II SA/Kr 1398/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-11-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
odszkodowanienieruchomośćlinia elektroenergetycznagospodarka nieruchomościamipostępowanie administracyjneoperat szacunkowysłużebność przesyłuWSAuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zamiast podjąć próbę wyjaśnienia wątpliwości dotyczących operatu szacunkowego.

Sprawa dotyczyła odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z budową linii elektroenergetycznej. Starosta ustalił odszkodowanie, Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na nieprawidłowości w operacie szacunkowym. WSA w Krakowie uznał decyzję Wojewody za wadliwą, stwierdzając, że organ odwoławczy powinien był podjąć próbę wyjaśnienia wątpliwości dotyczących operatu, zamiast uchylać decyzję pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprzeciw spółki Polskie Sieci Energetyczne S.A. od decyzji Wojewody Małopolskiego, która uchyliła decyzję Starosty Tarnowskiego o ustaleniu odszkodowania dla J. L. i T. L. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości pod linię elektroenergetyczną. Starosta ustalił odszkodowanie, opierając się na decyzji z 1979 r. wydanej na podstawie ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości. Wojewoda Małopolski uchylił decyzję Starosty, uznając, że operat szacunkowy, na podstawie którego ustalono odszkodowanie, jest wadliwy, w szczególności z powodu braku uzasadnienia przyjęcia "współczynnika obniżenia wartości lokalizacyjnej" na wysokim poziomie. Wojewoda przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. WSA w Krakowie uznał jednak, że decyzja Wojewody o uchyleniu decyzji Starosty i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania była niezasadna. Sąd stwierdził, że Wojewoda powinien był podjąć próbę wyjaśnienia wątpliwości dotyczących operatu szacunkowego, np. poprzez zwrócenie się do rzeczoznawcy lub organu pierwszej instancji, zamiast od razu uchylać decyzję. Sąd podkreślił, że zakres kontroli w postępowaniu ze sprzeciwu jest ograniczony do oceny legalności decyzji kasacyjnej, a nie do merytorycznego rozstrzygania sprawy. W związku z tym, WSA uchylił decyzję Wojewody jako wydaną z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. i zasądził koszty postępowania od Wojewody na rzecz strony skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie podjął wszystkich możliwych działań zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania, czego wymaga art. 15 k.p.a., a umożliwiają przepisy art. 136 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wątpliwości Wojewody co do operatu szacunkowego mogły być wyjaśnione w postępowaniu uzupełniającym, a nie wymagały uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 128 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 128 § 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129 § 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 35

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości § 52

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie podjął wszystkich możliwych działań zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania, czego wymaga art. 15 k.p.a., a umożliwiają przepisy art. 136 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Zarzuty strony skarżącej dotyczące bezpodstawnego uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy organ II instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy, tj. odmówić ustalenia odszkodowania. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 11, 77, 80 k.p.a.) poprzez niezbadanie czy odszkodowanie w ogóle mogło zostać ustalone z uwagi na brak stosownej decyzji administracyjnej. Zarzuty dotyczące naruszenia zasady praworządności, rzetelnej procedury, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Kasacyjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Wobec powyższego, stwierdzając, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., Sąd uchylił w punkcie I sentencji wyroku zaskarżoną sprzeciwem decyzję na podstawie art. 151a § 1 w zw. z art. 64e p.p.s.a.

Skład orzekający

Joanna Człowiekowska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty stosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze w sprawach odszkodowawczych, zwłaszcza w kontekście oceny operatu szacunkowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej, co ogranicza jego zastosowanie do podobnych sytuacji proceduralnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odszkodowania za linie energetyczne, co jest tematem istotnym dla właścicieli nieruchomości. Aspekt proceduralny, czyli sposób, w jaki organ odwoławczy postąpił z decyzją pierwszej instancji, jest kluczowy dla zrozumienia praktyki administracyjnej.

Sąd uchyla decyzję Wojewody: Czy organ odwoławczy zbyt pochopnie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania?

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1398/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 138 par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu P. S. A. z siedzibą w K. - J. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 25 września 2025 r. znak: WS-VI.7534.2.38.2024.MK w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz strony skarżącej P. S. A. z siedzibą w K. – J. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 września 2022 r., znak: GN.6852.3.1.2020.JJK Starosta Tarnowski: 1) Ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł (słownie: siedem [...]) na rzecz J. L. s. J. i Z. oraz T. L. c. S. i J. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie B., gmina L. G., objętej KW nr [...] oraz jako dz. ewid. nr [...], [...] i [...] w obrębie B., gmina L. G., objęte KW [...] w związku, z realizacją na przedmiotowej nieruchomości linii elektroenergetycznej NN (najwyższych napięć) - 400kV relacji P. - T., R. - T. . 2) Zobowiązał Polskie Sieci [...] S.A. z siedzibą w K.-J. do wypłaty ww. odszkodowania jednorazowo i w całości na rzecz ww. osób w terminie 14 dni od dnia, w którym nin. decyzja stanie się ostateczna. 3) Zobowiązał Polskie Sieci [...] S.A. z siedzibą w K.-J. do przedłożenia Staroście Tarnowskie dowodu wpłaty ww. odszkodowania.
Decyzją z dnia 25 października 2023 r. znak: WS-VI.7534.2.40.2023 Wojewoda Małopolski uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Decyzją z dnia 14 listopada 2024 r. znak: GN.6852.3.1.2020.JJK, działając na podstawie art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz art. 128 ust. 1 i 4, art. 129 ust. ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2 i 6 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2024 poz. 1145 ze zm., dalej: u.g.n.) Starosta Tarnowski:
1) Ustalił odszkodowania w wysokości [...] zł (słownie: [...]) na rzecz J. L. s. J. i Z. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie B., gmina L. G., objętej KW nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. w związku z realizacją na przedmiotowej nieruchomości linii elektroenergetycznej NN (najwyższych napięć) - 400kV relacji P. - T., R. – T. ;
2) Ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł ([...] [...]) na rzecz J. L. s. J. i Z. oraz T. L. c. S. i J. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] w obrębie B., gmina L. G., objętej KW nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T., w związku z realizacją na przedmiotowej nieruchomości linii elektroenergetycznej NN (najwyższych napięć) - 400kV relacji P. - T., R. – T.
3) Zobowiązał Polskie Sieci [...] S.A. z siedzibą w K.-J. do wypłaty ustalonego w punktach 1 i 2 odszkodowania jednorazowo
i w całości, w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Podał, że w przypadku zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, zastosowanie mają odpowiednie przepisy Kodeksu Cywilnego;
4) Zobowiązał Polskie Sieci [...] S.A. z siedzibą w K.-J. do przedłożenia Staroście Tarnowskiemu dowodu wpłaty ww. odszkodowania.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że pismem z dnia 26 lutego 2020 r. J. L. i T. L. zwrócili się z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie odszkodowania z tytułu poniesionych szkód spowodowanych realizacją na działce nr [...], obręb B. oraz działkach nr [...], [...], obręb B. z powodu inwestycji polegającej na budowie na tych działkach linii energetycznej.
Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], jest własnością W. L., syna J. i T., lecz odszkodowanie przysługuje wnioskodawcom: J. L. i T. L., ponieważ odszkodowanie oparte na treści art. 128 ust. 4 u.g.n. jest następstwem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, a obowiązek jego ustalenia powstaje z momentem zrealizowania inwestycji. Podmiotem uprawnionym do żądania odszkodowania jest właściciel nieruchomości w dacie wydania decyzji pozwalającej na budowę linii elektroenergetycznej. Dwutorowa linia elektroenergetyczna 400 kV relacji P.-T., R.-T. (pierwotna nazwa relacji W. -T.) została wybudowana w na przełomie lat 1985/1986 na nieruchomościach gruntowych stanowiących w tym czasie własność:
1. J. L. - działka nr [...], obręb B., gmina L. , objęta KW nr [...]
2. J. i T. L. (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) - działki nr [...], [...] i [...], obręb B., gmina L. G., objęta KW nr [...]
Z kolei w oparciu o pismo Polskich Sieci [...] S.A. (dalej jako P. S.A.) z dnia 27 listopada 2018 r. organ ustalił, że obecnie przedmiotowa linia elektroenergetyczna jest majątkiem P. S.A. Linia ta została przekazana do P. . S.A. w trybie określonym w zarządzeniu Nr 210/Org/93 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 9 lipca 1993 r. w sprawie podziału przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: Zakład Energetyczny R. w R. w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Jednym ze składników majątkowych przekazanych na podstawie ww. zarządzenia do P. S.A. była linia elektroenergetyczna 400 kV P. - T., R. – T..
Organ ustalił, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna, powstała na podstawie:
1. Decyzji Naczelnika Gminy w L. G. z 29 marca 1979 r., znak: K/8221/1/79 zezwalającej Zakładowi Energetycznemu R. w R. na realizację linii elektroenergetycznej.
2. Decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w T. z maja 1983 r., znak: WBPP-8331/DB/6/56/83 zatwierdzającej warunki realizacji i plan realizacyjny.
3. Decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w T.
z 7 maja 1984 r., znak: WBPP-8331/DB/139/1857/84 o pozwoleniu na budowę inwestycji w całości obejmującej budowę linii elektroenergetycznej w relacji W. - T. na terenie województwa t. .
Organ podał przy tym, że znajdujący się w aktach sprawy egzemplarz decyzji Naczelnika Gminy w L. G. jest mało czytelny, a poza tym na jego podstawie nie jest możliwe wskazanie nieruchomości, których zezwolenie to dotyczyło. Wykaz nieruchomości przedstawiać miał bowiem załącznik do ww. decyzji, a którego brak jest w aktach sprawy. Mimo podjętych prób pozyskania ww. dokumentów, nie udało się odnaleźć czytelnej decyzji i załącznika. Natomiast z Urzędu Gminy L. G. pozyskano wykaz właścicieli gruntów zajętych pod lokalizację linii 400 kV - W. - T., datowany: grudzień 1983 r., opracowany przez Biuro Studiów i Projektów Energetycznych w K., w którym figurują działki nr [...] i [...]
w miejscowości B. oraz załączniki graficzne (mapy i przebiegiem projektowanej linii 400 kV) potwierdzające projektowany przebieg linii elektroenergetycznej
z rzeczywistym jej położeniem w terenie.
Organ zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się korespondencja T.
i J. L. z lat 2019 - 2020 z P. S.A. w sprawie roszczenia związanego z posadowieniem linii elektroenergetycznej na nieruchomościach będących ich własnością. W przywołanej korespondencji właściciel linii elektroenergetycznej proponuje kwoty odszkodowań niezaakceptowane przez wnoszących roszczenie i nie podnosi kwestii wcześniejszej wypłat jakiegokolwiek odszkodowania.
Organ wyjaśnił, że warunkiem ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. jest wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, a następnie zrealizowanie inwestycji dla której zezwolenie takie w formie decyzji wydano. Zdaniem organu przepis art. 128 ust. 4 u.g.n. znajduje także zastosowanie, gdy w przeszłości dokonano decyzyjnej ingerencji w prawo własności na potrzeby realizacji infrastruktury technicznej - na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i nie zostało z tego tytułu ustalone odszkodowanie.
W ocenie Starosty ww. decyzja Naczelnika Gminy L. G. z 29 marca 1979 r., wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za szkody spowodowane realizacją inwestycji objętej tym zezwoleniem.
Celem prawidłowego procedowania sprawy Starosta zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego w postaci innej mapy do celów prawnych w skali 1:1000
z obliczeniem powierzchni zajętości pasa technologicznego (pasa służebności) pod istniejącą linią elektroenergetyczną 400 kV przebiegającą przez działki nr [...], [...], [...] i [...] położone w obrębie B., gmina L. G..
Organ wskazał na znajdującą się w aktach sprawy decyzję o warunkach zabudowy wydaną przez Wójta Gminy L. G. dnia 19 lutego 2018 r. znak: B.6730.190.2018 na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [...] i [...]. W uzasadnieniu przywołanej decyzji wskazano, że przez przedmiotową działkę przebiega linia przesyłowa wysokiego napięcia 400 kV posiadająca strefą techniczną 2 x 40 m, w której obowiązuje całkowity zakaz zabudowy (jak w załącznikach graficznych). Nadto zgodnie z dostarczonym opracowaniem geodezyjnym w postaci innej mapy do celów prawnych z obliczeniem powierzchni zajętości pasa technologicznego (pasa służebności) pod linią energetyczną NN 400 kV przebiegającą przez przedmiotowe działki w skali 1:1000, operat techniczny nr [...] z dnia 10 marca 2022 r. powierzchnię zajętości pasa technologicznego (pasa eksploatacyjnego) przyjętego jako pas gruntu o szerokości 40 m po obu stronach zrealizowanej linii NN 400 kV (2 x 40m = 80 m) na poszczególnych działkach wynoszą:
- działka nr [...]-0.0266 ha
- działka nr [...]0.3205 ha
- działka nr [...] - 0.0140 ha
- działka nr [...] 0.0144 ha
RAZEM = 0.3755 ha.
Organ ustalił, że przez przedmiotowe działki na przełomie lat 1985/1986 przeprowadzono dwutorową linię NN - 400 kV bez posadowienia na ich powierzchni podbudowy słupowej. Działki w dniu wywłaszczenia do czasu teraźniejszego były i są użytkowane w kierunku rolniczym. Przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie, dla którego nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Według dostępnych informacji z Urzędu Gminy L. G. działki nr [...], [...], [...] i [...] (w obszarze oddziaływania linii NN)
w czasie budowy linii elektroenergetycznej - to tereny rolne. Według zapisów studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Gminy L. G. nr Xll/118/2000 z dnia 28 kwietnia 2000 r. zmienioną Uchwałą z dnia 7 lutego 2013 r. oraz Uchwałą nr XVI/189/2020 z dnia 4 czerwca 2020 teren przedmiotowych w granicach oddziaływania linii 400 kV leży w terenach oznaczonych jako RZ - trwałe użytki zielone. Dla działek nr [...] i [...] w obrębie B., Wójt Gminy L. G. dnia 19 lutego 2019 r. wydał decyzję o warunkach zabudowy, znak: B.6730.190.2018, która nie wprowadza nowych warunków w opisanym w jej treści pasie technicznym o szerokości 80 m (2 x 40 m) pod linią NN - 400 kV.
Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 13 marca 2024 r. J. L. podtrzymał roszczenie o wypłatę odszkodowania, a pełnomocnik P. SA wskazał, że na obecnym etapie postępowania nie widzi możliwości ugodowego załatwienia sprawy.
Mając na uwadze treść art. 130 u.g.n. organ zlecił sporządzenie operatu szacunkowego określającego wysokość odszkodowania. Rzeczoznawca majątkowy - R. Ł. (uprawnienia nr [...]), sporządził operat szacunkowy określający wartość rynkową odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania
z nieruchomości gruntowej niezabudowanej, oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...] w obrębie B., gmina L. G. oraz szkody związane z budową
i eksploatacją napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV. Według ustaleń biegłego brak jest szkód związanych bezpośrednio z budową i eksploatacją przedmiotowej linii najwyższych napięć - 400 kV. Rzeczoznawca majątkowy określił natomiast wartość rynkową ograniczenia korzystania z nieruchomości na kwotę [...] złotych (słownie: [...]). Z kolei wartość rynkowa ograniczenia korzystania z części nieruchomości obejmującej 266 m2 - działki nr [...] m2 - działki nr [...], 140 m2 - działki nr [...] i 144 m2 - działki nr [...] wynosi [...] złotych, z czego proporcjonalnie do zajmowanej powierzchni ograniczenia przypada:
- działka nr [...] = 871,32 zł
- działka nr [...] = 10498,40 zł
- działka nr [...] = 458, 59 zł
- działka nr [...] = 471,69 zł
RAZEM = [...] zł
Organ podał, że www. operacie wartość rynkową nieruchomości określono na podstawie rynku nieruchomości - w wyniku różnicy wartości wyliczonej z nieruchomości przeznaczonych na cele rolne, stosując podejście porównawcze metodą porównywania parami, według stanu nieruchomości i cen na dzień wyceny. Wskazano, że w wyniku budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej - 400 kV doszło do trwałego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, uniemożliwiającego zabudowę, sadzenie wysokich drzew, urządzanie trwałych składów itp. na części powierzchni działek nr [...], [...], [...] w miejscowości B., gmina L. G.. Zabudowa była niemożliwa także na dzień ograniczenia prawa własności, w wyniku czego działki nie zmieniły swojego przeznaczenia funkcjonalnie, lecz nastąpiło na części ich powierzchni trwałe ewentualne (zabudowa) ograniczenie sposobu korzystania.
Zdaniem organu operat szacunkowy wykonano zgodnie z zasadami stosowanymi przy wycenie prawa własności nieruchomości gruntowej niezabudowanej, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i uznaną praktykę w tego typu sprawach. Treść operatu jak i uzasadnienie metodologii wyceny zostały opracowane w sposób logiczny i rzeczowy, w związku z tym ww. operat szacunkowy stanowi istotny i wiarygodny dowód w tej sprawie. Z kolei kwestie merytoryczne (dobór nieruchomości podobnych i ich cen itp.) operatu szacunkowego należą do tzw. warsztatu rzeczoznawcy majątkowego, posiadającego zarówno wiedzę (wiadomości specjalne) oraz uprawnienia do dokonywania analizy rynku i szacowania nieruchomości.
Organ pierwszej instancji zapoznał strony postępowania z przyjętym operatem szacunkowym celem złożenia ewentualnych uwag i zarzutów do jego treści. Uwzględniając powyższe fakty i ustalenia, organ pierwszej instancji ustalił odszkodowanie.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Polskie Sieci Energetyczne S.A.
z siedzibą w K.-J..
Decyzją z dnia 25 września 2025 r. znak: WS-VI.7534.2.38.2024. MK, Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 9a w związku z art. 129 ust. 5 pkt 2 i 3 oraz art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r, poz. 1145 ze zm.), art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 129 ust. 5 w związku z art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. Przepisy aktualnie obowiązującej u.g.n. przewidują, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw (art. 128 ust. 1 u.g.n.). Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu (art. 128 ust. 4 u.g.n.). Warunkiem ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., jest wydanie decyzji, o której mowa m.in. w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. ograniczającej sposób korzystania. Zdaniem organu przepis art. 128 ust. 4 u.g.n. znajdzie zastosowanie także w sytuacji, gdy w przeszłości dokonano decyzyjnej ingerencji w prawo własności nieruchomości na potrzeby realizacji przewodów lub urządzeń infrastruktury technicznej - np. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i nie zostało z tego tytułu ustalone odszkodowanie. W obowiązujących ówcześnie przepisach nie było regulacji umożliwiających przyznanie odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości w drodze aktów planistycznych - analogicznych do przewidzianych w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977), która przewiduje tryb ustalania rekompensaty z tytułu zmiany wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź wydaniem decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego (art. 36 ust. 3 i art. 37 ust. 1 i 3 oraz art. 58 ust. 2 ww. ustawy). Dlatego też, odszkodowanie za ograniczenie własności, o którym mowa w art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ustalane jest - co do zasady - z uwzględnieniem postanowień decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości w celu wykonania inwestycji infrastrukturalnych oraz stanowiących podstawę ich wydania, zatwierdzonych lokalizacji szczegółowych.
Jak podał organ odwoławczy, wnioskiem z 22 listopada 2020 r. J. i T. L. wystąpili o ustalenie odszkodowania z tytułu poniesionych szkód spowodowanych realizacją na działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł.
w obr. B. , inwestycji polegającej na budowie linii elektroenergetycznej 400 kV relacji P. - T., R. S., w związku z decyzją Naczelnika Gminy L. G. z 29 marca 1979 r. znak: X/8221/1/79, decyzją Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego z 6 lipca 1979 r. Ww. decyzja Naczelnika Gminy L. G. z 29 marca 1979 r. została wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za szkody spowodowane zrealizowaniem inwestycji objętej tym zezwoleniem. Do akt sprawy pozyskano dokumentację projektową dwutorowej sieci elektroenergetycznej 400 kV, opracowaną w Biurze Studiów i Projektów Energetycznych "[...] w K., z której wynika, że przedmiotowa inwestycja obejmowała m.in. obecne działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Na przedmiotowych działkach inwestycję zrealizowano na przełomie lat 1985/1986. Na żadnej z ww. działek nie zainstalowano trwałych elementów linii (słupów).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady ustalania odszkodowania, o którym stanowi przepis art. 128 ust. 4 u.g.n., znajdują uszczegółowienie w przepisach rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r., po z. 1832, zwanego dalej rozporządzeniem - § 52).
Organ zauważył, ze odszkodowanie w przedmiotowej sprawie ustalono
w oparciu o operat szacunkowy sporządzony 24 lipca 2024 r. przez rzeczoznawcę majątkowego R. Ł.. W treści operatu wskazano, iż wyceną objęto nieruchomość stanowiącą grunt rolny, gdyż takie przeznaczenie przedmiotowa nieruchomość - w zakresie faktycznie objętym ograniczeniem (oddziaływaniem sieci) - posiadała zarówno w dacie ograniczenia prawa własności, jak i obecnie. Z uwagi na brak na lokalnym rynku nieruchomości gruntowych niezabudowanych, obciążonych takim samym ograniczeniem, wysokość odszkodowania (wartość szkody) określono zgodnie z przepisami rozporządzenia regulującymi kwestie oszacowania wysokości wynagrodzenia z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu, których nie przewidywało poprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 555) - jako iloczyn ustalonej przez biegłego jednostkowej wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości (w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami, na poziomie 10,86 zł/m2) i jej powierzchni (części faktycznie objętej ograniczeniem - 3755 m2) oraz "współczynnika obniżenia wartości lokalizacyjnej" (przyjęto na maksymalnym, "wysokim" poziomie- 1,0) i "współczynnika określający stopień utraty wartości gruntu zajętego pod służebność przesyłu wyrażonego intensywnością korzystania" (przyjęto na poziomie "niskim" - 0,3, tj. niższym niż wynikający z rozporządzenia z uwagi na fakt, że grunt zabudowy kubaturowej). Uwzględniając położenie nieruchomości oraz warunki regionu, w którym się znajduje, biegły nie stwierdził wystąpienia szkód związanych z eksploatacją przedmiotowej linii.
Zdaniem organu odwoławczego, jakkolwiek przyjęte przez rzeczoznawcę założenia znajdują podstawę w obowiązujących przepisach prawa i przyjętej metodologii określonej w opracowaniach branżowych, to jednak nie wszystkie aspekty zostały uzasadnione. Przy oszacowaniu wartości szkód posłużono się wzorem uwzględniającym jednostkową wartości rynkową przedmiotowej nieruchomości, powierzchnię objętą ograniczeniem oraz współczynniki - "obniżenia wartości lokalizacyjnej" i "określający stopień utraty wartości gruntu zajętego pod służebność przesyłu wyrażonego intensywnością korzystania". Podczas gdy drugi z ww. współczynników został określony w przepisach rozporządzenia (dla urządzeń nadziemnych na poziomie ? 0,5, a w omawianym przypadku na poziomie 0,3, co biegły stosownie uzasadnił), to nie sposób zgodzić z przyjęciem (zresztą bez żadnego uzasadnienia ze strony autora operatu szacunkowego) w przedmiotowej sprawie "współczynnika obniżenia wartości lokalizacyjnej" na wysokim poziomie (1,0). Zgodnie z Powszechnymi Krajowymi Zasadami Wyceny, na które powołał się biegły, wartości szkody lokalizacyjnej rozumiane jest jako obniżenie wartości nieruchomości, spowodowane zmianą lub istotnym ograniczeniem sposobu korzystania z niej na skutek prawnej lokalizacji urządzeń przesyłowych. W rozpoznawanej sprawie ograniczeniu podlegała nieruchomość użytkowana rolniczo, na której nie było możliwe wznoszenie jakiejkolwiek zabudowy (nie tylko kubaturowej) bez uzyskania stosownego zezwolenia (zmiany przeznaczenia/sposobu użytkowania). Jak stwierdził sam biegły "w wyniku budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 400 kV doszło do trwałego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, uniemożliwiającego zabudowę na części powierzchni (...) niemożliwą jednak na dzień wywłaszczenia, w wyniku czego działka ta nie zmieniła swojej funkcji funkcjonalnie, nadal jest działką rolną, lecz z ograniczeniem ewentualnego sposobu korzystania z części nieruchomości".
Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy operat szacunkowy nie może stanowić podstawy ustalenia odszkodowania
w przedmiotowej sprawie. Jest wewnętrznie sprzeczny i uwzględnia szkody potencjalne, a nie faktycznie wynikłe w związku z realizacją na przedmiotowej nieruchomości sieci wysokiego napięcia.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że pomimo podjętych prób organowi l instancji nie udało się odnaleźć dowodów na wypłacenie w przeszłości odszkodowania, zaś sama strona odwołująca się nie przedstawiła w tym zakresie żadnych materiałów.
Od powyższej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła spółka Polskie Sieci [...] S.A. z siedzibą w K. - J., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania ww. przepisu, bowiem organ odwoławczy zobowiązany jest rozpatrzyć ponownie całą sprawę, nie ograniczając się przy tym tylko do zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz dążyć do wydania decyzji merytorycznej na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., natomiast zastosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. stanowi tylko wyjątek od tej reguły;
- art. 138 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, podczas gdy organ II instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy, tj. odmówić ustalenia odszkodowania;
- art. 138 § 2 w zw. z art. 7, 8, 11, 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi w wyniku niezbadania przez organ II instancji czy na rzecz wnioskodawców odszkodowanie w ogóle mogło zostać ustalone z uwagi na brak stosownej decyzji administracyjnej, która dotyczyłaby linii elektroenergetycznej znajdującej się na nieruchomości wnioskodawców i stanowiłaby podstawę do ustalenia i wypłaty odszkodowania;
- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 7a § 1, 8 i 11 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, a przez to nieprawidłowe wyważenie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli w niniejszej sprawie, naruszenie zasady praworządności, zasady rzetelnej procedury oraz zasady prawdy obiektywnej, przejawiające się w niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także zaniechania przez organ starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania oraz podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w sytuacji, w której brak jest decyzji administracyjnej, która stanowiłaby podstawę do ustalenia i wypłaty odszkodowania;
- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 128 ust. 1 i 4 oraz i art. 129 ust. 1 i 5 u.g.n. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi ze względu na błędne przyjęcie, że została spełniona podstawowa przesłanka konieczne do ustalenia odszkodowania, tj. istnienia decyzji administracyjnej obejmującej przedmiotową nieruchomość znajdującą się na niej linię elektroenergetyczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu – co do zasady, ilekroć jest uruchamiana skargą na decyzję lub postanowienie – polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu ma uproszczony charakter względem postępowania ze skargi, albowiem organ administracji nie ma obowiązku udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4 p.p.s.a.), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3 p.p.s.a.), sąd co do zasady rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Uwzględniając zatem sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję
w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tym samym, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji rozpatrując sprawę nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15). Kasacyjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a.
Wskazać należy również, że konstrukcja sprzeciwu implikuje daleko idące ograniczenia w zakresie sposobu i kryteriów dokonywanej przez sąd kontroli decyzji kasacyjnej. Znacząco ograniczona jest możliwość badania i weryfikacji przez sąd materialnoprawnych aspektów zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka ocena stałaby się determinantą przyszłego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Kreowania takiej determinanty w postępowaniu prowadzonym pod nieobecność wszystkich podmiotów, których interesu prawnego jego wynik może dotyczyć i przy braku pełnej kontroli instancyjnej, nie można pogodzić ani z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ani z wymogami sprawiedliwości proceduralnej. W konsekwencji kontrola decyzji kasacyjnej musi się sprowadzać do oceny, czy przy przyjętych przez organ odwoławczy założeniach materialnoprawnych spełnione są przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast to, czy owe założenia są trafne, pozostać musi kwestią otwartą. Weryfikacja tych założeń będzie mogła nastąpić dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję merytoryczną. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, w którym akcentuje się, że oceniając legalność decyzji kasacyjnej obowiązkiem sądu administracyjnego jest jedynie ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Wobec tego przepisy art. 64e oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, WSA z 5 listopada 2019 r., II OSK 3238/19, WSA w Krakowie z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 695/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tak określonych ramach sprzeciw okazał się uzasadniony, chociaż z innych powodów niż wskazywała strona skarżąca.
Wyjść należy od tego, że wniesiony sprzeciw dotyczy decyzji Wojewody Małopolskiego z 25 września 2025 r., którą organ ten uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Tarnowskiego z 14 listopada 2024 r. o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. L. - z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] obręb B., gmina L. G. oraz na rzecz na rzecz J. L. oraz T. L. - z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] obręb B., gmina L. G., w związku z realizacją na przedmiotowych nieruchomościach linii elektroenergetycznej NN (najwyższych napięć) - 400kV relacji P. - T., R. – T. , a także zobowiązał Polskie Sieci [...] S.A. z siedzibą w K.-J. do wypłaty ustalonego w punktach 1 i 2 odszkodowania.
Podstawę prawną tego orzeczenia stanowią normy wynikające z art. 129 ust. 5 w związku z art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. Zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 1-3 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
Wojewoda stwierdził, że przepisy aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw (art. 128 ust. 1 u.g.n.). Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu (art. 128 ust. 4 u.g.n.). Warunkiem ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., jest wydanie decyzji, o której mowa m.in. w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, a następnie zrealizowanie inwestycji, dla której zezwolenie takie wydano. Wojewoda przyjął też, że art. 128 ust. 4 u.g.n. znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy w przeszłości dokonano decyzyjnej ingerencji w prawo własności nieruchomości na potrzeby realizacji przewodów lub urządzeń/ infrastruktury technicznej, np. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - i nie zostało z tego tytułu ustalone odszkodowanie.
Wojewoda Małopolski podzielił ustalenia organu pierwszej instancji co do tego, że decyzja Naczelnika Gminy L. G. z 29 marca 1979 r. znak: X/8221/1/79, w związku z którą J. L. i T. L. wystąpili o odszkodowanie, została wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za szkody spowodowane zrealizowaniem inwestycji objętej tym zezwoleniem. Wojewoda uwzględnił również, że Starosta Tarnowski pozyskał dokumentację projektową dwutorowej sieci elektroenergetycznej 400 kV, opracowaną w Biurze Studiów i Projektów Energetycznych "[...]" w K., z której wynika, że przedmiotowa inwestycja obejmowała m.in. obecne działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Wojewoda przyjął też ustalenia organu instancji co do tego, że na przedmiotowych działkach inwestycję zrealizowano na przełomie lat 1985/1986.
Następnie w kontekście art. 128 ust. 4 u.g.n. oraz § 52 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1832) Wojewoda Małopolski dokonał oceny operatu szacunkowego sporządzonego 24 lipca 2024 r. przez rzeczoznawcę majątkowego R. Ł.. Ocena tego operatu stanowiła przyczynę wydania przez Wojewodę decyzji kasatoryjnej. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę kryteria wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., było to działanie nieuzasadnione.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej sprzeciwem decyzji, Wojewoda dokonał oceny sporządzonego operatu szacunkowego. Stwierdził, że w treści operatu wskazano, iż wyceną objęto nieruchomość stanowiącą grunt rolny, gdyż takie przeznaczenie i faktyczny stan przedmiotowa nieruchomość - w zakresie faktycznie objętym ograniczeniem (oddziaływaniem sieci) - posiadała zarówno w dacie ograniczenia prawa własności, jak i obecnie. Dalej stwierdził, że z uwagi na brak na lokalnym rynku nieruchomości gruntowych niezabudowanych, obciążonych takim samym ograniczeniem, wysokość odszkodowania (wartość szkody) określono zgodnie z przepisami rozporządzenia regulującymi kwestie oszacowania wysokości wynagrodzenia z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu - jako iloczyn ustalonej przez biegłego jednostkowej wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości (w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami, na poziomie 10,86 zł/ m2) i jej powierzchni (części faktycznie objętej ograniczeniem - 3755 m2) oraz "współczynnika obniżenia wartości lokalizacyjnej" (przyjęto na maksymalnym, "wysokim" poziomie- 1,0) i "współczynnika określający stopień utraty wartości gruntu zajętego pod służebność przesyłu wyrażonego intensywnością korzystania" (przyjęto na poziomie "niskim" - 0,3, tj. niższym niż wynikający z rozporządzenia z uwagi na fakt, że grunt zabudowy kubaturowej). Dostrzeżono, że biegły nie stwierdził wystąpienia szkód związanych z eksploatacją przedmiotowej linii (s. 25).
Następnie Wojewoda stwierdził następująco: "jakkolwiek przyjęte przez rzeczoznawcę założenia znajdują podstawę w obowiązujących przepisach prawa i przyjętej metodologii określonej w opracowaniach branżowych, to jednak nie wszystkie aspekty zostały uzasadnione. Jak wyżej wskazano, przy oszacowaniu wartości szkód posłużono się wzorem uwzględniającym jednostkową wartości rynkową przedmiotowej nieruchomości, powierzchnię objętą ograniczeniem oraz współczynniki - "obniżenia wartości lokalizacyjnej" i "określający stopień utraty wartości gruntu zajętego pod służebność przesyłu wyrażonego intensywnością korzystania". Podczas gdy drugi z ww. współczynników został określony w przepisach rozporządzenia (dla urządzeń nadziemnych na poziomie ? 0,5, a w omawianym przypadku na poziomie 0,3, co biegły stosownie uzasadnił), to nie sposób zgodzić z przyjęciem (zresztą bez żadnego uzasadnienia ze strony autora operatu szacunkowego) w przedmiotowej sprawie "współczynnika obniżenia wartości lokalizacyjnej" na wysokim poziomie (1,0). Zgodnie z Powszechnymi Krajowymi Zasadami Wyceny (Krajowy Standard Wyceny Specjalistyczny - Określanie wartości służebności Przesyłu oraz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorców przesyłowych), na które powołał się biegły, wartości szkody lokalizacyjnej rozumiane jest jako obniżenie wartości nieruchomości, spowodowane zmianą lub istotnym ograniczeniem sposobu korzystania z niej na skutek prawnej lokalizacji urządzeń przesyłowych. Tymczasem w omawianej sytuacji ograniczeniu podlegała nieruchomość użytkowana rolniczo, na której nie było możliwe wznoszenie jakiejkolwiek zabudowy (nie tylko kubaturowej) bez uzyskania stosownego zezwolenia (zmiany przeznaczenia/sposobu użytkowania). Jak stwierdził sam biegły (s. 27) - "W wyniku budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 400 kV doszło do trwałego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, uniemożliwiającego zabudowę na części powierzchni (...) niemożliwą jednak na dzień wywłaszczenia, w wyniku czego działka ta nie zmieniła swojej funkcji funkcjonalnie, nadal jest działką rolną, lecz z ograniczeniem ewentualnego sposobu korzystania z części, nieruchomości".
Zdaniem Sądu wyprowadzony na tej podstawie wniosek, zgodnie z którym "przedmiotowy operat szacunkowy nie może stanowić podstawy ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie, gdyż jest wewnętrznie sprzeczny i uwzględnia szkody potencjalne, a nie faktycznie wynikłe w związku z realizacją na przedmiotowej nieruchomości sieci wysokiego napięcia" jest zbyt daleko idący.
Z zacytowanego wyżej kluczowego fragmentu rozważań Wojewody Małopolskiego wynika, że podstawą zakwestionowania operatu szacunkowego był w istocie brak uzasadnienia przez rzeczoznawcę majątkowego "współczynnika obniżenia wartości lokalizacyjnej", który – zdaniem organu odwoławczego – biegły przyjął na wysokim, w domyśle – zbyt wysokim – poziomie. Zdaniem Sądu, jakkolwiek uzasadniona jest dostrzeżona przez organ odwoławczy wątpliwość, to jej wyjaśnienie nie wymagało uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do rozpatrzenia, ale mogło być wyjaśnione przez organ odwoławczy. Organ ten powinien był podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia kwestionowanego współczynnika przez rzeczoznawcę, czy to bezpośrednio, czy to za pośrednictwem organu pierwszej instancji i ewentualnie dokonać korekty rozstrzygnięcia, gdyby takowa była konieczna i możliwa. Takie działanie organu odwoławczego, mieściłoby się w zakresie dopuszczalnego postępowania dowodowego wyznaczonego ramami art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Takie działanie odpowiadałoby również zakodowanej w art. 15 k.p.a. zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która zakłada aktywną rolę organu odwoławczego, dokonującego powtórnego i merytorycznego rozpoznania sprawy.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie podjął wszystkich możliwych działań zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania, czego wymaga art. 15 k.p.a., a umożliwiają przepisy art. 136 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów sprzeciwu, Sąd zauważa, że strona skarżąca sprzeciwem kwestionuje podstawy wydania decyzji odszkodowawczej, w tym kwestionuje istnienie decyzji wywłaszczeniowej w odniesieniu do linii elektroenergetycznej przebiegającej po działkach objętych wnioskiem o odszkodowanie. Sąd ponownie podkreśla, że zakres kontroli sądowej w sprawie wywołanej sprzeciwem jest ograniczony do podstaw wydania decyzji kasacyjnej. W konsekwencji Sąd nie może, zwłaszcza wobec nieuczestniczenia w tym postępowaniu wnioskodawców, głównych zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, przesądzać kwestii, które składają się na merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Mając na względzie kryteria oceny legalności decyzji kasatoryjnej, Sąd stwierdza, że organy orzekające w tej sprawie zgromadziły materiał dowodowy, który umożliwia rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, także wystarczający materiał historyczny, wskazujący na podstawy prawne wybudowania linii elektroenergetycznej 400 kV na nieruchomości skarżących. Wojewoda zaakceptował ustalenia organu powiatowego co do tego, że istniejąca linia elektroenergetyczna kV relacji P.-T., R.-T. jest linią, dla której wydano wyżej opisane decyzje, określaną wówczas jako W.-T., a Sąd nie znajduje podstaw, by te ustalenia kwestionować. Również strona skarżąca sprzeciwem, poza gołosłownymi twierdzeniami, nie zaoferowała materiału dowodowego, który podważałby ustalenia organów administracji publicznej co do aktów, na podstawie których wybudowano przedmiotową linię elektroenergetyczną, chociaż jest przedsiębiorcą energetycznym, w którego władaniu jest przedmiotowa linia.
Wobec powyższego, stwierdzając, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., Sąd uchylił w punkcie I sentencji wyroku zaskarżoną sprzeciwem decyzję na podstawie art. 151a § 1 w zw. z art. 64e p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 64b §1 P.p.s.a., zasądzając od Wojewody Małopolskiego na rzecz strony wnoszącej sprzeciw kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, które obejmują uiszczony wpis od sprzeciwu, wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł), opłatę za pełnomocnictwo (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI