II SA/Kr 1437/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-01-17
NSAochrona środowiskaWysokawsa
odpadyglebagruzposiadacz odpadówwładający powierzchnią zieminakaz usunięciaprawo ochrony środowiskaustawa o odpadachWSApostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą usunięcie odpadów, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco, czy nawieziona ziemia faktycznie stanowi odpad, a nie materiał przeznaczony do wykorzystania przez właścicieli.

Sprawa dotyczyła nakazu usunięcia odpadów (gleby i gruzu) z działek należących do J. R. i H. R. Organy administracji uznały nawieziony materiał za odpady i nakazały jego usunięcie. Skarżący argumentowali, że ziemia została przywieziona z innej ich nieruchomości i miała być wykorzystana do podbudowy zjazdu lub poprawy warunków gruntowych, a nie pozbycia się. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując na potrzebę dokładniejszego zbadania, czy materiał ten faktycznie jest odpadem w rozumieniu przepisów, zwłaszcza w kontekście definicji unijnej i zamiaru posiadacza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje organów obu instancji nakazujące J. R. i H. R. usunięcie odpadów (gleby i gruzu) z ich działek. Organy uznały nawieziony materiał za odpady, opierając się na ilościach przekraczających dopuszczalne normy dla wykorzystania na potrzeby własne oraz na domniemaniu, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów. Skarżący podnosili, że ziemia została przywieziona z innej ich nieruchomości i nie stanowiła odpadu, lecz materiał przeznaczony do wykorzystania, a także kwestionowali sposób przeprowadzenia dowodów i analizę biegłych. Sąd podzielił argumentację skarżących w zakresie potrzeby dokładniejszego zbadania, czy nawieziony materiał faktycznie jest odpadem w rozumieniu przepisów, zwłaszcza definicji unijnej, która kładzie nacisk na zamiar posiadacza pozbycia się substancji. Sąd wskazał, że organy nie zbadały wystarczająco, czy część materiału nie stanowiła po prostu ziemi z innej działki skarżących, której nie zamierzali się pozbyć. Ponadto, Sąd zwrócił uwagę na potrzebę ponownego ustalenia ilości odpadów, uwzględniając ewentualne zmiany stanu faktycznego i dowody przedstawione przez skarżących. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Niekoniecznie. Kluczowe jest ustalenie, czy posiadacz faktycznie pozbywa się substancji lub zamierza się pozbyć, co należy ocenić w świetle celu dyrektywy i wszystkich okoliczności sprawy, a nie tylko na podstawie ilości czy faktu przemieszczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco, czy nawieziona ziemia stanowi odpad, czy też jest materiałem przeznaczonym do wykorzystania przez właścicieli. Definicja odpadu wymaga analizy zamiaru posiadacza pozbycia się substancji, co nie zostało w pełni uwzględnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa o odpadach

Definicja odpadu wymaga analizy zamiaru posiadacza pozbycia się substancji, zgodnie z wykładnią TSUE.

u.o. art. 26 § ust. 1

Ustawa o odpadach

Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

Dz.U. 2023 poz 1587 art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Dz.U. 2023 poz 1587 art. 26 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Pomocnicze

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 19

Ustawa o odpadach

Definicja posiadacza odpadów i domniemanie prawne dotyczące władającego powierzchnią ziemi.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania na podstawie zebranych dowodów i wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § par. 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające zbadanie, czy nawieziona ziemia stanowi odpad, a nie materiał przeznaczony do wykorzystania. Naruszenie przepisów postępowania poprzez oparcie się na nieaktualnych dowodach i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów. Potrzeba uwzględnienia wykładni TSUE dotyczącej pojęcia 'odpadu' i 'pozbywania się'.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące wadliwości ekspertyz biegłych (uzasadnienie, metodologia) zostały uznane za nieuzasadnione.

Godne uwagi sformułowania

odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany zakwalifikowanie jako 'odpadów' wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu 'pozbywać się' nie można interpretować w sposób zawężający domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości nie zwalnia jednak organów z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów

Skład orzekający

Agnieszka Nawara-Dubiel

przewodniczący

Monika Niedźwiedź

sprawozdawca

Sebastian Pietrzyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'odpadu' w kontekście ziemi nawiezionej na własną nieruchomość, znaczenie zamiaru posiadacza, obowiązki organów w postępowaniu dowodowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nawiezienia ziemi z innej nieruchomości na własną, z zamiarem jej wykorzystania. Wymaga analizy konkretnych dowodów w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego i zamiaru stron w postępowaniach dotyczących odpadów, a także jak kluczowa może być wykładnia prawa unijnego. Pokazuje też potencjalne pułapki dla właścicieli nieruchomości.

Czy ziemia z Twojej działki to już odpad? Sąd wyjaśnia, kiedy zamiar ma znaczenie.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1437/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art 3  ust 1 pkt 6 , art 26 ust 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 7 , art 77 par 1 , art 107 par      3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U.UE.L 2008 nr 312 poz 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025 r. sprawy ze skarg J. R. i H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 28 sierpnia 2024 r., znak SKO-OŚ-4170-57/24 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego J. R. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącej H. R. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 28 sierpnia 2024 r. znak SKO-OŚ-4170-57/24 orzeczono o uchyleniu w części t.j. w zakresie punktu trzeciego decyzji Wójta Gminy Nawojowa z dnia 29 maja 2024 r. i w tym zakresie umorzono postepowanie, zaś w pozostałym zakresie decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy. Wspomnianą decyzją Wójta Gminy Nawojowa z dnia 29 maja 2024 r. nakazano posiadaczom odpadów J. R. i H. R. zam.. , [...] usunięcie odpadów z grupy 17 05 04 tj. gleba i ziemia (w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03) oraz 17 01 07 tj. zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06 w ilości 300,79 Mg z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z działek nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N. W pkt 2 ustalającej, że obowiązek, o którym mowa w pkt 1 sentencji decyzji zostanie wykonany poprzez: 1) przekazanie odpadów podmiotowi posiadającemu zezwolenie zgodnie z ustawą o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r., lub 2) przekazanie osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej nie będącej przedsiębiorcą zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne nie będące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku do utwardzania powierzchni w dopuszczalnej maksymalnej ilości do przyjęcia 0,2 Mg/m˛ utwardzanej powierzchni.
Skarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu I instancji zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 10 maja 2023 r. przeprowadzony został dowód z oględzin z udziałem uprawnionego geodety Pana W. P. - w sprawie odpadów zgromadzonych nielegalnie na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N. . Na oględziny nie przybyli i nie brali udziału właściciele działek ani ich przedstawiciele. W dniu 19.06.2023 r. do Urzędu Gminy został dostarczony "Operat techniczny z pomiaru i obliczenia objętości nasypu". Obliczona objętość nasypu na działkach [...] i [...] wynosi 389 mł. Organ I instancji przyjął, że średni ciężar objętościowy mas ziemnych wynosi ok 1,6 Mg/mł wg źródeł internetowych (https://ziemianatony.pl/, http://www.zbiomiki silosy.pl/masy-nasypowe.html), co przy nawiezionych masach ziemnych obliczonych w Operacie technicznym przez uprawnionego geodetę do wykonania pomiarów geodezyjnych daje wynik ok 622,40 Mg nawiezionych mas ziemnych na teren działek [...] i [...]. Dalej organ I instancji stwierdził, że w związku z ustaleniem iż występujący jako właściciele działek H. i J. R. (osoby fizyczne) otrzymali zgodę na lokalizację zjazdu publicznego do działek [...] i [...] z drogi krajowej nr [...], wziął pod rozwagę możliwość wykorzystania odpadów przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami na potrzeby własne (art. 27 ust 8-10 ustawy odpadach).
Ustalono, że powierzchnia działek wg informacji z rejestru gruntów to odpowiednio dla działki [...] - 0,13 ha i dla działki [...] - 0,13 ha co daje w sumie dla dwóch działek 0,26 ha co stanowi 2600 m˛. Biorąc pod uwagę iż na jeden m˛ można wykorzystać 0,2 Mg odpadu na potrzeby własne, dozwolona ilość przywiezionych mas ziemnych wynosi 520 Mg. Według obliczeń uprawnionego geodety obliczona objętość nasypu na działkach [...] i [...] wynosi 389 mł co przy przyjętej średniej wadze ziemi ok 1,6 Mg/mł daje 622,40 Mg nawiezionych odpadów. Wg powyższych danych należy usunąć nadmiar czyli 102, 40 Mg z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z działek nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N.
Decyzją z dnia 28 lipca 2023r. Wójt Gminy Nawojowa orzekł nakazaniu posiadaczom odpadów J. R. i H. R. obydw. zam. [...], [...] usunięcie odpadów z grupy 17 05 04 tj. gleba i ziemia (w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03) oraz 17 01 07 tj. zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06 w ilości 102,40 Mg z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z działek nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N. W pkt 2 ustalił, że obowiązek, o którym mowa w pkt 1 sentencji decyzji zostanie wykonany poprzez: 1) przekazanie odpadów podmiotowi posiadającemu zezwolenie zgodnie z ustawą o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r., lub 2) przekazanie osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej nie będącej przedsiębiorcą zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne nie będące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku do utwardzania powierzchni w dopuszczalnej maksymalnej ilości do przyjęcia 0,2 Mg/m˛ utwardzanej powierzchni. Organ I instancji ustalił, że wykonanie obowiązku, o którym mowa w pkt 1) sentencji decyzji powinno zostać udokumentowane poprzez przedłożenie do Wójta Gminy Nawojowa dokumentów potwierdzających usunięcie odpadów ( pkt 3 decyzji). W pkt 4 decyzji ustalono iż obowiązek, o którym mowa w pkt 1) sentencji decyzji powinien być zrealizowany w terminie 60 dni od dnia w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna.
Decyzją z dnia 23 października 2023 roku sygn. akt: SKO-OŚ-4170-79/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, postanowieniem z dnia 12.02.2024 r. powołano Pana K. P. ("G. K. P., ul. [...], [...]) uprawnionego geologa do wykonania badań geotechnicznych, w tym pobrania prób z gruntu w celu obliczenia ich ciężaru-na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N. w Gminie N., należących do Państwa J. i H. R. zam. [...] [...] w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym dotyczącym usunięcia odpadów zgromadzonych nielegalnie, w celu wyliczenia ilości nawiezionych mas ziemnych na w/w działki.
Organ I instancji stwierdził, że ustalona powierzchnia działek wg informacji z rejestru gruntów to odpowiednio dla działki [...] - 0,13 ha i dla działki [...] 0,13 ha co daje w sumie dla dwóch działek 0,26 ha, co stanowi 2600 m˛ . Biorąc pod uwagę iż na jeden m można wykorzystać 0,2 Mg odpadu na potrzeby własne, dozwolona ilość przywiezionych mas ziemnych wynosi 520 Mg. Według obliczeń uprawnionego geodety obliczona objętość nasypu na działkach [...] i [...] wynosi 389 m3 co przy wyniku obliczeń w przekazanej ekspertyzie geotechnicznej wykonanej przez firmę "G. " badań wykonanych w laboratorium [...] Laboratoryjne Badania Gruntów i przeliczeniu średniej wagi z pobranych sześciu próbek równej 2,11 Mg/mł daje sumę 820,79 Mg nawiezionych odpadów. Wg powyższych danych należy usunąć nadmiar czyli 300,79 Mg odpadów do z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z działek nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N.
Rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowe działki stanowią nieruchomość, w odniesieniu do której odwołujący nie posiadają zezwolenia na składowanie lub magazynowanie odpadów, o którym stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach. Składający odwołania nie wykazali, aby dysponowali uprawnieniem pozwalającym na zagospodarowanie odpadów, na przedmiotowym gruncie.
Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach przepisów ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. W przedmiotowej sprawie masy ziemne zostały nawiezione na działki nr[...] [...] w obrębię ewidencyjnym N. , spoza ich terenu, a zatem niewątpliwie stanowią odpad.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu odwołań, iż organ I instancji bezpodstawnie uznał odwołujących się za posiadaczy odpadów. Kolegium uznało go za nieuzasadniony.
W przepisie art. 26 ustawy o odpadach, ustawodawca wprowadził domniemanie prawne, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Ustawa o odpadach nie definiuje jednak kim jest władający powierzchnią ziemi. Uwzględniając treść art. 1 ustawy, który stanowi, że ustawa określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie łudzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania, zasadne jest odwołanie się w tym zakresie do definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Środowiska, zgodnie z którą pod pojęciem władającego powierzchnią ziemi rozumie się "właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający", a także do orzecznictwa sądowego, w którym wskazuje się, że pod pojęciem władającego powierzchnią ziemi należy również rozumieć podmioty, które władają nieruchomością (powierzchnią ziemi) w oparciu o umowy cywilnoprawne tj. najem, dzierżawa (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 371/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 3167/16).
Podkreślono, że przewidziany w art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach ciążący na posiadaczu odpadów obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania jest obowiązkiem ciążącym na nim z mocy samego prawa. Posiadacz odpadów jest zobowiązany wykonać go bez wezwania. Jeżeli go nie wykonuje, wkracza z urzędu organ administracji publicznej, nakazując posiadaczowi usunięcie odpadów. Z treści przywołanego wyżej art. 26 wynika, że do zastosowania środka nadzorczego w formie decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest stwierdzenie faktu istnienia odpadów i to w miejscu nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów, a także ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów, tj. ich posiadacza. Te okoliczności zostały w niniejszym postępowaniu ustalone. Wątpliwości w niniejszej sprawie budziła ilości nawiezionych na działki J. R. i H. R. odpadów, aby możliwe było ustalenie w jakiej ilości nawiezione odpady podlegają nakazowi usunięcia, mając na uwadze dopuszczalną maksymalną ilość odpadów do przyjęcia. Organ I instancji wziął pod rozwagę możliwość wykorzystania odpadów przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami na potrzeby własne (art. 27 ust 8-10 ustawy o odpadach). Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. W związku z powyższym wykorzystanie takich odpadów na innych nieruchomościach do ich utwardzenia można uznać za dopuszczalne, jednakże przy zachowaniu konkretnych warunków i przepisów odrębnych.
Z treści w/w rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. wynika, że odpady o kodzie 17 01 07 mogą być wykorzystane do utwardzania powierzchni, budowy fundamentów, wykorzystania jako podsypki pod posadzki na gruncie po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego
W przypadku utwardzania powierzchni dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia: 0,2 Mg/m˛ utwardzanej powierzchni. W przypadku budowy fundamentów lub użycia jako podsypki pod posadzki na gruncie; 0,1 Mg/mł fundamentu.
Odpady o kodzie 17 05 04 mogą być wykorzystane do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia: 0,2 Mg/m˛ utwardzanej powierzchni.
Z akt sprawy wynika, iż w dniu 21.04.2024 r. do Urzędu Gminy Nawojowa wpłynęła Ekspertyza geotechniczna - ustalająca gęstość objętościową gruntów antropogenicznych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N. w Gminie N. wraz za załącznikami: Sprawozdanie laboratoryjne Nr [...], mapa dokumentacyjna, mapa topograficzna, wykonana przez firmę Pana K. P. upr.geol. [...] Z jej treści wynika, iż gęstość objętościowa przebadanych warstw jest w zakresie 2,02- 2,16 [g/cmł], zatem wynik średni z powyższych danych to: 2,11 [g/cmł ]. Ostateczna objętość nasypu na działkach [...] i [...] wynosi 389 mł. W związku z powyższym słusznie organ I instancji stwierdził, że ustalona powierzchnia działek wg informacji z rejestru gruntów to odpowiednio dla działki [...] - 0,13 ha i dla działki [...] 0,13 ha co daje w sumie dla dwóch działek 0,26 ha co stanowi 2600 m˛. Biorąc pod uwagę iż na jeden m można wykorzystać 0,2 Mg odpadu na potrzeby własne, dozwolona ilość przywiezionych mas ziemnych wynosi 520 Mg. Według obliczeń uprawnionego geodety obliczona objętość nasypu na działkach [...] i [...] wynosi 389 mł co przy wyniku obliczeń w przekazanej ekspertyzie geotechnicznej wykonanej przez firmę "G. " badań wykonanych w laboratorium SG-LAB Laboratoryjne Badania Gruntów i przeliczeniu średniej wagi z pobranych sześciu próbek równej 2,11 Mg/mł daje sumę 820,79 Mg nawiezionych odpadów. Wg powyższych danych należy usunąć nadmiar czyli 300,79 Mg odpadu z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z działek [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N. .
Kolegium uznało również za nieuzasadniony zarzut dot. nieuwzględnienia przez Wójta Gminy Nawojowa zmiany stanu faktycznego sprawy w związku z przekazaniem części przywiezionej ziemi na podbudowę zjazdu oraz przesunięcia części ziemi na sąsiednią działkę nr [...] w łącznej ilości około ok. 300 ton. Odwołujący się nie przedstawili bowiem żadnego dowodu na w/w okoliczność, natomiast z akt sprawy - wbrew twierdzeniom odwołujących się wynika, iż w/w ekspertyza geotechniczna ustalająca gęstość objętościową gruntów antropogenicznych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N. w Gminie N. sporządzona została w kwietniu 2024r., po przeprowadzeniu oględzin w marcu 2024r., a nie jak wskazali odwołujący w oparciu o oględziny przeprowadzone w 2022 r.
Na powyższą decyzje skargę złożyli J. R. oraz H. R.. Skarżący J. R. zarzucił przedmiotowej decyzji :
1) bezpodstawne uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, że przywieziona niezanieczyszczona ziemia jest odpadem, w sytuacji gdy nie chciałem ani nie miałem zamiaru się jej pozbyć, lecz wykorzystać do podbudowy zjazdu oraz polepszenia warunków gruntowych;
2) bezpodstawne uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, że zebranie przeze mnie ziemi z własnej nieruchomości oznacza, że jestem wytwórcą odpadów lub posiadaczem odpadów;
3) bezpodstawne stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, że nie udowodniłem .zmiany stanu faktycznego sprawy w związku z przekazaniem części przywiezionej ziemi na podbudowę zjazdu oraz przesunięcia części ziemi na sąsiednią działkę nr [...] - w łącznej ilości około ok. 300 ton ziemi, w sytuacji gdy takie ustalenie należy do kategorii wiadomości specjalnych;
4) brak odniesienia się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu do zarzutu oparcia ustaleń faktycznych o nieaktualny operat techniczny z pomiaru i obliczenia objętości nasypu autorstwa biegłego geodety W. P. [wykonanego w czerwcu 2023 r. a zatem zawierającego nieaktualne wyliczenie objętości nasypu, nie uwzględniającego zmiany stanu faktycznego sprawy w związku z przekazaniem części przywiezionej ziemi na podbudowę zjazdu oraz przesunięcia części ziemi na sąsiednią działkę nr [...]], który nadto nie ma znamion opinii biegłego tj. nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na jej zrozumienie oraz zweryfikowanie na podstawie jakich przesłanek biegły doszedł do wskazanych w opinii wniosków, jak również nie przedstawia przyjętej przez biegłego metodologii badań, zastosowanych metod oraz źródeł naukowych - tym samym niemożliwe jest dokonanie analizy logiczności i poprawności wniosków w niej zawartych bez konieczności wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej;
5) brak odniesienia się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu do zarzutu oparcia ustaleń faktycznych o ekspertyzę geotechniczną autorstwa biegłego geologa K. P., która nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na jej zrozumienie oraz zweryfikowanie poprawności jej przeprowadzenia tj.: a) nie wyjaśnia, jaki był zakres prac geotechnicznych, a posługuje się wyłącznie stwierdzeniem (cyt. str. 3 ekspertyzy) "w zakresie uzgodnionym ze Zleceniodawcą'', co nakazuje sformułować pytanie "co konkretnie uzgodniono?", a w konsekwencji nasuwa wątpliwość, czy opinia nie została przygotowana w sposób wcześniej oczekiwany przez organ l instancji; b) wskazuje na wytyczenie miejsca badań "metodą domiarów prostokątnych w dowiązaniu do charakterystycznych punktów stałych" bez wyjaśnienia na czym polega ww. metoda, oraz czy są również inne metody, które mogły mieć zastosowanie na potrzeby ww. ekspertyzy; c) nie wyjaśnia, z jakich względów lokalizację i ilość otworów biegły uzgodnił z organem I instancji, w sytuacji gdy tego rodzaju ustalenia powinny należeć do biegłego, który w opinii powinien wyjaśnić, dlaczego w celu wykonania ekspertyzy zasadnym jest wykonanie 6 otworów i pobranie z nich próbek, a nie na przykład 10 lub 15 otworów i próbek; d) nie objaśnia na czym polega zastosowana w badaniu laboratoryjnym metoda badawcza "PN-88/B-0448r' oraz czy istnieją inne metody badawcze; e) nie zawiera informacji na temat głębokości z jakiej zostały pobrane próbki do badań laboratoryjnych. -tym samym niemożliwe jest dokonanie analizy logiczności i poprawności wniosków w niej zawartych bez konieczności wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej.
Skarżąca H. R. zarzuciła przedmiotowej decyzji:
1) naruszenie art. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm., dale] jako "Ustawa o odpadach") oraz art. 3 pkt 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. U. UE. L. z 2008 r. Nr 312, str. 3 z późn. zm., dalej jako "Dyrektywa 2008/98/WE"), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że niezanieczyszczona ziemia, pozyskana z terenu innych nieruchomości Skarżącej, ale bez żadnego związku z jakimikolwiek robotami budowlanymi, która to ziemia była i nadal jest dla Skarżącej, ale i w ujęciu obiektywnym, bardzo wartościową substancją, o składzie i walorach bardzo zbliżonych do ziemi ogrodniczej (możliwej do nabycia w każdym sklepie ogrodniczym, tyle że za bardzo duże pieniądze), jest "odpadem" w rozumieniu wyżej wymienionych przepisów, a więc substancją, której rzekomo Skarżąca "chciała się pozbyć" lub "do której pozbycia się była obowiązana";
2) naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 32 oraz pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. Ustawy o odpadach poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym uznaniu przez Organ, że dokonując zebrania niezanieczyszczonej ziemi z własnej nieruchomości, nie wykonując przy tym żadnych robót budowlanych. Skarżąca stała się z tą chwilą "wytwórcą odpadów" i "posiadaczem odpadów" - odpowiednio w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 32 oraz pkt 19 Ustawy o odpadach;
3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez oparcie się przez Organ na nieaktualnym w dacie wydania decyzji stanie faktycznym, wynikającym z oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w 2022 roku oraz nieaktualnego operatu technicznego z pomiaru i obliczenia objętości nasypu, autorstwa biegłego geodety W. P. - nie uwzględniających zaistniałych później zmian, wynikających z (i) przesunięcia części przewiezionej przez Skarżącej ziemi na potrzeby wykonania zjazdu z drogi krajowej, (ii) przesunięcia części ziemi na należącą do Skarżącej sąsiednią działkę ewidencyjną nr [...] - w łącznej ilości około 300 ton;
4) art. 1, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się Organu do zarzutu Skarżącej, dotyczącego oparcia decyzji na nieaktualnym operacie technicznym z pomiaru i obliczenia objętości nasypu, autorstwa biegłego geodety W. P., który nadto nie ma znamion opinii biegłego, tj. nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na jej zrozumienie oraz zweryfikowanie na podstawie jakich przesłanek biegły doszedł do wskazanych w opinii wniosków, jak również nie przedstawia przyjętej przez biegłego metodologii badań, zastosowanych metod oraz źródeł naukowych - tym samym niemożliwe jest dokonanie analizy logiczności i poprawności wniosków w niej zawartych bez konieczności wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej;
5) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się Organu do zarzutu Skarżącej, dotyczącego oparcia ustaleń faktycznych o ekspertyzę geotechniczną autorstwa biegłego geologa K. P., która nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na jej zrozumienie oraz zweryfikowanie poprawności jej przeprowadzenia, tj.: a) nie wyjaśnia, jaki był zakres prac geotechnicznych, a posługuje się wyłącznie stwierdzeniem (cyt. str. 3 ekspertyzy) "w zakresie uzgodnionym ze Zleceniodawcą", co nakazuje sformułować pytanie "co konkretnie uzgodniono?", a w konsekwencji nasuwa wątpliwość, czy opinia nie została przygotowana w sposób wcześniej oczekiwany przez organ 1 instancji; b) wskazuje na wytyczenie miejsca badań "metodą domiarów prostokątnych w dowiązaniu do charakterystycznych punktów stałych" bez wyjaśnienia na czym polega ww. metoda, oraz czy są również inne metody, które mogły mieć zastosowanie na potrzeby ww. ekspertyzy; c) nie wyjaśnia, z jakich względów lokalizację i ilość otworów biegły uzgodnił z organem I instancji, w sytuacji gdy tego rodzaju ustalenia powinny należeć do biegłego, który w opinii powinien wyjaśnić, dlaczego w celu wykonania ekspertyzy zasadnym jest wykonanie 6 otworów i pobranie z nich próbek, a nie na przykład 10 lub 15 otworów i próbek; d) nie objaśnia na czym polega zastosowana w badaniu laboratoryjnym metoda badawcza "PN-88/B-04481" oraz czy istnieją inne metody badawcze; e) nie zawiera informacji na temat głębokości z jakiej zostały pobrane próbki do badań laboratoryjnych- wskutek których to braków niemożliwe jest dokonanie analizy logiczności i poprawności wniosków w niej zawartych, bez konieczności wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej;
6) art. 136 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez przeniesienie przez Organ na Skarżącą obowiązku wykazania zmiany stanu faktycznego sprawy w związku z przekazaniem części przywiezionej ziemi na podbudowę zjazdu oraz przesunięcia części ziemi na sąsiednią działkę, w sytuacji gdy dokonanie ustaleń w ww. zakresie wymaga wiadomości specjalnych tj. ponownego wyliczenia objętości ewentualnego nasypu, co obligowało Organ do uchylenia decyzji Wójta Gminy Nawojowa i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
W uzasadnieniu skargi Pani H. R. wskazano w szczególności, że Organ w ogóle nie odniósł się do podniesionej w odwołaniu konieczności uwzględnienia przy dokonywaniu wykładni pojęcia "odpadu" postanowień Dyrektywy 2008/98/WE oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej). Zgodnie z przywołanym w odwołaniu fragmentem pochodzącym z monografii M. Górskiego pt. "Usuwanie odpadów" [Rozdział 1 Pojęcie odpadu [w:] Usuwanie odpadów, Warszawa 2021, publ. LEX], zakwalifikowanie substancji jako "odpadu" powinno być konsekwencją oceny zachowania posiadacza w zakresie tego, czy chce "pozbywać się" określonej substancji. W tym kontekście należy zwrócić szczególną uwagę na pytanie, czy dany przedmiot lub substancja są ich posiadaczowi przydatne, czy też nie są mu już przydatne. W przedmiotowej sprawie ziemia pozyskana przez Odwołującą z innej nieruchomości należącej do niej, nie stanowi "odpadu", ponieważ ziemia ta nie stanowiła dla Odwołujące] uciążliwości, lecz stanowiła wartość ekonomiczną, którą chciała wykorzystać w pewnym zakresie do wykonania podbudowy zjazdu, a w pewnym zakresie spożytkować na polepszenie warunków glebowych na działkach objętych przedmiotem postępowania. Odwołująca pozyskała ziemię z innej działki o tożsamym przeznaczeniu, a nie np. w wyniku robót budowlanych, których skutkiem mogłaby się stać konieczność pozbycia nadmiaru ziemi w wyniku wykopania części ziemi, która następnie zostałaby zabudowana. Tym samym nie możemy mówić o ziemi, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, że jest to "odpad", którego Odwołująca "pozbywa się", "zamierza się pozbyć" lub "do której pozbycia się została zobowiązana" w rozumieniu Dyrektywy 2008/98/WE. Po drugie, Skarżąca w odwołaniu podnosiła w odwołaniu, że organ I instancji oparł nie na nieaktualnym w dacie wydania decyzji stanie faktycznym, którego podstawą były oględziny organu I instancji przeprowadzone w 2022 roku oraz nieaktualny operat techniczny z pomiaru i obliczenia objętości nasypu, autorstwa biegłego geodety W. P.. Wyżej wymienione dowody nie uwzględniały zaistniałych później zmian, wynikających z (i) przesunięcia części przewiezionej przez Odwołującej ziemi na potrzeby wykonania zjazdu z drogi krajowej, (ii) przesunięcia części ziemi na należącą do Odwołującej sąsiednią działkę ewidencyjną nr [...]- w łącznej ilości około 300 ton. Organ w Decyzji nie odniósł się do ww. okoliczności, lecz stwierdził, że przeprowadzenie ekspertyzy geotechnicznej autorstwa biegłego geologa K. P. w kwietniu 2024 r. miało być równoznaczne z przeprowadzeniem oględzin (cyt.) "po przeprowadzeniu oględzin w marcu 2024 r., a nie jak wskazali odwołujący się w oparciu o oględziny przeprowadzone w 2022 r.", co jest nieprawdą, ponieważ biegły K. P. dokonał wyłącznie czynności pobrania próbek w celu obliczenia gęstości objętościowej próbek ziemi, a nie dokonywał oględzin, względnie pomiarów w zakresie ustalenia objętości nasypu na działkach z uwzględnieniem zmienionego stanu faktycznego. Tym samym Organ utrzymał w mocy decyzję opierającą się na wyliczeniach objętości nasypu według stanu z 2022 r., a nie z daty wydania decyzji przez organy I i II instancji. Po trzecie, Organ całkowicie pominął zarzuty Skarżącej obejmujące wykazanie wadliwości opinii przedstawionych przez biegłych w zakresie wadliwości uzasadnień przedstawionych przez biegłych, w skutek czego niemożliwe jest jej zrozumienie oraz zweryfikowanie na podstawie jakich przesłanek biegli doszli do wskazanych w opinii wniosków bez konieczności wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. W tym kontekście należy przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2017 r. (sygn. akt III SA/Po 1207/16), w którym wskazano, iż (cyt.) "Postępowanie odwoławcze jest ponownym merytorycznym rozpatrzeniem danej sprawy, w którym organ II instancji jest zobowiązany m.in. do wyczerpującego odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania" Po czwarte, Organ bezpodstawnie uznał, iż Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność zmiany stanu faktycznego sprawy, w sytuacji gdy w odwołaniu zawnioskowała o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. poprzez dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci: 1) decyzji nr 15/2024/NS Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 29 lutego 2024 r., zezwalającej na zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia robót związanych z budową zjazdu do działek ewidencyjnych [...] i [...], 2) protokołu z dnia 4 marca 2024 r. w przedmiocie przekazania terenu pasa drogowego dla zajmującego pas dla zajmującego pas drogowy, 3) protokołu z dnia 15 marca 2024 w przedmiocie odbioru przekazanego pasa drogowego, 4) protokołu z dnia 8 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odbioru wykonanych robót, - na okoliczność zmiany stanu faktycznego w związku z prowadzonymi pracami przy wykonaniu podbudowy zjazdu na działki ewidencyjne nr [...] i [...]. Organ nie odniósł się w ogóle do przedłożonych dowodów, jak również nie wydał postanowienia o odmowie przeprowadzenia ww. dowodów, co wskazuje, iż Organ nie rozpoznał ponownie merytorycznie sprawy, lecz ograniczył się do powielenia stanowiska przedstawionego przez Organ I instancji.
W odpowiedzi na skargi organ wnosi o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024 r. obie skargi zostały na zasadzie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi obie sprawy zostały połączone celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, prowadzone pod sygn. II SA/Kr 1437/24.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy o odpadach. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany.
Zagospodarowanie takich odpadów musi odbywać się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zmianami) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne (Dz.U. z 2016, poz. 93).
Masy ziemne i gruz budowlany przywożone na nieruchomość w celu np. jego niwelacji, wyrównania bądź utwardzenia – pochodzące od innych wytwórców odpadów należy traktować jako odpady. Pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania, odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą, rynkową i stanowiły przedmiot umowy sprzedaży. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Wprowadzenie domniemania prawnego nie zwalnia jednak organów z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów (zob. wyrok NSA z dnia 24 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 7129/21).
Zgodnie zaś z art. 26 ust. 1 posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Jak stanowi z kolei art. 26 ust. 3a tej ustawy decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie. Decyzja nakazująca usunięcie odpadów powinna zaś zawierać elementy wymienione w art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach, tj. określać termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że z terenu działki stanowiącej własność skarżących przemieszczono na teren innej działki stanowiącej własność skarżących masy ziemi (wyjaśnienia skarżących z dnia 11 kwietnia 2023 r.).
Wiadomo również, że część tej ziemi stanowiła czystą niezanieczyszczoną ziemię, a część ziemię wraz z przemieszanymi elementami z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż o kodzie 17 01 06. Potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (dokumentacja fotograficzna w aktach sprawy, protokół z dnia 27 lipca 2022 r., protokół z dnia 1 czerwca 2022 r.). W szczególności z załączonej dokumentacji fotograficznej oraz z protokołów z dnia 27 lipca 2022 r. oraz z dnia 1 czerwca 2022 r. wynika, że ziemia wymieszana z gruzem została nawieziona dwoma wywrotkami (dwie nowe hałdy ziemi, widoczne na dokumentacji fotograficznej). Należy zauważyć, że w protokole wcześniejszym względem dwóch powołanych powyżej (t.j. z dnia 17 maja 2022 r. ) wskazano, że "ziemia na terenie działki przywieziona z innej działki nie wygląda na zanieczyszczoną". Nie można zatem wykluczyć, a czego nie zbadały organy obu instancji, że tylko częściowo nawieziona ziemia stanowiła odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. W tym miejscu podzielić bowiem należy stanowisko skarżących, że odpadem jest substancja, której posiadacz pozbywa się lub do których pozbycia się jest zobowiązany. Definicja zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach jest dosłownym powtórzeniem definicji zawartej w art. 3 pkt 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2008/98 z dnia z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów (Dz.Urz. UE z dnia 22.11.2008, nr L 312, s. 3). Poza sporem pozostaje zatem, że wykładni pojęcia z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach należy dokonywać z uwzględnieniem wykładni Trybunału Sprawiedliwości UE.
W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE dokonującego wykładni pojęcia "odpadów" z art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98 wskazuje się, że "zakwalifikowanie jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (wyrok z dnia 4 lipca 2019 r., Tronex, C-624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do wyrażenia "pozbywać się" z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że należy je interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska, a także w świetle art. 191 ust. 2 TFUE, który stanowi, że polityka Unii w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Z powyższego wynika, że wyrażenia "pozbywać się", a zatem i pojęcia "odpadów" w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98, nie można interpretować w sposób zawężający (wyrok z dnia 4 lipca 2019 r., Tronex, C-624/17, EU:C:2019:564, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo). Z przepisów tej dyrektywy wynika ponadto, że wyrażenie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 wspomnianej dyrektywy" (wyrok z dnia 4 lipca 2019 r., Tronex, C-624/17, EU:C:2019:564, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo).
W orzecznictwie wskazuje się, że, czy można mówić o "odpadach" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy potwierdzić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Pewne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98 (wyrok z dnia 4 lipca 2019 r., Tronex, C-624/17, EU:C:2019:564, pkt 20, 21, wyrok z dnia 14 października 2020 w sprawie C-629/19, Sappi Austria Produktions-GmbH & Co. KG, pkt 45).
Jeżeli zatem ktoś dysponuje ziemią, która jest mu zbędna i oferuje ją komuś innemu, to jest to odpad, albowiem także gleba i ziemia mogą stanowić odpad w świetle rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów. Aby jednak stanowiły odpad istotne jest jednak wykazanie, że posiadacz odpadów pozbywa się ich. Inaczej w ocenie Sądu należy traktować sytuację, kiedy właściciel nieruchomości (posiadacz odpadów) oferuje ziemię i glebę ze swojej działki komuś innemu, a inaczej należy traktować sytuację, kiedy w ramach swojego prawa własności dokonuje przemieszczenia mas ziemnych w konkretnym celu. Nie zamierza się zatem ich pozbyć.
Tymczasem organy obu instancji jednakowo potraktowały wszystko, co zostało nawiezione na działki skarżących. Opinie biegłych także traktowały sumarycznie wszystko, co zostało nawiezione na działki nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N. mimo, że skarżący wskazywali, że ziemia i gleba została przywieziona z ich innej działki oraz pomimo, że protokół z dnia 17 maja 2022 r. wskazywał na to, że byłą to niezanieczyszczona ziemia, zakwalifikowano ją jako odpad. Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny ustalić czy cały nawieziony na działki nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym N. materiał pochodził z innej działki skarżących, ustalą jaka to konkretnie działka, ustalą ile ziemi i gleby pochodziło z innej działki skarżących, co w ocenie Sądu wyklucza zakwalifikowanie jej jako odpad z uwagi na brak chęci pozbycia się materiału przez posiadaczy ziemi i gleby. Należy także ustalić, czy ponadto nawieziony materiał (widoczne na dokumentacji fotograficznej niewielkie hałdy ziemi przemieszanej wraz z przemieszanymi elementami z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż o kodzie 17 01 06) mieścił się w ilościach dopuszczalnych wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku.
Prowadząc postępowanie dowodowe organy będą miały na uwadze treść art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Natomiast za nieuzasadnione Sądu uznaje zarzuty opisane w pkt 5 skargi J. R. oraz w pkt 5 skargi H. R.. Analiza przedłożonych ekspertyz nie budzi wątpliwości co do tego, że sporządziły je osoby uprawnione. Podano specjalność oraz nr uprawnienia. W przypadku opinii biegłych ocenie podlega, czy są one spójne, logiczne, sporządzone przez biegłych w określonej dziedzinie. Organy nie mają jednak obowiązku streszczania, czy tłumaczenia stronom opinii wymagających wiadomości specjalnych, których nie posiada ani organ, ani Sąd.
Sądowa kontrola skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazały naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 26 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach) mające wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie przepisów postepowania, które to naruszenia w istotny sposób wpływają na wynik sprawy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.).
Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (pkt I sentencji wyroku). O kosztach orzeczono w pkt II na podstawie art. 200 oraz art. 205 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego J. R. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi oraz na rzecz H. R. kwotę 697 złotych, na którą składają się kwota uiszczonego wpisu od skargi (200 złotych), koszty zastępstwa procesowego (480 złotych) oraz kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 złotych).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI