II SA/Kr 1325/00

II SA/Kr 1325/00 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-10-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2000-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Izabela Dobosz
Stanisław Biernat /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie: NSA Izabela Dobosz AWSA Wojciech Jakimowicz (spr. ) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2004r. sprawy ze skarg: K. R., H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 kwietnia 2000r., Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji we wznowieniowym postępowaniu I. postanawia odrzucić skargę H. S., II. uchyla zaskarżoną decyzję, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. R. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] lipca 1997 r., znak: [...], działając na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku S. R. zatwierdził projekt podziału działki nr 0 o pow. 39100 m2, położonej we wsi W., gmina [...], na 44 nowe działki o numerach od 1 do 40.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wydzielone działki, zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy, położone są na terenach przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne i częściowo na terenach rolnych. Stroną prowadzonego postępowania, oznaczoną w decyzji, był wnioskodawca podziału S. R.
Z akt sprawy wynika, że właścicielem działki nr 0 położonej we wsi W. (stanowiącej gospodarstwo rolne) był ojciec wnioskodawcy S. R. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] października 1974 r. Spadkobiercami S. R. (zmarłego w dniu [...] czerwca 1982 r.) byli jego żona J. R. oraz dzieci S. S. R., M. R. oraz T. R. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1986 r., sygn. akt: [...]. Po śmierci J. R. (zmarłej w dniu [...] października 1992 r.) wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli S. S. R., M. R. oraz T. R. zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r., sygn. akt: [...].
Na mocy umowy działu spadku (akt notarialny z dnia [...] maja 1998 r., sporządzony w Kancelarii Notarialnej w K. przy ul. [...] przez notariusza B. M., nr rep. [...]) M. R. otrzymał na własność działkę nr 1, S. R. otrzymał na własność działki nr 2 i 3. Działki nr 4 - 44 M. R. i S. R. otrzymali na współwłasność w częściach równych.
M. R. i S. R. sprzedali w 1998 r. swoje udziały we współwłasności działek nr 9, 10 i 11 D. S. R. i B. I. R., udziały we współwłasności działek nr 45, 46, 47 - W. J. L. i E. D. L., a udziały we współwłasności działek nr 48 i 8 M. J. i W. i E. J. W. (akty notarialne w aktach sprawy).
Pismem z dnia 3 lutego 1999 r. K. R. - żona wnioskodawcy podziału - wystąpiła do Wójta Gminy z wnioskiem o "cofnięcie decyzji" z dnia [...] lipca 1997 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr 0 położonej we wsi W., gmina [...], podnosząc, że w wyniku podziału wyznaczona droga dojazdowa do utworzonych działek biegnie po ścianie domu mieszkalnego, wybudowanego na działce nr 2, w którym wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z dziećmi. Stwierdziła również, że kwestionowaną decyzję organ wydał z naruszeniem prawa budowlanego i na podstawie sfałszowanej mapy sytuacyjnej.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 1999 r. Wójt Gminy wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 149 § 1 i art. 150 k.p.a. - na wniosek K. R. - postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy znak: [...] z dnia [...] lipca 1997 r., a następnie wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 1999 r. znak: [...] o odmowie wznowienia postępowania - na wniosek K. R. - w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 1997 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie występują przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, a K. R. - jako osoba nie mająca tytułu prawnego do działki nr 0 - nie była stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 1997 r.
Po rozpatrzeniu odwołania K. R. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 1999 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. uchyliło tę decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa, to jest art. 151 § 1 k.p.a. podnosząc, że treścią decyzji powinna być ocena organu co do tego, czy przyczyna wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła w sprawie, a także jakie to niesie skutki dla rozstrzygnięcia sprawy.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r., znak: [...] odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 1997 r. znak: [...] o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr 0, położonej w obrębie W., gmina [...].
W uzasadnieniu decyzji odniesiono się do zarzutów K. R., iż rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 1997 r. wydane zostało na podstawie sfałszowanej mapki sytuacyjnej, z naruszeniem prawa budowlanego oraz bez udziału K. R.
Organ stwierdził, że mapa, której skarżąca zarzuca zafałszowanie, nie jest materiałem, na podstawie którego Wójt Gminy podjął decyzję o zatwierdzeniu wstępnego projektu podziału działki nr 0. Mapa ta sporządzona bowiem została już po faktycznym podziale działki i została wykonana w skali 1:5000, a wyniesienie dotyczące części zabudowanej w skali 1:1000 zawiera błąd polegający na "bezkrytycznym przekalkowaniu treści mapy zasadniczej (skala 1:1000), gdzie numer ewid. 0 figurował na działce sąsiedniej" co w rezultacie doprowadziło do pokazania na rysunku sytuacji z działki sąsiedniej. Wskazano przy tym, że błąd ten został jednak naprawiony przez geodetę uprawnionego i mapa podziału działki nr 0 przyjęta została do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjne i Kartograficznej w K. w dniu [...] marca 1998 r. pod nr [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazano także, że kwestionowana przez K. R. decyzja o podziale z 1997 r. wydana została zgodnie z ustaleniami planu miejscowego, w terenie zabudowy jednorodzinnej, zgodnie z wolą właściciela i wprawdzie przeznaczona pod drogę dojazdową do nowych działek, działka nr 4, przebiega wzdłuż fundamentu istniejącego budynku, to jest jednak droga prywatna, która powstała zgodnie z wolą właściciela nieruchomości dzielonej.
Ponieważ K. R. nie przedstawiła, mimo wezwań organu, dokumentów stwierdzających, że jest stroną w sprawie o podział nieruchomości uznano, że zarzut skarżącej, iż decyzja z 1997r. wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. bez udziału strony, nie jest zasadny.
Od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 1999 r., znak: [...] odwołanie złożyły K. R. i H. S.
Po rozpatrzeniu odwołania H. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r., sygn. akt: [...] podjęło decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Skarga H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., sygn. akt: [...] została rozpatrzona w odrębnym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie (sygn. akt: II SA/Kr 2275/00).
W uzasadnieniu odwołania złożonego przez K. R. powołano się na treść art. 127 § 1, 145 § 1 pkt 1, 4 i 6 k.p.a. i podniesiono, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Odwołująca się K. R. wskazała, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 1999 r., znak: [...] godzi w interesy jej i najbliższej rodziny. Ponadto zdaniem odwołującej się nie może być mowy o pomyłce przy sporządzaniu mapy podziału, a twierdzenie organu, że wydzielona działka nr 4 stanowi drogę prywatną jest gołosłowne. Droga ta nie spełnia wymagań prawnych co do szerokości, a korzystanie z drogi przez pojazdy dojeżdżające do wydzielonych działek utrudni życie jej i dwojga dzieci poprzez natężenie hałasu, zanieczyszczenie środowiska, drgania podłoża. Dom mieszkalny na działce nr 2 wybudowany został, jak twierdzi odwołująca się, w czasie trwania małżeństwa ze S. R., co potwierdzają złożone do akt sprawy: wyciąg z KW Nr [...] oraz rachunki za materiały budowlane zakupione na budowę domu. W związku z tym w ocenie K. R. dom jest współwłasnością ustawową małżeńską.
W odwołaniu zarzucono także, iż prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej podziału działki 0 organ administracji nie wziął pod uwagę opinii i stanowiska bezpośrednich sąsiadów dzielonej działki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r., sygn. akt: [...] - po rozpatrzeniu odwołania K. R. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 1999 r., znak: [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 1997 r. znak: [...] o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr 0, położonej w obrębie W., gmina [...].
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzja z dnia [...] lipca 1997 r., znak: [...] wydana została na podstawie przepisów art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 z późn. zm.) na wniosek S. R. Według art. 10 ust. 1 podział nieruchomości mógł nastąpić, jeżeli był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w [...]. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1992 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr [...], poz. [...] z [...] lutego 1992 r., działka nr 0 w miejscowości T. położona była w terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem 9.1 MN "Tereny zabudowy niskiej jednorodzinnej na obszarze niezabudowanym". Na mocy powyższej decyzji zatwierdzony został projekt podziału działki nr 0 o powierzchni 39100 m2 na 44 nowe działki, oznaczone numerami od 1 do 44, opracowany przez W. S. geodetę uprawnionego.
Mapa z przedstawionym na niej podziałem działki nr 0 przyjęta została do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej - Filia Terenowa w K. w dniu [...] marca 1998 r. pod nr [...]. Projekt podziału istotnie zawierał błąd, polegający na umieszczeniu na mapie w formie tzw. "wyniesienia" - fragmentu mapy sytuacyjnej w skali 1:1000 dotyczącego części zabudowanej działek nr 1 i nr 2, gdzie geodeta przedstawił stan niezgody ze stanem faktycznym, gdy chodzi o położenie budynku na działce nr 2.
Złożenie przez K. R. "zastrzeżenia" z dnia 3 lutego 1999 r. spowodowało jednak, ze Wójt Gminy pismem z dnia [...] marca 1999 r. wystąpił do geodety o sprostowanie mapy. Mapa, po dokonaniu sprostowania, już z właściwym rysunkiem usytuowania domu na działce nr 2, została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. z datą [...] marca 1998 r. pod nr [...], a więc w miejsce mapy sytuacyjnej z błędem, bo oznaczono ją tą samą datą i numerem ewidencji.
Wskazano, że w znajdującym się w aktach sprawy wykazie zmian gruntowych jako właściciele dzielonej działki nr 0 figurują M. R., S. R. i T. R., każdy w 1/3 części.
Podniesiono też, że dokumenty geodezyjne sporządził geodeta uprawniony R. S. Nieprawidłowości popełnione przez geodetę uprawnionego przy wykonywaniu projektu podziału nieruchomości oznaczonej numerem działki 0 w W. były przedmiotem kontroli Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. i pismem z dnia [...] marca 2000 r., znak: [...] K. R. została poinformowana o sprawdzeniu dokumentacji technicznej w tej sprawie i braku podstaw do jej kwestionowania.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego drogi dojazdowej do utworzonych w wyniku podziału działek (działka nr 4), wskazano, że w aktach sprawy znajduje się pismo Wójta Gminy z dnia 14 czerwca 1999 r. znak: [...], skierowane do S. R. i M. R., w którym zamieszczona jest informacja, że wydzielona działka nr 4 jest drogą prywatną wewnętrzną zapewniającą dojazd do nowo powstałych prywatnych działek i że droga ta nie spełnia wymogów drogi publicznej i nie zostanie przejęta na własność gminy.
Kolegium wyjaśniło, że w myśl ukształtowanego na gruncie przepisów ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości orzecznictwa sądowoadministracyjnego, o ile plan ogólny zagospodarowania przestrzennego nie określał przebiegu dróg, to ich wydzielenie - w wyniku podziału nieruchomości - nie skutkuje przejściem własności gruntu na rzecz gminy, jako drogi publicznej, spełniającej określone przepisami warunki techniczne. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem NSA, a także Trybunału Konstytucyjnego skutki podziału nieruchomości wraz z przyszłymi zmianami stosunków własnościowych nie podlegały ocenie organów i nie miały wpływu na podział nieruchomości, ani nie mogły być przedmiotem badań organu orzekającego. Jedynym kryterium podziału nieruchomości była jego zgodność z planem zagospodarowania przestrzennego.
W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono, aby podział działki nr 0, dokonany na wniosek właścicieli i zgodnie z ich wolą, był sprzeczny z planem.
Kolegium ustaliło, że według wyciągu z księgi wieczystej KW Nr [...] w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K., właścicielem działek nr 2 i 3, położonych we wsi W. gmina [...], jest S. S. R. Wpisu dokonano na podstawie wniosku z dnia 7 maja 1998 r. oraz umowy z dnia [...] maja 1998 r. Rep. [...] - umowny dział spadku (akt notarialny Rep. [...] w aktach sprawy).
W odniesieniu do twierdzenia K. R., że jest ona współwłaścicielką wraz ze S. R. domu wybudowanego na działce nr 2, a więc miała interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu podziałowym działki nr 0, w wyniku którego wydzielono działkę nr 2 Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z treścią art. 46 § 1 i 48 Kodeksu cywilnego własność nieruchomości obejmuje jej części składowe, w tym również wzniesiony na niej budynek. Część składowa nie może być odrębnym przedmiotem własności. Wobec tego wspólne wybudowanie domu przez małżonków R., w czasie trwania małżeństwa i istniejącej wówczas ustawowej wspólności majątkowej nie pozwala przyjąć, że skoro nieruchomość gruntowa stanowiła majątek odrębny jednego z małżonków (w rozpatrywanej sprawie S. R.), to własność gruntu rozciąga się także na wzniesiony na nim budynek. Budynek ten nie może być uznany za przedmiot majątku wspólnego odrębny od gruntu.
Skoro zatem K. R. nie miała tytułu prawnego do dzielonego gruntu, to nie mogła być stroną w rozumieniu art. 28 k. p.a. postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie o podział działki nr 0. Zasygnalizowano, że K. R. może ewentualnie dochodzić w oparciu o przepisy art. 45 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zwrotu wydatków i nakładów poczynionych w związku z budową domu z majątku odrębnego na majątek wspólny. Te kwestie, jak również podnoszona przez skarżącą w kolejnych pismach do SKO sprawa dalszego podziału wydzielonych działek i ich sprzedaży - wykraczają poza przedmiot postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 kwietnia 2000 r., sygn. akt: [...] złożyły K. R. i H. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 1999 r, znak: [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 1997 r. znak: [...] o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr 0, położonej w obrębie W., gmina [...].
Wniesiono również o uzupełnienie dowodów w sprawie oraz o zobowiązanie przez sąd organu drugiej instancji do przedłożenia operatu podziałowego działki nr 0 - nr 97, albowiem z tego operatu będzie wynikać, kto wyraził zgodę na podział działki nr 0 i wydzielenie działki nr 4, która stanowi drogę dojazdową.
Zaskarżonej decyzji zarzucono, że została ona wydana z rażącym naruszenie prawa, tj. art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz w sprzeczności z żywotnymi interesami skarżących.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżona decyzja jest niezasadna z następujących względów:
1) organ l instancji postanowieniem z dnia 8 czerwca 1999 r wznowił postępowanie w niniejszej sprawie i to postanowienie nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron postępowania, zaś następnie wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 1999 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 1997 r. Dopiero tę decyzję Kolegium uchyliło i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
W tej sytuacji skoro organ pierwszej instancji własnym postanowieniem wznowił postępowanie w sprawie to powinien na nowo wydać decyzję merytoryczną odnośnie zatwierdzenia projektu podziału działki nr 0, a co za tym idzie powinien zastosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. czego nie uczynił, a co powoduje, że decyzję wydał z rażącym naruszeniem prawa.
2) zaprojektowana działka jako droga dojazdowa do 44 działek budowlanych nie spełnia kryteriów, którym powinna odpowiadać droga bez względu na to, czy stanie się ona drogą gminną czy pozostanie jako prywatna działka i także bez względu na to jakie przepisy zostaną zastosowane - czy ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości czy ustawa o gospodarce nieruchomościami w jej obecnym brzmieniu.
Minimalna szerokość drogi dojazdowej do pojedynczej działki wynosi 4 m zaś do większej ilości (ponad dwie działki) musi mieć szerokość co najmniej 6 m. Ponadto zaprojektowana działka jako droga dojazdowa bezpośrednio przylega do budynku mieszkalnego, w którym mieszka K. R. i którego jest współwłaścicielką który to fakt był uporczywie kwestionowany przez organy l i II instancji, co w konsekwencji spowodowało, że K. R. przez długi okres postępowania nie była traktowana jako strona postępowania.
Działki wydzielone przez geodetę mają charakter działek budowlanych. Nie ma zatem wątpliwości, że już w niedługiej przyszłości droga ta stanie się drogą którą będą przejeżdżały samochody ciężarowe z materiałami budowlanymi, ciężki sprzęt budowlany oraz samochody właścicieli tych 44 działek.
Droga ta nie jest utwardzona ani w inny sposób urządzona i zachodzi niebezpieczeństwo, że pojazdy korzystające z tej drogi powodować będą drgania niekorzystnie wpływające na fundamenty domu K. R. i na cały dom. Podniesiono także, że droga taka będzie stanowić zagrożenie dla ludzi mieszkających na sąsiednich nieruchomościach. Po takim podziale i wydzieleniu działki stanowiącej drogę K. R. utraciła możliwość wyjazdu z nieruchomości, na której stoi dom mieszkalny albowiem do czasu podziału dostęp do tej nieruchomości biegł przez działkę wprost do drogi publicznej.
3) Działki wydzielone z działki nr 0 mają dojazd do drogi publicznej w innym miejscu, co wyraźnie wynika z operatu klasyfikacyjnego gruntów wsi T., załączonego do skargi. Droga ta dochodzi od strony wschodniej do działki nr 0 i biegnie po jej południowej stronie. Można ją jedynie przedłużyć do dalej leżących działek. Wtedy droga ta biegłaby jak wyżej podniesiono od południowej strony działek tak, że droga ta byłaby oddalona od domu K. R. w znacznym oddaleniu i nie powodowałaby wyżej wskazanych zagrożeń i utrudnień.
4) K. R. oraz H. S. zostały pozbawione możności działania w niniejszej sprawie i obrony swoich interesów albowiem nie były traktowane jako strony w postępowaniu. Organ l i II instancji uporczywie stwierdzały, że K. R. nie może być stroną w sprawie albowiem nie jest nawet współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości. K. R. nie ma wprawdzie prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, lecz w czasie trwania małżeństwa ze S. R. wybudowała na tej nieruchomości dom mieszkalny a więc poczyniła na te nieruchomość nakłady, które są współwłasnością jej oraz męża. Już z tego powodu organy obydwu instancji nie powinny mieć żadnych wątpliwości, że K. R. ma interes prawny w tym, aby być stroną tego postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. W sprawie tej nie ulega żadnej wątpliwości, że K. R. mieszkająca w domu mieszkalnym położonym na przedmiotowej nieruchomości jest zainteresowana wynikiem tego postępowania bez względu na stosunki własnościowe.
Własność budynku mieszkalnego jest objęta wspólnością ustawową małżeńską a więc współwłasnością bez udziałową i także z tego powodu K. R. powinna być stroną niniejszego postępowania.
Podobnie H. S. jako bezpośrednia sąsiadka przedmiotowej działki (działka nr 50) ma interes prawny w tym, aby brać udział w tym postępowaniu albowiem podział działek i usytuowanie drogi dojazdowej bezpośrednio sąsiadującej z działką H. S. dotyczy jej żywotnych interesów, albowiem dla H. S. nie jest obojętny przebieg i charakter drogi. H. S. składała pisma wnosząc w nich, aby dopuścić ją do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony, lecz zamiast decyzji w tym przedmiocie, od której H. S. służyłoby odwołanie, organ pierwszej instancji informował pisemnie ją o tym, iż nie służy jej takie uprawnienie.
Argumenty przytoczone w pkt 2 skargi dotyczące utrudnień i zagrożeń związanych z istnieniem drogi są aktualne także w przypadku H. S. Dlatego też nie mając innego wyjścia i drogi odwołania się H. S. składa skargę do NSA.
5) Projekt podziału działki został zatwierdzony na podstawie sfałszowanego planu sytuacyjnego, w którym na działce nr 0 znalazły się budynki z sąsiedniej działki, położone gdzie indziej niż faktycznie. Po wytknięciu tego fałszerstwa, ale już po zatwierdzeniu planu podziału działki mapę sytuacyjną zweryfikowano nanosząc na nią rzeczywiście istniejące budynki na działce nr 0, lecz stało się to już po wydaniu decyzji zatwierdzającej projekt podziału. Tak więc zatwierdzenie nastąpiło wcześniej niż został wydany nowy plan sytuacyjny. Dlatego skarżące twierdzą że projekt podziału działki został zatwierdzony na podstawie niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym planu sytuacyjnego. W sposób jednoznaczny wynika to właśnie z tego "nowego" już planu gdzie wyraźnie widać, że po przerobieniu go na pieczątce pierwszego geodety, drugi geodeta W. S. przystawił swoją pieczątkę.
Podniesiono także, że w sprawie nie został stworzony wstępny projekt podziału działki tak, aby wszyscy zainteresowani mogli się z nim zapoznać i wyrazić swoje stanowisko.
6) Wskazano, że nie jest prawdą aby K. R. nie złożyła dokumentów świadczących, iż ma interes prawny w tym, aby być stroną w postępowaniu. Pismem z dnia 19 lipca 1999 r. wraz z załącznikami wykazała w sposób wystarczający fakt, że jest właścicielką lub współwłaścicielką wraz z mężem przedmiotowego domu mieszkalnego.
7) Biegły geodeta R. S., który był zatrudniony w Gminie, a który wykonał projekt podziału działki nr 0 - nie był do tego uprawniony.
8) Decyzja w sprawie zatwierdzenia projektu podziału działki nr 0 została wydana sprzecznie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, brak wstępnego projektu uniemożliwił zainteresowanym stronom ustosunkowanie się do projektu podzielenia działki, osoby żywotnie zainteresowane wynikiem tego postępowania nie brały w nim udziału a osoby chcące w nim uczestniczyć jako strony zostały tej możliwości pozbawione. Zaprojektowana działka mająca być drogą nie spełnia kryteriów drogi. Istnienie tej drogi już obecnie stanowi bardzo duże utrudnienie i zagrożenie dla K. R. i jej rodziny, a także dla właścicieli sąsiednich działek. Istniejąca droga zapewnia dojazd do wydzielonych działek, a jej przedłużenie od strony południowej spowoduje, że zaprojektowana droga straci rację bytu, nie będzie przechodziła "po fundamentach" budynku mieszkalnego K. R.
W odpowiedzi na skargę z dnia 8 sierpnia 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 11 października 2004 r. stawiła się skarżąca H. S. Skarżąca K. R. oraz pozostałe strony postępowania sądowego nie stawiły się. Skarżąca H. S. podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
Kryterium interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja skargowa ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie poglądem ze skargą do sądu administracyjnego może wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej.
H. S. opiera swój interes prawny na prawie własności nieruchomości nr 50 położonej we wsi W., gmina [...], która to nieruchomość bezpośrednio graniczy z powstałą na skutek podziału w 1997 roku działką nr 2. Niewątpliwie materialnoprawna regulacja prawa własności pozwala na przyjęcie prawnego charakteru interesu, na jaki powołuje się skarżąca, jednakże warunkiem uznania, iż ten interes prawny uzasadnia legitymację skargową H. S., jest stwierdzenie związku między tym interesem, a zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 kwietnia 2000 r., sygn. akt: [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 1999 r., znak: [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 1997 r. znak: [...] o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr 0, położonej w obrębie W., gmina [...].
Związek taki nie istnieje, albowiem decyzje administracyjne w przedmiocie podziału nieruchomości dotyczą wyłącznie sfery prawnej osoby mającej tytuł prawny do tej nieruchomości.
W postępowaniach dotyczących podziału nieruchomości nie rozstrzyga się kwestii przeznaczenia nowo wydzielonych działek, w tym związanych z przyszłym zagospodarowaniem tych terenów, które to okoliczności mogłyby pozostawać w związku ze sferą prawnych innych podmiotów, w tym m.in. osób posiadających tytuł prawny do sąsiednich nieruchomości. Wobec braku związku pomiędzy interesem prawnym skarżącej H. S. a zaskarżoną decyzją dotyczącą projektu podziału nieruchomości zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy z dnia [...] lipca 1997 r., znak: [...], należy stwierdzić, że nie ma ona interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 kwietnia 2000 r., sygn. akt: [...]. Stanowisko powyższe w kwestii braku legitymacji skargowej właścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością względem której podjęty został akt administracyjny dotyczący jej podziału znajduje również oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2000 r., II SA/Gd 2248/98, publ.: ONSA z 2002 r., nr 2, poz. 69).
Mając na uwadze okoliczność, że wyłącznie osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości oparty na normach prawa materialnego ma interes prawny w kwestionowaniu legalności decyzji dotyczących podziału tej nieruchomości, skargę H. S. jako pochodzącą od osoby niespełniającej powyższego warunku należało jako niedopuszczalną odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącego, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1-5. Brak legitymacji skargowej w sytuacji, gdy podmiot wnoszący skargę nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest taką przyczyną i stanowi podstawę do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. (Zob.: M. Jaśkowska, M. Masternak, E. Ochendowski: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 84-85).
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona przez K. R. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 kwietnia 2000 r., sygn. akt: [...] została wydana m.in. w wyniku ustalenia przez organ odwoławczy, iż odwołująca się nie ma statusu strony postępowania administracyjnego.
Pogląd, iż stronami postępowania administracyjnego o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego opiera się na treści art. 28 k.p.a., albowiem tylko interesu prawnego podmiotów mających tytuł prawny do nieruchomości dotyczy postępowanie w sprawie jej podziału. W żadnym razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego. Stanowisko to jest również prezentowane konsekwentnie w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym o tym, czy określanemu podmiotowi przysługuje status strony, przesądzają przepisy prawa materialnego, a interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Możliwość ta istnieć powinna przy tym aktualnie, a nie w przyszłości wywołanej odrębnym zdarzeniem prawnym, nie wynikającym wprost z decyzji będącej przedmiotem odwołania. W przypadku podziału nieruchomości zarówno na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) czy też ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości może wystąpić jej właściciel (współwłaściciel lub użytkownik wieczysty, współużytkownik wieczysty), gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są tym samym stronami postępowania administracyjnego. Te podmioty również, jako strony postępowania podziałowego, mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., l SA 1710/00; podobnie: wyrok NSA z dnia 22 października 1998 r., l SA 500/98). Jeszcze wyraźniej powyższa teza została wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 1999 r., l SA 285/99, w którego motywach stwierdzono, że w każdym wypadku stroną postępowania o podział nieruchomości może być tylko osoba, której przysługują do tej nieruchomości prawa rzeczowe (H. Wolanin: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Warszawa 1998, str. 241). Nadal zachowuje aktualność wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1995 r. sygn. akt III ARN 16/95 (publ. OSNAP z 1995 r., Nr 21, póz. 258), że z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić tylko osoba dysponująca tytułem własności lub użytkowania wieczystego. Konsekwencją takiego brzmienia przepisów prawa i ich wykładni jest to, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału.
Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, których interpretacja dokonana w literaturze i orzecznictwie jest w pełni uzasadniona, należy przyjąć - jak to uczynił organ odwoławczy - że K. R., która nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem podziału ani do nieruchomości wydzielonych na skutek podziału, który to tytuł wynikałby z prawa rzeczowego, nie może być uznana za stronę postępowania podziałowego.
W sytuacji, gdy w toku wszczętego postępowania administracyjnego organ administracyjny stwierdza brak przymiotu strony postępowania u wnioskodawcy, traci kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i powinien podjąć decyzję procesową o umorzeniu tego postępowania. Należy podkreślić, iż instytucja umorzenia dotyczy nie tylko postępowania jurysdykcyjnego. Umorzone może być również postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 613).
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej.
W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 kwietnia 2000 r., sygn. akt: [...], na mocy której dokonano oceny decyzji podziałowej z 1997 r. pomimo braku u K. R. przymiotu strony we wznowionym postępowaniu.
Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż pomimo że decyzja organu pierwszej instancji obarczona jest wadami, to jej uchylenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, gdyż uchybienia te mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji.
Art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie znajduje zastosowania, gdyż rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności decyzji nie rozstrzygającej sprawy co do istoty jest zbędne.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 97 § 1 cyt ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże w § 2 art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdza się, że w sprawach, o których mowa w § 1 cyt. ustawy stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.