II SA/Kr 142/23

II SA/Kr 142/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 103 ust 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 51 ust 1 pkt 3  , art 51 ust 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2020 poz 471
art 32
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) SWSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 listopada 2022 r., znak: WOB.7721.282.2018.JKLI w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. decyzją z dnia 26 marca 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 51 ust. 5 w związku z art. 80 ust. 2 pkt. 1, art. 83 ust. 10 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a. nakazał S. P. wykonać rozbiórkę budynku mieszkalno – letniskowego wybudowanego na terenie działki nr [...] w M. niezgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w M. dnia 4 kwietnia 1980 r. znak: [...].
Stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy przedstawia się następująco. W dniu 9 kwietnia 2015 r. przeprowadzono oględziny na działce nr [...] w M. w przedmiocie budynku mieszkalno - letniskowego. Ustalono wówczas, że ww. budynek mieszkalno - letniskowy posiada konstrukcję drewnianą, posadowiony jest na kamiennych fundamentach, kryty dachem dwuspadowym o pokryciu gontem. Budynek jest na całości podpiwniczony i posiada 3 kondygnacje. Obiekt wyposażony jest instalacje: elektryczną, gazową, kanalizacyjną, c.o. i wodociągową - woda doprowadzana jest ze studni znajdującej się na sąsiedniej działce (za drogą). Wymiary obiektu i jego usytuowanie przedstawiono na załączonym do protokołu z oględzin szkicu sytuacyjnym. W terenie brak znaków geodezyjnych granicznych. Obecny podczas kontroli S. P. przedłożył posiadane dokumenty, tj. pozwolenie na budowę i projekt budowalny oraz oświadczył, że cyt. "jest właścicielem i inwestorem przedmiotowego budynku, który został zrealizowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Naczelnika Miasta i Gminy w M. z dnia 4 kwietnia 1980 r., a jego budowa została zakończona w 1982 r. Od tego czasu przy budynku nie były prowadzone jakiekolwiek roboty budowalne związane z jego przebudową lub rozbudową. Budynek został zaużytkowany w 1983 r. i zgłoszony ustnie w Gminie M. (...) ogrodzenie między działkami nr [...] i [...] zostało wykonane w marcu 2014 r. przez W. G. i nie znajduje się ono w granicy ww. działek tzn. granica ta przebiega ok. 0,5m za ogrodzeniem (i pod innym kątem) w stronę działki P. G. Obecny podczas oględzin W. G. oświadczył, że granica pomiędzy działkami nr [...] i [...] w M. przebiega zgodnie ze wskazaną przeze mnie lokalizacją naniesioną na załączonym szkicu sytuacyjnym oraz załączonym przeze mnie szkicu. W związku z powyższym przedmiotowy budynek posadowiony jest w zbliżeniu do granicy ww. działek tj. odpowiednio 1,22m i 3,52m (narożniki budynku), co jest niezgodne z warunkami technicznymi obowiązującymi w okresie budowy budynku". Decyzją z dnia 15 maja 2015 r. PINB nakazał inwestorowi i właścicielowi obiektu S. P. - sporządzić i przedłożyć projekt budowlany zamienny budynku mieszkalno - letniskowego na terenie działki nr [...] w M., w terminie 6 miesięcy od daty nabycia przez niniejszą decyzję przymiotu ostateczności, z uwagi na stwierdzenie istotnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w M. z dnia 4 kwietnia 1980 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 1.03.2016 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia 15 maja 2015 r. Od tej decyzji odwołanie wniósł S. P.. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 5.08.2016 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 24.08.2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2381/16 oddalił skargę na powyższą decyzję.
Organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy Prawa budowlanego określone w art. 50-51. Tryb przewidziany w powyższych przepisach ma na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji, gdy organ stwierdzi stan sprzeczny z przepisami. Z uwagi na fakt, iż termin przedłożenia żądanej dokumentacji upłynął dnia 17.12.2015 r., a inwestor do dnia dzisiejszego nie przedłożył projektu zamiennego przedmiotowego budynku organ zastosował art. 51 ust. 5 ustawy zgodnie z którym w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W ocenie PINB wydanie nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych z uwagi na ich zakończenie jest bezprzedmiotowe.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. P. domagając się jej uchylenia.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 30 listopada 2022 r. nr 499/2022 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 K.p.a. oraz art. 51 ust. 5 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał właścicielce budynku mieszkalno – letniskowego zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w M. – J. C. wykonać rozbiórkę ww. budynku wybudowanego niezgodnie z warunkami udzielonej decyzji-pozwolenia na budowę wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy w M. w dniu 4 kwietnia 1980 r.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że przeprowadzona analiza sprawy wykazała, że obecnie właścicielem działki nr [...] jest J. C., - spadkobierczyni po zmarłym inwestorze - S. P., zaś współwłaścicielami działki nr [...] w M. są: W. J. G., Ł. G. oraz M. G.. Podstawą materialnoprawną skarżonej decyzji jest przepis art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego zgodnie z którym w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Analiza akt organu I instancji wykazuje, że inwestor zrealizował przedmiotowe roboty budowlane w oparciu o decyzję - pozwolenie na budowę -Naczelnika Miasta i Gminy w M. z dnia 4 kwietnia 1980 r. Podkreślić należy, iż w sytuacji nałożenia na inwestora nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, jego obowiązkiem jest przedłożenie w określonym terminie opracowanego przez uprawnionego projektanta projektu budowlanego, odpowiadającego unormowaniom rozporządzenia regulującego zakres i formę projektu budowanego. Projekt taki winien zostać stworzony w zgodzie z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
W brzmieniu art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Zatem nie ulega wątpliwości, że w realiach przedmiotowej sprawy zasadne jest skierowanie obowiązku wykonania rozbiórki do J. C. jako obecnej właścicielki działki, gdyż prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jego spadkobierców, co wynika art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią art. 30 § 4 Kpa, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci, strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Z racji tego, że prawa i obowiązki wynikające z prawa własności nieruchomości (w tym obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego stanowiącego część składową nieruchomości) mają charakter majątkowy i zbywalny to należy wskazać, iż dotychczasowego właściciela wstępuje do postępowania na miejsce dotychczasowej strony, w rozumieniu art. 30 § wskutek zbycia nieruchomości zabudowanej samowolą budowlaną, nowy właściciel jako następca prawny 4 Kpa w takim stadium, w jakim postępowanie to znajduje się w chwili jego zgłoszenia się. W szczególności oznacza to, iż wszystkie czynności procesowe dokonane przed zaistnieniem następstwa przez organ lub poprzednika prawnego strony pozostają ważne i wiążące, bez potrzeby ich ponawiania. Skutkiem tej regulacji procesowej jest więc w niniejszej sprawie sytuacja, w której "nowy" właściciel -jako nabywca praw i obowiązków wynikających z własności nieruchomości zabudowanej samowolą wstępuje na miejsce dotychczasowego właściciela w określoną sytuację procesową w toczącym się postępowaniu w przedmiocie likwidacji skutków stwierdzonej samowoli budowlanej. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w analogicznym stanie faktycznym w wyroku z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt: II SA/Kr 405/16 "Pojawienie się nowej strony w postępowaniu wskutek następstwa prawnego nie powoduje konieczności rozpatrywania sprawy od początku. Nabywca - zwłaszcza w wypadku czynności prawnych pomiędzy osobami żyjącymi, jak darowizna - winien wiedzieć, jaki jest stan prawny nieruchomości przez niego nabywanej, w tym również powinien wiedzieć o toczących się postępowaniach, które tej nieruchomości dotyczą". Kwestia ta następnie była przedmiotem analizy przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 maja 2018r. sygn. akt II OSK 89/17, który stanowi, że "aż do zakończenia postępowania właściwy organ administracji ustala krąg stron w danej sprawie i wyznacza na podstawie art. 52 Prawa budowlanego podmiot, na którym będą ciążyć obowiązki w zakresie rozbiórki obiektu budowlanego."
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że kwestia istotności bądź braku istotności odstępstw zrealizowanej inwestycji od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę Naczelnika Miasta i Gminy w M. dnia 4 kwietnia 1980 r. została rozstrzygnięta wydaniem decyzji PINB w N. dla Powiatu N. z dnia 15 maja 2015 r. Decyzja administracyjna korzysta z domniemania prawidłowości do momentu wykazania jej ewentualnych wad i uchylenia w postępowaniu odwoławczym, sądowym bądź nadzwyczajnym. Decyzja ta nie została zaskarżona przez żadną ze stron postępowania, co skutkowało nabraniem przez nią waloru ostateczności. Zatem tutejszy organ nie jest uprawniony do rozstrzygania kwestii, które zostały uprzednio rozstrzygnięte inną decyzją ostateczną, gdyż prowadziłoby to do wydania decyzji z naruszeniem prawa, co w konsekwencji mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Na marginesie organ wskazał, iż ww. decyzja PINB w N. dla Powiatu N.o podlegała już analizie pod względem jej ewentualnej nieważności. Decyzją z dnia 1 marca 2016 r., odmówiono stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez GINB, w ramach postępowania odwoławczego, a następnie WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S. P. na ww. decyzję oddalił wniesioną skargę.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła J. C. zarzucając naruszenie:
1/ art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 6 i 8 § 1 k.p.a. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego zebranego w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym przez organ II instancji, a tym samym błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez pominięcie istotnych elementów, a przez to uznanie, iż skarżąca jest zobowiązana do dokonania rozbiórki budynku mieszkalno - letniskowego położonego na terenie działki nr [...] w M.;
2/ art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez organ II instancji nakazującej skarżącej dokonanie rozbiórki budynku mieszkalno - letniskowego na działce nr [...] w M. zamiast wydania decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania jako w całości bezprzedmiotowego lub uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz właściwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane wskazuje na brak przesłanek do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę w/w budynku mieszkalno -letniskowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że budowa została przeprowadzona w oparciu o prawomocną decyzję pozwolenia na budowę wydaną przez Naczelnika Miasta i Gminy M. dnia 4 kwietnia 1980 r. oraz zakończona w 1982 r. Z uwagi na znaczny upływ czasu od zakończenia budowy w/w budynku należy odnieść się do kwestii zastosowania prawidłowych przepisów prawa budowlanego, które regulują przedmiotową sytuację. Zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego przepis art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne.Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższa regulacja stanowi wyjątek od zasady stosowania ustawy nowej w przypadku postępowań wszczętych po wejściu w życie ustawy Prawo Budowlane obecnie obowiązującej. Należy podkreślić, iż odnosi się to w sposób szczególny do postępowań dotyczących rozbiórki budynków mieszkalnych wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r., tj. przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. W doktrynie istnieje silnie ugruntowane stanowisko zgodnie z którym do obiektów wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r. zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe, czyli ustawy prawo budowlane z 1974 r. W przedmiotowym postępowaniu administracyjnym organy działały na podstawie niewłaściwych przepisów prawa, a to w oparciu o błędną podstawę prawną. Tym samym należy wskazać, iż wszczęcie przedmiotowego postępowania wobec skarżącej (jako spadkobierczyni inwestora) należy uznać za pozbawione podstaw prawnych i faktycznych, co wskazuje na brak podstaw do nałożenia na nią obowiązku dokonania rozbiórki powyższego budynku. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy, Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Ponieważ uczestnicy postępowania nie wykonali zarządzenia i nie wskazali adresu elektronicznego na platformie ePUAP, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. , nakazująca rozbiórkę budynku mieszkano – rekreacyjnego w M..
Postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte na podstawie zawiadomienia z dnia 4 marca 2015 r. (k. 10 akt adm.), dlatego na podstawie art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.), do sprawy niniejszej zastosowanie będą miały przepisy ustawy prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej tą ustawą tj. sprzed 19 września 2020 r.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 48 poprzez jego niezastosowanie, czyli zarzutu stosowania niewłaściwych przepisów prawa materialnego tj. ustawy prawo budowlane z 1994 r. zamiast ustawy z 24 października 1974r.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.), przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Celem wprowadzenia tego przepisu było umożliwienie inwestorom, którzy dopuścili się samowoli budowlanej pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane skorzystania z mniej restrykcyjnych przepisów poprzedniej ustawy w zakresie legalizacji tej samowoli. Przepis art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. w jego pierwotnym brzmieniu, przewidywał w przypadku samowoli budowlanej bezwzględny nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. Odesłanie w art. 103 ust. 2 do przepisów poprzednio obowiązujących ma ten skutek, że w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie tej ustawy, to jest przed 1 stycznia 1995 r., skutki samowoli budowlanej należy likwidować z użyciem środków prawnych przewidzianych w Prawie budowlanym z 1974 r. Art. 48 ustawy z 1994 r. prawo budowlane w brzemieniu obowiązującym do 19 września 2020 r. dotyczył wyłącznie przypadków samowoli budowlanej czyli wybudowania obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę, mimo, że było ono wymagane. Przepis przejściowy jakim jest art. 103 ust.2 ustawy z 1994 r. prawo budowlane odnosi się tylko i wyłącznie do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, które wypełniły hipotezę art. 48 tej ustawy, nie można na jego podstawie stosować wykładni rozszerzającej i obejmować treścią tego przepisu innych sytuacji wskazanych w przepisach p.b. z 1994 r.
Równocześnie, zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy prawo budowlane, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy tej ustawy (ustawy prawo budowlane z 1994 r.). Tym bardziej zatem stosuje się je do spraw w ogóle nie wszczętych przed tym dniem, z uwzględnieniem opisanego wyżej wyjątku przewidzianego w art. 103 ust. 2, w odniesieniu do art. 48 tej ustawy.
Odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego stwierdzone w niniejszej sprawie polegają na usytuowaniu przedmiotowego budynku odmiennie od zatwierdzonego w pozwoleniu na budowę projektu zagospodarowania terenu tj. w zbliżeniu do granicy z działką nr [...] na odległość 1,22 m oraz 3,52 m, podczas gdy według zatwierdzonego projektu zagospodarowania terenu, odległość ta powinna wynosić odpowiednio 4,00m i 6,5m. Odstępstwa te zostały wskazane w ostatecznej decyzji PINB w N. z dnia 15 maja 2015r., wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 3 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy prawo budowlane, na mocy której nałożono na inwestora i ówczesnego właściciela nieruchomości S. P. obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego.
Decyzja ta została zbadana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności; organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważności tej decyzji, a skargę na decyzję organu II Instancji oddalił WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r. sygn. VII SA/Wa 2381/16.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wypowiedział się co do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego i wskazał, co następuje:
" Odnosząc się do trzeciego zarzutu podnoszonego w skardze według którego rażące naruszenie prawa przez organy nadzoru budowlanego właściwe w sprawie polegało na zastosowaniu w rozpatrywanej sprawie przepisów, które weszły w życie kilkanaście lat po zakończeniu budowy kontrolowanego obiektu, Sąd musi uznać te zarzuty za całkowicie chybione. Jak wskazano wyżej, powiatowy organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie legalizacyjne w trybie art. 51 pr.bud. Organ przyjął przy tym, że faktyczne zakończenie robót budowlanych nastąpiło w 2002 r. ustalenie to nie było zakwestionowane przez skarżącego na etapie postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego. PINB stwierdził również, że w odniesieniu do przedmiotowego budynku mieszkalno-letniskowego na działce nr ewid. [...] nie było wydane pozwolenie na użytkowanie budynku. Skarżący twierdził co prawda, że zgłoszenia zakończenia prac budowlanych dokonał ustnie w 1983 r., ale okoliczności tej nie potwierdzał żaden dowód. Niesporną okolicznością było również to, że postepowanie w przedmiocie odstępstw od projektu budowlanego wszczęto dopiero w 2015 r. W tym stanie rzeczy prowadząc postępowanie legalizacyjne organy nadzoru budowlanego miały obowiązek zastosować przepisy obowiązujące w maju 2015 r., a nie przepisy z daty udzielenia pozwolenia na budowę lub przepisy właściwe dla zakończenia któregoś z etapów prac budowlanych. Obecnie obowiązujące przepisy prawa budowlanego przyjmują zasadę bezpośredniego stosowania ustawy nowej. Wynika ona m.in. z art. 103 ust. 2, który to przepis na zasadzie wyjątku wskazuje, że do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie obecnej ustawy nie stosuje się art. 48. W stosunku do innych przypadku stosuje się jednak ustawę nowa, a nie prawo dotychczasowe. Powiatowy organ nadzoru budowlanego nie miał zatem żadnych podstaw, aby przyjąć, że do dokonanego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego zastosować inne przepisy niż prawa niż obecnie obowiązująca ustawa – Prawo budowlane i przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie. Stanowisko, według którego w postępowaniu legalizacyjnym opartym na art. 50 i art. 51 pr.bud. stosuje się przepisy obowiązujące w momencie prowadzenia tego postępowania jest jednoznacznie przyjmowane zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w nauce prawa administracyjnego (prawa budowlanego) (patrz np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2017 r., II SA/Po 815/16). W świetle powyższej zasady stosowania prawa w czasie (zasady intertemporalnej) Sąd nie podziela opinii skarżącego, że w postępowaniu przed Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego oraz Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego doszło do złamania zasady, że prawo nie działa wstecz, bądź że organy orzekające w sprawie wydały decyzje z naruszeniem art. 103 pr.bud. Skarżący nie wykazał bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że roboty budowlane zostały zakończone w roku przed 1 stycznia 1995 r., ani że dokonał w tym czasie skutecznego zgłoszenia zakończenia robót budowlanych i przystąpieniu do użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalno-letniskowego. Informacja, że zgłoszenie zostało dokonane ustnie (telefonicznie) i w takiej też formie zostało przyjęte przez organ nie broni się ani na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, ani też przepisów ustawy Prawo budowlane obowiązującej w roku 1982. Z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.) wynika, że zgłoszenie budynku do użytkowania powinno nastąpić w formie pisemnej (choćby ze względu na obowiązek załączenia określonych dokumentów). Skoro zatem skarżący nie wykazał, że do zakończenia robót budowlanych doszło przed dniem 1 stycznia 1995 r., to organ zasadnie przyjął, że należy stosować obecnie obowiązujące przepisy prawa budowlanego, to jest art. 51 w zw. z art. 36a pr.bud., a nie przepisy prawa budowlanego z 1974 r."
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę istnienie i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Ponadto, powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, a ta wyrażona jest w uzasadnieniu wyroku, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które stanowiły jego podstawę, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. (Wyrok NSA z 21.02.2023 r., III OSK 7000/21, LEX nr 3501793.)
Wobec zatem powyższego, w ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania nie ma już podstaw do kwestionowania materialnoprawnych podstaw prowadzonego postępowania legalizacyjnego odnośnie budynku wobec którego nakazano rozbiórkę.
Dalej powtórzyć należy, że ww. decyzją z dnia 15 maja 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na inwestora – właściciela nieruchomości, obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienie się decyzji (k. 46 akt adm.) Projekt taki nie został przedłożony nawet do daty orzekania w niniejszej sprawie przez organ II Instancji, tj. do dnia 30 listopada 2022 r. W treści decyzji z 15 maja (str. 1) zawarte zostało pouczenie o treści art. 51 ust. 5 ustawy prawo budowlane, zgodnie z którym: "W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego."
Przepis ten nie uprawnia organu nadzoru budowlanego do jakiegokolwiek uznaniowego działania, wręcz przeciwnie, jego kategoryczna konstrukcja nie pozostawia organom wyboru co do sposobu postępowania, w przypadku gdy nakaz przedłożenia projektu budowlanego zamiennego nie zostanie wykonany. W takiej sytuacji – która miała miejsce w niniejszej sprawie - organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 51 ust. 5 ustawy prawo budowlane, tj. jak w niniejszej sprawie nakaz rozbiórki.
Prawidłowo również organ II Instancji obowiązek rozbiórki nałożył na J. C., która wobec śmierci S. P., jako jego spadkobierczyni stała się w toku postępowania administracyjnego właścicielem nieruchomości.
Wobec powyższego zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Końcowo dodać jeszcze należy, że w sprawie z dwóch powodów nie mógł mieć również zastosowania przepis art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.), zgodnie z którym "Nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki." Po pierwsze dlatego, że uproszczone postępowanie legalizacyjne o którym mowa w art. 49f ustawy prawo budowlane dotyczy przypadków stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części 1)bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2)bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
W niniejszej sprawie przesłanki te nie są spełnione, bo budynek nie został wykonany bez pozwolenia na budowę lub pomimo wniesienia sprzeciwu. Nadto wobec tegoż budynku w dniu 26 marca 2018 r. (czyli przed datą wejścia w życie ustawy nowelizującej tj. 19 września 2020 r.) wydana została przez PINB w N. (organ I instancji) decyzja nakazująca jego rozbiórkę. Przepis art. 32 nie wymaga, aby decyzja ta była ostateczna.
Z wszystkich wyżej wymienionych względów skarga jako nieuzasadniona została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.