II SA/Kr 139/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie uchylił decyzję nakazującą przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, uznając, że przepisy dotyczące strefy ochronnej ujęcia wody nie mogą być stosowane do budynku mieszkalnego wybudowanego przed wejściem w życie rozporządzenia.
Sprawa dotyczyła obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, mimo posiadania przez właścicielkę przydomowej oczyszczalni ścieków. Organy administracji nakazały przyłączenie, opierając się na przepisach dotyczących strefy ochronnej ujęcia wody. WSA w Krakowie uchylił decyzję, stwierdzając, że przepisy te nie mają zastosowania do budynku mieszkalnego wybudowanego przed wejściem w życie rozporządzenia ustanawiającego strefę ochronną, a organy nie odniosły się do właściwych przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy nakazującą przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Właścicielka posiadała przydomową oczyszczalnię ścieków, która spełniała wymogi prawne. Jednakże nieruchomość znajdowała się w strefie ochronnej ujęcia wody powierzchniowej. Organy administracji oparły swoje decyzje na przepisach rozporządzenia ustanawiającego strefę ochronną, które nakazywały przyłączenie do sieci kanalizacyjnej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że przepisy te, w szczególności § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia, dotyczą budynków mieszkalnych wybudowanych po wejściu w życie rozporządzenia. Ponieważ nieruchomość skarżącej została wybudowana w 2011 r., przed wejściem w życie rozporządzenia, organy powinny były zastosować inne przepisy, a także odnieść się do zarzutów skarżącej dotyczących § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Sąd podkreślił naruszenie zasady dwuinstancyjności i przekonywania przez organy administracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie nakładają takiego obowiązku na budynki mieszkalne wybudowane przed wejściem w życie rozporządzenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia ustanawiającego strefę ochronną, który nakazuje przyłączenie do sieci kanalizacyjnej, dotyczy wyłącznie budynków mieszkalnych realizowanych (budowanych) po wejściu w życie tego rozporządzenia. Ponieważ nieruchomość skarżącej została wybudowana przed tą datą, przepis ten nie miał zastosowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
uCzyst art. 5 § 1 pkt 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Pomocnicze
rozpRZGW art. 4 § 1 pkt 1
Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie w sprawie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D.
rozpRZGW art. 4 § 1 pkt 13
Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie w sprawie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § ust. 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81a § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 i 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo wodne art. 58 § ust. 1
Ustawa - Prawo wodne
Prawo wodne art. 565 § ust. 1
Ustawa - Prawo wodne
Prawo wodne art. 9 § pkt 14 lit. c
Ustawa - Prawo wodne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy dotyczące strefy ochronnej ujęcia wody nie mają zastosowania do budynków mieszkalnych wybudowanych przed wejściem w życie rozporządzenia. Organy administracji naruszyły przepisy postępowania, nie odnosząc się do wszystkich zarzutów strony w odwołaniu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że § 4 ust. 1 pkt. 13 rozpRZGW dotyczy budynków, które zostały wybudowane po wejściu w życie rozporządzenia nr 8/2012. Organy całkowicie pominęły treść § 4 ust. 1 pkt. 1) rozpRZGW i w żadnej mierze nie odniosły się do tego przepisu. Okoliczność, że mimo sformułowania przez stronę skarżącą w odwołaniu konkretnych zarzutów, dotyczących niezastosowania § 4 ust. 1 pkt. 1) rozpRZGW, organ odwoławczy w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji nie odniósł się do tych, ograniczając się przy tym jedynie do ogólnikowych stwierdzeń nie przystających jednak do standardów dobrej administracji, stanowi nie tylko o naruszeniu zasady przekonywania, ale również i zasady dwuinstancyjności.
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący
Monika Niedźwiedź
członek
Sebastian Pietrzyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej w kontekście stref ochronnych ujęć wody oraz budynków wybudowanych przed wejściem w życie odpowiednich rozporządzeń. Znaczenie prawidłowego rozpoznania sprawy przez organy administracji i odniesienia się do wszystkich zarzutów strony."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rozporządzeniem ustanawiającym strefę ochronną dla konkretnego ujęcia wody. Może mieć zastosowanie analogiczne w innych przypadkach, gdzie przepisy szczególne kolidują z przepisami ogólnymi lub gdy organy nieprawidłowo stosują przepisy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między ogólnym obowiązkiem przyłączenia do kanalizacji a szczególnymi przepisami dotyczącymi ochrony środowiska, a także podkreśla znaczenie prawidłowego postępowania administracyjnego. Jest to ciekawy przykład interpretacji przepisów.
“Czy przydomowa oczyszczalnia ścieków zwalnia z obowiązku podłączenia do kanalizacji w strefie ochronnej? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 139/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź
Sebastian Pietrzyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
art 5 ust 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2024 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 listopada 2023 r. znak: SKO.OŚ/4170/378/2023 w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej L. W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest L. W. reprezentowanej przez pełnomocnika radcę prawnego A. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 listopada 2023 roku, znak: SKO.OS/4170/378/2023 utrzymując a w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia 29.08.2023 r (znak: OS.6324.34.2023.PZ) dot. wykonania obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.
Powyższe decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
W 2011 r. Odwołująca zakończyła budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego w M. na działce nr [...]. Budynek został wyposażony w przydomową biologiczną oczyszczalnię ścieków. Eksploatacja przydomowej oczyszczalni biologicznej ścieków bytowych, przeznaczonej na potrzeby gospodarstwa domowego nastąpiła w 2012 r.
W dniu 26.04.2023r zostało wszczęte z urzędu postępowania w sprawie wydania na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach decyzji nakazującej wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości znajdującej się w miejscowości M., ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Jednocześnie w trakcie postępowania ustalono, że przedmiotowa nieruchomość położona jest w strefie ochronnej na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. wyznaczonej Rozporządzeniem Nr 8/2012 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 17 września 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. w km 10+960 w miejscowości R. na potrzeby Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2012 r. poz. 4639) oraz na terenie aglomeracji Kraków wyznaczonej Uchwałą Nr XLVIII/1318/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 18 listopada 2020 roku w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji Kraków (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2020 r., poz. 7326).
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 roku, znak: znak: OS.6324.34.2023.PZ Wójt Gminy M. nakazał L. W. właścicielce nieruchomości położonej ptzy ulicy [...] w miejscowości M. dz. nr [...] wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.
Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożyła Pani L. W. wskazując na charakter swojej oczyszczalni ścieków, która jest ekologiczną oczyszczalnią i spełnia wszystkie wymogi przewidziane przepisani prawa. Wniosła o umorzenie decyzji.
Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 8 listopada 2023 roku, znak: SKO.OS/4170/378/2023 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia 29.08.2023 r
W uzasadnieniu wskazano, że obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej jest uregulowany prawnie przez art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten stanowi "Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: (...) 2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażana w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określane w przepisach odrębnych;" W analizowanej sprawie właścicielka nieruchomości posiada oczyszczalnie ścieków a zatem ten warunek został spełniony.
Niemniej rozstrzygając przedmiotową sprawę należy oprzeć się na Rozporządzeniu Nr 8/2012 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 17 września 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. w km 10+960 w miejscowości R.. Rozporządzenie jest aktem prawa miejscowego wydanym na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 18.07.2001 r. - Prawo wodne i w myśl art. 565 ust. 1 ustawy z dnia 20.07.2017 r. - Prawa wodne zachowuje moc do dnia wejścia w życie aktów prawa miejscowego wydanych na podstawie artykułów aktualnie obowiązującej ustawy Prawo wodne. Strefa ochronna dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. wskazuje zakazy, nakazy, ograniczenia oraz obszary, na których one obowiązują w celu ochrony jakości wody na potrzeby MPWiK S.A. w K.. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 13 Rozporządzenia "na terenie ochrony pośredniej zabrania się realizowania budownictwa mieszkalnego oraz urządzania kempingów bez przyłączenia do kanalizacji zbiorczej, lub w przypadku braku takiej kanalizacji, bez wyposażenia w szczelny zbiornik do gromadzenia ścieków lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Po zrealizowaniu systemu kanalizacji zbiorczej wprowadza się obowiązek przyłączenia do niej istniejących obiektów budownictwa mieszkalnego oraz kempingów w terminie nie dłuższym niż 2 lata od wykonania kanalizacji, a w przypadku urządzeń mających ważne pozwolenie wodnoprawne do czasu jego wygaśnięcia". Z treści tego przepisu wynika, iż obowiązek przyłączenia nieruchomości na terenie ochrony pośredniej dotyczy wszystkich nieruchomości, również tych wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie ścieków, niezależnie od wartości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach. Rozporządzenie Nr 8/2012 wyznacza zatem podwyższone standardy jakości środowiska na obszarze strefy ochronnej w stosunku do terenów znajdujących się poza tą strefą. Cytowane Rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej, stanowi akt prawa miejscowego i jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organu, który go ustanowił. Wobec powyższego, zasadnie Organ I instancji zobligował właścicielkę nieruchomości znajdującej się w strefie pośredniej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. do przestrzegania tych przepisów.
Powołane w decyzji Organu I instancji normy prawa miejscowego zawarte w Rozporządzeniu mają swoją podstawę prawną w odpowiednich przepisach Prawa wodnego, która jest ustawą szczególną w stosunku do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z paremią łacińską ustawa szczególna uchyla ustawę ogólną, należy zatem przyjąć, że nie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 2 wyżej cyt. ustawy. Akty prawa miejscowego są jednymi ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa w Polsce, o zakresie obowiązywania ograniczonym do obszaru działania organów, które go ustanowiły. Ustawowo upoważnione do ich stanowienia są organy jednostek samorządu terytorialnego i terenowe organy administracji rządowej.
Skargę na powyższą decyzję wniosła L. W. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego A. B., podnosząc zarzuty naruszenia:
1) przepisów prawa materialnego, a to:
a) § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia nr 8/2012 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 17 września 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej w rzeki D. w km 10+960 w miejscowości R. na potrzeby Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. (dalej: rozporządzenie nr 8/2012) poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy przepis § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia nr 8/2012 będący przepisem niższego rzędu pozostaje w sprzeczności z przepisem rangi ustawowej, a to art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, będącym przepisem wyższego rzędu;
a z ostrożności procesowej:
b) § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 8/2012 r. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten na terenie ochrony pośredniej dopuszcza wprowadzanie do ziemi oczyszczonych ścieków z oczyszczalni przydomowej spełniających określone w nim parametry bezterminowo i niezależnie od istniejącej na tym terenie zbiorczej kanalizacji sanitarnej;
2) naruszenie przepisów postępowania, a to:
a) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie czy wprowadzane przez skarżącą do ziemi oczyszczone ścieki z oczyszczalni przydomowej spełniają parametry określone w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 8/2012;
b) art. 7a § 1 k.p.a. i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w odniesieniu do możliwości wprowadzania na terenie ochrony pośredniej do ziemi oczyszczonych ścieków z oczyszczalni przydomowej spełniających określone w nim parametry niezależnie od istniejącej na tym terenie zbiorczej kanalizacji sanitarnej i spełniania przez wprowadzane do ziemi oczyszczone ścieki z przydomowej oczyszczalni skarżącej parametrów określonych w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 8/2012;
c) naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu, w tym do zarzutu dotyczącego potrzeby rozważenia zastosowania w § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 8/2012.
Powołując się na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sprawa dotyczy nałożenia wykonania obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości M. do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 2) ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1469 ze zm.) – dalej jako "uCzyst" właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Z powyższego przepisu wynika zasada, że w przypadku istnienia sieci kanalizacyjnej, nieruchomość ma być do niej podłączona, a jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy przypadku, gdy nieruchomość jeszcze przed zrealizowaniem sieci kanalizacyjnej wyposażona została w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 25 września 2019 r., sygn. II OSK 1417/18, NSA z dnia 3 października 2017 r., sygn. II OSK 2367/16, NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. II OSK 101/20, NSA z dnia 6 lipca 2023 roku, sygn. II OSK 802/20).
Na gruncie niniejszej sprawy istotne jest, że przedmiotowa nieruchomość położona jest w strefie ochronnej na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. wyznaczonej rozporządzeniem Nr 8/2012 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 17 września 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. w km 10+960 w miejscowości R. na potrzeby Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2012 r. poz. 4639) – dalej jako "rozpRZGW" oraz na terenie aglomeracji Kraków wyznaczonej Uchwałą Nr XLVIII/1318/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 18 listopada 2020 roku w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji Kraków (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2020 r., poz. 7326).
Stosownie do zapisów § 4 ust. 1 pkt. 1) rozpRZGW na terenie ochrony pośredniej zabrania się wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, poza oczyszczonymi wodami opadowymi i roztopowymi, o których mowa w art. 9 pkt 14 lit. c ustawy Prawo wodne, oczyszczonymi ściekami z oczyszczalni komunalnych, przydomowych i przemysłowych oraz poza ściekami pochodzącymi z obiektów chowu lub hodowli ryb łososiowatych lub ryb innych niż łososiowate, jeżeli wzrost zawartości poszczególnych substancji w wykorzystanych wodach przekracza:
- Pięciodobowe biochemiczne zapotrzebowanie tlenu (BZT5) 3 md O2 /l,
- Chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZTCr) 7 mg O2 /l,
- Zawiesiny ogólne 6 mg/l,
- Azot ogólny 1 mg N/l,
- Fosfor ogólny 0,1 mg P/l.
Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt. 13) rozpRZGW na terenie ochrony pośredniej zabrania się realizowania budownictwa mieszkalnego oraz urządzania kempingów bez przyłączenia do kanalizacji zbiorczej, lub w przypadku braku takiej kanalizacji, bez wyposażenia w szczelny zbiornik do gromadzenia ścieków lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Po zrealizowaniu systemu kanalizacji zbiorczej wprowadza się obowiązek przyłączenia do niej istniejących obiektów budownictwa mieszkalnego oraz kempingów w terminie nie dłuższym niż 2 lata od wykonania kanalizacji, a w przypadku urządzeń mających ważne pozwolenie wodnoprawne do czasu jego wygaśnięcia.
Skarżąca podnosi w skardze, że "§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 8/2012 należy uznać za lex specialis wobec § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia nr 8/2012, a zatem § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia nr 8/2012 należy interpretować jako przepis nakazujący przyłączenie nieruchomości do nowopowstałej zbiorczej sieci kanalizacyjnej tylko w tych przypadkach gdy istniejąca przydomowa oczyszczalnia ścieków oczyszcza ścieki w taki sposób, iż nie spełniają one parametrów określonych w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 8/2012. W przeciwnym wypadku zawarta w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 8/2012 norma zezwalająca na wprowadzanie do ziemi ścieków z przydomowych oczyszczalni spełniających wskazane w nim parametry byłaby normą pustą, a na osoby fizyczne nałożono by niezrozumiały obowiązek zlikwidowania przydomowej oczyszczalni ścieków w sytuacji gdy obowiązku takiego nie nałożono na podmiot prowadzący oczyszczalnię przemysłową (rozporządzenie nr 8/2012 w pkt 14 zakazuje jedynie budowy nowych oczyszczalni przemysłowych na terenach objętych zbiorowym systemem kanalizacji sanitarnej."
W ocenie sądu zaprezentowana i przytoczona powyżej argumentacja nie jest trafna. Przede wszystkim trudno uznać, żeby przepis § 4 ust. 1 pkt. 1) rozpRZGW, który dotyczy każdej sytuacji wprowadzania ścieków do wód i do ziemi miał stanowić lex specialis w stosunku do zapisu § 4 ust. 1 pkt. 13) rozpRZGW, który reguluje wyłącznie kwestie wprowadzania ścieków w przypadku realizacji budownictwa mieszkaniowego.
Nie wydaje się również uzasadniony pogląd, że przepis nakazujący przyłączenie nieruchomości do nowopowstałej zbiorczej sieci kanalizacyjnej (§ 4 ust. 1 pkt. 13) miałby mieć zastosowanie tylko w tych przypadkach gdy istniejąca przydomowa oczyszczalnia ścieków oczyszcza ścieki w taki sposób, iż nie spełniają one parametrów określonych w § 4 ust. 1 pkt 1. Trzeba bowiem wskazać, że § 4 ust. 1 pkt. 13 nie wprowadza jakichkolwiek warunków czy też ograniczeń, co do przyłączenia do sieci kanalizacji zbiorczej.
Analiza przytoczonych powyżej przepisów prowadzi do wniosku, że co do zasady zakazane jest na tym obszarze realizowanie budownictwa mieszkaniowego bez przyłączenia do kanalizacji zbiorczej o ile kanalizacja ta istnieje. W sytuacji natomiast gdy kanalizacja nie istnieje, wówczas konieczne jest wyposażenie inwestycji w szczelny zbiornik do gromadzenia ścieków lub przydomową oczyszczalnię ścieków (zdanie pierwsze § 4 ust. 1 pkt. 13) rozpRZGW). Zdanie drugie § 4 ust. 1 pkt. 13) rozpRZGW, wprowadza natomiast obowiązek przyłączenia do niej istniejących obiektów budownictwa mieszkalnego oraz kempingów w terminie nie dłuższym niż 2 lata od wykonania kanalizacji. W ocenie sądu, zdanie drugie tego przepisu powinno być odczytywane w powiązaniu ze zdaniem pierwszym. Przy czym, zawarty w zdaniu drugim obowiązek przyłączenia istniejących obiektów do zrealizowanego następnie systemu kanalizacji zbiorczej dotyczy wyłącznie tych obiektów, które zostały zrealizowane po wejściu w życie rozporządzenia. Za tym wnioskiem przemawia chociażby wykładnia literalna i gramatyczna § 4 ust. 1 pkt. 13) rozpRZGW. Zdanie pierwsze dotyczy "zakazu realizowania budownictwa mieszkalnego". Przez "realizowanie" należy rozumieć budowę obiektów mieszkaniowych. Budynki te, które zostaną wybudowane muszą być podłączone do kanalizacji zbiorczej, lub w przypadku braku takiej kanalizacji, muszą być wyposażone w szczelny zbiornik do gromadzenia ścieków lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Jeśli zatem § 4 ust. 1 pkt. 13 zd. 1 rozpRZGW dotyczy "realizowania" budynków, czyli ich budowy, w konsekwencji chodzi o budynki, które zostały zrealizowane (wybudowane) po wejściu w życie rozpRZGW. Trudno uznać, aby rozpRZGW wprowadzało zakaz realizowania (budowy) już istniejących budynków mieszkalnych.
Analiza całego § 4 ust. 1 pkt 13 rozpRZGW, a w tym relacje składniowe między zdaniem pierwszym a zdaniem drugim, prowadzą do wniosku przewidziany w § 4 ust. 1 pkt. 13) zd. 2 rozpRZGW obowiązek przyłączenia do sieci dotyczy tylko takich obiektów (budynków), które zostały zrealizowane (wybudowane) po wejściu w życie rozpRZGW. Trzeba zwrócić uwagę, że w § 4 ust. 1 pkt. 13) zd. 1 rozpRZGW uregulowany jest m.in. przypadek kiedy nie istnieje kanalizacja ("w przypadku braku kanalizacji"). To tego przypadku odwołuje się § 4 ust. 1 pkt. 13) zd. 2 rozpRZGW, które rozpoczyna się od słów "po zrealizowaniu systemu kanalizacji". Jakkolwiek mogą pojawiać się wątpliwości, co do tego czy treść § 4 ust. 1 pkt. 13) zd. 2 rozpRZGW nie ma charakteru ogólniejszego i wykracza daleko poza dookreślenie sytuacji wskazanej w § 4 ust. 1 pkt. 13) zd. 1 rozpRZGW, kiedy nie istnieje kanalizacja, to jednakże należy odrzucić taką możliwość. Przede wszystkim z tego powodu, że – jak zaznaczono powyżej – obydwa zdania zamieszczone w § 4 ust. 1 pkt. 13) rozpRZGW pozostają w określonej relacji syntaktycznej i zdanie drugie stanowi rozwinięcie zdania pierwszego w zakresie "w przypadku braku kanalizacji". Ponadto obydwa zdania pomieszczone są w jednym punkcie, co również stanowi argument przeciwko uznaniu, że zdanie drugie stanowi niezależną od zdania pierwszego regulację i należałoby stawiać je niezależnie na równi z pozostałymi punktami zawartymi w § 4 ust. 1 rozpRZGW.
Z tych względów należy uznać, że § 4 ust. 1 pkt. 13) rozpRZGW dotyczy budynków, które zostały wybudowane po wejściu w życie rozporządzenia nr 8/2012 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K..
Jak wynika natomiast z akt sprawy Skarżąca zakończyła budowę domu jednorodzinnego w 2011 roku, w związku z czym wskazany § 4 ust. 1 pkt. 13) rozpRZGW nie powinien mieć zastosowania. W tym zakresie zatem organy powinny zastosować § 4 ust. 1 pkt. 1) rozpRZGW.
Trzeba jednak wskazać, że w przedmiotowej sprawie organy całkowicie pominęły treść § 4 ust. 1 pkt. 1) rozpRZGW i w żadnej mierze nie odniosły się do tego przepisu, ani też do relacji między § 4 ust. 1 pkt. 1) rozpRZGW a § 4 ust. 1 pkt. 13) rozpRZGW i to pomimo, że w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy M. Skarżąca podniosła zarzut niezastosowania przez organ § 4 ust. 1 pkt. 1) rozpRZGW szeroko go uzasadniając.
Okoliczność, że mimo sformułowania przez stronę skarżącą w odwołaniu konkretnych zarzutów, dotyczących niezastosowania § 4 ust. 1 pkt. 1) rozpRZGW, organ odwoławczy w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji nie odniósł się do tych, ograniczając się przy tym jedynie do ogólnikowych stwierdzeń nie przystających jednak do standardów dobrej administracji, stanowi nie tylko o naruszeniu zasady przekonywania, ale również i zasady dwuinstancyjności. O ile bowiem organ drugiej instancji nie może ograniczyć się jedynie do kontroli orzeczenia i do zbadania zasadności odwołania (przedmiotem postępowania dla niego jest bowiem dana sprawa, a nie środek zaskarżenia), to nie może on jednak pominąć milczeniem zarzutów strony. Dwuinstancyjność oznacza bowiem, że organ odwoławczy ma obowiązek ponownie samodzielnie rozpoznać całą sprawę i odnieść się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Odpowiednie zastosowanie w postępowaniu odwoławczym art. 107 § 3 k.p.a. wymaga przy tym od organu wyższego stopnia odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, które faktycznie mogą mieć wpływ na ocenę sprawy. Uzasadnienie decyzji wydanej na skutek odwołania przez organ drugiej instancji winno przekonywać, że realizując obowiązek powtórnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy wzięto pod uwagę argumentację wyrażoną w odwołaniu. Zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.
Reasumując, zdaniem sądu sytuacja, w której organ odwoławczy w zasadzie ogranicza się do powielenia stanowiska organu I instancji bez szczegółowego uzasadnienia motywów rozstrzygnięcia i bez jednoczesnego odniesienia się do zarzutów odwołania prowadzi wprost do naruszenia zasady wynikającej z art. 15 k.p.a. oraz pozostaje w sprzeczności z regułami wynikającymi z art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1 i art. 11 k.p.a.
Zauważenia przy tym wymaga, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe stało się właśnie odniesienie do zarzutów odwołania. Skarżąca w odwołaniu wprost zakwestionowała zastosowaną podstawę prawną rozstrzygnięcia, przedstawiła swoją argumentację i wskazała, który przepis powinien być zastosowany.
Organ odwoławczy powinien w sposób jednoznaczny odnieść się do przedstawionego przez odwołującą (Skarżącą) problemu i wyjaśnić tok swojego rozumowania, który skutkował wydaniem decyzji o określonej treści.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Decyzja organu I instancji została uchylona na zasadzie art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. (zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw) oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się uiszczony przez skarżących wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł wraz z opłatą 17 zł od pełnomocnictwa.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI