II SA/Kr 1349/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę T. Ż. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o wywłaszczeniu nieruchomości w celu urządzenia siedziby Powiatowego Urzędu Pracy. Starosta wydał decyzję o wywłaszczeniu, ustalając odszkodowanie w wysokości [...]. Skarżący w odwołaniu podniósł, że Powiatowy Urząd Pracy ma już siedzibę, a nieruchomość nie jest niezbędna. Zarzucił również niedoszacowanie nieruchomości i wadliwe ustalenie odszkodowania. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty, argumentując, że cel publiczny (utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów administracji) jest realizowany i wywłaszczenie jest uzasadnione. Skarżący w skardze do WSA zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, twierdząc, że cel publiczny jest już realizowany, a wywłaszczenie jest instytucją wyjątkową. Podniósł również zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia własności budynku posadowionego na nieruchomości i zaniżonego odszkodowania. Sąd uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że organy naruszyły przepisy Konstytucji (art. 2, 7, 21) oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 112 ust. 2 i 3), ponieważ cel publiczny został już zrealizowany (budynek był wykorzystywany na cele administracyjne), a wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy cele te nie mogą być zrealizowane w inny sposób i nie zostały jeszcze zrealizowane. Sąd podkreślił, że w takiej sytuacji rozliczenia między stronami powinny odbywać się na drodze cywilnej, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (art. 224-231 k.c.). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wywłaszczenie nieruchomości jest dopuszczalne, gdy cel publiczny, na który ma być przeznaczona, został już na tej nieruchomości zrealizowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wywłaszczenie nie jest dopuszczalne, gdy cel publiczny został już zrealizowany na nieruchomości, ponieważ wówczas nie jest spełniona przesłanka niezbędności pozyskania nieruchomości dla realizacji celu publicznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wywłaszczenie jest instytucją wyjątkową, dopuszczalną tylko wtedy, gdy cel publiczny nie może być zrealizowany w inny sposób i nie został jeszcze zrealizowany. Jeśli cel został już zrealizowany, rozliczenia powinny odbywać się na drodze cywilnej.
Czy budynek posadowiony częściowo na działce wywłaszczanej nieruchomości, a częściowo na działce należącej do wnioskodawcy wywłaszczenia, stanowi część składową nieruchomości wywłaszczanej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 48 Kodeksu cywilnego, budynek jest częścią składową gruntu. Jeśli większość budynku znajduje się na działce skarżącego, to skarżący jest współwłaścicielem całego budynku.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 48 k.c. i orzecznictwa, stwierdzając, że współwłaściciele gruntu są również współwłaścicielami budynku posadowionego na tym gruncie, co powinno być uwzględnione przy ustalaniu odszkodowania.
Czy Starosta, będący jednocześnie przewodniczącym Zarządu Powiatu (wnioskodawcy), podlega wyłączeniu od prowadzenia postępowania o wywłaszczenie?
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest podstaw do wyłączenia Starosty od prowadzenia postępowania, mimo jego zaangażowania w sprawę po stronie Powiatu.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do przepisów k.p.a. i orzecznictwa NSA, wskazując, że wyłączenie organu następuje z mocy prawa w określonych sytuacjach, a brak jest podstaw do wyłączenia Starosty w tej sprawie.
Przepisy (33)
Główne
u.g.n. art. 112 § ust. 2, ust. 3 i ust. 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 113 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 119 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 121 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 123 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 6 § pkt. 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 128 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 129 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 130
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 132 § ust. 1, ust. 2 i ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 112 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy cel publiczny nie może być zrealizowany w inny sposób niż przez pozbawienie lub ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Nie może być stosowane, gdy cel publiczny już został zrealizowany.
Pomocnicze
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Budynek jest częścią składową gruntu.
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
k.c. art. 224-231
Kodeks cywilny
Rozliczenia związane z posiadaniem i nakładami na nieruchomości, gdy cel publiczny został już zrealizowany.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności, działanie na podstawie i w granicach prawa.
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 24 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wyłączenie organu lub pracownika od udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności, dopuszczalność wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem.
Konstytucja RP art. 174
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.z.p. art. 50 § ust.1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Prawo budowlane art. 71 § ust.1 pkt 2
Ustawa Prawo budowlane
Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel publiczny został już zrealizowany na nieruchomości, co wyklucza możliwość wywłaszczenia. • Wywłaszczenie jest instytucją wyjątkową i dopuszczalną tylko w sytuacji braku innych możliwości realizacji celu publicznego. • Odszkodowanie powinno uwzględniać wartość budynku stanowiącego część składową gruntu. • Organy administracji publicznej naruszyły przepisy Konstytucji RP, w tym zasadę ochrony własności i praworządności.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji o niezbędności wywłaszczenia dla realizacji celu publicznego. • Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez Wojewodę. • Stanowisko organów o braku konieczności uwzględniania wartości budynku w odszkodowaniu.
Godne uwagi sformułowania
wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. • wywłaszczenie nie może być stosowane, gdy cel publiczny już został na nieruchomości zrealizowany. • budynek posadowiony na przedmiotowej działce nie jest własnością współwłaścicieli gruntu • stosunki między inwestorem jako posiadaczem nieruchomości a właścicielem kształtują się według zasad określonych a art. 224-231 k.c., a rozpoznanie wynikających z tych stosunków roszczeń należy do drogi postępowania cywilnego.
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący sprawozdawca
Magda Froncisz
członek
Agnieszka Nawara-Dubiel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wywłaszczenia nieruchomości, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na ochronę własności i interes publiczny. Sądowa interpretacja przepisów dotyczących celu publicznego i odszkodowania ma duże znaczenie praktyczne.
“Sąd: Wywłaszczenie nieruchomości możliwe tylko, gdy cel publiczny nie został jeszcze zrealizowany!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.