II SA/Kr 1435/24

II SA/Kr 1435/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1686/25 - Wyrok NSA z 2025-09-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151 a par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 3 pkt 20 i art 28  ust 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu C. sp. z o.o. w B. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 25 września 2024 r., znak: WI-I.7840.22.6.2024.SM w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę oddala sprzeciw
Uzasadnienie
Starosta Brzeski decyzją nr 86/2024 z 14 marca 2024 r., znak: ABR.6740.294.2023.KU, zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił C. sp. z o.o. w B. pozwolenia na "Budowę 10 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z infrastrukturą techniczną" na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w B..
Starosta Brzeski decyzją z 10 czerwca 2024 r., znak: ABR.6740.5.37.2024.WB, odmówił uchylenia pozwolenia na budowę na żądanie M. W. (właścicielki działek nr: [...] i [...]) ze względu na to, że sam fakt sąsiadowania z obszarem inwestycji nie czyni jej stroną. Wskazał przy tym, że postępowania w sprawie decyzji WZ i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w których była stroną, prowadzone są na podstawie innych przepisów. Projektant w analizie obszaru oddziaływania z uwzględnieniem § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia WT nie stwierdził ograniczeń w zabudowie działki. Ocena oddziaływania nie obejmuje uciążliwości związanych z codziennym użytkowaniem obiektów i ich otoczenia (zwiększenie liczby mieszkańców w okolicy).
Wojewoda Małopolski decyzją z 25 września 2024 r., znak: WI-I.7840.22.6.20224.SM, wydaną po rozpatrzeniu odwołania M. W., orzekł kasatoryjnie.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że działki inwestycyjne bezpośrednio sąsiadują z działkami skarżącej. Sześć budynków (1A, 1B, 3A, 3B, 5A, 5B) będzie znajdować się w odległości 4 m od granicy z działkami skarżącej – pierwsze pięć przy granicy z działką nr [...], a ostatni szósty przy granicy z działką nr [...]. Spełniono zatem wymóg § 12 ust. 1 rozporządzenia WT.
Wpływ na zabudowę działki skarżącej należy ocenić pod względem § 13 i § 60 rozporządzenia WT. Przepisy te dotyczą istniejącej, a nie ewentualnej przyszłej zabudowy, jednakże na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, więc w projekcie budowlanym powinna znaleźć się analiza w formie opisowej i graficznej obejmującej dni równonocy wiosennej przypadającej na 20 marca 2023 r. i jesiennej przypadającej na 23 września 2023 r. (rok sporządzenia projektu budowlanego). Analizy takiej nie ma ani w projekcie budowlanym, ani w aktach organu pierwszej instancji.
W zakresie § 13 WT organ pierwszej instancji oparł się na analizie projektanta (str. 18 pkt 8): "Przesłanianie — Najbliższe projektowanej zabudowie budynki mieszkalne jednorodzinne znajdują się na działkach [...] i [...], w odległościach większych niż 8 m, więcej niż wysokość przesłaniania dla tych budynków oraz budynków projektowanych". Projektant zupełnie pominął budynek mieszkalny jednorodzinny znajdujący się na działce skarżącej mimo naniesienia odległości tego budynku od projektowanego budynku [...] (8,2 m) i [...] (10,1 m). Biorąc pod uwagę wysokość projektowanych budynków (9 m) i ich odległość od granicy z działkami skarżącej (4 m), brak pełnej analizy (opisowej i graficznej) w tym zakresie uniemożliwia określenie, czy inwestycja nie wprowadzi ograniczeń w zakresie przesłaniania przyszłej zabudowy, jak również czy nie przesłania istniejącego budynku.
W zakresie § 60 WT organ pierwszej instancji również oparł się na analizie projektanta (str. 18 pkt 8): "Nasłonecznienie — Projektowane budynki nie ograniczają czasu nasłonecznienia jaki musi być zapewniony zgodnie z § 60 oraz § 40 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zapewniono dla budynków sąsiednich oraz budynków projektowanych wymagane w rozporządzeniu co najmniej 3h nasłonecznienia w godzinach 7:00 do 17:00". Również tu nie przedłożono graficznego opracowania nasłonecznienia i nie wykazano, które budynki zostały poddane analizie.
Wysokość sześciu budynków wynosi 9 m, ich odległość od granicy z działkami skarżącej wynosi 4 m, zatem cień będzie padał na jej działki na głębokość minimum około 5 m, zatem zgodnie z przepisami warunków technicznych ograniczy jej zabudowę w pasie powyżej 4 m od granicy. Należy również wskazać, że długość elewacji wschodniej sześciu budynków wynosi 15,86 m każda. Tym samym działka skarżącej znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. W świetle wyroku WSA w Krakowie (II SA/Kr 1294/23) organ odwoławczy stwierdził, że posiadanie przymiotu strony nie wynika z przekroczenia norm przewidzianych przepisami, ale z samej możliwości wystąpienia ograniczenia w zabudowie nieruchomości sąsiedniej.
W sprzeciwie C. sp. z o.o. w B. wniosła o uchylenie decyzji kasatoryjnej i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym, że M. W. nie przysługuje status strony. Wyrok, na który powołuje się organ odwoławczy (II SA/Kr 1294/23) został wydany na podstawie przepisów Pb sprzed nowelizacji, która weszła w życie 19 września 2020 r. na mocy art. 26 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471 ze zm.). Obszar oddziaływania budowanego obiektu budowlanego ograniczony jest obecnie do obszaru, w stosunku do którego obiekt wprowadzi ograniczenia możliwości budowy innych obiektów budowlanych ze względu na wymogi przepisów odnoszące się do zabudowy (a nie ze względu na to, że obiekt wprowadzi jakiekolwiek subiektywne uciążliwości).
Budynek na działce nr [...] znajduje się w odległości 4,20 m od granicy z nieruchomością, na której realizowana będzie inwestycja. W stronę granicy zwrócony jest ścianą z dwoma oknami. Jest więc odsunięty od granicy zaledwie o 20 cm więcej niż minimalna wymagana przepisami odległość. A zatem pas terenu znajdujący się między granicą nieruchomości a istniejącym na działce nr [...] budynkiem jest pasem niemożliwym do zabudowy z innych obiektywnych przyczyn. Właściciel tej nieruchomości nie będzie mógł tam posadowić innego obiektu budowlanego nie ze względu na inwestycję, jaka ma zostać zrealizowana na nieruchomości sąsiedniej, ale ze względu na już istniejącą na działce nr [...] zabudowę i konieczność zachowania odpowiednich odległości od tej zabudowy z jednej strony oraz od granicy działki z drugiej strony.
Niepoprawne są również rozważania w zakresie nasłonecznienia i przesłaniania. Budynek na działce nr [...] jest zlokalizowany na wschód od inwestycji. Odległość między tym budynkiem a obiektami, które są objęte pozwoleniem na budowę wynosi od 8,2 m do 10 m. Zgodnie z przepisami konieczne jest zapewnienie min. 3 godzin dla jednego pomieszczenia (pokoju) w budynku na działce nr [...], w godzinach 7.00-17.00 w dniach równonocy (21 marzec, 21 wrzesień). Biorąc pod uwagę kierunek obrotu ziemi, cień rzucany przez inwestycję będzie stopniowo wchodził na działkę nr [...] od godziny ok. 13.40, a ok. godz. 14.40 zacznie obejmować swoim zasięgiem zachodnią elewację budynku znajdującego się na tej działce, z każdą minutą zacieniając coraz wyższe części. Do okien znajdujących się na tej elewacji dosięgnie około godz. 17.00, czyli już po czasie dla którego wymagana jest analiza nasłonecznienia. Pomieszczenia z oknami na elewacji zachodniej otrzymują zatem dużo wyższą od minimalnej wymaganej dawkę nasłonecznienia od godzin porannych. Budynek ma również okna od strony południowej, gdzie znajdują się 4 pokoje (2 na parterze i 2 na piętrze), które posiadają nieograniczony dostęp naturalnego oświetlenia już od godziny 7.45 i łącznie będą mieć ponad 8 godzin nasłonecznienia. Zatem cień, jaki po południu będą rzucać projektowane obiekty, w żaden sposób powoduje ograniczenia ilości światła dla budynku na działce nr [...]. Nie tylko jedno, jak wymagają tego przepisy, ale każde z pomieszczeń w budynku ma zapewniony odpowiedni dostęp światła. Do momentu, kiedy cień projektowanych obiektów obejmie zachodnią elewację tego budynku, zdąży on "skonsumować" nasłonecznienie w zakresie ponad dwukrotnie przekraczającym minimalny czas określony przepisami.
Cień rzucany na nieruchomość stanowiącą własność M. W., jakkolwiek może stanowić oddziaływanie polegające na pewnej uciążliwości wynikającej z samego sąsiedztwa, to nie stanowi ograniczenia, o którym mowa w przepisie art. 3 punkt 20 Pb. Ograniczenia w zabudowie nieruchomości M. W. wynikają z innych okoliczności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprzeciw nie został uwzględniony, więc podlegał oddaleniu (art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").
Postępowanie sądowoadministracyjne inicjowane sprzeciwem ma uproszczony charakter:
1) toczy się bez udziału uczestników jedynie między skarżącym i organem (art. 64b § 3 p.p.s.a.) i dlatego postanowieniem z 8 stycznia 2025 r. odmówiono dopuszczenia M. W. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika (k. 42);
2) organ nie ma obowiązku udzielania odpowiedzi na sprzeciw (art. 64c § 4 p.p.s.a.);
3) sąd co do zasady rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1 p.p.s.a.) i ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej (kasacyjnej), o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.);
4) rolą sądu jest ocena, czy dostrzeżone przez organ odwoławczy uchybienia przepisom k.p.a. w postępowaniu dowodowym dawały podstawę do uznania, że nie doszło do wyjaśnienia sprawy w koniecznym do rozstrzygnięcia zakresie i brak ten istotnie wpływał na załatwienie sprawy.
Na wstępie należy podkreślić, że instytucja wznowienia postępowania, z której skorzystała M. W. nie zakłada przeprowadzenia ponownego postępowania – z jej udziałem jako podmiotu, który nie uczestniczył w pierwotnym postępowaniu – po to, aby zakończyć je wydaniem rozstrzygnięcia o koniecznie innej treści niż pierwotnie. Może być bowiem i tak, że we wznowionym postępowaniu wydane zostanie pozwolenie na budowę, którego treść nie będzie w żaden sposób zmieniona względem treści tego, które wydano z pominięciem strony.
Na kanwie tej sprawy spór sprowadza się do tego, czy działki stanowiące własność M. W. znajdują się w "obszarze oddziaływania obiektu" (art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dalej: "Pb"), a przez to, czy ona – jako właścicielka nieruchomości graniczącej – powinna być "stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę" (art. 28 ust. 2 Pb).
Określenie obszaru oddziaływania projektu należy do podstawowych obowiązków projektanta (art. 20 ust. 1 pkt 1c Pb), jednakże organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest związany obszarem oddziaływania obiektu określonym przez projektanta. Od 19 września 2020 r. (nowelizacja – Dz.U. 2020 poz. 471) przez "obszar oddziaływania obiektu" należy rozumieć: teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W tym zakresie zasadnicze kwestie stanowią odległość budynków od nieruchomości czy rozmieszczanie okien. Jednakże zachowanie minimalnych odległości dla danego rodzaju obiektów, przyjętych w przepisach określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie (zob. § 12 ust. 5 rozporządzenia WT), nie przesądza o tym, że oddziaływanie tych obiektów nie wykracza poza obszar nieruchomości inwestora. Status strony nie przysługuje według "kryterium geograficznego" z samej racji bycia właścicielem nieruchomości graniczącej. Uzyskanie statusu strony warunkuje istnienie przepisu prawa ograniczającego zabudowę działki ze względu na powstanie projektowanej zabudowy, w szczególności przepisu materialnego prawa administracyjnego z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawa wodnego, ochrony przeciwpożarowej, gospodarki odpadami, przepisu techniczno-budowlanego czy postanowień aktów prawa miejscowego. Chodzi – innymi słowy – o wykazanie, że inwestycja może godzić w plany zabudowy działki sąsiedniej (ogranicza potencjalną zabudowę działki sąsiedniej). Co istotne, obszar oddziaływania obiektu nie ogranicza się do obszaru, w którym następuje przekroczenie norm lub naruszenie zakazów wskazanych w przepisach odrębnych – właściciel działki sąsiedniej powinien być stroną postępowania, jeżeli powstaje uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu inwestycji na jego nieruchomość, nawet jeżeli oddziaływanie jest dopuszczalne według przepisów odrębnych. Analizując oddziaływanie oznaczonej inwestycji w aspekcie interesu prawnego właścicieli nieruchomości pobliskich lub sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może więc ograniczać się tylko do ustalenia takiego oddziaływania, które stanowi naruszenie określonych norm. Odmienne rozumowanie prowadziłoby do stwierdzenia, że o oddziaływaniu obiektu budowlanego można byłoby mówić wówczas, gdyby doszło do naruszenia przepisów techniczno-budowlanych. Tymczasem dla inwestycji niezgodnej z przepisami techniczno-budowlanymi nie powinna zostać w ogóle wydana decyzja zezwalająca na budowę [S. Juszczak, Zmiana kręgu stron postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę po nowelizacji definicji obszaru oddziaływania obiektu, Samorząd Terytorialny 4/2021, s. 53].
W świetle powyższych uwag argumentacja sprzeciwu nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Po pierwsze, w sprzeciwie uwypuklono to, że "nie tylko jedno, jak wymagają tego przepisy, ale każde z pomieszczeń w budynku ma zapewniony odpowiedni dostęp światła", podczas gdy o statusie strony przesądza właśnie oddziaływanie legalne. Nie ma wątpliwości, że wysokość projektowanego budynku jest większa niż odległość od najbliższej zabudowy. Po drugie, dwudziestocentymetrowy pas terenu między granicą a istniejącym budynkiem wcale nie jawi się jako niemożliwy do zabudowy ze względu na istniejącą już zabudowę i konieczność zachowania odległości, gdy weźmie się pod uwagę np. rozbudowę istniejącej zabudowy. Wchodzenie cienia głębiej niż 4 m na działkę graniczącą oznacza np., że projektowanie otworów okiennych w pokojach na pobyt ludzi wymagałoby wzięcia tej okoliczności pod uwagę.
Przesłanki wydania decyzji kasatoryjnej zostały spełnione, skoro organ odwoławczy:
1) trafnie przyjął, że skoro zachodzi potrzeba badania spełnienia wymagań § 13 i § 60 rozporządzenia WT (nawet gdy nie zostały one naruszone), to właściciel działki sąsiedniej ma prawo uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym po to właśnie, aby brać udział w wyjaśnieniu, czy zamierzenie budowlane inwestora zostało zaprojektowane w sposób określony w przepisach prawa;
2) w związku z powyższym zasadnie sformułował tego rodzaju zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pb w zw. z art. 3 pkt 20 Pb), że w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego naruszenie to nie mogło być konwalidowane na etapie postępowania odwoławczego.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił sprzeciw na zasadzie art. 151a § 2 p.p.s.a.