II SA/KR 1333/22

II SA/Kr 1333/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-02-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Magda Froncisz
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
par 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "P" S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 21 września 2022 r. nr SKO.GN/4160/80/2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości skargę oddala
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Tarnowa decyzją z dnia 22 lipca 2022 r. działając na podstawie art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 37 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe, § 4 ust. 3 i § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu oraz art. 104 i 107 K.p.a. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe
1/ prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miasta Tarnowa, położonej w Tarnowie - oznaczonej jako działka nr [...] obrębu [...] o powierzchni 0.0989 ha objętej księgą wieczystą [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. Wydział VI Ksiąg Wieczystych,
2/ prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miasta Tarnowa, położonej w Tarnowie - oznaczonej jako działka nr [...] obrębu [...] o powierzchni 0.0926 ha objętej księgą wieczystą [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. Wydział VI Ksiąg Wieczystych,
3/ prawa własności budowli i urządzeń infrastruktury technicznej zlokalizowanych na przedmiotowych nieruchomościach opisanych w pkt. 1 i 2.
W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami reguluje zasady postępowania w niezakończonych przed dniem wejście w życie powołanej ustawy, sprawach stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. Powołana ustawa zmieniająca przewidywała, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stawały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Znajdujące się na tych gruntach budynki i inne urządzenia oraz lokale stawały się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Zgodnie z brzmieniem art. 37 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" nabycie przez PKP na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawa użytkowania wieczystego gruntów następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty, a nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje nieodpłatnie. Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" w dacie 5 grudnia 1990 r. było państwową osobą prawną wpisaną do rejestru przedsiębiorstw państwowych, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. St. Warszawy, pod poz. [...]. Aktem komercjalizacji z dnia 1 grudnia 2000 r. Rep. A nr [...] przedsiębiorstwo zostało przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m. St. Warszawy Wydział XVI Gospodarczo - Rejestrowy z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt [...] - [...], Spółka została wpisana do rejestru handlowego pod poz[...] Zgodnie z art. 2 ust. 2 i art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", spółka wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było PKP, bez względu na charakter prawny tych stosunków, a z dniem wpisu spółki do rejestru handlowego następuje z urzędu wykreślenie Polskich Kolei Państwowych z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Wpis Polskich Kolei Państwowych S.A. do rejestru handlowego oraz związane z tym wykreślenie przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych stają się skuteczne pierwszego dnia miesiąca przypadającego po wydaniu postanowienia o wpisie tj. z dniem l stycznia 2001 r. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, Spółka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy dla m. St. Warszawy XIX Wydział Gospodarczy pod póz. [...]. Przepis § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (zwane dalej rozporządzeniem) jest przepisem wykonawczym do art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w trybie to którego wnioskodawca zwrócił się o uregulowania stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obrębu [...] oraz nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obrębu [...]. Zgodnie z jego treścią § 4 ust. 1 rozporządzenia, organ stwierdza prawo zarządu, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem l sierpnia 1985 r., 3/ umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4/ umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, 5/ odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem l sierpnia 1985 r., 8/ uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powołanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9/ protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r, 10/ umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielniami a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Należy dodać, iż zgodnie z treścią z § 4 ust. 3 w/w rozporządzenia: "Jeżeli nie zachowany się dokumenty, o których mowa w ust. l, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym"- tj. oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Wnioskodawca w treści wniosku podniósł, iż nie zachowały się dokumenty, o których mowa w w/w rozporządzeniu i w związku z tym przedłożył oświadczenie z dnia 16.11.2020 r. o treści: "PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., działając na podstawie art. 75 § 2 KPA pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania określone w art. 233 § 1 Kodeksu karnego, zgodnie z § 4 pkt.3 rozporządzenia. W związku z tym, że nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 ww rozporządzenia oświadcza, że działki nr [...] o pow. 0.0989 ha obręb [...] m. T. oraz dz. nr [...] o pow. 0.0926 ha, obręb [...] m. T., znajdowały się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Zdaniem organu, fakt istnienia zarządu nie może być wykazany w trybie § 4 ust, 3 rozporządzenia tylko poprzez złożone przez stronę oświadczenie. W związku z tym, pismem z dnia 27.05.2021 r. zwrócono się do wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku poprzez wskazanie kiedy powstało prawo zarządu w stosunku do tych działek objętych wnioskiem, jak również podanie sygnatury/znaku decyzji, bądź przedłożenie innego dokumentu potwierdzającego to prawo o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia. Podniesiono, iż w kwestii dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków), to dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. W odpowiedzi na powyższe Polskie Koleje Państwowe S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. pismem z dnia 23.06.2021 r. poinformowała, iż w zasobach Oddziału nie znaleziono dokumentów na potwierdzenie prawa zarządu w stosunku do działek [...] obrębu [...] oraz dz. nr [...] obr. [...] W związku z tym, nie ma możliwości wskazania kiedy dokładnie powstało prawo zarządu oraz podania sygnatury/znaku decyzji bądź innego dokumentu potwierdzającego to prawo. Należy wyjaśnić, iż działka oznaczona nr [...] o pow. 0.0989 ha obręb [...] objęta księgą wieczystą [...] stanowi własność Gminy Miasta Tarnowa. Prawo własności Gminy Miasta Tarnowa w stosunku do działki [...] obrębu [...] zostało uwidocznione na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w Tarnowie z dnia 19 października 1992 r. [...] i nr [...], [...] i [...]. Na dzień 5 grudnia 1990 r. działka ta stanowiła własność Skarbu Państwa w zarządzie i użytkowaniu Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w T.. Działka ta została odłączona z księgi wieczystej nr [...] (z działką [...] obrębu [...]), która stanowiła własność Państwową w zarządzie i użytkowaniu. Wygaszenie prawa zarządu w stosunku do działki [...] obrębu [...] nastąpiło na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w Tarnowie z dnia 1.12.1994 r. Działka oznaczona nr [...] o pow. 0.0926 ha obręb [...] objęta księgę wieczystą nr [...] stanowi własność Gminy Miasta Tarnowa. Prawo własności Gminy Miasta Tarnowa zostało uwidocznione na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w Tarnowie z dnia 19.10.1992 r. [...]. Na dzień 5.12.1990 r. działka ta stanowiła własność Państwową w zarządzie i użytkowaniu Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w T.. W stosunku do działki [...] obrębu [...] w dniu 30.12.1996 r. została wydana przez Urząd Rejonowy w Tarnowie decyzja o wygaśnięciu z dniem 1.12.1990 r. prawa zarządu dla Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w T..
W tym miejscu na uwagę zasługuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2020 r. II SA/Kr 1319/19, który w treści zważył: "jeżeli chodzi o kwestię dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. l rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego, wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd użytkowanie), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt l OSK 207/09, opubl. CBOSA, podobnie wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 stycznia 2014 r., II SA/Ke 1019/13, LEX nr 1498052). Podobne stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 maja 2018 r. l SA/Wa 1833/17). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., l OPS 2/16 oraz z dnia 26 lutego 2018 r., l OPS5/17, konsekwencją braku możliwości wykazania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie przewidzianej prawem jest odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w tych uchwałach, że zarząd nie może być dorozumiany, a prawna podstawa istnienia zarządu wykazana w postępowaniu w sposób pewny". W świetle zgromadzonego materiału organ stoi na stanowisku, iż wnioskodawca nie przedłożył żadnego indywidualnego dokumentu potwierdzającego istnienie prawa zarządu w stosunku do działki nr [...] obrębu [...] jak również w stosunku do działki nr [...] obrębu [...] Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie może kreować prawa zarządu. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie - także nie wskazuje na żaden konkretnie zindywidualizowany dokument, który ustanawiałby na rzecz PKP S.A. (lub jej poprzednika prawnego) prawo zarządu przedmiotowymi działkami na podstawie dokumentów wskazanych w § 4 ust. l pkt 1-10 w/w rozporządzenia. Samo oświadczenie, że prawo zarządu przysługiwało poprzednikowi prawnemu, bez jednoczesnego wskazania konkretnego tytułu nabycia tego prawa, nie może jeszcze stanowić samoistnej podstawy do potwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. omawianego prawa zarządu skoro nie wykazano istnienia w przeszłości dokumentu przekazującego w zarząd przedmiotowe nieruchomości. Fakt istnienia prawa zarządu nie może być wykazany w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia tylko poprzez złożone przez stronę oświadczenie.
Od tej decyzji odwołanie wniosło PKP S.A. w W. domagając się jej uchylenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 21 września 2022 r. nr SKO.GN/4160/80/2022utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w niniejszej sprawie wnioskodawca, przedłożył oświadczenie z dnia 16 listopada 2020 r. o treści: "PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., działając na podstawie art. 75 § 2 KPA pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania określone w art. 233 § 1 Kodeksu karnego, zgodnie z § 4 pkt.3 rozporządzenia. W związku z tym, że nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 ww rozporządzenia oświadcza, że działki nr [...] o pow. 0.0989 ha obręb [...] m. T. oraz dz. nr [...] o pow. 0.0926 ha, obręb [...] m. T., znajdowały się w dniu 05 grudnia 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. (...). Działki, które są przedmiotem sprawy były w zarządzie innego podmiotu -Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w T.. Warunkiem wymaganym do stwierdzenia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali było posiadanie gruntów objętych wnioskiem w tym dniu w zarządzie. W konsekwencji, aby uzyskać w oparciu o przepis art. 200 ust. 1 ugn prawo użytkowania wieczystego koniecznym było wykazanie, że na przedmiotowej nieruchomości ustanowione było prawo zarządu. Oczywiście nie chodzi tu o jakiekolwiek prawo zarządu, ale o prawo zarządu, które przysługiwało wnioskodawcy. Przyjąć zatem trzeba, że skoro prawa zarządu przysługiwało innemu podmiotowi, to nie mogło równocześnie przysługiwać poprzednikowi prawnemu PKP S.A., tj. przedsiębiorstwu państwowemu Polskie Koleje Państwowe. Zwrócić należy uwagę na datę: 5 grudnia 1990 r. W tej dacie niewątpliwie prawo zarządu w stosunku do działki [...] obrębu [...] przysługiwało Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu [...] w T., bowiem wygaszenie prawa zarządu w stosunku do tej działki nastąpiło na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w T. z dnia 1.12.1994 r. W przypadku działki nr [...] obrębu [...] na dzień 5.12.1990 r. działka ta stanowiła własność Państwową w zarządzie i użytkowaniu Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w T.. W stosunku do działki [...] obrębu [...] w dniu 30.12.1996 r. została wydana przez Urząd Rejonowy w T. decyzja o wygaśnięciu z dniem 1.12.1990 r. prawa zarządu dla Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w T.. Prima facie mogłoby się wydawać, że skoro decyzja z dnia 30 grudnia 1996 r., wygasiła zarząd Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w T. od dnia 1 grudnia 1990 r., to można by przyjmować, iż 5 grudnia 1990 r., ten zarząd mógł sprawować poprzednik prawny Wnioskodawcy. Zwrócić jednak należy uwagę, że podstawą decyzji z dnia 30 grudnia 1996 r. był art. 35 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis ten - w brzmieniu z daty wydania decyzji stanowił, że - rejonowy organ rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, a zarząd gminy w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy może orzec o wygaśnięciu zarządu ustanowionego na okres nie oznaczony lub przed upływem okresu, na który został ustanowiony w razie stwierdzenia, że nieruchomość jest w całości lub w części zbędna zarządcy bądź jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem. Na gruncie tego przepisu dominującymi są poglądy, że: decyzja o wygaśnięciu zarządu (art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości), jako decyzja o charakterze konstytutywnym, nie może orzekać o wygaśnięciu tego prawa z mocą wsteczną. Ma to również zastosowanie do wygaśnięcia użytkowania (art. 2 ust. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Wydana na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 powyższej ustawy decyzja o wygaśnięciu zarządu lub użytkowania ma charakter konstytutywny i kształtuje nową sytuację prawną na przyszłość, najwcześniej od momentu, gdy stała się ostateczna. Zatem decyzja z dnia 30 grudnia 1996 r., pomimo zawartego w niej wyrzeczenia, nie mogła kształtować sytuacji prawnej wstecz, a jedynie na przyszłość. To z kolei powoduje, że w dniu 5 grudnia 1990 r., prawo zarządu nie mogło przysługiwać Wnioskodawcy, bowiem przysługiwało innemu podmiotowi. Sytuacja prawna działki nr [...] była zatem taka sama jak działki nr [...]. Kolegium stwierdziło zatem, że wnioskodawca nie posiadał w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie wnioskowanych działek, zarząd ten przysługiwał innemu podmiotowi, a co zatem idzie - odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali jest rozstrzygnięciem prawidłowym.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosły P. K. P. S.A. w W. zarzucając naruszenie:
1/ art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na błędnym przyjęciu, że nie doszło do nabycia przez skarżącą z mocy prawa użytkowania wieczystego działki położonej w T., oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] obręb [...] oraz [...] obręb [...]
2/ § 4 ust. 1 pkt. 6 oraz ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez stwierdzenie, iż przedłożone przez skarżąca dowody nie spełniają wymogów zawartych w powołanym przepisie rozporządzenia.
3/ art. 7, 77, 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argu3mentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz PKP SA w W., działek co do której stwierdzono brak dokumentów potwierdzających iż znajdowała się w zarządzie poprzednika prawnego wnioskodawcy. W ocenie organu fakt władania nieruchomością przez przedsiębiorstwo kolejowe nie przesądza że nieruchomość ta została poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy wydana w zarząd. Nie zachowały się bowiem żadne dokumenty taki fakt potwierdzające. Organ podnosi też, że dla stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nie są wystarczające oświadczenia złożone w trybie art. 75 k.p.a., oraz wskazuje, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzje Urzędu Rejonowego w T. o wygaszeniu zarządu dla Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w T.. Skoro zaś zarząd przedmiotowych nieruchomości sprawowało wcześniej Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w T., nie mógł je sprawować PKP.
Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. (Dz.U.1998.23.120, dalej "Rozporządzenie"):
1. Właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:
1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,
2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,
4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,
5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,
6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,
7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,
9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
2. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.
3. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.
4. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2.
Z przytoczonego wyżej przepisu wynika, iż prawo zarządu może być ustalane w oparciu o wymienione w tym przepisie enumeratywnie dokumenty. Jeśli brak jest tych dokumentów, to powstaje pytanie o interpretację § 4 ust. 3 Rozporządzenia, który dopuszczał możliwość stwierdzenia nabycia dotychczasowego prawa zarządu w oparciu o zeznania świadków lub oświadczenia stron złożone zgodnie z art. 75 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się bowiem oświadczenie złożone w trybie art. 75 k.p.a., że przedmiotowe nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. była w zarządzie PKP (k.5 akt. adm.). O ile sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że w świetle § 4 ust. 3 Rozporządzenia stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu nie musi opierać się tylko na dokumentach określonych w ust. 1 tego przepisu, a prawodawca ustalił, że może istnieć sytuacja, w której wymienione w tym przepisie dokumenty się nie zachowały i wówczas stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, to jednak stwierdzić należy, iż § 4 ust. 3 odnosi się do "dotychczasowego prawa zarządu", a zatem prawo to musiało być ustanowione w przeszłości, skoro "dotychczas" istnieje. Tym samym, zeznania świadków czy oświadczenia stron muszą określać, w jaki sposób prawo zarządu zostało ustanowione w przeszłości. Zatem oświadczenie złożone w niniejszej sprawie nie dały odpowiedzi w tym zakresie w spornej kwestii (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 435/14, oraz wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., I OSK 30/15 ). Zatem jeżeli chodzi o kwestię udowadniania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego, wnioskodawca winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyroki NSA z dnia 16 marca 2021 I OSK 2548/20, z dnia 18 kwietnia 2013 r. I OSK 1926/11z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA ,wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 stycznia 2014 r., II SA/Ke 1019/13, LEX nr 1498052, wyrok WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 maja 2018 r. I SA/Wa 1833/17). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, konsekwencją braku możliwości wykazania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie przewidzianej prawem jest odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w tych uchwałach, że zarząd nie może być dorozumiany, a prawna podstawa istnienia zarządu wykazana w postępowaniu w sposób pewny. Wskazać również należy, iż organ I instancji podejmował próby odnalezienia decyzji o przekazaniu w zarząd lub inne dokumenty taki fakt potwierdzający, co jednak rezultatu nie przyniosło. Przeciwnie organ pozyskał decyzje Urzędu Rejonowego w Tarnowie o wygaszeniu zarządu działek będących przedmiotem żądania stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego ustanowionego, dla Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w T., co dodatkowo uprawdopodabnia, że nieruchomości te nie były w zarządzie PKP.
Jeszcze raz podkreślić należy, iż w trybie § 4 ust. 3 Rozporządzenia można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo to było ustanowione, lecz jedynie nie zachowały się dokumenty (wskazane w § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia) stwierdzające powyższą okoliczność. Zauważyć przy tym trzeba, że powołane wyżej oświadczenie P.K.P. S.A. złożone przez osoby działające w strukturach strony skarżącej, także nie wskazuje na żaden konkretnie zindywidualizowany dokument, który ustanawiałby na rzecz PKP S.A. (lub jej poprzednika prawnego) prawo zarządu przedmiotowymi działkami. Samo więc oświadczenie, że prawo zarządu przysługiwało spółce, bez jednoczesnego wskazania konkretnego tytułu nabycia tego prawa, nie mogło jeszcze stanowić samoistnej podstawy do potwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu. Zasadne więc jest stanowisko orzekających w sprawie organów administracji publicznej, że prawo tego rodzaju, względem spornej działki, wykazane nie było. Podkreślić przy tym należy, że istnienia prawa zarządu konkretnej nieruchomości nie można domniemywać. Nadto, o bycie tego prawa nie świadczy ani przeznaczenie gruntu ani też wykorzystywanie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową, ani też samo faktyczne władanie przez PKP takim gruntem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2018 r., sygn. II SA/Kr 754/18). W efekcie stwierdzić trzeba, że skoro nie wykazano istnienia w przeszłości dokumentu przekazującego w zarząd przedmiotową działkę nr [...], fakt istnienia zarządu nie może być wykazany w trybie § 4 ust. 3 Rozporządzenia poprzez oświadczenie strony.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekła jaki w sentencji.