II SA/Kr 1386/24

II SA/Kr 1386/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
I OSK 735/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art 95 pkt 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
rt 7 , art 77 , art 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 sierpnia 2024 r. znak: SKO.GN/4160/25/2024 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz W. decyzją z 8 lutego 2024 r. nr GG.6831.71.2023 odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w miejscowości K. D., gmina W., oznaczonej numerem [...] o powierzchni 0,2143 ha objętej księgą wieczystą nr [...] na działki nr [...] o powierzchni 0,0611 ha i [...] o powierzchni 0,1526 ha.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 1145), dalej: "u.g.n." oraz § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz.U. z 2004 r. nr 288 poz. 2663), dalej: "rozporządzenie".
W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku K. C., odmówił zatwierdzenia ww. projektu podziału nieruchomości przedstawionego na mapie z projektem podziału, wchodzącej w skład operatu technicznego wpisanego 21 lipca 2023 r. do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty W. o identyfikatorze [...]
Organ I instancji podkreślił, że sporządzona dokumentacja techniczna, w skład której wchodził przedmiotowy podział, została objęta kontrolą przez Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. W wyniku weryfikacji Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że nie ma uzasadnienia do zmiany danych ewidencyjnych dotyczących przebiegu granic działki nr [...] oraz wykonania dla tak przyjętych granic nieruchomości projektu jej podziału. Starosta W. odnosząc się do powyższego stanowiska przywrócił przebieg granic i powierzchni działek do stanu sprzed przyjęcia operatu [...] W zaistniałej sytuacji nastąpiła rozbieżność przebiegu granic i powierzchni działki nr [...] z ewidencją gruntów i budynków a operatem technicznym.
Organ I instancji wskazał, że dokonując podziału nieruchomości ma obowiązek opierać się na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Z powyższych względów odmowę zatwierdzenia ww. podziału nieruchomości przedstawionej na mapie z projektem podziału Burmistrz uznał za zasadną.
K. C. wniósł od powyższej decyzji Burmistrza z 8 lutego 2024 r. odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z podjętym przez organ I instancji rozstrzygnięciem, gdyż jest dla niego krzywdzące. Wyjaśnił, że jako właściciel działki ma prawo dokonać jej podziału, a wskazane przez organ I instancji przyczyny odmowy są bezzasadne. Odwołujący się podkreślił, że podział działki nr [...] został dokonany w oparciu o odszukane znaki graniczne odpowiadające punktom granicznym operatu nr [...]
To postępowanie [...], zdaniem skarżącego, zostało przeprowadzone i skutecznie zakończone na etapie administracyjnym. Granice zostały wyznaczone w sposób profesjonalny przez uprawnionego geodetę poprzez zastabilizowanie na stale w gruncie kamieni granicznych. Został sporządzony protokół graniczny z 20 kwietnia 1991 r., którego integralną częścią był szkic pomiarowy oraz zawarta ugoda graniczna, która potwierdzała, że granice jego nieruchomości nie były sporne. Ww. dokumenty stały się podstawą operatu rozgraniczeniowego, który 13 maja 1991 r., po jego urzędowym sprawdzeniu, został wprowadzony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...] (obecnie [...]) i wywołał skutki prawne, w tym stanowiące o zasięgu prawa własności skarżącego.
Odwołujący się podniósł, że 10 sierpnia 2023 r. część współwłaścicieli działki [...] zwróciła się z wnioskiem o podjęcie czynności nadzorczych przez MWINGiK wobec sporządzonej dokumentacji geodezyjnej, tj. operatu technicznego nr [...] dotyczącego podziału działki [...].
W sprawozdaniu technicznym została zawarta także informacja, że na podstawie operatu [...] odnaleziono w terenie stabilizację kamieni granicznych. Skarżący wskazał, że powyższe pomiary przebiegu granic działki [...] który jest wykazany w materiałach państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego udostępnionych przez Starostę W. , zgodny z przebiegiem wynikającym ze współrzędnych punktów granicznych wykazanych w operacie nr [...], odbiega w sposób istotny od przebiegu tych granic przedstawionego na szkicu granicznym z operatu nr [...] oraz od przebiegu wymienionych granic określonego przez odszukane w terenie znaki graniczne.
Z zamieszczonego w operacie nr [...] wykazu zmian danych ewidencyjnych w zakresie punktów granicznych, w którym zestawiono współrzędne punktów granicznych udostępnionych przez Starostę W. oraz współrzędne tych punktów będące wynikiem pomiaru odszukanych znaków granicznych wynika, że rozbieżności te wynoszą od 0,18 m do 3,13 m. Uznanie zatem za zgodne z operatem nr [...] danych pozyskanych w wyniku pomiaru wymienionych znaków granicznych i ich przyjęcie na potrzeby dokonania przedmiotowego podziału jest nieuprawnione.
Ze względu na opisane wyżej rozbieżności danych przebieg granic nieruchomości podlegającej podziałowi powinien zostać przed czynnościami podziałowymi ustalony w terenie, a dane niezbędne do obliczenia współrzędnych punktów granicznych pozyskane w drodze geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego, zgodne z zasadami określonymi w § 31-30 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390). Z dokumentów ocenianego operatu wynika, że ustalenie takie nie zostało dokonane.
Odwołujący się podniósł, że nie zgadza się z wynikami kontroli przeprowadzonej przez MWINGiK wobec sporządzonej na jego zlecenie dokumentacji geodezyjnej, tj. operatu technicznego nr [...] dotyczącego podziału działki [...]. Zaznaczył, że owa rozbieżność położenia znaków granicznych pojawia się wyłącznie, gdy porównamy mapę ewidencyjną wykonaną podczas modernizacji na terenie gminy w 2008 r. a operatami [...] i [...] Między ww. operatami żadnych różnic co do usadowienia znaków granicznych nie ma. W lutym 2023 r. uprawniony geodeta wykonujący podział działki [...] odszukał wszystkie punkty graniczne, które zostały zastabilizowane 20 kwietnia 1991 r. podczas postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego podpisaniem ugody granicznej. Geodeta pomierzył istniejące punkty graniczne oraz wykonał inne czynności, w wyniku których został sporządzony operat techniczny, który został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr. [...], bez żadnych zastrzeżeń, a następnie została wprowadzona zmiana w operacie ewidencji gruntów i budynków polegająca na modernizacji przebiegu granic i aktualizacji powierzchni działki [...].
Zdaniem odwołującego się opieranie się na wynikach wykonanej w 2008 r. na terenie gminy W. modernizacji ewidencji gruntów i budynków oraz jej zestawianie z operatem [...] bezpodstawnie narusza granice działki skarżącego oraz blokuje jej prawny podział.
Przeprowadzone wówczas czynności nie respektowały zasad sztuki geodezyjnej, pomijały efekty dotychczasowych ustaleń granicznych, pozbawiały właścicieli (objętych modernizacją) nieruchomości — w związku z charakterem "postępowania" modernizacyjnego - możliwości ochrony słusznych praw. W miejsce obowiązującej dotąd mapy ewidencyjnej w skali 1:2880, powstała mapa w skali 1:2000 (numeryczna), na której to granice działki nr [...] zostały przesunięte w stronę zachodnią, nadto granice działek nr [...] i [...] różniły się od siebie. Te granice od strony zachodniej pokrywały się, co ukazują szkice będą integralną częścią operatu rozgraniczeniowego z 1991 r. i miały wspólny granicznik. Tym samym podczas nanoszenia map po przeprowadzonej modernizacji zostały popełnione bardzo radykalne błędy, które w szczególności bezpodstawnie pomijały istnienie operatu rozgraniczeniowego z 1991 r.
Skarżący podkreślił, że w związku z tym mapy po modernizacji w 2008 r. nie uwzględniają prawnie wytyczonych granic jego nieruchomości, a zatem nie mogą one stanowić żadnego punktu odniesienia dla wskazania przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...]. Poszerzając wywód w tym zakresie odwołujący się wskazał, że stan prawny pozwalający na ustalenie granicy między nieruchomościami kształtują wszystkie zdarzenia prawne (czynności prawne, decyzje administracyjne, orzeczenia, czy wynikające bezpośrednio z przepisu prawa), które według przepisów prawa mają wpływ na zakres — co do powierzchni — prawa własności sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Ustaleniu tego stanu służą dokumenty, zwłaszcza te, które z mocy przepisów prawa stwierdzają nabycie własności lub stanowią dowód, że takie nabycie miało miejsce, w szczególności odpisy z ksiąg wieczystych, odpowiednie orzeczenia sądowe lub decyzje administracyjne oraz odpisy umów notarialnych o przeniesieniu własności. Zapisy w ewidencji mają bowiem charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny.
Organy prowadzące ewidencję rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu (nie mogą samoistnie zmieniać przebiegu granic i powierzchni działek). Ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji, a rejestr ewidencji jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi.
Odwołujący się uważa, że granice jego nieruchomości wykazano w ewidencji gruntów i budynków niezgodnie z dotychczasową dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Organy ewidencyjne zatem nie zarejestrowały jedynie obowiązującego stanu prawnego, jaki istniał dotychczas, a wynikał z rozgraniczenia przeprowadzonego w 1991 r., ale w istocie doprowadziły do zmiany przestrzennej prawa własności skarżącego, do czego nie były w żaden sposób uprawnione. Przyjęcie zmodernizowanych danych do ewidencji nie mogło sanować tej wadliwości, a zatem jedyną obowiązującą, wiążącą właścicieli nieruchomości sąsiednich granicą miedzy działkami nr [...] i [...] jest ta, która wynika z rozgraniczenia z 1991 r. Z tej przyczyny geodeta w sposób właściwy odszukał kamienie graniczne na podstawie operatu [...] i przyjął je na potrzeby wykonania prac związanych z podziałem działki. Bezpodstawne i krzywdzące jest blokowanie podziału działki w odniesieniu do rozbieżności, jakie pojawiają się w porównaniu z tak przyjętą mapą ewidencyjną, która w sposób istotny narusza posiadanie skarżącego.
W związku z powyższym odwołujący się wniósł o nakazanie Staroście W. naniesienia operatu [...] na obowiązującą mapę ewidencyjną oraz o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości [...] w oparciu o dane z operatu technicznego [...]
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 7 sierpnia 2024 r. znak SKO.GN/4160/25/2024, działając na podstawie art. 95 pkt 7 u.g.n. oraz art. 142 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "K.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 8 lutego 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał w pierwszej kolejności, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, niemniej zawiera braki w uzasadnieniu, które organ odwoławczy niniejszą decyzją uzupełnia. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, korzystanie z rzeczy stanowi jedno z podstawowych uprawnień wynikających z prawa własności. Właściciel nieruchomości ma zatem prawo do korzystania ze swojej nieruchomości i rozporządzania nią. Z omawianego uprawnienia wynika także prawo do dokonywania podziału nieruchomości. Jednak nie można przyjąć, że takie prawo ma charakter bezwzględny i niepodlegający jakimkolwiek ograniczeniom. Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowi wszak, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ustrojodawca przewidział zatem możliwość ograniczenia prawa własności, o ile ograniczenie takie ma swoje źródło w przepisach rangi ustawowej. W art. 140 Kodeksu cywilnego określono, że korzystanie z rzeczy następuje w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego i musi być wykonywane zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa.
W świetle powyższego nie można przyjąć, że właściciel nieruchomości może w sposób nieograniczony korzystać ze swoich uprawnień właścicielskich, dokonując dowolnych podziałów należącej do niego nieruchomości. W u.g.n. przewidziano bowiem, że zasadą jest dokonywanie podziałów nieruchomości w sposób zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 93 ust. 1 zd. 1 u.g.n.). Celem tego rodzaju regulacji jest podporządkowanie podziałów nieruchomości gospodarce przestrzennej. Dla zapewnienia skutecznego wykonywania przez gminę jej władztwa planistycznego konieczne jest ograniczenie korzystania z nieruchomości (w tym również jej podziałów), aby nie doszło do naruszenia istniejącego lub planowanego ładu przestrzennego.
W ocenie Kolegium tego rodzaju ograniczenia mieszczą się w wyżej wymienionym katalogu uprawnionych ograniczeń prawa własności, bowiem zostały one wprowadzone w przepisach ustawy w celu zagwarantowania, że prawo własności wykonywane będzie w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i nienaruszający praw osób trzecich. Gmina ma prawo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, kierując się dobrem wspólnym, ustalić sposób przeznaczenia nieruchomości i jej zabudowy, określić np. przebieg ciągów komunikacyjnych, a także ustalić minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych (art. 15 ust. 3 pkt 10 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz.U. z 2023 r. poz. 977), dalej: "u.p.z.p.". Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego będą co do zasady ograniczały zatem uprawnienia właściciela do swobodnego korzystania z nieruchomości (wyrok WSA w Warszawie z 9 maja 2023 r. sygn. I SA/Wa 2958/22).
Dalej organ odwoławczy wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż wnioskiem z 1 września 2023 r. właściciel nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] zwrócił się o zatwierdzenie jej podziału na podstawie "art. 95 ust. 1 pkt 7" u.g.n., wskazując jako cel podziału: "określenie sposobu dostępu do nowoprojektowanych działek do drogi publicznej (dostęp bezpośredni, wydzielenie działki pod drogę wewnętrzną lub ustanowienie służebności dojazdu). Dostęp poprzez działki nr [...], [...]".
Kolejno organ II instancji stwierdził, że przystępując do interpretacji art. 95 u.g.n. należy na wstępie zauważyć, że ustawodawca dopuścił możliwość dokonania podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tylko w wyjątkowych, kazuistycznie wskazanych tam przypadkach. Zastosowanie tego wyjątkowego trybu jest tym samym zastrzeżone wyłącznie dla realizacji ściśle określonych celów wskazanych w tym przepisie. Przewidziane w art. 95 u.g.n. wyjątki należy zatem oceniać z uwzględnieniem norm prawnych zawartych w poszczególnych punktach tego przepisu, mając przy tym na uwadze, iż tworzą one spójną całość wzajemnie się uzupełniającą, a tym samym przejrzysty system prawny.
Przechodząc do przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę wydania decyzji organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 95 pkt 7 u.g.n. niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego.
Definicja działki budowlanej została zawarta w art. 4 pkt 3a u.g.n. Z regulacji tej wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o działce budowlanej należy przez to rozumieć zabudowaną działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń położonych na tej działce. Ponadto, na co słusznie zwraca się uwagę w orzecznictwie, nie jest istotne, czy wydzielone działki budowlane nie odpowiadałyby standardom ustalonym w obowiązującym na tym terenie miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, ponieważ jak wynika z art. 95 pkt 7 u.g.n., podział nieruchomości na podstawie tej normy prawnej dokonywany jest niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Ustalenia organów w zakresie spełnienia definicji działki budowlanej powinny dotyczyć projektowanej działki, a nie działki przed dokonaniem podziału.
Przyjmuje się, że pojęcie działki budowlanej zamieszczone w u.g.n. służyć ma ustaleniu, jaka powinna być działka gruntu, by mógł na niej stać budynek, który już na niej stoi. Ma to umożliwić dokonanie odpowiednich zmian tych działek, które nie spełniają wymogów podanych w definicji zamieszczonej w art. 4 pkt 3a u.g.n. - tj. których wielkość, cechy geometryczne, brak dostępu do drogi publicznej oraz niedostateczne wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej uniemożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z położonych na nich budynków i urządzeń, czy też gdy działki te są większe, ale znajduje się na nich kilka budynków. Natomiast działka będąca przedmiotem podziału spełnia ustawowe warunki działki budowlanej (parametry, dostęp do mediów, bezpośredni dostęp do drogi publicznej).
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że z przedłożonego wraz z wnioskiem projektu podziału działki wynika, że po podziale miałyby powstać dwie działki (odpowiednio 0,0611 ha i 0,1526 ha), posiadające dostęp do drogi publicznej (bezpośredni i pośredni przez służebność drogową). Na obydwu działkach posadowione są budynki mieszkalne.
Kolegium wskazało, że w pełni podziela stanowisko sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, że wyjątek od ogólnych zasad dokonywania podziału nieruchomości, które służą zapewnieniu utrzymania ładu przestrzennego, wprowadzony został przez ustawodawcę w ściśle określonym celu, tj. aby zapobiec sytuacjom, w których brak dokonania podziału uniemożliwia prawidłowe korzystanie z budynku mieszkalnego. Niezbędność taka zachodzi zaś wtedy, gdy do korzystania z budynku mieszkalnego wydzielenie działki budowlanej jest konieczne. Z kolei w wyroku z 18 stycznia 2022 r. sygn. I SA/Wa 1303/21, WSA w Warszawie podniósł, że wyrażona w skardze interpretacja art. 95 pkt 7 u.g.n. nie byłaby zgodna z intencją ustawodawcy i prowadziłaby do istotnego rozszerzenia zakresu stosowania powołanego przepisu oraz istotnego zwiększenia ilości podziałów nieruchomości naruszających ustalenia postanowień planistycznych.
Zdaniem organu II instancji niezależnie zatem, czy organ dokonuje oceny działki dzielonej, czy też działki powstałej w wyniku podziału, nie może abstrahować od ustalenia, czy dokonanie podziału jest niezbędne dla umożliwienia korzystania z budynku mieszkalnego. Tylko bowiem w takiej sytuacji możliwe będzie dokonanie podziału w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n.
Natomiast odwołujący się na żadnym etapie postępowania nie twierdził, że podział jest konieczny ze względu na brak możliwości korzystania z posadowionego na działce budynku.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w świetle przedstawionej wyżej wykładni art. 95 pkt 7 u.g.n. argumentację skarżącego należy ocenić jako niemającą znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zasadniczą przyczyną wydania w niniejszej sprawie decyzji odmownej było stwierdzenie przez organ, że niezgodny z ustaleniami planu miejscowego podział nie ma na celu umożliwienia korzystania z budynku mieszkalnego w wyżej zaprezentowanym rozumieniu art. 95 pkt 7 u.g.n. Okoliczności przedstawione w odwołaniu nie stanowią przesłanek umożliwiających dokonanie podziału w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n.
Ponadto Kolegium wskazało, że zarówno ze złożonego wniosku o podział, jak i wyjaśnień podanych w odwołaniu wynika, że celem przedmiotowego podziału jest chęć uregulowania zasięgu prawa własności do posiadanej nieruchomości.
Natomiast akta sprawy wskazują, że pomiędzy sporządzonym operatem technicznym wpisanym 21 lipca 2023 r. do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty W. nr [...], a ewidencją gruntów i budynków, istnieje rozbieżność co do przebiegu granic nieruchomości.
Według organu II instancji "art. 95 ust. 1 pkt 7" u.g.n. nie służy regulacji zasięgu prawa własności. Decyzja podziałowa zatwierdza jedynie granice podziałowe konkretnej nieruchomości, a nie granice zewnętrzne dzielonej nieruchomości, co oznacza, że nie nadaje tym granicom charakteru granic prawnych. Zatem nie znajduje uzasadnienia powoływanie się przez organ I instancji na "opinię" MWINGiK.
Końcowo Kolegium wyjaśniło, że rozstrzyganie sporu co do zasięgu prawa własności pomiędzy właścicielami sąsiadujących działek możliwe jest w trybie postępowania rozgraniczeniowego lub w postępowaniu przed sądem powszechnym. W judykaturze zwraca się przede wszystkim na istotę administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, która bezsprzecznie winna być uwzględniana przez organy administracji. Wskazuje się, że istota rozgraniczenia polega na wyodrębnieniu nieruchomości z innych otaczających ją gruntów przez ustalenie zasięgu prawa własności w stosunku do gruntów sąsiadujących. Wyodrębnienie to polega m.in. na określeniu położenia punktów i linii granicznych. W sprawie o rozgraniczenie chodzi nawet nie o same granice na gruncie, lecz o to, do jakiej granicy na gruncie sięga prawo własności nieruchomości sąsiadujących (postanowienie SN z 28 października 1977 r., sygn. III CRN 272/77, LEX nr 8022, powtórzone m.in. w uzasadnieniach postanowień NSA: z 19 listopada 1982 r., sygn. I SA 1425/82. OSPiKA 1984/3, poz. 46, oraz z 17 maja 2011 r., sygn. I OSK 1080/10. LEX nr 990137).
Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie wykazał we wniosku celowości podziału wynikającego z "art. 95 ust. 1 pkt 7" u.g.n., zatem nie było podstaw do orzekania w tym przedmiocie.
Na powyższą decyzję Kolegium z 7 sierpnia 2024 r. wnioskodawca, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z 8 lutego 2024r. skarżący zarzucił, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem:
1. art. 95 pkt 7 u.g.n. poprzez uznanie przez organ II instancji, że w przedmiotowej sprawie odwołujący na żadnym etapie postępowania nie twierdził, że podział jest konieczny ze względu na brak możliwości korzystania z posadowionego na działce budynku, podczas gdy jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego podział spornej nieruchomości o powierzchni 0,2143 ha na działki nr [...] o powierzchni 0,0611 ha i [...] o powierzchni 0,1526 ha dokonany został w celu zapewnienia możliwości korzystania z budynków mieszkalnych posadowionych na przedmiotowej działce,
2. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez niedostateczne rozważenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i odmowę zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, pomimo że istniały przesłanki do uwzględnienia tego podziału w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n., a także brak odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących rozbieżności wynikających z operatu [...] i sporządzonego na jego podstawie operatu technicznego [...], a ewidencyjną wykonaną podczas modernizacji na terenie gminy w 2008 r. mających wpływ na wydanie przez organ I instancji decyzji odmawiającej zatwierdzenia podziału przedmiotowej działki jak również poprzez niedokonanie przez organy obu instancji oceny wymogów techniczno-użytkowych przewidzianych w art. 95 pkt 7 w zw. z art. 4 pkt 3a u.g.n. przy ocenie wymogów dotyczących możliwości wydzielenia działki budowlanej.
Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że do przedmiotowego wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dołączony został operat techniczny nr [...] podziału działki [...] sporządzony przez geodetę uprawnionego Z. G.. Jako cel podziału przedmiotowej nieruchomości wskazano art. 95 ust 7 u.g.n.
Zdaniem skarżącego z zaskarżoną decyzją nie sposób się zgodzić, ponieważ uznanie przez organ II instancji, że w przedmiotowej sprawie odwołujący na żadnym etapie postępowania nie twierdził, że podział jest konieczny ze względu na brak możliwości korzystania z posadowionego na działce budynku, podczas gdy jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, podział nieruchomości dokonany został w celu zapewnienia możliwości korzystania z budynków mieszkalnych posadowionych na przedmiotowej działce.
Z treści art. 95 pkt 7 u.g.n. wynikają wyłącznie dwa uwarunkowania podziału nieruchomości. Wydzielana z większej nieruchomości działka ma odpowiadać definicji działki budowlanej i być zabudowana budynkiem mieszkalnym.
Zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane pod pojęciem "budynku mieszkalnego jednorodzinnego" należy rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej, grupowej, służący zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.
Dalej skarżący podniósł, że jak wynika z przyjętego w doktrynie prawniczej stanowiska (Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami autorstwa E. Bończak - Kucharczyk (LEX/el. 2024, art. 95.)), cel podziału nieruchomości objęty przepisem art. 95 pkt 7 u.g.n., to wydzielenie działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego, gdy jest to potrzebne w przypadkach, w których już istniejący budynek posadowiony jest na działce zbyt dużej, podczas gdy do prawidłowego korzystania z budynku wystarczy działka mniejsza, która jednak spełnia wymogi przewidziane dla działki budowlanej. Taki podział może też być konieczny do wydzielenia osobnych działek lub działki wokół budynku lub budynków, w których ustanawiana ma być odrębna własność lokali, zwłaszcza jeśli dzielony grunt zabudowany jest także budynkami o innej funkcji.
Zdaniem skarżącego orzecznictwo sądów administracyjnych zawęziło rozumienie "niezbędności" dla korzystania z budynku mieszkalnego do "konieczności" dla prawidłowego korzystania z posadowionego na nieruchomości budynku mieszkalnego. Jak zauważył WSA w Lublinie w wyroku z 4 lipca 2023 r. sygn. II SA/Lu 253/23 (LEX nr 3591257), "niezbędność" wydzielenia działki budowlanej dla korzystania z budynku mieszkalnego to nie tylko opłacalność czy wygoda, lecz sytuacja, gdy wydzielenie takiej działki musi być konieczne dla prawidłowego korzystania z posadowionego na niej budynku mieszkalnego, a nie jedynie korzystne.
Orzecznictwo dostarczyło też przykładów zastosowania art. 95 pkt 7 u.g.n. Wskazało, że w oparciu o ten przepis możliwe jest wydzielenie z całej nieruchomości zabudowanej budynkami o różnych funkcjach osobnej działki budowlanej wokół budynku mieszkalnego. Można też zastosować art. 95 pkt 7 u.g.n., gdy istnieje konieczność wydzielenia działki budowlanej dla posadowionego budynku mieszkalnego z nieruchomości, której dotychczasowe przeznaczenie lub sposób zagospodarowania terenu uniemożliwiał właścicielowi czy właścicielom budynku mieszkalnego korzystanie z niego, w tym realizację uprawnień budowlanych związanych z tym budynkiem mieszkalnym (wyrok WSA w Poznaniu z 9 października 2019 r., sygn. II SA/Po 615/19 LEX nr 2730854).
Kolejno skarżący wskazał, że jak wynika z wyroku WSA w Gliwicach z 11 grudnia 2017 r. sygn. II SA/Gl 1057/17, co do zasady dopuszczalny jest w oparciu o powyższy przepis podział nieruchomości, z których każda jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wzniesionym na podstawie pozwolenia na budowę i pozostawienie reszty nieruchomości, która jest niezabudowana i nie pełni żadnej funkcji, niezbędnej do korzystania z któregokolwiek budynku. Jak trafnie wskazał WSA w Gliwicach w uzasadnieniu wymienionego wyroku, argumentem za tym, że przy wydzielaniu przy podziale nieruchomości dokonywanym w oparciu o art. 95 pkt 7 u.g.n. działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego, znaczenie ma tylko cel wydzielenia tej działki, a nie działek (działki) pozostałych z obszaru dzielonego, jest treść § 11 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że tylko w przypadku dokonywania podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 93 ust. 2a, w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości wskazuje się cel wydzielenia z nieruchomości podlegającej podziałowi poszczególnych działek gruntu, powstałych w wyniku podziału.
Następnie skarżący stwierdził, że jak wynika ze wskazań doktryny prawniczej, cel podziału nieruchomości z art. 95 pkt 7 u.g.n. zawsze obrazuje dołączony do wniosku projekt podziału, sporządzony przez uprawnionego geodetę na kopii mapy zasadniczej, opracowany w wyniku prac geodezyjnych i kartograficznych, zaakceptowany przez organ ewidencji gruntów i przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Mapa z projektem podziału wskazuje na istnienie (zinwentaryzowanie) budynku mieszkalnego na nieruchomości podlegającej podziałowi oraz usytuowanie tego budynku mieszkalnego na nieruchomości a także sposób wyposażenia terenu wokół budynku w urządzenia infrastruktury technicznej i dostęp terenu do drogi publicznej. Mapa z projektem podziału nieruchomości odzwierciedla zatem nie tylko sposób wydzielenia działki budowalnej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego, ale określa też cel podziału.
Równocześnie przepis art. 95 pkt 7 u.g.n. interpretować należy zgodnie z ustawową definicją działki budowlanej zawartą w art. 4 pkt 3a u.g.n. (WSA w Szczecinie w wyroku z 30 kwietnia 2008 r., sygn. II SA/Sz 1059/07 - LEX nr 510956). Przepis ten umożliwia dokonanie, niezależnie od ustaleń planu miejscowego czy decyzji o warunkach zabudowy, podziału nieruchomości w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego. Przesłanka "niezbędności" wydzielanej działki budowlanej dla istniejącego na tej działce budynku mieszkalnego powinna być dokonywana przy uwzględnieniu parametrów o, których mowa w art. 4 pkt 3a u.g.n.
Chodzi o to aby wydzielana działka budowlana, zabudowana budynkiem mieszkalnym, spełniała kryteria prawidłowego, racjonalnego i zgodnego ze społeczno-gospodarczym przeznaczenia w zakresie przysługującego prawa własności, tj. takich, aby jej wydzielenie służyło racjonalnemu wykorzystaniu tej działki wraz z budynkiem. O tym, jaki charakter będą miały (zachowają) działki (działka) wydzielone obok działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym, decydować będzie albo miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego albo decyzja o warunkach zabudowy.
Powyższe stanowisko zawarte zostało także w następujących wyrokach:
- Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2023 r. sygn. I OSK 1607/22, LEX nr 3707536,
- WSA w Warszawie z 14 lipca 2023 r. sygn. I SA/Wa 371/23, LEX nr 3636826,
- WSA w Białymstoku z 18 stycznia 2024 r. sygn. II SA/Bk 899/23.
Prowadząc postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości, na podstawie przywołanych przepisów, organ powinien zatem przede wszystkim ustalić, czy proponowany podział ma na celu racjonalne i prawidłowe korzystanie z budynku mieszkalnego.
Niezależnie od powyższego skarżący wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawniczej, w przedmiotowej sprawie nie ma powodów, by ograniczać zagwarantowane Konstytucją (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP) uprawnienia właściciela nieruchomości, do których należy też prawo do podziału nieruchomości, do wydzielenia w oparciu o art. 95 pkt 7 u.g.n. z większej nieruchomości, spełniającej kryteria działki budowlanej, mniejszej działki budowlanej, także spełniającej kryteria działki budowlanej, ale obejmującej obszar zajęty bezpośrednio przez wybudowany budynek mieszkalny oraz powierzchnię niezbędną do prawidłowego korzystania z tego budynku mieszkalnego.
Zdaniem skarżącego, jak stwierdził NSA w wyroku z 16 października 2013 r. sygn. I OSK 1027/12, prawo do dzielenia rzeczy własnej jest prawem przysługującym właścicielowi, a wynikającym z samej istoty prawa własności. W myśl art. 140 Kodeksu cywilnego, właściciel rzeczy ma prawo korzystać z rzeczy zgodnie ze społecznym przeznaczeniem swego prawa i rzeczą rozporządzać, choć oczywiście w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Przepisy ograniczające prawa właściciela w jego prawie własności, a więc w tym przypadku w uprawnieniu do podziału rzeczy nieruchomej, nie mogą być w żadnym stopniu interpretowane w sposób rozszerzający. Wręcz przeciwnie, tego rodzaju przepisy muszą być zawsze wykładane w sposób ścisły i precyzyjny (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP).
Skarżący podkreślił, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, skarżący złożył wniosek o wydanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Do przedmiotowego wniosku dołączony został operat techniczny nr [...] podziału działki sporządzony przez geodetę uprawnionego. Jak wynika z powyższego we wniosku został wskazany cel podziału przedmiotowej nieruchomości, tj. art. 95 ust. 7 u.g.n. Operat techniczny (projekt podziału) nr [...] zdaniem skarżącego w pełni obrazuje cel podziału działki [...], tj. zapewnienie możliwości korzystania z budynków mieszkalnych posadowionych na przedmiotowej działce.
Z przedmiotowego operatu w sposób jasny wynika podział działki [...], na której posadowione są dwa budynki mieszkalne, na dwie działki, na każdej z których jest jeden budynek mieszkalny. Jak wynika z przedmiotowego operatu, w trakcie dokonywania podziału okazało się, że dla działki nr [...] istnieje niezgodność pomiędzy rejestrem gruntów a postępowaniem rozgraniczeniowym zakończonym operatem nr [...] w zakresie granic oraz powierzchni. Na podstawie ww. dokumentacji została wprowadzona zmiana w operacie ewidencji gruntów i budynków polegająca na modernizacji przebiegu granic i aktualizacji powierzchni działki [...].
Dalej Skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu dotyczącą podział działki [...] dokonanego w oparciu o odszukane znaki graniczne odpowiadające punktom granicznym operatu nr [...]
Skarżący podkreślił, że ustalenie stanu prawnego pozwalającego na ustalenie granicy między nieruchomościami kształtują wszystkie zdarzenia prawne (czynności prawne, decyzje administracyjne, orzeczenia, czy wynikające bezpośrednio z przepisu prawa), które według przepisów prawa mają wpływ na zakres – co do powierzchni - prawa własności sąsiadujących ze sobą nieruchomości. tego stanu służą dokumenty, zwłaszcza te, które z mocy przepisów prawa stwierdzają nabycie własności lub stanowią dowód, że takie nabycie miało miejsce, w szczególności odpisy z ksiąg wieczystych, odpowiednie orzeczenia sądowe lub decyzje administracyjne oraz odpisy umów notarialnych o przeniesieniu własności. Stosownie do art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, bierze się także pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej.
Powyższe stanowisko zostało, zdaniem skarżącego, potwierdzone w opinii biegłego S. Z. z 25 sierpnia 2024 r. sporządzonej na potrzeby postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w W. sygn. [...]
W odpowiedz na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości ocenę sprawy przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 5 grudnia 2024 r., przesłanym przez Kolegium do WSA, k. 43 i nast. akt sądowych, J. G. i M. G., współwłaściciele drogi nr [...], przedstawili stanowisko MWINGiK wyrażone w piśmie z 3 grudnia 2024 r. (IG-I.7220.2.67.2023.ML), zawierające ponowną analizę dokumentacji operatów [...] z 1991 r. sporządzonej przez geodetę J. W. i [...] z 2023 r. sporządzonej przez geodetę Z. G. . Inspektor wypowiedział się też w przedmiocie przedłożonej mu opinii biegłego geodety S. Z. zajmując stanowisko przeciwne, to jest, że geodeta Z.. powinien był przed ustaleniem granic wewnętrznych działki nr [...] ustalić jej granice zewnętrzne z właścicielami działki nr [...] i drogi nr [...] w ramach operatu [...], czego nie uczyniono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Posiadając tak określony zakres swojej kognicji i mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że w prawidłowo ustalonym przez organy stanie faktycznym skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, zaś zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu wymagającym jej usunięcie z obrotu prawnego.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja o odmowie podziału nieruchomości, wydana na podstawie art. 95 pkt 7 u.g.n., zgodnie z którym niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego.
Zdaniem Sądu norma art. 95 u.g.n., jako wprowadzająca wyjątki od zasad wynikających z art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 tej ustawy (co szerzej wyjaśniły organy, a co opisano już wyżej w części historycznej uzasadnienia), powinna być interpretowana w sposób literalny (ścisły). Nie można do tego przepisu stosować wykładni rozszerzającej (co nie godzi w istotę prawa własności chronionego Konstytucją). Ustawodawca dopuścił możliwość podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tylko w wyjątkowych sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Kolejne punkty art. 95 określają cele, których realizacji może służyć podział, dokonywany niezależnie od postanowień planu miejscowego lub niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (por. prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 18 września 2024 r. sygn. II SA/Kr 905/24 – powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, w przypadku dokonywania podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95 u.g.n., we wniosku o podział nieruchomości należy wskazać cel dokonania tego podziału. Dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 95 istotne jest to, jaka przyczyna leży u podstaw wszczęcia postępowania podziałowego. Wskazanie tej okoliczności musi skutkować przyjęciem konkretnej podstawy podziału (por. wyrok WSA w Szczecinie z 5 grudnia 2012 r., sygn. II SA/Sz 969/12).
Wracając do stanowiącego podstawę prawną kontrolowanej decyzji art. 95 pkt 7 u.g.n. należy zauważyć, jak słusznie i zgodnie wskazali organ II instancji i skarżący, że w orzecznictwie przyjęto, iż "niezbędność" wydzielenia działki budowlanej dla korzystania z budynku mieszkalnego - to coś więcej niż opłacalność, czy wygoda. Wydzielenie takiej działki musi być konieczne dla prawidłowego korzystania z posadowionego na niej budynku mieszkalnego, a nie jedynie korzystne (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2023 r. sygn. I OSK 228/20).
Zastosowanie trybu z art. 95 pkt 7 u.g.n. może mieć miejsce, o ile istnieje konieczność wydzielenia działki budowlanej dla posadowionego budynku mieszkalnego z nieruchomości, której dotychczasowe przeznaczenie lub sposób zagospodarowania terenu uniemożliwiał właścicielowi czy właścicielom budynku mieszkalnego korzystanie z niego, w tym realizację uprawnień budowlanych związanych z tym budynkiem mieszkalnym (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2023 r., sygn. I OSK 228/20).
Jak przy tym słusznie wskazał organ odwoławczy, korzystanie z rzeczy stanowi jedno z podstawowych uprawnień wynikających z prawa własności, a właściciel nieruchomości ma prawo do korzystania ze swojej nieruchomości i rozporządzania nią, w tym prawo do dokonywania podziału nieruchomości.
Jednakże prawo to nie ma charakteru bezwzględnego i podlega ograniczeniom, takim jak zasada dokonywania podziałów nieruchomości w sposób zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 93 ust. 1 zd. 1 u.g.n.), z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w art. 95 u.g.n.
Mając powyższe na uwadze, ze względu na okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał jednak, że niezależnie od wykazania przez skarżącego spełnienia, bądź nie, ww. przesłanki niezbędności, decyzja odmawiająca zatwierdzenie podziału nieruchomości była na tym etapie sprawy zasadna, z następujących przyczyn.
Należąca do skarżącego działka nr [...] graniczy od wschodu z działką drogową nr [...], zapewniającą jako droga wewnętrzna dostęp do drogi publicznej dla szeregu dalej na północ położonych nieruchomości (są oni współwłaścicielami tej działki).
Przebieg granicy pomiędzy tymi działkami jest sporny i stanowi źródło sporów prawnych między sąsiadami co najmniej od 1991 r. Co znamienne, zmiana szerokości ww. działki nr [...] może wpływać na techniczną i prawną możliwość korzystania z niej jako szlaku komunikacyjnego.
Należy podkreślić, że organy rozpatrując wniosek o zatwierdzenie podziału nieruchomości nie tylko nie są zobligowane, ale nie mogą zajmować się kwestią granic zewnętrznych nieruchomości podlegającej podziałowi, ponieważ spór graniczny nie może być rozstrzygnięty podjętą w takim postępowaniu decyzją.
Procesowym odzwierciedleniem tego faktu jest okoliczność, że sąsiedzi nie byli stronami postępowania administracyjnego, nie są też uczestnikami niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.
Należy podkreślić, że w procedurze podziału nieruchomości nie następuje ustalenie granic, lecz jedynie przyjmowanie granic wynikających z określonych dokumentów. Wynika to z § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia (por. prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z 5 grudnia 2012 r. sygn. II SA/Sz 969/12).
Dopiero w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, granice nieruchomości podlegającej podziałowi przyjmuje się na podstawie danych, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (§ 6 ust. 3 rozporządzenia).
Wówczas, w przypadku, o którym mowa w ust. 3, o czynnościach przyjęcia granic zawiadamia się właściciela bądź użytkownika wieczystego nieruchomości podlegającej podziałowi oraz właścicieli bądź użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością podlegającą podziałowi, a w przypadku braku danych o tych osobach - osoby władające tymi nieruchomościami (§ 6 ust. 4 rozporządzenia).
Do zawiadomień, o których mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zawiadomień w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości (§ 6 ust. 5 rozporządzenia).
Co istotne, na okoliczność przyjęcia granic do celów podziałowych nie sporządza się protokołu granicznego, lecz protokół przyjęcia granic. W przypadku zaś wystąpienia sporu granicznego w toku postępowania podziałowego, organ może rozważać zawieszenie postępowania podziałowego.
Z akt sprawy wynika, że wniosek z 1 września 2023 r. o podział nieruchomości, o którym mowa w § 2 rozporządzenia, złożył właściciel nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a jako cel podziału wskazano "art. 95 p. 7 Ustawy o gospodarce nieruchomościami
Określenie sposobu dostępu do nowoprojektowanych działek do drogi publicznej (dostęp bezpośredni, wydzielenie działki pod drogę wewnętrzną lub ustanowienie służebności dojazdu). Dostęp poprzez działki nr [...], [...]".
Z pierwszej części niniejszego uzasadnienia wynika jednoznacznie, że przebieg zewnętrznych granic wnioskowanej do podziału działki nr [...] jest przedmiotem nierozstrzygniętego sporu o charakterze w istocie cywilnoprawnym. Niespójność sporządzanej w przeszłości dokumentacji geodezyjnej spowodowała, że na tym etapie zasadna była podjęta przez organ I instancji decyzja o odmowie podziału wnioskowanej nieruchomości.
Argumentacja skarżącego w toku postępowania ogniskowała się na wykazaniu głównie tego, że obecnie przyjęta do ewidencji dokumentacja geodezyjna jest wadliwa, nie odpowiada znakom w terenie i ustaleniom rozgraniczenia przeprowadzonego w 1991 r., zniekształconych jego zdaniem podczas modernizacji przeprowadzonej na terenie gminy w 2008 r.
Jak słusznie podnosił skarżący już w odwołaniu, organy prowadzące ewidencję rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu (nie mogą zmieniać przebiegu granic i powierzchni działek).
W związku z powyższym Sąd wyjaśnia, że ograniczony granicami sprawy i podstawą prawną poddanej kontroli sądowej decyzji, nie stwierdził, by organ II instancji naruszył przepisy prawa materialnego (art. 95 pkt 7 u.g.n.), czy procesowego, a w szczególności przepisy postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji odniósł się również wystarczająco do tych zarzutów odwołania, które mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Nie jest również rolą Sądu w sprawie niniejszej odnoszenie się do różnic w stanowiskach pomiędzy poszczególnymi geodetami (autorami operatów) oraz polemiki między biegłym sądowym geodetą S. Z. a MWINGiK. Nadto ustaleniu spornych granic własności skarżącego winno służyć postępowanie rozgraniczeniowe i postępowanie przez sądem cywilnym, a nie aktualizacja danych ewidencyjnych w związku z wnioskiem o zatwierdzenie podziału nieruchomości. To w drodze postępowania rozgraniczeniowego winna być ustalona obowiązująca, wiążąca właścicieli nieruchomości sąsiednich granica miedzy działkami nr [...] i [...].
Sąd w niniejszej sprawie nie przesądza przy tym, czy po ustaleniu ww. granicy zewnętrznej działki skarżącego, zajdą czy też nie, okoliczności uzasadniające dokonanie podziału w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n.
Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę.