001 r. Ł. B. poinformował pełniącego obowiązki asystenta Sekcji Prewencji i Ruchu Drogowego B. W., że nie jest w stanie uczestniczyć w wokandach sądowych z powodu innych zadań dotyczących organizacji służby. Te sygnalizowane trudności zostały przekazane przez B. W. Naczelnikowi Sekcji Prewencji i Ruchu Drogowego, a także ówczesnemu zastępcy Komendanta Komisariatu Policji [...] . Ustalono, że Ł. B. w połowie kwietnia 2001 r. przekazał informację o braku możliwości wykonania polecenia przełożonego zgodnie z § 13 pkt 2 cytowanego Zarządzenia Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 1993r., nie mniej - zdaniem organu II instancji - nie powiadomił o okolicznościach utrudniających wykonanie tego polecenia w dniu [...] i [...] czerwca 2001 r., mimo przekazania mu przez B. W. zawiadomień o terminach rozpraw, a powinien powiadomić Naczelnika Sekcji Prewencji i Ruchu Drogowego Z. N. o każdym konkretnym przypadku uniemożliwiającym wykonanie mu tego zadania. Według tego organu - inne obowiązki nie mogły stanowić obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej realizacje polecenia, ilość rozpraw odwoławczych, w których Ł. B. miał uczestniczyć nie stanowiła poważnego obciążenia, a fakt przebywania w Sądzie w dniach rozpraw - świadczy o niewłaściwym planowaniu realizacji zadań przez obwinionego. Karę wymierzoną obwinionemu obniżono z surowej nagany na upomnienie uznając, że Ł. B. "próbował, choć nieudolnie, powiadomić przełożonego o trudnościach w realizacji powierzonego zadania, nie wykazano okoliczności mających wpływ na zaostrzenie wymiaru kary, naruszenie dyscypliny przez obwinionego nie powoduje ujemnych skutków prawnych dla stron procesu oraz prawidłowości samego postępowania przed sądem, nie wykazano nasilenia złej woli w działaniu obwinionego".
Z decyzją tą w części utrzymującej w mocy zarzut niewykonania polecenia służbowego nie zgodził się Ł. B., który wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, jako wydanego pod wpływem błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, że postępowanie wyjaśniło w sposób wszechstronny okoliczności i przyczyny naruszenia dyscypliny, a materiał został w sprawie zgromadzony w sposób wyczerpujący. Nadto zarzucił przewlekłość w sposobie prowadzenia czynności wyjaśniających i przewlekłość postępowania dyscyplinarnego w tej sprawie. W uzasadnieniu skargi podał, że jego zdaniem - postępowanie było prowadzone tendencyjnie, gdyż prowadzono dowody wyłącznie w celu stwierdzenia, że skarżący nie wykonał polecenia służbowego uczestniczenia w rozprawach odwoławczych przed sądem, a takiemu poleceniu skarżący nie zaprzeczał. Skarżący chciał przedstawić pełny zakres jego czynności, który był wówczas określony nie tylko pisemnie, ale i ustnie, ale jego dowody przedstawione na tę okoliczność nie zostały przeprowadzone, a organ wydający zaskarżone orzeczenie mimo zarzutów podniesionych w odwołaniu - nie odniósł się do nich. Skarżący podniósł, że wcześniej zgłosił brak możliwości uczestniczenia w rozprawach odwoławczych przed sądem z uwagi na inne obowiązki mu powierzone, czemu druga strona nie zaprzecza, a w tej sytuacji rozstrzygnięcie organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne z dnia [...] marca 2002r., że postanawia się "nie uwzględnić wniosku dowodowego o uzupełnienie przesłuchania świadka st. asp. E. B. na okoliczność ustalenia zakresu obowiązków służbowych obwinionego (...) - wobec faktu, iż okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy" - jest pozbawieniem go prawa do obrony. Dokładny faktyczny zakres czynności skarżącego mógł być ustalony na podstawie materiałów archiwalnych - tj. całości dokumentacji sporządzanej przez skarżącego w okresie, gdy sprawował obowiązki organizatora służby, a nadto prowadzący postępowanie dyscyplinarne wcześniej zajmował się tą problematyką i wiedział, jaki zakres obowiązków przekazał skarżącemu. Oddalając wnioski dowodowe uniemożliwiono skarżącemu wykazanie faktycznego zakresu obowiązków.
W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki w [...] wniósł o jej oddalenie uzasadniając jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zaznaczył, że inne obowiązki służbowe nie mogły stanowić obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej skarżącemu wykonanie polecenia, a tym bardziej, że ilość rozpraw odwoławczych, w których miał uczestniczyć skarżący była niewielka. Zdaniem organu II instancji - powodem zaistniałej sytuacji było nieefektywne wykorzystanie czasu pracy przez skarżącego. Organ ten podkreślił, że skarżący poinformował w połowie kwietnia 2001 r. przełożonych o trudnościach w realizacji zadań powierzonych, ale było to powiadomienie "w znaczeniu globalnym", gdyż według zeznania jego przełożonego Z. N. - skarżący od kwietnia do czerwca 2001 r. nie sygnalizował mu okoliczności utrudniających mu uczestniczenie w rozprawach przed sądem. Zdaniem tego organu fakt powiadomienia przełożonego o trudnościach w realizacji zadań stałych nie może być obligatoryjną przesłanką do usprawiedliwienia nie wykonania tego polecenia przez podwładnego. Podano, że pierwsze czynności w sprawie podjęto [...] października 2001 r., a zakończono sprawozdaniem z dnia [...] listopada 2001 r., a to nie może budzić zastrzeżeń odnośnie terminu prowadzenia postępowania, natomiast skarżący składaniem wniosków dowodowych, które w całości oddalono i składaniem zażalenia na ich oddalenie przyczynił się do przedłużenia czasu trwania tego postępowania.
Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2005r. skarżący przedkładając pozytywne opinie służbowe oświadczył, a przedstawiciel organu administracyjnego II instancji nie zaprzeczył, że skarżący od października 2002r. wchodzi w skład zespołu orzekającego i uczestniczy w rozprawach przed Sądem Grodzkim, natomiast z pozostałych obowiązków został zwolniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art.3 par. 1 i art. 134 par. 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zgodnie z treścią powoływanego jako podstawa prawna uznania winy skarżącego § 13 Zarządzenia Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 1993r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji: "Wykonywanie czynności podwładnego w szczególności polega na: 1) terminowej, dokładnej i sumiennej realizacji zadań stałych określonych w indywidualnym zakresie czynności i poleceń przełożonego, 2) niezwłocznym powiadamianiu przełożonego o każdej okoliczności utrudniającej lub uniemożliwiającej realizację zadania stałego albo polecenia w sposób określony w pkt 1, (...)"
Zdaniem Sądu - już z treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika wątpliwość czy w ogóle doszło do naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego, skoro stwierdza się, że skarżący zgodnie z przepisami powiadomił przełożonego już w połowie kwietnia 2001 r., iż z uwagi na inne zadania nie jest w stanie uczestniczyć w rozprawach sądowych. Zawiadomienie to zostało przekazane zgodnie z przepisami drogą służbową i nie zostało wykazane, w jaki sposób przełożeni policjanta załatwili tę sprawę, czy wówczas dokonano analizy pracy skarżącego i stwierdzono, że jest w stanie polecenie wykonać, czy przekazano mu pisemne polecenie dalszego uczestniczenia w rozprawach celem ewentualnego ustosunkowania się, czy i w jaki konkretny sposób ograniczono inne obowiązki skarżącego od tego momentu, czy też informacja została zbagatelizowana.
Wbrew twierdzeniom organów administracyjnych - przedmiotem tego postępowania nie było wykazanie, że Ł. B. nie wykonał polecenia uczestniczenia w rozprawach przed sądem w czerwcu 2001 r., czemu funkcjonariusz nie zaprzeczał, ale że mimo zgłoszenia przełożonym niemożności uczestniczenia w nich - co zostało przez przełożonych potwierdzone i dlatego pozostaje poza sporem - policjant ten faktycznie miał możliwość wykonania polecenia z uwagi na zakres obowiązków w tym okresie. Z tego względu oddalenie wniosków dowodowych skarżącego mających na celu ustalenie rzeczywistego zakresu jego obowiązków, a więc okoliczności w tym sporze ważnej - stanowi naruszenie prawa do obrony skarżącego. Organy winny dopuścić zaoferowane przez skarżącego dowody i np. przez porównanie zakresu czynności innych funkcjonariuszy, którzy w przeszłości wykonywali zadania nałożone na skarżącego lub w inny sposób wykazać możliwość wykonania przez funkcjonariusza wszystkich nałożonych na niego obowiązków.
Sąd zwraca uwagę, że przyznając fakt powiadomienia przełożonych przez skarżącego o niemożności uczestniczenia w rozprawach sądowych z uwagi na zakres pozostałych przydzielonych mu obowiązków - organy nie wykazały, aby wówczas chodziło skarżącemu o niemożność udziału w konkretnym, a wyznaczonym już przez Sąd terminie, a przeto należy przyjąć, że skarżący powiadomił przełożonych o niemożności uczestniczenia we wszystkich przyszłych terminach rozpraw, o ile nie nastąpi ograniczenie jego innych obowiązków. Z tego względu twierdzenia organu II instancji jakoby wina skarżącego polegała na powiadomieniu "w znaczeniu globalnym" zamiast powiadomienia o niemożności uczestniczenia w konkretnych terminach rozpraw sądowych - nie zostały podzielone przez Sąd.
Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy naruszyły przepisy art. 9 i 10 kpa, a w szczególności podstawowe prawo skarżącego, jakim jest prawo do obrony i z tego względu uznał skargę Ł. R. za uzasadnioną. Na mocy art. 145 par. 1 pkt 1 a) p.p.s.a. - Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające go orzeczenie organu I instancji -jak w sentencji wyroku.